Wida dra gsi am:23.03.2012 18:20:33
Zruck zue d Alemannische Bibel (Markgräflerland Eschbach)

D PROPHET JEREMIA

1. Kapitel

1,1 Des sin de Wort Jeremias, vum Bue(Suhn) Hilkijas, üs däm Priestergeschlecht zue aAnatot im Land (a) Benjamin. 1,2 Zue nem isch bassiert des Wort vum HERRN zue d Ziit aJosias, vum Bue(Suhn) Amons, vum Kenig vu Juda, im dreizehnten Johr vu sinere Herrschaft, 1,3 un dnoh zue d Ziit aJojakims, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda, bis ans End vum elften Johr (a) (b) Zedekias, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda, bis cJerusalem wäggfihrt wird im fünften Monet. 1,4 Un vum HERRN Wort isch bassiert zue ma(mir): 1,5 I(Ich) kannte di, bvor i(ich) di im Muetterleib bereitete, un (a) (b) sonderte di üs, bvor dü vu dr Muetter uf d Welt kumme wurdest, un bestellte di zum Prophete fir de Velka. 1,6 I(Ich) aba sait: Ach, Herr HERR, (a) (b) i(ich) tauge nit zue predige; denn i(ich) bi zue jung. 1,7 Der HERR sait aba zue ma(mir): Sage nit: «Ich bi zue jung», sundern dü sollsch go, wohi i(ich) di schick, un predige ällei, was i(ich) dir bpfiehlt. 1,8 Fircht di nit vor nene; denn (a) i(ich) bi bi dir un will di erretten, sait dr HERR. 1,9 Un dr HERR schtreckt sini Hand üs un rihrt minem Mul (Gosch) a un sait zue ma(mir): Lueg, (a) i(ich) lege mi Wort in di Mul (Gosch). 1,10 Lueg, i(ich) hock di hiit iba Velka un Königreiche, daß dü (a) ausreißen un einreißen, himache un vuderbe sollsch un bäue un pflanzen.

1,11 Un s isch bassiert vum HERRN Wort zue ma(mir): Jeremia, was siehsch dü? I(Ich) sait: I(Ich) sieht ä erwachenden Zwieg. 1,12 Un dr HERR sait zue ma(mir): Dü hesch recht gsähne; denn (a) i(ich) will wachen iba minem Wort, daß ich's doets.

1,13 Un s isch bassiert vum HERRN Wort zum zweitenmol zue ma(mir): Was siehsch dü? I(Ich) ha gsait: I(Ich) sieht ä siedenden Kessel überkochen vu Norde her. 1,14 Un dr HERR sait zue ma(mir): (a) (b) (c) (d) (e) Vu Norde her wird des Unheil losbrechen iba alli, de im Land huuse. 1,15 Denn lueg, i(ich) will ruefä alli Velka dr Königreiche vum Nordens, sait dr HERR, daß sie kumme soll un ihri Throne anesitzä vor de Tore Jerusalems un rings um de Muurene her un vor alli Schtädt Judas. 1,16 Un i(ich) will mi Gricht iba sie ergoh losse um all ihra Bosheit wille, daß sie mi vulo un anderem Götta opfare un ihra Händ(Pfode) Gschafftes abäte (ahimmle). 1,17 So giirtet etze di Lenden un mache di uf un predige nene ällei, was i(ich) dir bpfiehlt. Erschrick nit vor nene, uf daß i(ich) di nit erschrecke vor nene! 1,18 Denn i(ich) will di hiit zue d feschte Schtadt, zue d eisernen Säule, zue d (a) (b) ehernen Mure mache im ganze Land gege de Kenig Judas, gege sini Greschte, gege sini Prieschta, gege des Volk vum Land, 1,19 daß, wenn sie au gege di schtrietet, sie dir trozdem nigs anhaben kenne; denn i(ich) bi bi dir, sait dr HERR, daß i(ich) di errette.


2. Kapitel

Das untreue Gottesvolk

2,1 Un vum HERRN Wort isch bassiert zue ma(mir): 2,2 Gang hi un predige uf d Schtroß dr Schtadt Jerusalem un sag: So sait dr HERR: I(Ich) denk dr Treui dinere klei un dr Liebe (Lebi) dinere Brautzeit, we dü ma(mir) folgtest (a) (b) in dr Wüschte, im Land, do ma nit sajt. 2,3 Do war Israel (a) däm HERRN heilig, de (b) (c) Erstlingsfrucht vu sinere Ernte. Wer dvu ässä wot, macht sich schuldig, un Unheil mueß iba nen kumme, sait dr HERR.

2,4 Häre vum HERRN Wort, ihr vum Huus Jakob un alli Gschlechta vum Huus Israel! 2,5 Des sait dr HERR: (a) Was hän doch äiri Vädare Unrechtes a ma(mir) gfunde, daß sie vu ma(mir) wichen un hingen d nichtige Götze a un wäre so znicht, 2,6 un denkt hän nemols: Wo isch dr HERR, dr uns(us) üs Ägypteland fihrt un (a) leitete uns(us) in dr Wüschte, im wilden, ungebahnten Land, im dürrin un finstern Land, im Land, des nemads durchwandert un kei Mensch bewohnt? 2,7 Un i(ich) hole äich in ä fruchtbares Land, (a) daß ihr äßet sini Fricht un Sache. Aba als ihr hineinkamt, (b) machtet ihr mi Land dreckig un mi Eigentum ma(mir) zum Greuel. 2,8 Di Prieschta froge nit: Wo isch dr HERR?, un de Hüter vum Gsetz achteten wägä ma(mir) nit, un de Schäfa (Hirte) vum Volks wäre ma(mir) untreu, un de Prophete weissagten im Name vum Baal un hingen d Götze a, de nit helfe kenne. 2,9 Drum mueß i(ich) noh wida mit äich un mit äire Kindeskindern rechte, sait dr HERR.

2,10 Denn goht hi zue d Insle dr Kittäer un schaut, un sendet noh Kedar un gen gnau acht un schaut, ob's dert so zugeht: 2,11 ob de Heide ihri Götta wechseln, de doch keini Götta sin. Aba mi Volk het (a) sini Herrlichkeit eingetauscht gege ä Götze, dr nit helfe ka! 2,12 Entsetze di, Himmel, driba, erschrick un erbebe gar arg, sait dr HERR. 2,13 Denn mi Volk den ä zwiefache Sinde: mi, (a) (b) (c) de lebändige Quelle, vulo sie un mache sich Zisternen, de doch rissig sin un kei Wassa ge.

2,14 Isch denn Israel ä Sklave odr unfrei uf d Welt kumme , daß sa(er) jedermanns Raub si darf? 2,15 (a) Löwen brüllen iba nem, brüllen lut un verwüsten si Land, un sini Schtädt wäre vubrennt, so daß nemads drin wohnt. 2,16 Dozue scheren de Lit vu (a) Memfis un Tachpanhes dir d Schädel kahl. 2,17 Das ällei hesch dü dir doch selbscht gmacht, wel dü d HERRN, di Gott, vulosst, sooft er di d rechte Wäg leiten will. 2,18 Was hilft's dir, daß dü noh Ägypte zehsch un willsch vum Nil trinke? Un was hilft's dir, daß dü noh Assyrien zehsch un willsch vum Euphrat trinke? 2,19 Dini Bosheit isch schuld, daß dü so gschla wirsch, un di Bes si, daß dü so gestraft wirsch. Un dü mueß innewere un härä, was s fir Jamma un Herzeleid hole, d HERRN, di Gott zue vulo un nen nit zue firchte, sait Gott, dr HERR Zebaoth.

2,20 Denn vu jeher hesch dü di Joch vubroche un di Bande vurisse un gsait: I(Ich) will nit undaworfe si! Sundern (a) (b) uf ällei hohen Higel un unda ällei grene Baim triebst dü Hurarai. 2,21 I(Ich) aba (a) het di abäut als ä edlen Wischtock, ä ganz echtes Krut. (b) We bisch dü ma(mir) denn wore zue nem schlechten, wilden Wischtock? 2,22 Un wenn dü di au mit Lauge wüschest un nähmest viel Seife dzue, so bliebe doch dr Dräck dinere Schuld vor ma(mir), sait Gott dr HERR.

2,23 We wagst dü denn zue sag: I(Ich) bi nit dreckig, i(ich) ha mi nit a de Baale ghängt? Sieh doch, we dü s triebsch im Tal, un bidenke, was dü doe hesch! Dü läufst umä we ä Kamelstute in dr Brunst, 2,24 we ä Wildeselin in dr Wüschte, wenn sie vor große Brunst lechzt un läuft, daß nemads sie ufhalte ka. Wer sie hän will, mueß nit wiet laufe; er trifft sie bald in der Ziit. 2,25 Schone doch di Feß, daß sie nit wund wäre, un di Kehle, daß sie nit durschtig wäre. Aba dü saisch: Do wird nigs draus; i(ich) mueß de Fremde liebe un nene nachlaufen.

2,26 We ä Deb zschande wird, wenn ma nen packt, so wird des Huus Israel zschande wäre samt sinene Kenige, Firschte, Prieschta (Pfarra) un Prophete, 2,27 de zum Holz sag: "Dü bisch mi Vater» un zum Schtei (Wackes): "Dü hesch mi geboren». Denn (a) (b) (c) sie kehren ma(mir) d Rucke zue un nit des Visasch (Gsicht). Aba wenn de Not iba sie kummt, schwätze sie: «Auf un hilf uns(us)!" 2,28 (a) (b) Wo sin denn di Götta, de dü dir gmacht hesch? Loß sie ufschtoh; loß aluege, ob sie dir helfe kenne in dinere Not! Denn (c) so viel Schtädt, so viel Götta hesch dü, Juda.

2,29 We kennt ihr rechte mit ma(mir)? Ihr sin alli vu ma(mir) abglalle, sait dr HERR. 2,30 Alli (a) mi Schläg sin vugeblich a äire Sehn, sie losse sich doch nit erziehen; (b) (c) (d) (e) äich Schwert frißt äiri Prophete we ä wütender Löwe.

2,31 Dü beses Gschlecht, merke uf vum HERRN Wort! Bin i(ich) denn fir Israel ä Wüschte odr ödes Land? Wurum sait denn mi Volk: «Wir sin fräii Herren un bruuche dir nimi nachzulaufen»? 2,32 Vergißt wohl ä Jungfrau ihrem Schmuck odr ä Braut ihrem Schleier? Mi Volk aba vugißt mi sit endlos langa Ziit. 2,33 We fain findest dü Wäg, dir Liebhaber zue sueche! Drum hesch dü di au gewöhnt, uf bese Wäg zue wandle. 2,34 Au findet ma a di Kleida (a) (b) des Bloet vu Armi un Unschuldigen, de dü nit bim Ibruch ertappt hesch, sundern de alledem widaschtande. 2,35 Un doch saisch dü: I(Ich) bi unschuldig; (a) er het jo doch sinene Zorn (Wuet) vu ma(mir) gwandt. Lueg, i(ich) will di richten, wel dü saisch: I(Ich) ha nit gsindigt. 2,36 Was läufst dü denn so liechtfertig bald dohi, bald derthi! Au (a) (b) a Ägypte wirsch dü zschande wäre, we dü a Assyrien zschande wore bisch. 2,37 Denn dü mueß au vu dert wägzeh un di Händ(Pfode) iba däm Schädel zusammenlegen; denn dr HERR het sie rüssgworfe, uf de dü di Hoffnig setztest, un s wird dir nit mit nene gelingen.


3. Kapitel

3,1 Un na(er) sait: (a) Wenn sich ä Ma vu vu sinere Wieb schiedet un sie goht vu nem un ghärt nem anderem, darf fa(er) sie au wieda aneh? Isch's nit so, daß des Land dreckig wird? Dü aba hesch mit vieli rumghurt un solltscht wieda zue ma(mir) kumme? sait dr HERR. 3,2 Hebe di Aug uf zue d Höhän un lueg, wo dü allenthalba di priesge hesch! An d Wäg hockt dü un lauerst uf sie we ä Araber in dr Wüschte un machsch des Land dreckig mit dinere (a) Hurarai un Bosheit. 3,3 Drum mueß au dr Frehräge usbliebä, un kei Schboträge kummt. Aba dü hesch ä Hurenstirn, dü willsch di nimi schäm 3,4 un brellsch etzed zue ma(mir): (a) (b) (c) «Liebe (Lebi)r Vada (Babbe), dü Vertrauter wägä ma(mir) klei! 3,5 Willsch dü denn ewiglich zürnen un nit vum Wuet losse?" Lueg, so schwätzesch dü un doesch Beses un lässest dir nit wehren.

Schuldspruch un Vuheißig iba Israel un Juda

3,6 Un dr HERR sait zue ma(mir) zue d Ziit vum Kenig Josia: Hesch dü gsähne, was Israel, de Abtrünnige, doet? Sie goht hi (a) uf alli hohen Berg un unda alli grene Baim un trieb dert Hurarai. 3,7 (a) (b) Un i(ich) het denkt, nohchdäm sie des ällei doe, wird sie zue ma(mir) zruckgo. Aba sie kehrt nit zruck. Un obwohl ihri Schweschta Juda, de Treulose, gsähne het, 3,8 we i(ich) Israel, de Abtrünnige, wägä ihrem Ehebruchs gestraft un sie gschickt un ihr ä Scheidebref ge ha, schüücht sich trozdem ihri Schweschta, des treulose Juda, nit, sundern goht hi un tribt au Hurarai. 3,9 Un ihri liechtfertige Hurarai het des Land dreckig gmacht; denn sie tribt Ehebruch mit Schtei (Wackes) un Holz. 3,10 Un au in däm ällei umkehrt sich des treulose Juda, ihri Schweschta, nit zue ma(mir) vu ganzem Herz, sundern nur mit Haichelei, sait dr HERR.

3,11 Un dr HERR sait zue ma(mir): Das abtrünnige Israel schtoht Grechter do als des treulose Juda. 3,12 Gang hi un rufe de Wort noh Norde un sag: Kehre zruck, dü abtrinniges Israel, sait dr HERR, so will i(ich) nit zornig uf äich blicken. Denn (a) i(ich) bi gnädig, sait dr HERR, un will nit ewiglich zürnen. 3,13 Allein erkenne di Schuld, daß dü gege d HERRN, di Gott, gsindigt hesch un bisch hin- un hergelaufen zue d fremdi Götta unda ällei grene Baim, un ihr hän wägä ma(mir) Schtimm nit ghert, sait dr HERR.

3,14 Kehrt um, ihr abtrünnigen Kinda, sait dr HERR, denn i(ich) bi äich Herr! Un i(ich) will äich holen, (a) ä üs eina Schtadt un zwei üs nem Gschlecht, un will äich bringe noh Zion. 3,15 Un i(ich) will äich (a) (b) (c) Schäfa (Hirte) ge noh minem Herz, de äich wiede soll in Isicht un Gschidheit. 3,16 (a) (b) (c) Un s soll gschähe, wenn ihr zahlreich wore sin un äich üsbreitet hän im Land, so soll ma, sait dr HERR, in däne Däg nimi schwätze vu dr Bundeslade vum HERRN, ihra nimi gedenken odr noh ihr froge un sie nimi vermissen; au wird sie nit wieda gmacht wäre. 3,17 Sundern zue selle Ziit wird ma Jerusalem nenne (a) «Des HERRN Thron», un (b) (c) s wäre sich dohi sammle alli Heide um vum Namens vum HERRN wille zue Jerusalem, un sie wäre nimi wandle noh ihrem vuschtocktem un bese Herz. 3,18 In däne Däg wird des Huus Juda zum Huus Israel go, un (a) sie wäre mitänanda heimkommen vu Norde her in des Land, des i(ich) äire Vädere zum Erbe ge ha.

3,19 Un i(ich) het denkt: We will i(ich) di hebed, (a) (b) als wärsch dü mi Bue(Suhn), un dir des liebe Land ge, (c) d allerschönsten Hab un Guet unda d Mensch! Un i(ich) het denkt, dü würdest mi dann(dnoh) (d) «Liebe (Lebi)r Vater» nenne un nit vu ma(mir) mach platz. 3,20 Aba des Huus Israel het ma(mir) nit de Treui ghalte, gliechwe ä Wieb wägä ihrem Liebhabers nit de Treui hebet (haltet), sait dr HERR.

Israels Umkehr

3,21 Ma härt ä klägliches Hiile un Hiile dr Israelite (a) uf d Höhän, wel sie schlecht doe un d HERRN, ihrem Gott, vugässä hän. 3,22 Kehrt zruck, ihr abtrünnigen Kinda, so will i(ich) äich heile vu äirem Bes si.

.Siehe, ma(mir) kumme zue dir; denn dü bisch dr HERR, unsa Gott. 3,23 Gwiß, s isch jo nigs als Lug mit d Higel un mit däm Lärm uf d Bergen. Gwiß, s het Israel keini andere Hilfe als am HERRN, unsam Gott. 3,24 Der schändliche Baal het gfrässä, was unsari Vädare kauft hän, vu unsrer klei a, ihri Schof un Rinda, Buebä(Sühn) un Techta. 3,25 So meße ma(mir) uns(us) betten in unsari Schande, un unsre Schmach soll uns(us) zuedecke. Denn (a) ma(mir) hän gsindigt gege d HERRN, unsari Gott, ma(mir) un unsari Vädare, vu unsrer klei a bis uf d hiitige Dag, un hän nit ghert dr Schtimm vum HERRN, unsares Gottes.


4. Kapitel

4,1 Willsch dü di, Israel, umkähre, sait dr HERR, so kähre di zue ma(mir)! Un wenn dü di greulichen Götze vu minem Gsicht(Visasch) wegtust, so brauchst dü nimi umherzuschweifen, 4,2 un wenn dü ohni Haichelei recht un heilig (a) (b) schwörst: «So wohr dr HERR lebt», dann(dnoh) wäre de Heide in nem gsegnet wäre un sich vu sinere rehme. 4,3 Denn des sait dr HERR zue däne in Juda un zue Jerusalem: (a) Pflüget ä Näjes(Naies) un säet nit unda de Dorne! 4,4 (a) (b) (c) (d) Beschniedt äich fir d HERRN un den wäg de Vorhuut äires Herz, ihr Manne(Männa) vu Juda un ihr Lit vu Jerusalem, uf daß nit (e) um äira Bosheit wille mi Wuet ausfahre we Fiir un brenne, so daß nemads löschen ka. 4,5 Vukinde in Juda un brellt lut in Jerusalem un sage: «Blast de Päpere im Land!" Ruft mit volla Schtimm un sage: «Sammelt äich un len uns(us) in de feschte Schtädt zeh!" 4,6 Richtet in Zion ä Fluchtzeichen uf; flieht un säumet nit! Denn i(ich) bringe (a) vu Norde Unheil dzue un große Jamma. 4,7 S schtiegt ruf dr (a) (b) (c) (d) (e) Löwe üs sinem Dickicht, un dr Verderber dr Velka het sich ufgmacht un isch üsgzoge vu vu sinere Platz, di Land zue verwüsten un di Schtädt zue vubrenne, so daß nemads drin wohnt. 4,8 Drum (a) zeht d Sack a, klagt un blärt; denn dr grimmige Zorn (Wuet) vum HERRN will sich nit vu uns(us) wende.

4,9 Zue der Ziit, sait dr HERR, wird däm Kenig un d Firschte dr Muet entfallen, de Prieschta wäre bestürzt un de Prophete erschrocken si. 4,10 I(Ich) aba sait: Ach, Herr HERR, dü hesch des Volk un Jerusalem arg täuscht, als dü sagtest: «Es wird (a) Friede bi äich sein», wo doch des Schwert uns(us) ans Läbä goht!

4,11 Zue der Ziit wird ma däm Volk un Jerusalem sag: «Es kummt ä heißer Wind vu d kahlen Höhän üs dr Wüschte, grade Wäg zue dr Dochta vu minem Volks, nit zum Worfeln noh zum Sichten." 4,12 Jo, ä Wind kummt uf mi Geheiß, dr nene zue stark si wird; do will i(ich) dann(dnoh) mit nene rechte. 4,13 Lueg, er fahrt doher we Wolke, un sini Kärre sin we ä Sturmwind, sini Ross sin schnella als Adla. Mai uns(us)! Mir sin vulore! 4,14 So (a) (b) wäsch etze, Jerusalem, di Herz vu dr Bosheit, uf daß dir ghulfe wäre. We lang wen bi dir bliebe di heillosen s denke?

4,15 Horch! S kummt ä Gschrei (Geblär) vu Dan her un ä bese Botschaft vum Berg Ephraim. 4,16 Saget a d Mensch, vuzehle in Jerusalem: Belagerer kumme üs fernen Landen un ufhebe Kregsgschrei gege de Schtädt Judas. 4,17 Sie wäre sich (a) (b) um Jerusalem her lagern we de Wächter uf däm Feld; denn s het mi erzürnt, sait dr HERR. 4,18 Das hesch dü zum Lohn fir di Wandel un di Den. Das kummt vu dinere Bosheit, daß s so bitta um di schtoht un dir bis ans Herz dringt.

4,19 We isch ma(mir) so mai! Mi Herz pocht ma(mir) im Leib (Ranze), un i(ich) ha keini Rueh; denn i(ich) her dr Päpere Hall, d Lärm dr Feldschlacht; 4,20 Niederlage uf Niederlage wird gemeldet. Denn des ganzi Land wird verheert, pletzlig sin mi Hitte un mi Zelte kappüt. 4,21 We lang soll i(ich) noh des Fluchtzeichen aluege un dr Päpere Hall härä? 4,22 Aba mi Volk isch toll un glaubt ma(mir) nit. Töricht sin sie un achte's nit; (a) wies sin sie gnoe, Schlechtes zue doe, aba rechttun wen sie nit lerne.

4,23 I(Ich) luegt des Land a, lueg, (a) s war wescht un öde, un d Himmel, un er war finschta. 4,24 I(Ich) luegt de Berg a, un lueg, sie bebten, un alli Higel wankten. 4,25 I(Ich) luegt, un lueg, do war kei Mensch, un alli Vegel unda däm Himmel ware weggeflogen. 4,26 I(Ich) luegt, un lueg, des Fruchtland war ä Wüschte, un alli sini Schtädt ware kappüt vor rem HERRN un vor sinem grimmigen Zorn (Wuet). 4,27 Denn des sait dr HERR: Das ganzi Land soll wescht wäre, aba (a) (b) (c) (d) i(ich) will mit nem doch nit ganz ä End mache. 4,28 Drum wird des Land trurig un dr Himmel droben trurig si; denn i(ich) hab's gsait, i(ich) hab's bschlosse, un s soll mi nit gereuen, i(ich) will au nit dvu ablassen.

4,29 Aus ällei Schtädt wäre sie vor rem Gschrei (Geblär) dr Rieta un Schützen fliehen un in de dichten Wälder laufe un in de Felse kriechen. Alli Schtädt wäre vulo schtoh, so daß nemads drin wohnt. 4,30 Was willsch dü dann(dnoh) doe, dü Überwältigte? Wenn dü di scho mit Purpur azeget un mit goldene Kleinoden schmücken un di Gsicht(Visasch) schminken würdest, so schmückst dü di doch vugeblich. Di dir etzed d Hof mache, wäre di vuachte, sie wäre dir noh rem Läbä vulange. 4,31 Denn i(ich) her ä Gschrei (Geblär) we vu eina Gebärenden, Angstrufe we vu eina, de in d erschte Kindsnöten isch, ä Gschrei (Geblär) dr Dochta Zion, de do keucht un de Händ(Pfode) ausbreitet: Ach, mai ma(mir)! I(Ich) mueß vugoh vor d Würgern.


5. Kapitel

Dem sindige Volk ka nimi vuge wäre

5,1 Gehn durch de Gasse Jerusalems un schaut un merkt uf un (a) suecht uf d Schtroße dr Schtadt, ob ihr jemads findet, dr Recht ebt un uf Wohret hebet (haltet), so will i(ich) ihr gnädig si. 5,2 Un wenn sie au schwätze: Bi däm lebändige Gott!, so (a) schwören sie doch falsch. 5,3 HERR, di Aug aluege uf Wahrhaftigkeit*. Dü schlasch sie, aba sie fühlen's nit; (a) (b) (c) dü machsch schier ä End mit nene, aba sie bessern sich nit. (d) Sie hän ä Gsicht(Visasch), härter als ä Fels, un wen sich nit umkähre. 5,4 I(Ich) aba het denkt: Wohlan, s sin arme, unverschtändige Lit un wisse nit um vum HERRN Wäg un um ihrem Gottes Recht. 5,5 I(Ich) will zue d Greschte go un mit nene schwätze; de wäre um vum HERRN Wäg un ihrem Gottes Recht wisse. Aba (a) sie alli hän des Joch vubroche un de Seile vurisse. 5,6 Drum wird sie au dr (a) Löwe üs däm Walde zerrieße, un dr Wolf üs dr Steppe wird sie vuderbe, un dr Pantha wird um ihri Schtädt lauern; alli, de vu do rüsgoh, wäre zerfleischt. Denn ihra Sinde sin zue vieli, un sie bliebe in ihrem Bes si.

5,7 We soll i(ich) dir denn gnädig si? Dini Buebä(Sühn) hän mi vulo un schwören bi däm, dr nit Gott isch. Als i(ich) sie satt gmacht het, trieben sie Ehebruch un liefen ins Hurenhaus. 5,8 Jeda (a) wiehert noh vu sinem Nächschte Wieb we de vollen, müßigen Hengste. 5,9 Un i(ich) soll des a nene nit heimsueche, sait dr HERR, un i(ich) soll mi nit rächen a nem Volk we däm?a

5,10 Stürmt ihri Weinberge nuf un kappüt de stützenden Muurene; aba vuwüschtet sie nit ganz! Reißet ihri Weinranken wäg; denn sie ghäre nit däm HERRN! 5,11 Sie vuachte mi, sait dr HERR, des Huus Israel un des Huus Juda. 5,12 Sie vuliigne d HERRN un schwätze: «Das den er nit; so schlecht wird s uns(us) nit go; Schwert un Hunga wäre ma(mir) nit aluege. 5,13 Di Prophete sin Schwätzer un hän Gottes Wort nit; s ergehe nene selbscht so!" 5,14 Drum sait dr HERR, dr Gott Zebaoth: Wel ihr solchi Gsaite fihrt, lueg, so will i(ich) mi Wort in dinem Mul (Gosch) zue Fiir mache un des Volk zue Brennholz, daß s gässä(vuzehrt) wäre.

5,15 Lueg, i(ich) will iba äich vum Huus Israel (a) ä Volk vu wietem her bringe, sait dr HERR, ä Volk vu unerschöpflicher Kraft, ä uraltes Volk, ä Volk, (b) däm si Schproch dü nit vustohsch, un was sie schwätze, kasch dü nit vernehmen. 5,16 Sini Köcher sin we offene Gräba; s sin luta Helden. 5,17 Sie wäre di Ernte un di Brot verzehren, sie wäre di Buebä(Sühn) un Techta frässä, sie wäre di Schof un Rinda verschlingen, sie wäre di Weinstöcke un Feigenbäume verzehren; di feschte Schtädt, uf de dü di vulosst, wäre sie mit däm Schwert inähme. 5,18 Doch will i(ich), sait dr HERR, au zue selle Ziit mit äich (a) nit ganz ä End mache. 5,19 Un wenn sie sag: Wurum den uns(us) dr HERR, unsa Gott, des ällei?, sollsch dü nene sage: We ihr mi verlaßt un fremdi Götta dient in äirem eigene Land, so sollt ihr au Fremde dene in nem Land, des nit äich isch. (a)

5,20 Vukinde im Huus Jakob un rueft üs in Juda un sage: 5,21 Häre zue, ihr tolles Volk, des kei Vuschtand het, (a) (b) de do Aug hän un aluege nit, Ohre hän un härä nit! 5,22 Wollt ihr mi nit firchte, sait dr HERR, un vor ma(mir) nit erschrecken, (a) dr i(ich) däm Meere d Sand zue d Grenze hock, drin s alliziit bliebe mueß, driba s nit go darf? Un wenn s au aufwallt, so vumag s doch nigs; un wenn sini Wellä au toben, so derfe sie doch nit driba go. 5,23 Aba des Volk het ä abtrinniges, ungehorsames Herz. Sie bliebe abtrünnig un go ihra Wäg 5,24 un schwätze nemols in ihrem Herz: «Laßt uns(us) doch d HERRN, unsari Gott, firchte, dr uns(us) (a) Frehräge un Schboträge git zue d rechte Ziit un uns(us) de Ernte treulich un jährlich ge." 5,25 Aba (a) äiri Verschuldungen verhindern des, un äiri Sinde hebed des Guete vu äich wiet.

5,26 Ma findet unda minem Volk Gottlose, de d Lit nachstellen un Fallen zuerichte, um sie zue fange, we's de Vogelfänger doe. 5,27 Ihre Hiisa sin volla Tücke, we ä Vogelbauer volla Lockvögel isch. Drum sin sie groß un rich wore, 5,28 fett un feist. Sie go mit bese Dingen um; sie hebed kei Recht, (a) (b) dr Waise Sach fördern sie nit, daß nene ihr Recht wäre, un helfe d Armi nit zum Recht. 5,29 Sollte i(ich) des a nene nit heimsueche, sait dr HERR, un soll i(ich) mi nit rächen a nem Volk we däm?a 5,30 S schtoht greulich un gräßlich im Land. 5,31 Di (a) Prophete weissagen Leegä, un de Prieschta herrsche uf eigene Faust, un mi Volk het's gern so. Aba was d ihr doe, wenn's dmit ä End het?


6. Kapitel

Das wohlverdiente Gricht

6,1 Flieht, ihr Lit vu Benjamin, üs Jerusalem un blast de Päpere in (a) Tekoa un richte ä Fluchtzeichen uf iba Bet-Kerem! Denn s droht (b) vu Norde Unheil un große Jamma. 6,2 Di Dochta Zion isch we ä liebliche Aue; 6,3 aba s wäre Schäfa (Hirte) iba sie kumme mit ihrem Herden; (a) de wäre Zelte ufschla rings um sie her un ä jeda sinene Platz abwiede. "6,4 Rüstet äich zum Kreg gege sie! Wohlauf, len uns(us) nufzeh, solang s noh heller Dag isch! Wehe, s will Obend wäre, un de Schatte wäre lang! 6,5 Wohlan, len uns(us) nufzeh bi Nacht un ihri Paläste himache!" 6,6 Denn des sait dr HERR Zebaoth: Fället Baim un werfe ä Wall uf gege Jerusalem; denn s isch ä Schtadt, de heimgsuecht wäre soll. (a) Isch doch nigs als Unrecht drin! 6,7 Denn we ä Brunne si Wassa quellen losst, so quillt au ihri Bosheit. Schand (Frevel) un Gwalt härt ma in ihr, un Morden un Schlagen tribä sie jede Dag vor ma(mir). 6,8 Beßre di, Jerusalem, bvor sich mi Herz vu dir wende un i(ich) di zum wüsten Land mache, drin nemads wohnt!

6,9 Des sait dr HERR Zebaoth: Hebe Nachlese am Rest Israels we am Wischtock, strecke di Hand imma wieda üs we ä Winzer noh d Räbä. "6,10 Ach, mit wäm soll i(ich) noh schwätze, un wäm soll i(ich) Ziignis ge? Daß doch jemads härä wot! Aba (a) (b) ihr Ohr isch unbeschnitten; sie kenne's nit härä. Lueg, sie hebed vum HERRN Wort fir Schpott un wen s nit hän. 6,11 Drum bi i(ich) vu vum HERRN Zorn (Wuet) so voll, daß i(ich) nen nit zruckhalte ka." So schütte nen üs iba de Kinda uf dr Gasse un iba de Schar dr jungen Manne(Männa)! Denn s soll alli, Ma un Wieb, Alte un Hochbetagte, gfange wäggfihrt wäre. 6,12 Ihre Hiisa soll d Fremde zdeil wäre samt d Äckern un Wieba; denn i(ich) will mi Hand üsschtrecke, sait dr HERR, gege de Bewohner vum Land. 6,13 (a) (b) (c) Denn sie gieren alli, klei un groß, noh unrechtem Gwinn, un Prophete un Prieschta go alli mit Leegä um 6,14 un heile d Schadä vu minem Volks nur obenhin, indäm sie sag: «Friede! Friede!", un isch doch nit Friede. 6,15 Sie wäre mit Schande doschtoh, wel sie solchi Greuel triebe hän; aba sie wen sich nit schäm un wisse nigs vu Scham. Drum soll sie flege unda d Fallenden, un wenn i(ich) sie heimsueche wäre, soll sie stürzen, sait dr HERR.

6,16 Des sait dr HERR: Tretet hi a de Wäg un schauet un froge noh d Wäg dr Vorziit, welches dr gueti Wäg isch, un wandelt drin, (a) so d ihr Rueh find fir äiri Seele! Aba sie schwätze: Mir wen's nit doe! 6,17 Au ha i(ich) (a) Wächter iba äich bschtimmt: Achtet uf d Hall dr Päpere! Aba sie schwätze: Mir wen's nit doe! 6,18 Drum häre, ihr Velka, un merkt uf samt äire Lit! 6,19 Dü, Erde, her zue! Lueg, i(ich) will Unheil iba des Volk bringe, ihrem verdienten Lohn, wel sie (a) uf mi Wort nit achte un mi Gsetz vuwerfe. 6,20 Was frog i(ich) noh rem Weihrauch üs Saba un noh rem köstlichen Gewürz, des üs fernen Landen kummt? (a) (b) Äiri Brandopfa sin ma(mir) nit freud, un äiri Schlachtopfer gfalle ma(mir) nit. 6,21 Drum sait dr HERR: Lueg, i(ich) will däm Volk Anstöße in d Wäg schtelle, dra sich Vädare un Buebä(Sühn) au schtoße un ä Nachbar mit däm anderem umkumme soll.

6,22 Des sait dr HERR: Lueg, s kummt ä Volk vu Norde, un (a) (b) ä großes Volk wird sich ufhebe vum End dr Erde. 6,23 Sie fihre Bogen un Speer, sin bes un ohni Erbarmen. Sie brausen doher we ä ungestümes Meer un reiten uf Rossen, parrat als Kriegsleute, gege di, dü Dochta Zion. (a) 6,24 Mir hän vu nene ghärt , un unsre Ärm sin uns(us) niedergesunken; s isch uns(us) angst un mai wore we eina Gebärenden. 6,25 Nemad gang üsä uf d Acka, nemads gang iba Land; denn s isch (a) Angscht um un um vor rem Schwert vum Feind. 6,26 O Dochta vu minem Volks, (a) (b) zeh d Sack a un wälze di im Staube! Trage Leid we um d einzigen Bue(Suhn) un klage ganz arg; denn dr Verderber kummt iba uns(us) pletzlig.

Jeremia als Prüfer vum Volk

6,27 I(Ich) ha di zum Prüfer bschtimmt fir mi Volk, daß dü sinene Wandel erkenne un prefä sollsch. 6,28 Sie sin ganz un gar abtrünnig un wandle verleumderisch; (a) Erz un Ise sin sie; alli bringe sie End. 6,29 Der Blasebalg schnaubte, des Bläi wird flüssig vum Fiir; aba des Schmelzen war umsunscht, denn de Bese sin nit ausgeschieden. 6,30 Drum heiße sie «Verworfenes Silber»; denn (a) dr HERR het sie rüssgworfe.

7. Kapitel

7,1 Des isch des Wort, des vum HERRN isch bassiert zue Jeremia: 7,2 Kumm ins Dor am Huus vum HERRN un predige dert des Wort un sag: Horche vum HERRN Wort, ihr alli vu Juda, de ihr zue däne Tore (Dummköpf) eingeht, d HERRN azbäte! 7,3 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: (a) (b) (c) (d) Bessert äich Läbä un äich Den, so will i(ich) bi äich huuse a däm Platz.* 7,4 Verlaßt äich nit uf Luugnworte, wenn sie sag: Do isch vum HERRN Tempel, do isch vum HERRN Tempel, do isch vum HERRN Tempel! 7,5 Sundern bessert äich Läbä un äich Den, daß ihr recht den eina gege d anderem 7,6 un (a) keini Gwalt ebt gege Fremdlinge, Waise un Witwe un nit unschuldiges Bloet vugießt a däm Platz un nit anderem Götta nachlauft zue äirem eigene Schadä, 7,7 so will i(ich) imma un ewig bi äich huuse a däm Platz, in däm Land, des i(ich) äire Vädere ge ha. 7,8 Aba etze verlaßt ihr äich uf Luugnworte, de zue nigs nütze sin. 7,9 Ihr sin (a) Raiba(Diebe), Mörda, Ehebrecha un Meineidige un opfart däm Baal un lauft fremdi Götta noh, de ihr nit kennt. 7,10 Un dann(dnoh) kummt ihr un träte vor mi in däm Huus, des noh minem Name gnennt isch, un sage: Mir sin geborgen, - un den wida solchi Greuel. 7,11 Haltet ihr denn (a) des Huus, des noh minem Name gnennt isch, fir ä Raibahehli? Lueg, i(ich) sieht s wohl, sait dr HERR.

7,12 Gehn hi a mi Platz zue (a) (b) (c) Silo, wo freher mi Name ghuust het, un schaut, was i(ich) dert doe ha wägä dr Bosheit vu minem Volks Israel. 7,13 Wel ihr denn luta solchi Sach tribt, sait dr HERR, un wel i(ich) (a) (b) imma wieda zue äich schwätzt un ihr nit härä wellet un i(ich) äich reft un ihr nit sage wellet, 7,14 so will i(ich) mit däm Huus, des noh minem Name gnennt isch, uf des ihr äich verlaßt, un mit dr Platz, de i(ich) äich un äire Vädere ge ha, ebeso doe, we i(ich) mit Silo doe ha, 7,15 un will äich (a) vu minem Gsicht(Visasch) vuschtoße, we i(ich) vuschtoße ha alli äiri Breda, des ganzi Gschlecht Ephraim.

Gegen falsche Gottesdenscht

7,16 (a) (b) (c) (d) (e) (f) sollsch fir des Volk nit bitte un sollsch fir sie nit Jammat noh Gebet vorbringen, sie au nit vertreten vor ma(mir); denn i(ich) will di nit härä. 7,17 (a) (b) (c) Siehsch dü nit, was sie doe in d Schtädt Judas un uf d Gasse Jerusalems? 7,18 Di Kinda läse Holz, de Vädare zünden des Fiir a, un de Wieba kneten d Deig, daß sie dr Himmelskönigin Weihe backen, un fremdi Götta spenden sie Trinkopfa ma(mir) zum Verdruß. 7,19 Aba dmit mache sie nit ma(mir) Verdruß, sait dr HERR, sundern sich selbscht zue ihra eigene Schande. 7,20 Drum sait Gott dr HERR: Lueg, mi Zorn (Wuet) un mi Wuet wird ausgeschüttet iba de Platz, iba Mensch un iba Viecha, iba de Baim uf däm Feld un iba de Fricht vum Land; dr soll so brenne, daß nemads löschen ka.

7,21 a Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Den äiri Brandopfa zue äire Schlachtopfern un freßt Fleisch! 7,22 I(Ich) aba ha äire Vädere a däm Däg, als i(ich) sie üs Ägypteland fihrt, nigs gsait noh bpfohle vu Brandopfern un Schlachtopfern; 7,23 sundern des ha i(ich) nene bpfohle: Gehorcht minem Wort, so (a) (b) (c) (d) (e) (f) (g) (h) will i(ich) äich Gott si, un ihr sollt mi Volk si; wandelt ganz uf däm Wäg, d i(ich) äich bpfiehlt, uf daß s äich guet goht. 7,24 Aba (a) (b) sie wen nit härä noh ihri Ohre ma(mir) zukehren, sundern wandelten noh ihrem eignen Rot un noh ihrem vuschtocktem un bese Herz un kähre ma(mir) d Rucke zue un nit des Gsicht(Visasch). 7,25 aJa, vum Däg a, do i(ich) äiri Vädare üs Ägypteland fihrt, bis uf däne Dag ha i(ich) imma wieda zue äich gschickt alli mi Knecht, de Prophete. 7,26 Aba (a) sie wen mi nit härä noh ihri Ohre ma(mir) zukehren, sundern sin bockig un tribä s ärga als ihri Vädare. 7,27 Un wenn dü scho nene des ällei saisch, so wäre sie doch nit uf di härä; ruefsch dü sie, so wäre sie dir nit sage. 7,28 Drum sag zue nene: Des isch des Volk, des uf de Schtimm vum HERRN, vu sinem Gottes, nit härä noh sich bessern will. (a) Di Wohret isch dohi un üsgrottet üs ihrem Mul (Gosch).

7,29 a Schere di Hoor ab un wirf sie vu dir un wehklage uf d Höhän; denn dr HERR het des Gschlecht, iba des er zornig isch, rüssgworfe un vuschtoße. 7,30 Denn de Lit vu Juda doe, was ma(mir) mißflegt, sait dr HERR. (a) (b) Sie hän ihri Greuelbilder bschtimmt in des Huus, des noh minem Name gnennt isch, um s dreckig zue mache, 7,31 (a) (b) (c) un hän de Höhän vum Tofet im Tal Ben-Hinnom bäut, um ihri Buebä(Sühn) un Techta zue vubrenne, was i(ich) ne bpfohle ha un ma(mir) ne in d Sinn (Gmeht) kumme isch. 7,32 Drum lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, daß ma's nimi nenne wird «Tofet» un «Tal Ben-Hinnom», sundern «Würgetal». Un ma wird im Tofet beerdige meße, wel sunscht kei Platz me si wird. 7,33 Un de (a) Leichnam des Volks soll d Vegel vum Himmel un d Tierli vum Feldes zum Fraß wäre, ohni daß sie jemads verscheuchen wird. 7,34 Un (a) (b) (c) i(ich) will in d Schtädt Judas un uf d Gasse Jerusalems wägnähme d Jubel dr Fräid(Freud) un Wunne un de Schtimm vum Bräutigams un dr Braut; denn des Land soll wescht wäre.


8. Kapitel

8,1 Zue der Ziit, sait dr HERR, wird ma de Knochä(Bei) dr Kenig vu Juda, de Knochä(Bei) vu sinere Firschte, de Knochä(Bei) dr Prieschta, de Knochä(Bei) dr Prophete un de Knochä(Bei) dr Birga Jerusalems üs ihrem Gräbern werfe 8,2 un wird sie hinstreuen dr Sunne, däm Mond un däm ganze Heer vum Himmel, de sie leb ka (gliebt) un (a) däne sie dient hän, däne sie nachgelaufen sin, de sie befragt un abäte hän. Sie soll nit wieda ufgläse un beerdige wäre, sundern Dung uf däm Feld si. 8,3 Un alli, de ibrigbliebe sin vu däm bese Volk, wäre a ällei Derfa (Käffa), wohi i(ich) sie verstoße, liebe dod als lebändig si wen, sait dr HERR Zebaoth.

Gegen des verblendete Volk un sini Vufihra

8,4 Sprich zue nene: Des sait dr HERR: Wo isch jemads, wenn er flegt, dr nit gern wieda aufstünde? Wo isch jemads, wenn er irregeht, dr nit gern wieda zurechtkäme? 8,5 Wurum will denn des Volk zue Jerusalem irregehen fir un fir? Sie hebed so fescht am falsche Gottesdenscht, daß sie nit umkähre wen. 8,6 I(Ich) sieht un her, daß sie nit de Wohret schwätze. S git nemads, däm sini Bosheit leid wär un dr sait: Was hab i(ich) doch doe! Sie laufe alli ihrem Lauf we ä Hengst, dr in dr Schlacht dahinstürmt. 8,7 Der Storch unda däm Himmel wiß sini Ziit, Turteldube, Kranich un Schwalbe hebed de Ziit ä, in dr sie wiedakumme soll; aba (a) mi Volk will des Recht vum HERRN nit wisse.

8,8 We kennt ihr sag: «Wir sin wies un hän des Gsetz vum HERRN bi uns»? Isch's doch luta Leegä, was de Schrieba drus mache. 8,9 Di Art meße zschande, erschreckt un gfange wäre; denn was kenne sie Weises lehre, wenn sie vum HERRN Wort vuwerfe? 8,10 Drum will i(ich) ihri Wieba d Fremde ge un ihri Äcker däne, durch de sie verjagt wäre. Denn (a) (b) sie gieren alli, klei un groß, noh unrechtem Gwinn; Prieschta un Prophete go mit Leegä um 8,11 un heile d Schadä vu minem Volks nur obenhin, indäm sie sag: «Friede! Friede!", un isch doch nit Friede. 8,12 Sie wäre mit Schande doschtoh, wel sie solchi Greuel triebe hän; aba sie wen sich nit schäm un wisse nigs vu Scham. Drum soll sie flege unda d Fallenden, un wenn i(ich) sie heimsueche wäre, soll sie stürzen, sait dr HERR. 8,13 I(Ich) will unda nene Lese hebed, sait dr HERR, so daß keini Triebel am Wischtock un keini Fiege am Fiegebaum übrigbleiben, jo, au de Blätta abfege soll; un was i(ich) nene ge ha, des soll nene gnumme wäre.

Di Angscht vum Volk un de Träuer vum Prophete

"8,14 Wozue wen ma(mir) noh do hocke? Sammle äich un len uns(us) in de feschte Schtädt zeh, daß ma(mir) dert umkumme. Denn dr HERR, unsa Gott, wird uns(us) umkumme losse un (a) uns(us) zsuffe ge mit nem giftigen Trank, wel ma(mir) so gsindigt hän gege d HERRN. 8,15 Mir ghofft hän, s soll Friede wäre, aba s kummt nigs Guetes; ma(mir) ghofft hän, ma(mir) solle heil wäre, aba lueg, s isch Angscht do. (a) 8,16 Ma härt ihri (a) Ross schnauben vu Dan her, vum Wiehern ihra Hengste wackelt(erbebt) des ganzi Land. Sie fahre doher un wäre des Land auffressen mit ällei, was drin isch, de Schtadt samt ällei, de drin huuse." 8,17 Denn lueg, i(ich) will Schlange un Nattern unda äich schicke, de nit zue beschwören sin; de soll äich schtäche, sait dr HERR.

8,18 Was ka mi in minem Jamma erquicken? (a) Mi Herz in ma(mir) isch krank. 8,19 Lueg, de Dochta vu minem Volks brellt üs fernem Land her: «Will denn dr HERR nimi Gott si in Zion, odr soll s kei Kenig me hän?" Jo, wurum hän sie mi so erzürnt durch ihri Bilda un fremde, nichtige Götze? "8,20 Di Ernte isch vugange, dr Summa isch dohi, un uns(us) isch keini Hilfe kumme!" 8,21 Mich jammert vu Herz, daß mi Volk so ganz zerschla isch; i(ich) gräme un entsetze mi. 8,22 Isch denn (a) keini Salbe in Gilead, odr isch kei Dokta do? Wurum isch denn de Dochta vu minem Volks nit gheilt? 8,23 *Ach daß i(ich) Wassa gnoe het in minem Haupte un (a) mi Aug Tränenquellen wäre, daß i(ich) Dag un Nacht (b) beweinen kennt de Erschlagenen vu minem Volks!


9. Kapitel

Jeremias Jammat iba si Volk

9,1 *Ach, daß i(ich) ä Herberge het in dr Wüschte, so wot i(ich) mi Volk vulo un vu nene zeh! Denn s sin luta Ehebrecha un ä treuloser Haufe. *Abweichende Verszählung schtatt 9,1-25: 9,2-26. 9,2 Sie schießen mit ihrem Zunge luta Leegä un (a) keini Wohret un tribä's mit Gwalt im Land un go vu eina Bosheit zue d anderem, mi aba achte sie nit, sait dr HERR. 9,3 (a) (b) (c) Jeda heetet sich vor sinem Freunde un traue au sinem Brueda nit; denn ä Brueda ibalischtet d anderem, un ä Fründ(Freund) vuleugnet d anderem. 9,4 Ä Fründ(Freund) täuscht d anderem, sie schwätze kei wahres Wort; sie hän sich dra gewöhnt, daß eina d anderem bschießt. Sie freveln, un s isch nene leid umzukehren. 9,5 S isch allenthalba nigs als Trug unda nene, un vor luta Trug wen sie mi nit kennen, sait dr HERR.

9,6 Drum sait dr HERR Zebaoth: Lueg, i(ich) will sie schmelzen un prefä; denn was soll i(ich) sunscht doe, wenn i(ich) ansehe de Dochta vu minem Volks? 9,7 Ihre falsche Zunge sin tödliche Pfiel; (a) mit däm Mul (Gosch) schwätze sie fründlig zue ihrem Nächschte, aba im Herz lauern sie nem uf. 9,8 Sollte i(ich) des nit heimsueche a nene, sait dr HERR, un soll i(ich) mi nit rächen a nem Volk we däm?a

9,9 I(Ich) mueß iba de Berg hiile un heulen un iba de Weidegründe in dr Steppe klage; denn sie sin verödet, daß nemads hindurchzieht un ma au kei Viecha blöken härt. (a) (b) Di Vegel vum Himmel un des Viecha sin gflohe un furt. 9,10 Un i(ich) will aJerusalem zue Schteihufä un zue d Wohnig dr Schakale mache un will de Schtädt Judas zue d Wüschte mache, daß nemads drin huuse soll.

9,11 a Wer isch etze wies, daß sa(er) des verstünde, un zue wäm sait vum HERRN Mul (Gosch), daß sa(er) vukindet, wurum des Land vudirbt un öde wird we ä Wüschte, de nemads durchwandert? 9,12 Un dr HERR sait: Wel sie mi Gsetz vulo, des i(ich) nene vorgelegt ha, un minem Wort nit folg, au nit dnohch läbä, 9,13 sundern (a) folg ihrem vuschtocktem Herz un d Baalen, we ihri Vädare sie glehrt hän, 9,14 drum sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Lueg, i(ich) will des Volk (a) mit Wermut speisen un (b) mit Gift zsuffe ge. 9,15 I(Ich) will sie unda Velka vuschtreue, de nit sie noh ihri Vädare kennt hän, un (a) will des Schwert hinda nene her schicken, bis s üs isch mit nene.

9,16 Des sait dr HERR Zebaoth: Gen acht un bestellt Klageweiber, daß sie kumme, un schickt noh däne, de klage kenne, 9,17 daß sie herbeieilen un um uns(us) klage, daß unsre Aug vu Träne rinnen un unsre Augenlider vu Wassa fleße. 9,18 Horch, ma härt ä Klagegeschrei in Zion: Ach, we het ma uns(us) Gwalt azogä un we sin ma(mir) zschande wore! Mir meße des Land räumen; denn sie hän unsre Wohnige geschleift. 9,19 Jo, häre, ihr Wieba, vum HERRN Wort, un riße zue Ohre de Gsaite vu sinem Mul (Gosch)! Lehrt äiri Techta klage, un ä lehr de andere des Klagelied: "9,20 Der Dod isch zue unsari Fenschta hereingestiegen un in unsari Hiisa kumme. Na(Er) würgt de Kinda uf dr Gasse un de jungen Manne(Männa) uf d Plätzen." 9,21 Des sait dr HERR: (a) (b) (c) (d) (e) Di Leichen dr Mensch soll liege we Dung uf däm Feld un we Garben hinda däm Schnitta, de nemads sammlet. 9,22 Des sait dr HERR: Ä Weiser rehmt sich nit vu sinere Gschidheit, ä Schtarke rehmt sich nit vu sinere Schtärk, ä Richä rehmt sich nit vu sinem Reichtums. 9,23 Sundern (a) (b) wer sich rehme will, dr rehmt sich däm si, daß sa(er) schlau isch un mi kenne, daß i(ich) dr HERR bi, dr Barmherzigkeit, Recht un Grechtigkeit ebt uf Erde; denn des gfallt ma(mir), sait dr HERR.

Israel ä unbeschnittenes Volk

9,24 Lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, daß i(ich) heimsueche wäre alli, de a dr Vorhuut bschnitte sin, 9,25 nämlich Ägypte, Juda, Edom, de Ammoniter, Moab un alli, de (a) des Hoor rundherum abscheren, de in dr Wüschte huuse. Denn alli Heide sin nur unbeschnitten, aba (b) (c) (d) ganz Israel het ä unbeschnittenes Herz.

10. Kapitel

Di toten Götze un dr lebändige Gott

10,1 Horche, was dr HERR zue äich schwätzt, ihr vum Huus Israel! 10,2 Des sait dr HERR: (a) Ihr sollt nit d Gottesdenscht dr Heide aneh un sollt äich nit firchte vor d (b) Zeiche vum Himmel, we de Heide sich firchte. 10,3 Denn ihri Götta sin alli nigs. (a) Ma flegt im Walde ä Baum, un dr Bildhauer macht drus mit däm Schnitzmesser ä Gschafftes vu Menschenhänden, 10,4 un er schmückt s mit Silba un Gold un befestigt s mit Nagel un Hammer, daß s nit umfalle. 10,5 Sie sin jo nigs als Vogelscheuchen im Gurkenfeld. Sie kenne nit schwätze; au mueß ma sie schleipfe, denn (a) (b) sie kenne nit go. Drum sollt ihr äich nit vor nene firchte; denn sie kenne nit helfe noh Schadä doe.

10,6 Aba (a) dir, HERR, isch nemads gli; dü bisch groß, un di Name isch groß, we dü s mit dr Tat beweist. 10,7 Wer soll di nit firchte, dü Kenig dr Velka? Dir mueß ma folg; denn unda ällei Art dr Velka un in ällei ihrem Königreichen isch nemads dir gli. 10,8 Sie sin alli Narre un Tore (Dummköpf); denn däm Holz zue dene isch ä nichtiger Gottesdenscht. 10,9 Silberblech hole ma üs Tarsis, Gold üs Ufas; durch d Bildhauer un Goldschmied wäre sie hergestellt; blaue un rote Purpur zeht ma nene a, un ällei isch dr Künschtla Gschafftes. 10,10 Aba dr HERR isch dr erliche (wore) Gott, dr (a) lebändige Gott, dr ewige Kenig. Vor sinem Zorn (Wuet) bebt d Bode, un de Velka kenne si Drohen nit vutrage.

10,11 So sait etze zue nene: Di Götta, de Himmel un Erde nit gmacht hän, meße vutilgt wäre vu dr Erde un unda däm Himmel. 10,12 (a) Na(Er) aba het d Bode durch sini Kraft gmacht un d Erdkreis gmacht durch sini Gschidheit un d Himmel üsbreitet durch sinene Vuschtand. 10,13 Wenn na(er) donnert, so isch Wassa de Lit am Himmel; Wolke losst er rufzeh vum End dr Erde. Na(Er) macht de Blitze, daß s regnet, un losst d Wind kumme üs sinene Vorratskammern. (a) 10,14 Alli Mensch aba sin Tore (Dummköpf) mit ihra Kunst, un (a) alli Goldschmiede schtoh bschämt do mit ihrem Bilda; denn ihri Götze sin Trug un hän kei Läbä, 10,15 sie sin nigs, ä Spottgebilde; sie meße zugrunde go, wenn sie heimgsuecht wäre. 10,16 Aba so isch dr nit, dr Jakobs Richtum isch; sundern er isch's, dr ällei gschaffe het, un (a) Israel isch si Erbdeil. Na(Er) heißt HERR Zebaoth. 10,17 Raffe di Bindel uf vu dr Erde, de dü sitzest in Vufolgig! 10,18 Denn des sait dr HERR: Lueg, i(ich) will de Bewohner vum Land diesmol wegschleudern un will sie ängstigen, dmit sie sich find losse.

10,19 Ach, was hab i(ich) fir Jamma un Herzeleid! I(Ich) het denkt: S isch nur ä Plage, i(ich) mueß sie lied. 10,20 Aba mi Zelt isch kappüt, un alli mi Seile sin vurisse. Mini Kinda sin vu ma(mir) gange un nimi do. Nemad richte mi Hitte wieda uf, un mi Zelt schlat keina me uf. 10,21 Denn de Schäfa (Hirte) sin zue Tore (Dummköpf) wore un froge nit noh rem HERRN. Drum ka nene nigs Rechtes glinge, un (a) ihri ganzi Herde isch vudeilt. 10,22 Horch, s kummt ä Kunde doher un ä großes Getöse (a) üs däm Land vum Nordens, daß de Schtädt Judas vuwüschtet un zue d Wohnig dr Schakale wäre soll.

10,23 I(Ich) wiß, HERR, daß vum Mensch Den nit in vu sinere Gwalt schtoht, un (a) s lit in niemandes Macht, we na(er) wandle odr sinene Gang richte. 10,24 (a) (b) (c) (d) Züchtige mi, HERR, doch mit Maßen un nit in dinem Wuet, uf daß dü mi nit ganz znicht machsch. 10,25 Schütte aba di Zorn (Wuet) üs iba de Heide, de di nit kennen, un iba de Gschlechta, de di Name nit aruefe. Denn sie hän Jakob aufgefressen un vuschlunge(gfrässä), sie hän nen vunichtet un sini Wohnig vuwüschtet. (a)


11. Kapitel

Der Bundesbruch vum Volk un Gottes Gricht

11,1 Des isch des Wort, des zue Jeremia isch bassiert vum HERRN: 11,2 Horche de Wort des Packt(Abkumme), daß ihr sie d Lit in Juda un d Lit(Bürga) vu Jerusalem sait! 11,3 Un sag zue nene: des sait dr HERR, dr Gott Israels: (a) Vufluecht isch, wer nit ghert d Wort des Packt(Abkumme), 11,4 de i(ich) äire Vädere bfehlt a däm Däg, als i(ich) sie üs Ägypteland fihrt, üs däm glühenden Ofe, un sait: Gehorcht wägä ma(mir) Schtimm un den, we i(ich) äich bpfohle ha, so (a) sollt ihr mi Volk si, un i(ich) will äich Gott si, 11,5 dmit i(ich) d Eid hebed ka, d i(ich) äire Vädere gschwore ha, nene (a) ä Land z ge, drin Milch un Honig fleßt, so we s hiit isch. I(Ich) git zantwort un sait: HERR, jo, so isch s!

11,6 Un dr HERR sait zue ma(mir): Predige alli de Wort in d Schtädt Judas un uf d Gasse Jerusalems un sag: Häre de Wort des Packt(Abkumme) un den dnohch! 11,7 (a) Denn i(ich) ha äiri Vädare ermahnt vum Däg a, als i(ich) sie üs Ägypteland fihrt, bis uf d hiitige Dag, un i(ich) vumahnt sie imma wieda un sait: Gehorcht wägä ma(mir) Schtimm! 11,8 Aba sie ghorche nit, kähre au ihri Ohre ma(mir) nit zue, sundern (a) (b) (c) (d) (e) ä jeda wandelte noh sinem bese un vuschtocktem Herz. Drum ha i(ich) au iba sie kumme losse alli Wort des Packt(Abkumme), d i(ich) bpfohle het zue hebed un d sie doch nit ghalte hän.

11,9 Un dr HERR sait zue ma(mir): I(Ich) wiß arg wohl, we sie in Juda un in Jerusalem sich vuschwore hän. 11,10 Sie kehren zruck zue d Sinde ihra Vädare, de vor nene ware un de minem Wort au nit folg wen un anderem Götta nochfolgte un nene dene. So het des Huus Israel un des Huus Juda minem Packt(Abkumme) broche, d i(ich) mit ihrem Vädere gschlosse ha. 11,11 Drum lueg, sait dr HERR, i(ich) will Unheil iba sie kumme losse, däm sie nit entgehen soll; un (a) (b) (c) wenn sie zue ma(mir) brelle, will i(ich) sie nit härä. 11,12 (a) (b) Dann(Dnoh) wäre de Schtädt Judas un de Birga Jerusalems higo un zue d Götta brelle, däne sie gopfart hän; aba de wäre nene nit helfe in ihra Not. 11,13 Denn so viel Schtädt, so viel Götta hesch dü, Juda; un so vieli Gasse s in Jerusalem git, so vieli Schandaltäre hän ihr ufgrichtet, um däm Baal zue opfare. 11,14 Dü aba (a) bitt nit fir des Volk un bringe fir sie kei Flehen noh Gebet vor mi; denn i(ich) will sie nit härä, wenn sie zue ma(mir) brelle in ihra Not.

11,15 Was macht (a) mi geliebtes Volk in minem Huus? Sie tribä luta Bosheit un minem, Gelübde un (b) heiliges Opfafleisch kennte de Schuld vu nene nähmä; un wenn sie schlecht doe, sin sie guete Sach driba. 11,16 Der HERR gheiße het di ä grene, schene, fruchtbaren Elbaum; aba etze het da(er) mit großem Bräuse ä Fiir um nen aziinde losse, so daß sini Äste vuderbe meße. 11,17 Denn dr HERR Zebaoth, dr di abäut het, het dir Unheil angedroht um dr Bosheit wille vum Huus Israel un vum Huus Juda, de sie triebe hän, um mi zue erzürnen mit ihrem Räucheropfern, de sie däm Baal darbrachten.

Der Aschlag dr Lit vu Anatot uf Jeremia

11,18 Der HERR doet ma(mir) kund ihr Vorhaben, dmit ich's wisse, un er zeige s ma(mir). 11,19 Denn i(ich) war (a) we ä argloses Lamm gsi, des zue d Schlachtbank gfihrt wird, un wußt nit, daß sie gege mi beratschlagt un gsait hän: Len uns(us) d Baum in sinem Saft vuderbe un nen üs däm Land dr Lebändige üsrotte, daß vu sinem Namens nimmi denkt wäre. 11,20 Aba dü, HERR Zebaoth, (a) dü Grechter Richta, (b) (c) dr dü Niere un Herz prefsch, loß mi aluege, we dü nene vergiltst; denn i(ich) ha dir mi Sach bfohle. 11,21 Drum sait dr HERR iba de Manne(Männa) vu aAnatot, de dir noh rem Läbä vulange un schwätze: Weissag nit im Name vum HERRN, wenn dü nit vu unsari Händ(Pfode) schterbe willsch! - 11,22 drum sait dr HERR Zebaoth: Lueg, i(ich) will sie heimsueche. Ihre jungi Mannschaft soll mit däm Schwert umbrocht wäre, un ihri Buebä(Sühn) un Techta soll vor Hunga schterbe, 11,23 daß keina vu nene übrigbleibt; denn i(ich) will iba de Manne(Männa) vu Anatot Unheil kumme losse in däm Johr, do i(ich) sie heimsueche wäre.

12. Kapitel

Jeremias Aschtoß am Gliick dr Gottlosen un Gottes Antwort

12,1 HERR, wenn i(ich) au mit dir rechte wot, so bhaltsch dü doch recht; trozdem mueß i(ich) vum Recht mit dir schwätze. (a) Wurum goht's doch d Gottlosen so guet, un de Abtrünnigen hän ällei in Massig(Fülle)? 12,2 Dü pflanzest sie ä, sie schlat Wurzeln un wachse un bringe Frucht. Nahe bisch dü ihrem Mul (Gosch), aba wietem vu ihrem Herz. 12,3 (a) Mich aba, HERR, kennsch dü un siehsch mi un prefsch mi Herz vor dir. Rieß sie wäg we Schof zum Schlachten, un sondere sie üs, daß sie umbrocht wäre! 12,4 We lang soll des Land so troche schtoh un des Gras iba all uf däm Feld verdorren? Wäg dr Bosheit dr Bewohner (a) schwinden Viecha un Vegel dohi; denn ma sait: Na(Er) wiß nit, we s uns(us) go wird.

12,5 Wenn s di med macht, mit Fußgängern zue go, we wird s dir go, wenn dü mit Rossen laufe sollsch? Un wenn dü scho im Land, wo keini Gfahr isch, Sicherheit suechsch, was willsch dü doe im Dickicht vum Jordans? 12,6 Denn au di Breda un vu dinem Vada (Babbe) Huus sin treulos, sie brelle hinda dir her üs vollem Halse. Drum traue dü nene nit, wenn sie au fründlig mit dir schwätze.

Gottes Jammat iba si verwüstetes Land

12,7 I(Ich) ha mi Huus vulo un mi Erbe vuschtoße un, was mi Seele liebt (leb hän), in dr Gegna(Feinde) Hand ge. 12,8 Mi Erbe isch ma(mir) wore we ä Löwe im Walde un brüllt gege mi; drum bi i(ich) nem feind wore. 12,9 Mi Erbe isch we dr bunte Vogel, um d sich de Vegel sammle: Wohlauf un sammlet äich, (a) alli Tiere vum Feldes, kummt un freßt! 12,10 (a) Vieli Schäfa (Hirte) hän minem Wiberg vuwüschtet un minem Acka vutramt; sie hän minem schene Acka zue d Wüschte gmacht. 12,11 Sie hän nen jämmerlich vuwüschtet; verödet lit er vor ma(mir); jo, des ganzi Land isch vuwüschtet, aba nemads will s zue Herz nähmä. 12,12 Di Verwüster kumme doher iba alli kahlen Höhän dr Steppe. Denn ä Schwert het dr HERR, des frißt vu nem End vum Land bis zum anderem, un kei Gschöpf wird Friede hän. 12,13 (a) Sie hän Weize gsajt, aba Dorne geerntet; sie len's sich sauer wäre, aba sie kenne's nit genießen. Sie kenne ihrem Ertrages nit froh wäre vor rem grimmigen Zorn (Wuet) vum HERRN. 12,14 Des sait dr HERR: Wider alli mi bese Nochbere, de des Erbdeil antasten, des i(ich) minem Volk Israel ausgedeilt ha: Lueg, i(ich) will sie üs ihrem Land ausreißen un des Huus Juda üs ihra Midde riße. 12,15 Aba wenn i(ich) sie üsgrisse ha, will i(ich) mi wieda iba sie erbarmen un will ä jede in si Erbdeil un in si Land zruckbringe. 12,16 Un s soll gschähe, wenn sie vu minem Volk lerne wäre, (a) bi minem Name zue schwören: So wohr dr HERR läbt!, we sie mi Volk glehrt hän, bim Baal zue schwören, so (b) soll sie inmidde vu minem Volks huuse. 12,17 Wenn sie aba nit härä wen, so will i(ich) solch ä Volk ausreißen un vunichte, sait dr HERR.

13. Kapitel

Der verdorbene Girtel

13,1 Des sait dr HERR zue ma(mir): Gang hi un kaufe dir ä leinenen Girtel un giirtet dmit di Lenden, aba loß nen nit erß wäre! 13,2 Un i(ich) kaufte ä Girtel noh rem Bfehl vum HERRN un girtletet nen um mi Lenden.

13,3 Do isch bassiert vum HERRN Wort ä zweites Mol zue ma(mir): 13,4 Nimm d Girtel, d dü kauft un um di Lenden girtlet hesch, un mache di uf un gang hi a d Euphrat un verstecke nen dert in eina Felsspalte! 13,5 I(Ich) goht hi un versteckte nen am Euphrat, we ma(mir) dr HERR bpfohle het. 13,6 Nohch langa Ziit aba sait dr HERR zue ma(mir): Mache di uf un gang hi a d Euphrat un hole d Girtel wieda, d i(ich) di dert verstecken glo hän! 13,7 I(Ich) goht hi a d Euphrat un grabt noh un nimmt d Girtel vum Platz, wo i(ich) nen versteckt het; un lueg, dr Girtel war vudorbe, so daß sa(er) zue nigs me taugte.

13,8 Do isch bassiert vum HERRN Wort zue ma(mir): 13,9 Des sait dr HERR: Ebeso will i(ich) vuderbe d große Hochmuet Judas un Jerusalems. 13,10 Des bese Volk, des (a) mi Wort nit härä will, sundern noh sinem vuschtocktem Herz wandelt un anderem Götta goht, um nene zue dene un sie azbäte: s soll wäre we dr Girtel, dr zue nigs me taugt. 13,11 Denn gliechwe dr Girtel um de Lenden vum Ma bunde wird, so ha i(ich), sait dr HERR, des ganzi Huus Israel un des ganzi Huus Juda um mi girtlet, daß sie mi Volk si solle, ma(mir) zum Ruhm, zue Lob un Ehren; aba sie wen nit härä.

Di gefüllten Weinkrüge

13,12 Sage nene des Wort: Des sait dr HERR, dr Gott Israels: Alli Kreg wäre mit Wi gfillt. Un wenn sie zue dir sag: Wer wiß des nit, daß alli Kreg mit Wi gfillt wäre?, 13,13 so antworte nene: Des sait dr HERR: Lueg, i(ich) will alli, de in däm Land huuse, de Kenig, de uf däm Thron David hocke, de Prieschta un Prophete un alli Inwohna Jerusalems (a) (b) mit Bsofe fille 13,14 un will ä am anderem, de Vädare samt d Sehn, zerschmettern, sait dr HERR, un will nit schonen noh barmherzig si un sie ohni Mitleid vuderbe.

Mahnig zue d Beugung vor Gott

13,15 Horche un merkt uf un sin nit so hochfahrend, denn dr HERR het's gsait. 13,16 Gen däm HERRN, äirem Gott, de Ehri, bvor s finschta wird un bvor äiri Feß sich a d dunklen Bergen schtoße un ihr uf des Lecht wartet, während er s doch finschta un dunkel mache wird. 13,17 Wollt ihr des aba nit härä, so mueß i(ich) heimlich hiile iba däne Hochmuet; (a) (b) (c) mi Aug meße vu Träne überfließen, wel vum HERRN Herde gfange wäggfihrt wird. 13,18 Sage däm Kenig un dr Königinmutter: Setzt äich ganz noh nab; denn (a) (b) (c) de Krone dr Herrlichkeit isch äich vum Schädel gflogä. 13,19 Di Schtädt im Südland sin vuschlosse, un s isch nemads, dr sie ufdoet; ganz Juda isch wäggfihrt.

Di Schändung Jerusalems

13,20 Hebt äiri Aug uf un sähn, we sie vu Norde daherkommen. Wo isch etze de Herde, de dir bfohle war, di herrlichi Herde? 13,21 Was willsch dü sag, wenn er de iba di zum Schädel bschtelle wird, de dü als Freunde a di gewöhnt hesch? Was gilt's? S wird di Angscht ankommen we ä Wieb in Kindsnöten. 13,22 Un wenn dü in dinem Herz sag wirsch: «Wurum begegnet ma(mir) des?" -: um dr Lit dinere Sinde wille (a) (b) wird dir di Gwand (Häß) ufghobe un wird dir Schande azogä. 13,23 Kann etwa ä Mohr sini Huut wandle odr ä Pantha sini Flecken? So weng kennt au ihr Guetes doe, de ihr ans Bese gewöhnt sin. 13,24 Drum will i(ich) sie vuschtreue we Schpreu, de verweht wird vum Wind üs dr Wüschte. 13,25 Das soll di Lohn si un di Deil, d i(ich) dir zugemessen ha, sait dr HERR: Wel dü mi vugässä hesch un di uf Lege vulosst, 13,26 will au i(ich) di Gwand (Häß) hochheben, daß di Schande sichtbar wäre. 13,27 Denn i(ich) ha gsähne di Ehebrecherei, di Geilheit, di freche Hurarai, jo, di Greuel uf d Higel un im Feld. Mai dir, Jerusalem! Wenn wirsch dü doch endlich sufa wäre?

14. Kapitel

Vergebliche Bitte bi Dürre un Kriegsnot

14,1 Des isch des Wort, des dr HERR zue Jeremia gsait het iba de großi Dürre: 14,2 Juda lit jämmerlich do, sini Schtädt sin vuschmachtet. Sie hocke trauernd uf dr Erde, un in Jerusalem isch lutes Klagen. 14,3 Di Greschte schicken ihri Lit noh Wassa; aba wenn sie zum Brunne kumme, find sie kei Wassa un bringe ihri Töpf leer zruck. Sie sin trurig un trurig un verhüllen ihri Kepf. 14,4 Di Erde lechzt, wel s nit regnet uf Erde. Drum sin de aAckerleute trurig un verhüllen ihri Kepf. 14,5 Jo, au de Hirschkühe, de uf däm Feld werfe, vulo de Jungen, wel kei Gras wächst. 14,6 Di Wildesel schtoh uf d kahlen Höhän un schnappen noh Luft we de Schakale; ihri Aug erlesche, wel nigs Grünes wächst.

14,7 Ach, HERR, wenn unsre Sinde uns(us) vuklage, so hilf doch um vu dinem Namens wille! Denn (a) unsa Bes si isch groß, womit ma(mir) gege di gsindigt hän. 14,8 Dü bisch dr Troscht Israels un si Nothelfer. Wurum stellst dü di, als wärsch dü ä Fremdling im Land un ä Wanderer, dr nur iba Nacht bliebe? 14,9 Wurum stellst dü di we eina, dr vuzagt isch, un we ä Held, dr nit helfe ka? Dü bisch jo doch unda uns(us), HERR, un (a) (b) ma(mir) heiße noh dinem Name; verlaß uns(us) nit!

14,10 Des sait dr HERR vu däm Volk: Sie laufe gern hi un her un schonen ihri Feß nit. Drum het dr HERR kei Gfalle a nene, sundern er denkt etze a ihri Missetat un will ihri Sinde heimsueche.

14,11 Un dr HERR sait zue ma(mir): (a) Dü sollsch nit fir des Volk um Gnade bitte. 14,12 Denn wenn sie au (a) faschte, so will i(ich) doch ihr Flehen nit härä; un wenn sie au (b) Brandopfa un Schpeiseopfa bringe, so gfalle sie ma(mir) doch nit, sundern i(ich) will sie durch Schwert, Hunga un Pescht aufreiben. 14,13 Do sait i(ich): Ach, Herr HERR! Lueg, de Prophete sag nene: Ihr d des Schwert nit aluege un keini Hungasnot bi äich hän, sundern i(ich) will äich beschtändigen Friede ge a däm Platz. 14,14 Aba dr HERR sait zue ma(mir): (a) (b) (c) (d) De Prophete weissagen Leegä in minem Name; i(ich) ha sie nit gschickt un nene nigs bfohle un nit zue nene gsait. Sie predige äich falsche Offenbarungen, nichtige Wahrsagung un ihrem Herz Trug.

14,15 Drum sait dr HERR: Wider de Prophete, de (a) in minem Name weissagen, obgleich i(ich) sie nit gschickt ha, un de trozdem predige, s wäre nit Schwert noh Hungasnot in des Land kumme: Solche Prophete soll schterbe durch Schwert un Hunga. 14,16 Un de Lit, däne sie weissagen, soll uf d Gasse Jerusalems liege, vum Schwert un Hunga higschtreckt, un (a) nemads wird sie beerdige, sie un ihri Wieba, Buebä(Sühn) un Techta; un i(ich) will ihri Bosheit iba sie ausschütten. 14,17 Un dü sollsch zue nene des Wort sag: (a) Mini Aug fleße iba vu Träne, unaufhörlich Dag un Nacht; denn de Jungfrau, de Dochta vu minem Volks, isch unheilbar vuwundet un völlig zerschla. 14,18 Gehe i(ich) üsä ufs Feld, lueg, so liege dert vum Schwert Erschlagene; kummt i(ich) in de Schtadt, lueg, so liege dert vor Hunga Verschmachtete. Sogar Prophete un Prieschta meße in ä Land zeh, des sie nit kennen.

14,19 Hesch dü denn Juda rüssgworfe odr ä Abscheu gege Zion? Wurum hesch dü uns(us) denn so gschla, daß uns(us) nemads heile ka? (a) Mir ghofft hän, s soll Friede wäre; aba s kummt nigs Guetes. Mir ghofft hän, ma(mir) solle heil wäre; aba lueg, s isch Angscht do. 14,20 HERR, ma(mir) erkenne unsa gottloses Läbä un unsrer Vädare Missetat; denn (a) (b) (c) ma(mir) hän gege di gsindigt. 14,21 Aba um vu dinem Namens wille verwirf uns(us) nit! Loß d Thron dinere Herrlichkeit nit gscholte wäre; denk doch a di Packt(Abkumme) mit uns(us) un loß nen nit ufhäre! 14,22 Isch denn unda d Götze dr Heide eina, dr Rägä ge kennt, odr git dr Himmel Rägä? Dü bisch doch dr HERR, unsa Gott, uf d ma(mir) hoffen; denn dü hesch des ällei gmacht.


15. Kapitel

15,1 Un dr HERR sait zue ma(mir): Un (a) (b) (c) wenn au Moses un Samuel vor ma(mir) stünden, so ha i(ich) doch kei Herz fir des Volk. Trieb sie wäg vu ma(mir), un loß sie wäggo! 15,2 Un wenn sie zue dir sag: Wo soll ma(mir) hi?, dann(dnoh) antworte nene: So sait dr HERR: (a) (b) Wen dr Dod trifft, d treffe er; wen des Schwert trifft, d treffe s; wen dr Hunga trifft, d treffe er; wen de Gfangeschaft trifft, d treffe sie! 15,3 Denn i(ich) will sie heimsueche mit (a) viererlei Plage, sait dr HERR: mit däm Schwert, daß sie umbrocht wäre; mit Hunden, de sie fortschleifen soll; (b) mit d Vegel vum Himmel un mit d Tierli vum Feldes, daß sie gfrässä un vutilgt wäre soll. 15,4 Un i(ich) will sie zue nem Bild vum Entsetzens mache fir alli Kenigrich uf Erde um (a) (b) Manasses wille, vum Bue(Suhn) Hiskias, vum Kenig vu Juda, fir ällei, was er in Jerusalem gmacht het het.

15,5 Wer will sich denn dinere erbarmen, Jerusalem? Wer wird denn Mitleid mit dir hän? Wer wird denn kumme un froge, ob s dir guet goht? 15,6 Dü hesch mi vulo, sait dr HERR, un bisch vu ma(mir) abglalle; drum ha i(ich) mi Hand gege di üsgschtreckt, um di zue vuderbe; i(ich) bi vum Erbarmens med. 15,7 I(Ich) worfelte sie mit dr (a) Wurfschufle in d Schtädt vum Land, un mi Volk, des sich nit umkähre wot vu sinem Wandel, macht i(ich) kinderlos un hole s um. 15,8 S wäre me Wieba zue Witwe unda nene, als Sand am Meer isch. I(Ich) glo hän kumme iba de Mütter dr jungen Mannschaft d Verderber am hellen Mittag un glo hän pletzlig iba sie flege Angscht un Angscht. 15,9 Di siebä Kinda het, welkte dohi, un ihri Seele verschmachtete in ihr. (a) Ihre Sunne goht unda am hellen Dag; ihr Ruhm un ihri Fräid(Freud) het ä End. Un was vu nene ibrig isch, will i(ich) däm Schwert hingeben vor ihrem Gegna(Feinde), sait dr HERR. 15,10 Mai ma(mir), mi Muetter, (a) daß dü mi uf d Welt kumme hesch, gege d jeda schtängert un schtrietet im ganze Land! Hab i(ich) doch nit uf Wucherzinsen ausgeliehen, noh het ma ma(mir) geliehen, un doch fluecht ma(mir) jeda.

15,11 Der HERR sait: Wohlan, i(ich) will etliche vu äich ibrig losse, däne s wieda wohlgehen soll, un will äich zue Hilfe kumme in dr Not un Angscht unda d Gegna(Feinde). 15,12 Kann ma Ise vubreche, Ise un Kupfa üs däm Norde? 15,13 I(Ich) will di Guet un di Schätz zum Raube ge als Lohn fir alli di Sinde, de dü in dinem ganze Gebiet gmacht het hesch, (a) 15,14 un will di zum Knecht dinere Gegna(Feinde) mache in nem Land, des dü nit kennsch; denn s isch des Fiir vu minem Zorn (Wuet)s iba äich azindet.

15,15 Ach HERR, dü weisch s! Bedenk a mi un nimm di wägä ma(mir) a un räche mi a minem Verfolgern! Loß mi nit hinweggerafft wäre, während dü di Zorn (Wuet) iba sie noh zurückhältst; denn dü weisch, daß i(ich) wägä dir gscholte wäre. 15,16 (a) (b) (c) (d) Di Wort ward mi Ässä, sooft ich's empfing, un di Wort isch vu minem Herz Fräid(Freud) un Troscht; denn i(ich) bi jo noh dinem Name gnennt, HERR, Gott Zebaoth. 15,17 I(Ich) ha mi nit zue d Fröhlichen gesellt noh mi mit nene gfräit, sundern hockt einsam, gebeugt vu dinere Hand; denn dü hesch mi erfillt mit Wuet. 15,18 Wurum währt doch mi Liede so lang un sin mi Wunde so schlimm, daß sie nemads heile ka? Dü bisch ma(mir) wore we ä trügerischer Born, dr nimi quellen will.

15,19 Drum sait dr HERR: Wenn dü di zue ma(mir) hebsch, so will i(ich) mi zue dir hebed, un dü sollsch mi Prediga bliebe. Un wenn dü recht schwätzesch un nit liechtfertig, so sollsch dü mi Mul (Gosch) si. Sie soll sich zue dir kehren, doch dü kähre di nit zue nene! 15,20 Denn (a) i(ich) mache di fir des Volk zue d feschte, ehernen Mure. Wenn sie au gege di schtrietet, soll sie dir doch nigs anhaben; denn i(ich) bi bi dir, daß i(ich) dir helfe un di errette, sait dr HERR, 15,21 un i(ich) will di erretten üs dr Hand dr Bese un erlese üs dr Hand dr Tyrannen.


16. Kapitel

Jeremias Einsamkeit als Vorzeichen vum Gricht

16,1 Un vum HERRN Wort isch bassiert zue ma(mir): 16,2 Dü sollsch dir keini Wieb nähmä un nit Buebä(Sühn) noh Techta zeugen a däm Platz. 16,3 Denn des sait dr HERR vu d Sehn un Techtare, de a däm Platz uf d Welt kumme wäre, un vu ihrem Müttern, de sie uf d Welt bringe, un vu ihrem Vädere, de sie zeugen in däm Land: 16,4 Sie soll a bese Krankkete schterbe un nit beklagt noh beerdige wäre, sundern soll (a) Dung wäre uf däm Acka. Durch Schwert un Hunga soll sie umkumme, un ihri Leichnam soll d Vegel vum Himmel un d Tierli vum Feldes zum Fraße wäre.

16,5 Des sait dr HERR: Dü sollsch in kei Träuerhaus go, nit um zue klage noh um zue tröschte; denn i(ich) ha minem Friede vu däm Volk wäggnumme, de Gnade un de Barmherzigkeit, sait dr HERR. 16,6 Große un Kleine soll schterbe in däm Land un nit beerdige noh beklagt wäre, un (a) (b) (c) (d) (e) nemads wird sich ihretwegen wund ritzen odr kahl scheren. 16,7 Au wird ma keinem des Träuerbrot brechen, um nen zue tröschte wägä vumä Dote, un au nit d Trostbecher zue trinke ge wägä vu sinem Vada (Babbe) odr vu sinere Muetter. 16,8 Dü sollsch au in kei Hochzeitshaus go, um bi nene zue hocke zum Ässä un zum Trinken. 16,9 Denn des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Lueg, (a) i(ich) will a däm Platz vor äire Aug un zue äire Läbziite ä End mache däm Jubel dr Fräid(Freud) un Wunne, dr Schtimm vum Bräutigams un dr Braut.

16,10 a Un wenn dü des ällei däm Volk gsait hesch un sie zue dir schwätze wäre: «Wurum kündigt uns(us) dr HERR all des großi Unheil a? Was isch de Missetat un Sinde, womit ma(mir) gege d HERRN, unsere Gott, gsindigt hän?", 16,11 so sollsch dü nene sag: Wel äiri Vädare mi vulo hän, sait dr HERR, un anderem Götta nachgelaufen sin, nene dient un sie abäte , mi aba vulo un mi Gsetz nit ghalte hän, 16,12 ihr aba noh ärga den als äiri Vädare; denn lueg, (a) ä jeda läbt noh sinem vuschtocktem un bese Herz, so daß sa(er) ma(mir) nit ghert. 16,13 Drum will i(ich) äich üs däm Land vuschtoße in ä Land, vum nit ihr noh äiri Vädare gwißt hän. (a) Dert sollt ihr anderem Götta dene Dag un Nacht, wel i(ich) äich keini Gnade me erwiese will.

Heil un Gricht fir Israel un fir de Velka

16,14 (a) Drum lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, daß ma nimi sag wird: «So wohr dr HERR läbt, dr de Israelite üs Ägypteland gfihrt hat», 16,15 sundern: «So wohr dr HERR läbt, dr de Israelite gfihrt het üs däm Land vum Nordens un üs ällei Ländern, wohi er sie vuschtoße het." Denn i(ich) will sie zruckbringe in des Land, des i(ich) ihrem Vädere ge ha.

16,16 Lueg, i(ich) will vieli Fischa aussenden, sait dr HERR, de soll sie fischen; un dnohch will i(ich) vieli Jäger aussenden, de soll sie fange uf ällei Bergen un uf ällei Higel un in ällei Felsklüften. 16,17 Denn (a) mi Aug aluege uf alli ihri Wäg, daß sie sich nit vor ma(mir) verstecken kenne, un ihri Missetat isch vor minem Aug nit vuborge. 16,18 Aba zvor will i(ich) ihri Missetat un Sinde (a) zwiefach zruck ge, wel sie mi Land mit ihrem toten Götze dreckig gmacht un mi Erbland mit ihrem Greueln angefüllt hän.

16,19 HERR, dü bisch mi Schtärk un Kraft un mi Zueflucht in dr Not! Di Heide wäre zue dir kumme vu d Enden dr Erde un sag: Nur Leegä hän unsari Vädare ka, nichtige Götta, de nit helfe kenne. 16,20 We ka ä Mensch sich Götta mache? Das sin doch keini Götta! 16,21 Drum lueg, diesmol will i(ich) sie lehre un mi Kraft un Gwalt nene kunddoe, daß sie härä soll: (a) I(Ich) heiße dr HERR.


17. Kapitel

17,1 (a) Di Sinde Judas isch gschriebe mit isernem Griffel un mit diamantener Schpitze grabe uf de Dafle ihrem Herz un uf de Herna a ihrem Altären; 17,2 denn ihri Buebä(Sühn) denken a ihri Altäre un Ascherabilder unda d grene Baim un uf d hohen Higel. 17,3 Aba i(ich) will di Opferhöhän uf Bergen un Feldern samt dinere Habe un ällei di Schätzen zum Raube ge um dr Sinde wille, de in dinem ganze Gebiet gmacht het isch. (a) 17,4 Un dü sollsch üs dinem Erbe vuschtoße wäre, des i(ich) dir ge ha, un i(ich) will di zum Knecht dinere Gegna(Feinde) mache in nem Land, des dü nit kennsch; denn ihr hän ä Fiir vu minem Zorn (Wuet)s azindet, des ewiglich brenne wird.

17,5 Des sait dr HERR: Vufluecht isch dr Ma, dr (a) (b) sich uf Mensch vulosst un (c) hebet (haltet) Fleisch fir sinene Arm un weicht mit sinem Herz vum HERRN. 17,6 Der wird si we ä (a) Dornstrauch in dr Wüschte un wird nit aluege des Guete, des kummt, sundern er wird bliebe in dr Dürre dr Wüschte, im unfruchtbaren Land, wo nemads wohnt. 17,7 Gsegnet aba isch dr Ma, (a) dr sich uf d HERRN vulosst un däm si Zuevasicht dr HERR isch. 17,8 Der isch (a) we ä Baum, am Wassa abäut, dr sini Wurzeln zum Bach hi streckt. Denn obgleich de Hitzi kummt, firchtet er sich doch nit, sundern sini Blätta bliebe grün; un er sorgt sich nit, wenn ä dürris Johr kummt, sundern hole ohni Aufhören Fricht.

17,9 S isch des Herz ä trotzig un vuzagt Ding; wer ka s ergründen? 17,10 I(Ich), dr HERR, (a) (b) (c) ka des Herz ergründen un de Niere prefä un (d) gib nem jede noh sinem Den, noh d Fricht vu sinere Werke. 17,11 We ä Vogel, dr sich iba Eier hockt, de er nit glegt het, so isch, wer unrecht Guet sammlet; denn (a) er mueß dvu, wenn er's am wenigsten denkt, un mueß zletscht noh Schpott dzue hän. 17,12 Aba de Platz unsares Heiligtums isch dr (a) Thron dr Herrlichkeit, erhaben vu Anbeginn. 17,13 Denn dü, HERR, bisch de Hoffnig Israels. Alli, de di vulo, meße zschande wäre, un de Abtrünnigen meße uf d Bode gschriebe wäre; denn sie vulo d HERRN, (a) de Quelle vum lebändige Wassa. 17,14 (a) (b) Heile dü mi, HERR, so wäre i(ich) heil; hilf dü ma(mir), so isch ma(mir) ghulfe; denn dü bisch mi Ruhm. 17,15 Lueg, sie schwätze zue ma(mir): «Wo isch denn vum HERRN Wort? (a) Loß s doch kumme!" 17,16 Aba i(ich) ha di ne gedrängt, Unheil kumme zue losse; au hab i(ich) d bese Dag nit herbeigewünscht, des weisch dü. Was i(ich) predigt ha, des lit uff vor dir. 17,17 Sei dü ma(mir) nur nit schrecklig, mi Zuevasicht in dr Not! 17,18 (a) Loß de zschande wäre, de mi jage, un nit mi; loß sie erschrecken, un nit mi. Loß d Dag vum Unheils iba sie kumme un zerschlage sie zwiefach!

Di Heiligung vum Sabbats

17,19 (a) Des sait dr HERR zue ma(mir): Gang hi un kumm ins Dor vum Volks, durch des de Kenig vu Juda üs- un igo, un in alli Tore Jerusalems 17,20 un sag zue nene: Horche vum HERRN Wort, ihr Kenig Judas un ganz Juda un alli Inwohna Jerusalems, de durch de Tore go! 17,21 (a) Des sait dr HERR: Hete äich un tragt keini Lascht am Sabbatdag durch de Tore Jerusalems 17,22 un tragt keini Lascht am Sabbatdag üs äire Hiisa un den keini Arbet, sundern (a) heiligt d Sabbatdag, we i(ich) äire Vädere bpfohle ha. 17,23 Aba (a) sie hän ghärt nit un kähre ma(mir) ihri Ohre nit zue, sundern bliebe bockig, daß sie jo nit uf mi ghärt hän noh Zucht annähmen. 17,24 Wenn ihr etze uf mi härä d, sait dr HERR, daß ihr am Sabbatdag keini Lascht durch de Tore der Schtadt tragt, sundern nen heiligt, daß ihr a däm Däg keini Arbet den, 17,25 so (a) soll au durch de Tore der Schtadt üs- un igo Kenig, de uf däm Thron David hocke un de mit Roß un Kärre fahre, sie un ihri Greschte samt ällei, de in Juda un Jerusalem huuse; un s soll de Schtadt imma bewohnt wäre. 17,26 Un sie soll kumme üs d Schtädt Judas un üs dr Gegend vu Jerusalem un üs däm Land Benjamin, üs däm Hügelland un vum Berg un vum Südland, de do bringe Brandopfa, Schlachtopfer, Schpeiseopfa un Weihrauch un de do Dankopfer bringe zum Huus vum HERRN. 17,27 Werdet ihr aba nit uf mi Gebot härä, (a) d Sabbatdag zue heilige un keini Lascht am Sabbatdag zue schleipfe durch de Tore Jerusalems, so will i(ich) ä Fiir in ihrem Tore (Dummköpf) aziinde, des de feschte Hiisa Jerusalems gässä(vuzehrt) un nit gelöscht wäre ka.

18. Kapitel

Das Glichnis vum Töpfa

18,1 Des isch des Wort, des isch bassiert vum HERRN zue Jeremia: 18,2 Mach di uf un gang nab in vum Töpfa Huus; dert will i(ich) di mi Wort härä losse. 18,3 Un i(ich) goht nab in vum Töpfa Huus, un lueg, er arbeitete ebe uf dr Scheibe. 18,4 Un dr Hafe, d er üs däm Ton macht, mißriet nem unda d Händ(Pfode). Do macht da(er) ä anderem Hafe drus, we s nem gfallt.

18,5 Do isch bassiert vum HERRN Wort zue ma(mir): 18,6 Kann i(ich) nit ebeso mit äich umgehen, ihr vum Huus Israel, we der Töpfa? sait dr HERR. Lueg, (a) (b) we dr Ton in vum Töpfa Hand, so sin au ihr vum Huus Israel in wägä ma(mir) Hand. 18,7 (a) Bald sait i(ich) iba ä Volk un Kenigrich, daß i(ich) s ausreißen, einreißen un himache will; 18,8 wenn s sich aba umkehrt vu vu sinere Bosheit, gege de i(ich) sait, so (a) (b) (c) reut mi au des Unheil, des i(ich) nem denkt zue doe. 18,9 Un bald sait i(ich) iba ä Volk un Kenigrich, daß i(ich) s bäue un pflanzen will; 18,10 wenn s aba den, was ma(mir) mißflegt, daß s wägä ma(mir) Schtimm nit ghert, so reut mi au des Guete, des i(ich) nem vuheiße het zue doe.

18,11 Un etze sag zue d Lit in Juda un zue d Lit(Bürga) Jerusalems: So sait dr HERR: Lueg, i(ich) richt äich Unheil un ha gege äich ebis im Sinn (Gmeht). So umkehrt äich doch, ä jeda vu sinene bese Wäg, un (a) bessert euern Wandel un äich Den! 18,12 Aba sie schwätze: (a) Dorüs wird nigs! Mir wen noh unsari s denke wandle, un ä jeda soll doe noh sinem (b) vuschtocktem un bese Herz.

18,13 Drum sait dr HERR: Fragt doch unda d Heide: Wer het je dergleichen ghärt ? So greuliche Sach den de Jungfrau Israel! 18,14 Bliebe doch dr Schnee länga uf d Schtei (Wackes) im Feld, wenn's vum Libanon rab schneit, un des Regenwasser verläuft sich nit so schnell, 18,15 we mi Volk wägä ma(mir) vugißt. Sie opfare d nichtige Götta. Di hän sie zue Fall brocht uf d alte Wäg un losse sie etze go uf ungebahnten Schtroße, 18,16 uf daß ihr Land zue d Wüschte wäre, nene zue d ewige Schande, daß, wer vorbäigoht, sich entsetze un d Schädel schüttle. 18,17 Denn i(ich) will sie we durch ä Oschtwind vuschtreue vor ihrem Gegna(Feinde); (a) i(ich) will nene d Rucke un nit des Üsgsäh zeigä am Dag ihrem Vuderbe.

Jeremias Gebet gege sini Gegna(Feinde)

18,18 Sie schwätze: «Kommt un len uns(us) gege Jeremia Beses planen; denn däm Prieschta wird's nit fehlen a zeigt noh däm Art a Rot noh däm Prophete am Wort! Kummt, len uns(us) nen mit sinene eigene Wort schlat un nigs ge uf alli sini Gsaite!" 18,19 HERR, hab acht uf mi un her de Schtimm wägä ma(mir) Find! 18,20 Isch's recht, daß ma Guetes mit Besem vugilt? Denn sie hän ma(mir) ä Gruebe grabe! Bedenk doch, we i(ich) vor dir gschtande bi, um fir sie zum beschte zue schwätze un di Wuet vu nene abzuwenden! 18,21 So schtrof etze ihri Kinda mit Hunga un git sie däm Schwerte lob, daß ihri Wieba kinderlos un Witwe sin un ihri Manne(Männa) vum Dod getroffen un ihri jungi Mannschaft im Kreg durchs Schwert umbrocht wäre; 18,22 daß Gschrei (Geblär) üs ihrem Hiisa ghärt wäre, wenn dü pletzlig Kriegsvolk iba sie kumme losst. Denn sie hän ä Gruebe grabe, mi zue fange, un minem Feß Fallen gschtellt. 18,23 Aba dü, HERR, kennsch alli ihri Anschläge gege mi, daß sie mi umbringe wen. So (a) vugib nene ihri Missetat nit un tilge ihri Sinde nit üs vor dir! Loß sie vor dir zue Fall kumme un handle a nene zue d Ziit vu dinem Zorn (Wuet)s!

19. Kapitel

19,1 Des sait dr HERR: Gang hi un kaufe dir ä irdenen Krueg vum Töpfa un nimm mit etliche vu d Älteschte vum Volks un vu d Älteschte dr Prieschta 19,2 un gang üsä ins Tal (a) Ben-Hinnom, des vor rem Scherbentor lit, un predige dert de Wort, de i(ich) dir sag, 19,3 un sag: Horche vum HERRN Wort, ihr Kenig vu Juda un ihr Birga Jerusalems! Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: (a) Lueg, i(ich) will ä des Unheil iba de Platz bringe, daß jeda, dr s härä wird, de Ohre gellen soll, 19,4 wel sie mi vulo un de Platz nem fremdi Gott ge un dert anderem Götta gopfart hän, de nit sie noh ihri Vädare noh de Kenig vu Juda kennt hän, un wel sie de Platz voll unschuldigen Bloet gmacht 19,5 (a) (b) un däm Baal Höhän bäut hän, um ihri Kinda däm Baal als Brandopfa zue vubrenne, was i(ich) nit bpfohle noh gsait ha un was ma(mir) ne in d Sinn (Gmeht) kumme isch.

19,6 Drum lueg, s wird de Ziit kumme, sait dr HERR, daß ma de Platz nimi «Tofet» un «Tal Ben- Hinnom», sundern «Würgetal» nenne wird. 19,7 Un i(ich) will d Gottesdenscht Judas un Jerusalems a däm Platz znicht mache un will sie durchs Schwert flege losse vor ihrem Gegna(Feinde) un durch de Hand dera, de nene noh rem Läbä vulange, un will ihri Leichnam d Vegel vum Himmel un d Tierli uf däm Feld zum Fraße ge. 19,8 Un i(ich) will de Schtadt zum Entsetzen un zum Schpott mache, daß alli, de vorübergehen, sich entsetzen un scheltte iba alli ihri Plage. 19,9 I(Ich) will sie (a) (b) ihra Buebä(Sühn) un Techta Fleisch ässä losse, un eina soll vum anderem Fleisch ässä in dr Not un Angscht, mit dr ihri Gegna(Feinde) un de, de nene noh rem Läbä vulange, sie agriffä wäre.

19,10 Un dü sollsch d Krueg vubreche vor d Aug dr Manne(Männa), de mit dir gange sin, 19,11 un zue nene sag: Des sait dr HERR Zebaoth: (a) We ma vumä Töpfa Gfäß zerbricht, daß s nit wieda ganz wäre ka, so will i(ich) des Volk un de Schtadt vubreche. Un ma wird im (b) Tofet beerdige, wel sunscht kei Platz dfir do si wird. 19,12 So will ich's mit der Platz un ihrem Bwohna mache, sait dr HERR, daß de Schtadt we des Tofet wäre soll. 19,13 Un de Hiisa Jerusalems un de Hiisa dr Kenig vu Juda soll ebeso dreckig wäre we de Platz Tofet, alli Hiisa, wo sie (a) (b) (c) uf d Dächa däm ganze Heer vum Himmel gopfart un anderem Götta Trinkopfa darbrocht hän.

Di Mißhandlung Jeremias durch Paschhur

19,14 Un als Jeremia vum Tofet zruckkummt, wohi nen dr HERR gschickt het, um zue weissagen, kummt er in d Vorhof am Huus vum HERRN un sait zue ällei Volk: 19,15 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Lueg, i(ich) will iba de Schtadt un iba alli ihri Ortschaften all des Unheil kumme losse, des i(ich) gege sie gsait ha, wel sie bockig sin un mi Wort nit härä wen.

20. Kapitel

20,1 Als aba Paschhur, ä Bue(Suhn) Immers, dr Prieschta, dr zum Vorschteha im Huus vum HERRN bestellt war, ghärt het, we Jeremia solchi Wort wissagt, 20,2 schlat da(er) d Prophete Jeremia un (a) schloß nen in d Block am oberen Benjamintor, des am Huus vum HERRN isch. 20,3 Un am anderem Morgen glo hän Paschhur d Jeremia üs däm Block los. Do sait Jeremia zue nem: Der HERR nennt di nit Paschhur, sundern (a) (b) (c) (d) (e) «Schrecken um un um»; 20,4 denn des sait dr HERR: Lueg, i(ich) will di zum Angscht mache fir di selbscht un alli di Freunde; sie soll flege durchs Schwert ihra Gegna(Feinde), un dü sollsch s mit eigene Aug aluege. Un i(ich) will ganz Juda in de Hand vum Kenig vu Babel ge; dr soll sie wägfihre noh Babel un mit däm Schwert umbringe. 20,5 Au will i(ich) alli Sache der Schtadt un ällei Ertrag ihra Arbet un alli Kleinode un alli Schätz dr Kenig vu Juda in de Hand ihra Gegna(Feinde) ge; de (a) wäre sie rauben, mitnehmen un noh Babel bringe. 20,6 Un dü, Paschhur, sollsch mit ällei di Huusgnosse gfange wäggfihrt wäre un noh Babel kumme. Dert sollsch dü schterbe un beerdige wäre samt ällei di Freunde, däne dü Lege predigt hesch.

Di Lascht vum Prophetenamts

20,7 HERR, (a) dü hesch mi überredet, un i(ich) ha mi überreden losse. Dü bisch ma(mir) zue stark gsi un hesch gwunne; aba i(ich) bi driba zum Schpott wore jede Dag, un jeda verlacht mi. 20,8 Denn sooft i(ich) sait, mueß i(ich) brelle; «Frevel un Gwalt!" mueß i(ich) ruefä. Denn vum HERRN Wort isch ma(mir) zue Hohn un Schpott wore jede Dag. 20,9 Do het denkt i(ich): I(Ich) will nimi a nen denken un nimi in sinem Name predige. Aba s ward in minem Herz we ä brennendes Fiir, in minem Gebeinen vuschlosse, daß ich's nit vutrage ka; i(ich) wär schier vugange. (a) 20,10 Denn i(ich) her, we vieli heimlich schwätze: (a) «Schrecken isch um un um!" «Verklagt nen!" «Wir wen nen vuklage!" (b) Alli mi Freunde un Gesellen lauern, ob i(ich) nit flegt: «Vielliecht losst er sich überlisten, daß ma(mir) nem beikommen kenne un uns(us) a nem rächen." 20,11 Aba (a) dr HERR isch bi ma(mir) we ä schtarker Held, drum wäre mi Vufolga flege un nit gwinne. Sie meße ganz zschande wäre, wel s nene nit gelingt. Ewig wird ihri Schande si un ne vugässä wäre.

20,12 Un etze, HERR Zebaoth, dr dü de Grechte prefsch, Niere un Herz durchschaust: (a) Loß mi di Vugeltig a nene aluege; denn i(ich) ha dir mi Sach bfohle. 20,13 Singet däm HERRN, rühmet d HERRN, dr vum Ärm Läbä üs d Händ(Pfode) dr Boshaften errettet!

20,14 Vufluecht isch dr Dag, a däm i(ich) uf d Welt kumme bi; dr Dag soll ungesegnet si, a däm mi mi Muetter uf d Welt kumme het!a 20,15 Vufluecht isch, dr minem Vada (Babbe) gueti Botschaft hole un sait: "Dü hesch ä Sohn», so daß sa(er) nen frehlich macht! 20,16 Der Dag soll si (a) we de Schtädt, de dr HERR vunichtet het ohni Erbarmen. Am Morgen soll er Wehklage härä un am Mittag Kregsgschrei, 20,17 wel er mi nit umbrocht het im Muetterleib, so daß mi Muetter mi Grab wore un ihr Leib (Ranze) ewig schwanga bliebe wär! 20,18 Wurum bi i(ich) doch üs däm Muetterleib hervorgekommen, wenn i(ich) nur Jamma un Herzeleid aluege mueß un mi Däg in Schmach zubringe!


21. Kapitel

Jeremia kündigt Zedekia de Zerstörung Jerusalems a

21,1 Des isch des Wort, des vum HERRN isch bassiert zue Jeremia, als dr Kenig (a) Zedekia zue nem schickt Paschhur, d Bue(Suhn) Malkias, un (b) (c) (d) Zefanja, d Bue(Suhn) Maasejas, d Prieschta, un nem sag glo hän: 21,2 Befrage doch d HERRN fir uns(us); denn Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, fihrt Kreg gege uns(us). Vielliecht wird dr HERR doch a uns(us) si Wunda doe we so manches Mol, dmit selle vu uns(us) abzieht. 21,3 Jeremia sait zue nene: So sait zue Zedekia: 21,4 Das sait dr HERR, dr Gott Israels: Lueg, i(ich) will äich zum Rückzug zwingen samt äire Waffen, de ihr in äire Händ(Pfode) hän un mit däne ihr kämpft gege d Kenig vu Babel un gege de Chaldäa, de äich druße vor dr Mure belagere, un will äich vusammle midde in der Schtadt. 21,5 Un i(ich) selbscht will gege äich schtrietet mit ausgestreckter Hand, mit schtarkem Arm, mit Zorn (Wuet) un Wuet un ohni Erbarmen 21,6 un will de Birga der Schtadt schlat, Mensch un Tiere, daß sie schterbe soll durch ä großi Pescht. 21,7 Un dnohch, sait dr HERR, will i(ich) Zedekia, d Kenig vu Juda, samt sinene Greschte un däm Volk, des in der Schtadt vu Pescht, Schwert un Hunga ibrigglo wird, in de Händ(Pfode) Nebukadnezars, vum Kenig vu Babel, ge un in de Händ(Pfode) ihra Gegna(Feinde) un in de Händ(Pfode) dera, de nene noh rem Läbä vulange. Na(Er) wird sie mit dr Schärfe vum Schwerts schlat schonungslos, ohni Gnade un Erbarmen.

21,8 Un zue däm Volk sag: Des sait dr HERR: Lueg, (a) i(ich) lege äich vor d Wäg zum Läbä un d Wäg zum Dod. 21,9 Wer in der Schtadt bliebe, dr wird schterbe meße durch Schwert, Hunga un Pescht; wer sich aba hinausbegibt un überläuft zue d Chaldäern, de äich belagere, dr soll am Läbä bliebe un soll si Läbä als Beute bhalte. (a) 21,10 Denn i(ich) ha mi Gsicht(Visasch) gege de Schtadt grichtet zum Unheil un nit zum Heil, sait dr HERR. (a) Sie soll däm Kenig vu Babel ibage wäre, daß sa(er) sie mit Fiir vubrenne ka.

21,11 Un zum Huus vum Kenig vu Juda sag: Horche vum HERRN Wort, 21,12 ihr vum Huus David! Des sait dr HERR: (a) Haltet alli Morgen Grechtes Gricht un errettet d Bedrückten üs vum Frevlers Hand, uf daß nit (b) mi Wuet ausfahre we Fiir un brenne, ohni daß jemads löschen ka, um äira bese Tate wille.

21,13 Lueg, sait dr HERR, i(ich) will a di, dü Schtadt, de dü wohnsch uf däm Felse im Tal un saisch: Wer will uns(us) überfallen, un wer will in unsari Feschte kumme? 21,14 I(Ich) (a) will äich heimsueche, sait dr HERR, noh dr Frucht äires Tuns; (b) i(ich) will ä Fiir in ihrem Wald aziinde, des soll ällei umä verzehren.


22. Kapitel

22,1 Des sait dr HERR: Gang nab in des Huus vum Kenig vu Juda un sait dert des Wort 22,2 un sag: Höre vum HERRN Wort, dü Kenig vu Juda, dr dü uf däm Thron David sitzest, dü un di Greschte un di Volk, de durch de Tore inegoh. 22,3 Des sait dr HERR: (a) Schaffet Recht un Grechtigkeit un errettet d Bedrückten vu vum Frevlers Hand un bedränget nit de Fremdlinge, Waise un Witwe un den nemads Gwalt a un vugießt nit unschuldiges Bloet a der Platz. 22,4 Werdet ihr des doe, so (a) soll durch de Tore des Huus einziehen Kenig, de uf David Thron hocke, un fahre mit Kärre un Rossen samt ihrem Greschte un ihrem Volk. 22,5 Werdet ihr aba däne Wort nit folg, so ha i(ich) bi ma(mir) selbscht gschwore, sait dr HERR: (a) des Huus soll kappüt wäre.

22,6 Denn des sait dr HERR vum Huus vum Kenig vu Juda: Ä Gilead warsch dü ma(mir), ä Gipfel im Libanon, - was gilt's? I(Ich) will di zue d Wüschte, zue d Schtadt ohni Inwohna mache! 22,7 Denn i(ich) ha Verderber gege di bestellt, ä jede mit sinene Waffen; de soll di userwählte Zedern umhauen un ins Fiir werfe. 22,8 Do wäre vieli Velka a der Schtadt vorbaizehn un zueinander sag: Wurum het dr HERR a der große Schtadt so gfeilscht? 22,9 Un ma wird sage: Wel sie d Packt(Abkumme) vum HERRN, ihrem Gottes, vulo un andere Götta abäte un nene dene hän.

22,10 a Weinet nit iba d Dote un grämt äich nit um nen; hiile aba iba d, dr fortgezogen isch; denn er wird nimi wiedakumme un si Vadaland (dinere Heimet) nit wiedersehen. 22,11 Denn des sait dr HERR iba (a) Schallum, d Bue(Suhn) (b) Josias, vum Kenig vu Juda, dr Kenig wird a vu sinem Vada (Babbe) Josia Schtatt: Der vu der Platz fortgezogen isch, wird nit wieda herkumme, 22,12 sundern mueß schterbe a däm Platz, wohi er gfange gfihrt isch, un wird des Land nimi aluege.

22,13 a Mai däm, dr (a) si Huus mit Sinde bäut un sini Gemächer mit Unrecht, dr sinene Nächschte umsunscht schaffe losst un (b) (c) git nem sinene Lohn nit 22,14 un denkt: «Wohlan, i(ich) will ma(mir) ä großes Huus bäue un weite Gemächer» un losst sich Fenschta ausbrechen un mit Zedern täfeln un rot malen. 22,15 Meinsch dü, dü seiest Kenig, wel dü mit Zedern prangst? Het di Vada (Babbe) nit au gässä un trunke un hebet (haltet) trozdem uf Recht un Grechtigkeit, un s goht nem guet? 22,16 Na(Er) half däm Elenden un Ärm zum Recht, un s goht nem guet. Heißt des nit, mi recht erkenne? sait dr HERR. 22,17 Aba di Aug un di Herz sin uf nigs anderes üs als uf unrechten Gwinn un druf, unschuldig Bloet zue vergießen, zue freveln un zue undadrucke.

22,18 Drum sait dr HERR iba aJojakim, d Bue(Suhn) Josias, d Kenig vu Juda: Ma wird nen nit klage: «Ach, Brueda! Ach, Schweschta!" Ma wird nen nit klage: «Ach, Herr! Ach, Edler!" 22,19 Na(Er) soll we ä Esel beerdige wäre, fortgeschleift un (a) nusgworfe vor de Tore Jerusalems.

22,20 Gang nuf uf d Libanon un schreie un loß di Jammat härä in Baschan un schreie vum Abarim her; denn alli di Liebhaber sin znicht gmacht! 22,21 I(Ich) ha dir's dvor gsait, als s noh guet um di schtoht; aba dü saisch: «Ich will nit härä." So hesch dü s di Lebtag doe, daß dü wägä ma(mir) Schtimm nit gehorchtest. 22,22 Alli di Schäfa (Hirte) weidet dr Sturmwind, un di Liebhaber meße gfange furt. Jo, etze bisch dü zue Schpott un zschande wore um alli dinere Bosheit wille. 22,23 Di dü etzed uf däm Libanon wohnsch un in Zedern nistest, we wirsch dü stöhnen, wenn dir Schmerz un Wehen kumme wäre we eina in Kindsnöten!

22,24 a So wohr i(ich) läbt, sait dr HERR: Wenn (a) Konja, dr Bue(Suhn) Jojakims, dr Kenig vu Juda, ä Siegelring wär a wägä ma(mir) rechte Hand, so wot i(ich) di doch abreißen 22,25 un in de Händ(Pfode) dera ge, de dir noh rem Läbä vulange un vor däne dü di firchtesch: in de Händ(Pfode) Nebukadnezars, vum Kenig vu Babel, un dr Chaldäa. 22,26 Un i(ich) will di un di Muetter, de di uf d Welt kumme het, in ä anderes Land tribä, des nit äich Vadaland (dinere Heimet) isch; dert sollt ihr schterbe. 22,27 Aba in des Land, wohi sie vu Herz gern wieda kämehn, soll sie nit zruckgo.

22,28 Isch denn Konja ä elender, verachteter, verstoßener Ma, ä Gfäß, des nemads hän will? Ach, we isch er doch samt sinem Gschlecht vutriebe un in ä unbekanntes Land gworfe! 22,29 O Land, Land, Land, her vum HERRN Wort! 22,30 Des sait dr HERR: Schreibt däne Ma uf als ä, dr (a) ohni Kinda isch, ä Ma, däm si Läbä lang nigs gelingt! Denn keina vu sinere Nohchkumme wird des Gliick hän, daß sa(er) uf däm Thron David hocke un in Juda herrsche.


23. Kapitel

23,1 Mai äich (a) (b) Schäfa (Hirte), de ihr de Herde wägä ma(mir) Weid (Heet) umkumme len un vudeilt! sait dr HERR. 23,2 Drum sait dr HERR, dr Gott Israels, vu d Schäfa (Hirte), de mi Volk wiede: Ihr hän mi Herde vudeilt un vuschtoße un nit noh ihr gsähne. Lueg, i(ich) will äich heimsueche um äires bese Tuns wille, sait dr HERR. 23,3 Un i(ich) will de Übriggebliebenen wägä ma(mir) Herde sammle üs ällei Ländern, wohi i(ich) sie vuschtoße ha, un will sie wiedabringe zue ihrem Weideplätzen, daß sie soll wachse un viel wäre. 23,4 Un (a) i(ich) will Schäfa (Hirte) iba sie anesitzä, de sie wiede soll, daß sie sich nimi firchte noh erschrecken noh heimgsuecht wäre, sait dr HERR. 23,5 Lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, daß i(ich) däm David ä Grechten (a) Sproß mache will. Der soll (b) ä Kenig si, dr wohl regieren un Recht un Grechtigkeit im Land ebe wird. 23,6 Zue vu sinere Ziit soll Juda ghulfe wäre un (a) Israel sicha huuse. Un des wird si Name si, mit däm ma nen nenne wird: (b) (c) «Der HERR unsere Grechtigkeit».

23,7 a Drum lueg, s wird de Ziit kumme, sait dr HERR, daß ma nit me sag wird: «So wohr dr HERR läbt, dr de Israelite üs Ägypteland gfihrt het!", 23,8 sundern: «So wohr dr HERR läbt, dr de Nohchkumme vum Huus Israel rüsgfihrt un herbrocht het üs däm Land vum Nordens un üs ällei Landen, wohi er sie vuschtoße het." Un sie soll in ihrem Land huuse.

Wort iba de falsche Prophete

(vgl. Hes 13,2-16; 34) 23,9 Wider de Prophete. Mi Herz will ma(mir) in minem Leib (Ranze) brechen, alli mi Knochä(Bei) zittern; ma(mir) isch we nem trunkenen Ma un we nem, dr vum Wi taumelt, vor rem HERRN un vor sinene heilige Wort. 23,10 Denn des Land isch volla Ehebrecha, un wägä vum Fluches (a) vutrocknet des Land un de Weideplätze in dr Steppe verdorren. Bese isch, wonach sie streben, un ihri Schtärk isch Unrecht. 23,11 Denn (a) Prophete we Prieschta sin ruchlos; au in minem Huus find i(ich) ihri Bosheit, sait dr HERR. 23,12 Drum isch ihr Wäg (a) (b) we ä glatter Wäg, uf däm sie im Finstern gleiten un flege; denn i(ich) will Unheil iba sie kumme losse, des Johr ihra Heimsuechig, sait dr HERR. 23,13 aAuch bi d Prophete zue Samaria luegt i(ich) Anstößiges, daß sie weissagten im Name vum Baal un mi Volk Israel vufihrte; 23,14 aba bi d Prophete zue Jerusalem sieht i(ich) Greuel, we sie ehebreche un mit Lege umgehen un de Boshaften schtärke, uf daß sich jo nemads bekehre vu vu sinere Bosheit. Sie sin alli vor ma(mir) gliechwe Sodom un de Birga Jerusalems we Gomorra. 23,15 Drum sait dr HERR Zebaoth iba de Prophete: Lueg, (a) i(ich) will sie mit Wermut speisen un mit Gift zsuffe ge; denn vu d Prophete Jerusalems goht des ruchlose Wäse üs ins ganzi Land.

23,16 Des sait dr HERR Zebaoth: Häre nit uf de Wort dr Prophete, de äich weissagen! (a) Sie bschieße äich; denn (b) sie vuzehle äich Gesichte üs ihrem Herz un nit üs däm Mul (Gosch) vum HERRN. 23,17 Sie sag däne, de vum HERRN Wort vuachte: S wird äich wohlgehen -, un ällei, (a) de noh ihrem vuschtocktem Herz wandle, sag sie: S wird kei Unheil iba äich kumme. 23,18 Aba wer het (a) im Rot vum HERRN gschtande, daß sa(er) si Wort gsähne un ghärt het? Wer het si Wort vernommen un ghärt ? 23,19 (a) Lueg, s wird ä Wetta vum HERRN kumme voll Wuet un ä schreckliches Unwätta uf d Schädel dr Gottlosen niedergehen. 23,20 Un vum HERRN Zorn (Wuet) wird nit ablassen, bis er doets un macht(üsrichtet), was er im Sinn (Gmeht) het; zue d letschte Ziit d ihr s klar erkenne.

23,21 I(Ich) schickt de Prophete nit, un doch laufe sie; i(ich) schwätzt nit zue nene, un doch weissagen sie. (a) 23,22 Denn wenn sie in minem Rot gschtande het, so het sie mi Wort minem Volk predigt, um s vu sinem bese Wandel un vu sinem bese Den zue umkähre.

23,23 Bin i(ich) nur ä Gott, dr nooch isch, sait dr HERR, un nit au ä Gott, dr wietem isch? 23,24 Meinsch dü, daß (a) sich jemads so heimlich vuschtecke kennt, daß i(ich) nen nit sieht? sait dr HERR. Bin i(ich) s nit, dr Himmel un Erde erfillt? sait dr HERR.

23,25 I(Ich) her s wohl, was de Prophete schwätze, de Leegä weissagen in minem Name un schwätze: Mir het traimt, ma(mir) het traimt. 23,26 Wenn wen doch de Prophete ufhäre, de Leegä weissagen un ihrem Herz Trug weissagen 23,27 un wen, daß mi Volk minem Name vugiss iba ihrem Träumen, de eina däm anderem vuzehle, (a) we au ihri Vädare minem Name vergaßen iba däm Baal? 23,28 Ä Prophet, dr Traim het, dr erzähle Traim; wer aba mi Wort het, dr predige mi Wort recht. We reimen sich Stroh un Weize zsämme? sait dr HERR. 23,29 Isch mi Wort nit we ä Fiir, sait dr HERR, un we ä Hammer, dr Felse zerschmeißt?a

23,30 Drum lueg, i(ich) will a de Prophete, sait dr HERR, de mi Wort schtähle eina vum anderem. 23,31 Lueg, i(ich) will a de Prophete, sait dr HERR, de ihr eignes Wort fihre un schwätze: «Er het's gsait." 23,32 Lueg, i(ich) will a de Prophete, sait dr HERR, de falsche Traim erzählen un (a) vufihre mi Volk mit ihrem Lege un losem Gschwätz, obgleich i(ich) sie nit gschickt un nene nigs bfohle ha un sie au däm Volk nigs nütze sin, sait dr HERR.

23,33 a Wenn di des Volk odr ä Prophet odr ä Prieschta froge wird un sait: Was isch de Lascht, de dr HERR etzed akindigt?, sollsch dü zue nene sag: Ihr sin de Lascht, i(ich) will äich wägwerfe, sait dr HERR. - (33-40) 2. Kön 9,25; Jes 13,1 23,34 Un wenn ä Prophet odr Prieschta odr de Lit sag wäre: «Das isch de Lascht vum HERRN», d will i(ich) heimsueche un si Huus dzue. 23,35 Vielmeh sollt ihr eina mit däm anderem schwätze un zueinander sag: «Was git zantwort dr HERR?" un: «Was sait dr HERR?" 23,36 Aba sait nimi «Last vum HERRN»; denn nem jede wird si eignes Wort zue d Lascht wäre, wel ihr so de Wort vum lebändige Gottes, vum HERRN Zebaoth, unsares Gottes, vudrillt. 23,37 Drum sollt ihr zum Prophete sag: «Was git zantwort dir dr HERR?" un: «Was sait dr HERR?" 23,38 Wenn ihr aba sait: «Last vum HERRN», des sait dr HERR: Wel ihr des Wort Lascht vum HERRN nennt, obgleich i(ich) zue äich gschickt ha un äich sag glo hän, ihr sollt nit «Last vum HERRN» sag, - 23,39 lueg, so will i(ich) äich ufhebe we ä Lascht un äich samt dr Schtadt, de i(ich) äich un äire Vädere ge ha, vu minem Gsicht(Visasch) wägwerfe 23,40 un will äich (a) ewige Schande un ewige Schmach zuefege, de ne vugässä wäre soll.


24. Kapitel

Zwei Feigekratte

24,1 Lueg, dr HERR zeige ma(mir) zwei Feigenkörbe, ufgschtellt vor rem Tempel vum HERRN, (a) nohchdäm Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, d Jechonja*, d Bue(Suhn) Jojakims, d Kenig vu Juda, wäggfihrt het samt d Greschte Judas un d Zimmerleuten un Schmieden un sie vu Jerusalem noh Babel brocht het. 24,2 In d eine Kratte(Zeine) ware arg gueti Fiege, we di erschte riefe Fiege sin; in d andere Kratte(Zeine) ware arg schlechte Fiege, daß ma sie nit ässä ka, so schlecht ware sie. 24,3 Un dr HERR sait zue ma(mir): Jeremia, was siehsch dü? I(Ich) ha gsait: Fiege; de guete Fiege sin arg guet, un de schlechten sin arg schlecht, daß ma sie nit ässä ka, so schlecht sin sie.

24,4 a Do isch bassiert vum HERRN Wort zue ma(mir): 24,5 Des sait dr HERR, dr Gott Israels: We uf de guete Fiege, so will i(ich) blicken uf de Weggeführten üs Juda, de i(ich) vu der Platz ha fortze losse in dr Chaldäa Land. 24,6 I(Ich) will sie gnädig aluege un sie wieda in des Land bringe un (a) (b) will sie bäue un nit vuderbe, i(ich) will sie pflanzen un nit ausreißen. 24,7 Un i(ich) will nene ä Herz ge, (a) daß sie mi erkenne soll, daß i(ich) dr HERR bi. Un (b) sie soll mi Volk si, un i(ich) will ihr Gott si; vu ganzem Herz wäre sie sich zue ma(mir) umkähre.

24,8 aAba we de schlechten Fiege, de so schlecht sin, daß ma sie nit ässä ka, sait dr HERR, so will i(ich) dahingeben Zedekia, d Kenig vu Juda, samt sinene Greschte un ällei, de ibrigbliebe sin in Jerusalem un in däm Land un de in Ägypteland huuse. 24,9 I(Ich) will sie zum Bild vum Entsetzens, jo vum Unglücks, mache fir alli Kenigrich uf Erde, (a) zum Schpott un zum Schprichli, zum Hohn un zum Fluech a ällei Derfa (Käffa), wohi i(ich) sie vuschtoße wäre, 24,10 un will Schwert, Hunga un Pescht unda sie schicken, bis sie ganz vutilgt sin üs däm Land, des i(ich) nene un ihrem Vädere ge ha.


25. Kapitel

Di siebzigjährige Gfangeschaft bis zum Untagang (Abgsofe) Babels

25,1 Des isch des Wort, des zue Jeremia isch bassiert iba des ganzi Volk vu Juda (a) im vierten Johr Jojakims, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda; des isch des erschte Johr Nebukadnezars, vum Kenig vu Babel. 25,2 Un dr Prophet Jeremia sait zue däm ganze Volk vu Juda un zue ällei Lit(Bürga) Jerusalems: 25,3 Vum (a) (b) dreizehnten Johr vum Josia a, vum Bue(Suhn) Amons, vum Kenig vu Juda, isch vum HERRN Wort zue ma(mir) gschähe bis uf däne Dag, un i(ich) ha zue äich etze dreiundzwanzig Johr lang imma wieda predigt, aba ihr hän ne härä wen. 25,4 Un dr HERR het zue äich (a) (b) (c) (d) (e) (f) (g) imma wieda alli sini Knecht, de Prophete, gschickt; aba ihr hän ne härä wen un äiri Ohre ma(mir) nit zugwischt un ma(mir) nit ghert, 25,5 wenn na(er) sait: (a) Bekehret äich, ä jeda vu sinem bese Wäg un vu äire bese Werke, so sollt ihr in däm Land, des dr HERR äich un äire Vädere ge het, fir imma un ewig bliebe. 25,6 Folgt nit anderem Götta, nene zue dene un sie azbäte, un erzürnt mi nit durch äira Händ(Pfode) Gschafftes, dmit i(ich) äich nit Unheil zuefege mueß. 25,7 Aba ihr wellet ma(mir) nit folg, sait dr HERR, uf daß ihr mi jo erzürntet durch äira Händ(Pfode) Gschafftes zue äirem eigene Unheil. 25,8 Drum sait dr HERR Zebaoth: Wel ihr denn mi Wort nit härä wen, 25,9 lueg, so will i(ich) ausschicken un kumme losse alli Velka vum Nordens, sait dr HERR, au minem Knecht (a) Nebukadnezar, d Kenig vu Babel, un will sie bringe iba des Land un iba sini Bwohna un iba alli de Velka ringsum un will a nene d Bann vollstrecken un sie zum Bild vum Entsetzens un zum Schpott un zue d ewige Wüschte mache 25,10 un (a) will wägnähme ällei frehlichen Gesang, de Schtimm vum Bräutigams un dr Braut, des Geräusch dr Miihli un des Lecht dr Lampe, 25,11 so (a) daß des ganzi Land wescht un kappüt liege soll. Un (b) (c) de Velka soll däm Kenig vu Babel dene siebzig Johr. 25,12 Wenn aba de siebzig Johr um sin, will i(ich) heimsueche d Kenig vu Babel un jenes Volk, sait dr HERR, um ihra Missetat wille, dzue des Land dr Chaldäa un will s zue d ewige Wüschte mache. 25,13 So lasse i(ich) a däm Land, gege des i(ich) gsait ha, alli mi Wort in Erfüllung go, nämlich ällei, was in däm Buech gschriebe schtoht, was Jeremia gwissagt (vorusgsait) het iba alli Velka. 25,14 Un (a) au sie soll große Mensch un große Kenige dene. So will i(ich) nene zruck ge noh ihrem Vudenscht un noh d Werke ihra Händ(Pfode).

Der Zorn (Wuet)becher fir alli Velka

25,15 Denn so sait zue ma(mir) dr HERR, dr Gott Israels: Nimm däne (a) (b) (c) Becha mit däm Wi vu minem Zorn (Wuet)s üs wägä ma(mir) Hand un loß drus trinke alli Velka, zue däne i(ich) di schick, 25,16 daß sie trinke, taumeln un toll wäre vor rem Schwert, des i(ich) unda sie schicken will. - 25,17 Un i(ich) nimmt d Becha üs dr Hand vum HERRN un glo hän drus trinke alli Velka, zue däne mi dr HERR schickt, 25,18 nämlich Jerusalem, de Schtädt Judas, ihri Kenig un Firschte, daß sie wescht un kappüt liege un ä Schpott un Fluech si solle - we s denn heutigentages schtoht -, 25,19 au d Pharao, d Kenig vu Ägypte, mit sinene Greschte un mit sinene Firschte, mit sinem ganze Volk 25,20 un ällei Mischvolk, alli Kenig im Land Uz, alli Kenig in dr Philista Land mit Aschkelon, Gaza, Ekron un däne, de ibrigbliebe sin in Aschdod; 25,21 de vu Edom, de vu Moab, de Ammoniter; 25,22 alli Kenig vu Tyrus, alli Kenig vu Sidon, de Kenig uf d Insle gegeiba vum Meeres; 25,23 de vu Dedan, de vu Tema, de vu Bus un alli, de (a) des Hoor rundherum abscheren; 25,24 alli Kenig Arabiens un de dr Mischvölker, de in dr Wüschte huuse; 25,25 alli Kenig in Simri, alli Kenig in Elam, alli Kenig in Medien; 25,26 alli Kenig vum Nordens, de in dr Nechi un de in dr Ferne, ä we d anderem, alli Kenigrich dr Welt, soviel ihra uf Erde sin. Un dr Kenig vu (a) Scheschach* soll noh nene trinke. 25,27 Un sag zue nene: Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Trinkt, daß ihr bsoffe d un speit, daß ihr niederfallt un nit ufschtoh kennt vor rem Schwert, des i(ich) unda äich schicken will. 25,28 Un wenn sie d Becha vu dinere Hand nit nähmä un nit trinke wen, so sag zue nene: Des sait dr HERR Zebaoth: Ihr mehn trinke! 25,29 Denn lueg, (a) (b) bi dr Schtadt, de noh minem Name gnennt isch, fange i(ich) a mit däm Unheil, un ihr solltet ungestraft bliebe? (c) Ihr sollt nit ungestraft bliebe, denn i(ich) ruef des Schwert iba alli her(ra), de uf Erde huuse, sait dr HERR Zebaoth.

25,30 Un dü sollsch nene alli de Wort weissagen un zue nene schwätze: Der HERR (a) (b) (c) wird brüllen üs dr Hechi un sinene Dunnda härä losse üs vu sinere heilige Wohnig. Na(Er) wird brüllen iba sini Fluren hi; we eina, dr de Kelter kumm, wird da(er) sinene Ruef erschallen losse iba alli Bwohna dr Erde hi, 25,31 un si Schall wird goh bis a de Enden dr Erde. Der HERR will mit d Mensch rechte un mit ällei Fleisch Gricht hebed; de Schuldigen wird da(er) däm Schwert ibage, sait dr HERR.

25,32 Des sait dr HERR Zebaoth: Lueg, s wird ä Plage kumme vu nem Volk zum anderem, un ä großes Wetta wird sich ufhebe vu d Enden dr Erde. 25,33 Zue der Ziit wäre de vum HERRN Erschlagenen liege vu nem End dr Erde bis ans andere End; sie wäre nit beklagt noh ufghobe noh beerdige wäre, sundern meße uf däm Feld liege un (a) zue Dung wäre. 25,34 Heulet, ihr (a) Schäfa (Hirte), un brellt, wälzt äich in dr Asche, ihr Herren dr Herde; denn de Ziit isch erfillt, daß ihr gschlachtet un vudeilt d un vubreche mehn we ä koschtbare Gfäß. 25,35 Un de Schäfa (Hirte) wäre nit abhaue kenne, un de Herren dr Herde wäre nit verwitsch kenne. 25,36 Do wäre de Schäfa (Hirte) brelle, un de Herren dr Herde wäre heulen, daß dr HERR ihri Weid (Heet) so vuwüschtet het 25,37 un ihri Auen, de so schen gschtande sin, vunichtet sin vum grimmigen Zorn (Wuet) vum HERRN. 25,38 Na(Er) het si Versteck vulo we ä junger (a) Löwe, un ihr Land isch verheert vu sinem gewaltigen Schwert un vu sinem grimmigen Zorn (Wuet).


26. Kapitel

Jeremias Tempelrede, sini Gefangennahme un Frailossig

(vgl. Kap 7)

26,1 Im Afang dr Herrschaft aJojakims, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda, isch bassiert des Wort vum HERRN: 26,2 Des sait dr HERR: Kumm in d Vorhof am Huus vum HERRN un predige däne, de üs ällei Schtädt Judas hereinkommen, um azbäte im Huus vum HERRN, alli Wort, de i(ich) dir bfohle ha, nene zue sag, un doe nigs dvu wäg, 26,3 ob sie villicht härä wen un (a) (b) sich umkähre, ä jeda vu sinem bese Wäg, dmit mi au reuen kennt des Schlechte(Übel), des i(ich) denk, nene anzutun um ihra bese Tate wille. 26,4 Un sag zue nene: Des sait dr HERR: Werdet ihr ma(mir) nit folg un nit noh minem Gsetz wandle, des i(ich) äich vorgelegt ha, 26,5 un nit härä uf de Wort wägä ma(mir) Knecht, dr Prophete, de i(ich) (a) imma wieda zue äich schick un uf de ihr doch nit härä wen, 26,6 so (a) will ich's mit däm Huus mache we mit (b) Silo un de Schtadt zum Fluchwort fir alli Velka uf Erde mache.

26,7 Als aba de Prieschta, Prophete un ällei Volk Jeremia ghärt hän , daß sa(er) solchi Wort schwätzt im Huus vum HERRN, 26,8 un Jeremia etze ällei gsait het, was nem dr HERR bfohle het, ällei Volk zue sag, packt nen de Prieschta, Prophete un des ganzi Volk un sag: Dü mueß schterbe! 26,9 Wurum weissagst dü im Name vum HERRN: «Es wird däm Huus go we Silo, un de Schtadt soll so wescht wäre, daß nemads me drin wohnt»? Un des ganzi Volk sammlet sich im Huus vum HERRN gege Jeremia. 26,10 Als des de Obere vu Juda ghärt hän , goht sie üs vum Kenig Huus nuf ins Huus vum HERRN un hocke sich zum Gricht vor des näji(naii) Dor am Huus vum HERRN. 26,11 Un de Prieschta un Prophete sag vor d Obere un ällei Volk: Des Ma isch vum Dod schuldig; denn (a) er het gwissagt (vorusgsait) gege de Schtadt, we ihr mit eigene Ohre ghärt hän. 26,12 Aba Jeremia sait zue ällei Obere un zue ällei Volk: Der HERR het mi gschickt, daß i(ich) des ällei, was ihr ghärt hän, weissagen soll gege des Huus un gege de Schtadt. 26,13 So (a) bessert etze äiri Wäg un äich Den un ghert dr Schtimm vum HERRN, äires Gottes, dann(dnoh) wird d HERRN au gereuen des Schlechte(Übel), des sa(er) gege äich gsait het. 26,14 Lueg, i(ich) bi in äire Händ(Pfode), ihr kennt mit ma(mir) mache, we s äich recht un guet dünkt. 26,15 Doch sollt ihr wisse: wenn ihr mi umbringt, so (a) (b) d ihr unschuldig Bloet uf äich laden, uf de Schtadt un ihri Inwohna. Denn gwiß, dr HERR het mi zue äich gschickt, daß i(ich) des ällei vor äire Ohre schwätze soll. 26,16 Do sag de Obere un des ganzi Volk zue d Prieschta (Pfarra) un Prophete: Des Ma isch vum Dod nit schuldig; denn na(er) het zue uns(us) gsait im Name vum HERRN, unsares Gottes. 26,17 Un s uf gschtande etliche vu d Älteschte vum Land un sag zue däm vusammle Volk: 26,18 Zur Ziit Hiskias, vum Kenig vu Juda, war ä Prophet, (a) Micha vu Moreschet; dr sait zum ganze Volk Juda: «Des sait dr HERR Zebaoth: (b) Zion wird we ä Acka gepflügt wäre, un (c) Jerusalem wird zue Schteihufä wäre un dr Berg vum Tempel zue eina Hechi wilden Gestrüpps." 26,19 Doch glo hän nen Hiskia, dr Kenig vu Juda, un des ganzi Juda deswegen nit umbringe, vielme firchte sie d HERRN un flehten zue nem. Do (a) reute au d HERRN des Schlechte(Übel), des sa(er) gege sie gsait het. Mir aba däte großes Unheil iba uns(us) bringe. 26,20 Do war noh eina, dr im Name vum HERRN wissagt, Uria, dr Bue(Suhn) Schemajas, vu (a) Kirjat-Jearim. Der wissagt gege de Schtadt un gege des Land ganz we Jeremia. 26,21 Als aba dr Kenig Jojakim un alli sini Gwaltige un de Obere sini Wort ghärt hän , wot nen dr Kenig umbringe losse. Un Uria wird gwar des, firchtet sich un floh un kummt noh Ägypte. 26,22 Aba dr Kenig Jojakim schickt Lit noh Ägypte, Elnatan, d Bue(Suhn) Achbors, un andere mit nem. 26,23 Di holten nen üs Ägypte un bringe nen zum Kenig Jojakim. Der glo hän nen mit däm Schwert umbringe un glo hän sinene Leiche unda däm niederen Volk beerdige.

26,24 Aba mit Jeremia war de Hand aAhikams, vum Bue(Suhn) Schafans, so daß ma nen nit däm Volk in de Händ(Pfode) git, des nen umbrocht het.


27. Kapitel

Jeremias Predigt vum Joch Nebukadnezars

27,1 Im Afang dr Herrschaft (a) Zedekias, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda, isch bassiert des Wort vum HERRN zue Jeremia: 27,2 Des sait dr HERR zue ma(mir): Mache dir ä aJoch un lege s uf di Knick 27,3 un schicke Botschaft zum (a) Kenig vu Edom, zum Kenig vu Moab, zum Kenig dr Ammoniter, zum Kenig vu Tyrus un zum Kenig vu Sidon durch de Laufbursch(Bote), de zue Zedekia, däm Kenig vu Juda, noh Jerusalem kumme sin, 27,4 un bfehl nene, daß sie ihrem Herren sag: Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: So sollt ihr äire Herren sag: 27,5 I(Ich) (a) ha d Bode gmacht un Mensch un Tiere, de uf Erde sin, durch mi großi Kraft un minem ausgereckten Arm un gib sie, wäm i(ich) will. 27,6 (a) (b) (c) (d) Etze aba ha i(ich) alli de Lända in de Hand vu minem Knechts Nebukadnezar, vum Kenig vu Babel, ge un au de Tiere uf däm Feld, daß sie nem folgsam si soll. 27,7 Un s soll alli Velka nem dene un sinem Bue(Suhn) un vu sinem Bue(Suhn) Bue(Suhn), bis au fir si Land de Ziit kummt, daß s vieli Mensch un große Kenige folgsam si mueß. 27,8 Das Volk aba un des Kenigrich, des däm Kenig vu Babel, Nebukadnezar, nit folgsam si will un des sinene Knick nit unda des Joch vum Kenig vu Babel beugt, des will i(ich) heimsueche mit Schwert, Hunga un Pescht, sait dr HERR, bis i(ich) sie durch sini Hand umbringe. 27,9 So (a) härt doch nit uf äiri Prophete, Wahrsager, Traumdeuter, Zeichendeuter un Zaubera, de äich sag: Ihr d nit folgsam si meße däm Kenig vu Babel. 27,10 Denn sie weissagen äich Leegä, uf daß sie äich üs äirem Land fortbringen un i(ich) äich verstoße un ihr umkummt. 27,11 Aba des Volk, des sinene Knick unda des Joch vum Kenig vu Babel beugt un nem folgsam isch, des will i(ich) in sinem Land losse, daß s desselbe bebaue un bewohne, sait dr HERR.

27,12 Un i(ich) schwätzt alli de Wort zue Zedekia, däm Kenig vu Juda, un sait: Beugt äire Knick unda des Joch vum Kenig vu Babel un sin nem un sinem Volk folgsam, so sollt ihr am Läbä bliebe. 27,13 Wurum wen ihr schterbe, dü un di Volk, durch Schwert, Hunga un Pescht, we dr HERR gsait het iba des Volk, des däm Kenig vu Babel nit folgsam si will? 27,14 Drum härt nit uf de Wort dr Prophete, de äich sag: «Ihr d nit folgsam si meße däm Kenig vu Babel!" Denn (a) sie weissagen äich Leegä, 27,15 un i(ich) ha sie nit gschickt, sait dr HERR, sundern sie weissagen Leegä in minem Name, uf daß i(ich) äich verstoße un ihr umkummt samt d Prophete, de äich weissagen. 27,16 Un zue d Prieschta (Pfarra) un zue däm ganze Volk schwätzt i(ich) un sait: Des sait dr HERR: Horche nit uf de Wort äira Prophete, de äich weissagen un schwätze: «Siehe, (a) (b) de Geräte üs däm Huus vum HERRN wäre etze bald vu Babel wieda herkumme!" Denn sie weissagen äich Leegä. 27,17 Horche nit uf sie, sundern sin däm Kenig vu Babel folgsam, so d ihr am Läbä bliebe. Wurum soll de Schtadt zue d Wüschtenei wäre? 27,18 Sin sie aba Prophete un hän sie vum HERRN Wort, so len sie d HERRN Zebaoth bitte, daß de Geräte, de ibrigbliebe sin im Huus vum HERRN un im Huus vum Kenig vu Juda un zue Jerusalem, nit au noh Babel gfihrt wäre. 27,19 Denn des sait dr HERR Zebaoth vu (a) (b) d Säulen un vum Meer un vu d Gestellen un vu d Geräten, de noh ibrigbliebe sin in der Schtadt, 27,20 de Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, nit mitnahm, als sa(er) Jechonja, d Bue(Suhn) Jojakims, d Kenig vu Juda, vu Jerusalem wegführte noh Babel samt ällei Vürnehmen in Juda un Jerusalem, - 27,21 des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels, vu d Geräten, de ibrigbliebe sin im Huus vum HERRN un im Huus vum Kenig vu Juda un zue Jerusalem: 27,22 sie soll noh Babel gfihrt wäre un dert bliebe bis uf d Dag, a däm i(ich) noh nene sieht, sait dr HERR, un (a) i(ich) sie wieda zruckbringe lasse a däne Platz.


28. Kapitel

28,1 In dämselbe Johr, im Afang dr Herrschaft Zedekias, vum Kenig vu Juda, im fünften Monet vum vierten Johr, sait Hananja, dr Bue(Suhn) Asurs, ä Prophet vu (a) Gibeon, zue ma(mir) im Huus vum HERRN in Gegenwart dr Prieschta un vum ganze Volks: 28,2 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: I(Ich) ha des Joch vum Kenig vu Babel vubroche, 28,3 un bvor zwei Johr um sin, (a) will i(ich) alli Geräte vum Huus vum HERRN, de Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, vu däm Platz wäggnumme un noh Babel gfihrt het, wieda a däne Platz bringe; 28,4 au aJechonja, d Bue(Suhn) Jojakims, d Kenig vu Juda, samt ällei Weggeführten üs Juda, de noh Babel kumme sin, will i(ich) wieda a däne Platz bringe, sait dr HERR, denn i(ich) will des Joch vum Kenig vu Babel vubreche. 28,5 Do sait dr Prophet Jeremia zum Prophete Hananja in Gegenwart dr Prieschta un vum ganze Volks, de im Huus vum HERRN gschtande sin, 28,6 un gsait het: Amen! Der HERR doets so; dr HERR bestätige di Wort, des dü gwissagt (vorusgsait) hesch, daß sa(er) de Geräte üs däm Huus vum HERRN vu Babel wiedabring a däne Platz un alli Weggeführten. 28,7 Doch her des Wort, des i(ich) vor di Ohre sait un vor d Ohre vum ganze Volks: 28,8 Di Prophete, de vor ma(mir) un vor dir gsi sin vu alters her, de hän gege vieli Lända un großi Kenigrich gwissagt (vorusgsait) vu Kreg, vu Unheil un Pescht. 28,9 Wenn aba ä Prophet vu Heil weissagt - (a) ob nen dr HERR wohr gschickt het, wird ma dra erkenne, daß si Wort erfillt wird.

28,10 Do nimmt dr Prophet Hananja des aJoch vum Knick vum Prophete Jeremia un vubricht s. 28,11 Un Hananja sait in Gegenwart vum ganze Volks: Des sait dr HERR: Ebeso (a) will i(ich) vubreche des Joch Nebukadnezars, vum Kenig vu Babel, bvor zwei Johr um sin, un s vum Knick alli Velka nähmä. Un dr Prophet Jeremia goht vu sinem Wäg.

28,12 Aba vum HERRN Wort isch bassiert zue Jeremia, nohchdäm dr Prophet Hananja des Joch uf däm Knick vum Prophete Jeremia vubroche het: 28,13 Gang hi un sag Hananja: Des sait dr HERR: Dü hesch des hölzerne Joch vubroche, aba dü hesch etze ä eisernes Joch a sini Schtell bschtimmt. 28,14 Denn des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: (a) Ä eisernes Joch ha i(ich) ällei däne Mensch uf d Knick glegt, daß sie (b) folgsam si soll Nebukadnezar, däm Kenig vu Babel, un nem dene, un au de Tiere ha i(ich) nem ge. 28,15 Un dr Prophet Jeremia sait zum Prophete Hananja: Höre doch, Hananja! Der HERR het di nit gschickt; aba dü machsch, daß des Volk sich uf Lege vulosst. 28,16 Drum sait dr HERR: Lueg, i(ich) will di vum Erdboden nähmä; des Johr sollsch dü schterbe, denn dü hesch sie mit dinere Gsaite vum HERRN abbringt. 28,17 Un dr Prophet Hananja schtirbt im selben Johr im siebten Monet.


29. Kapitel

Jeremias Bref a de Weggeführten in Babel

29,1 Des sin de Wort vum Briefes, d dr Prophet Jeremia vu Jerusalem schickt a d Rest dr Älteschte, de wäggfihrt ware, a de Prieschta un Prophete un a des ganzi Volk, des Nebukadnezar vu Jerusalem noh Babel wäggfihrt het 29,2 - nohchdäm dr Kenig Jechonja un de Königinmutter mit d Kämmerern un Obere in Juda un Jerusalem samt d Zimmerleuten un Schmieden üs Jerusalem wäggfihrt warena -, 29,3 durch Elasa, d Bue(Suhn) Schafans, un Gemarja, d Bue(Suhn) Hilkijas, de Zedekia, dr Kenig vu Juda, noh Babel schickt zue Nebukadnezar, däm Kenig vu Babel:

29,4 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels, zue d Weggeführten, de i(ich) vu Jerusalem noh Babel ha wägfihre losse: 29,5 Baut Hiisa un wohnt drin; pflanzt Gärten un ässä ihri Fricht; 29,6 riße äich Wieba un zeugt Buebä(Sühn) un Techta, riße fir äiri Buebä(Sühn) Wieba, un gen äiri Techta Manne(Männa), daß sie Buebä(Sühn) un Techta uf d Welt bringe; mehret äich dert, daß ihr nit weniger d. 29,7 Suchet dr Schtadt Bestes, dohi i(ich) äich ha wägfihre losse, un bäte den fir sie zum HERRN; denn wenn's ihr guetgoht, so goht's au äich wohl.

29,8 a Denn des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Len äich durch de Prophete, de bi äich sin, un durch de Wahrsager nit bschieße, un härt nit uf de Traim, de sie träumen! 29,9 Denn sie weissagen äich Leegä in minem Name. I(Ich) ha sie nit gschickt, sait dr HERR. 29,10 Denn des sait dr HERR: (a) Wenn fir Babel siebzig Johr voll sin, so will i(ich) äich heimsueche un will mi gnädiges Wort a äich erfille, daß i(ich) äich wieda a däne Platz bringe. 29,11 Denn i(ich) wiß wohl, was i(ich) fir s denke iba äich ha, sait dr HERR: s denke vum Friede un nit vum Leides, daß i(ich) äich gib des End, vum ihr wartet.* *Wörtlich: daß i(ich) äich gib Zukunft un Hoffnig. 29,12 Un ihr d mi aruefe un higo un mi bitte, un i(ich) will äich härä. 29,13 (a) (b) (c) Ihr d mi sueche un find; denn wenn ihr mi vu ganzem Herz sueche d, 29,14 so will i(ich) mi vu äich find losse, sait dr HERR, un will äiri Gfangeschaft wende un äich sammle üs ällei Mensch un vu ällei Derfa (Käffa), wohi i(ich) äich vuschtoße ha, sait dr HERR, un will äich wieda a däne Platz bringe, vu wo i(ich) äich ha wägfihre losse.

29,15 Zwar meinet ihr, dr HERR ha äich au in Babel Prophete erstehen losse. - 29,16 Gwiß, des sait dr HERR iba d Kenig, dr uf David Thron hockt, un iba des ganzi Volk, des in der Schtadt wohnt, iba äiri Breda, de nit mit äich in de Gfangeschaft zoge sin, 29,17 (a) jo, des sait dr HERR Zebaoth: Lueg, i(ich) will Schwert, Hunga un Pescht unda sie schicken un will sie mache we de schlechten Fiege, dvor nem ekelt zue ässä, 29,18 un will hinda nene her si mit Schwert, Hunga un Pescht un (a) will sie zum Bild vum Entsetzens mache fir alli Kenigrich uf Erde, zum Fluech, zum Grauen, zum Hohn un zum Schpott unda ällei Mensch, wohi i(ich) sie vuschtoße wäre, 29,19 wel sie minem Wort nit ghorche, sait dr HERR, dr i(ich) mi Knecht, de Prophete, (a) imma wieda zue äich gschickt ha; aba ihr wellet nit härä, sait dr HERR. - 29,20 Aba ihr alli, de ihr gfange wäggfihrt sin, de i(ich) vu Jerusalem ha noh Babel zeh losse, häre vum HERRN Wort! 29,21 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels, gege Ahab, d Bue(Suhn) Kolajas, un gege Zedekia, d Bue(Suhn) Maasejas, de äich Lege weissagen in minem Name: Lueg, i(ich) will sie ge in de Händ(Pfode) Nebukadnezars, vum Kenig vu Babel. Der soll sie totschlagen losse vor äire Aug, 29,22 so daß ma ihri Name zum Fluchwort mache wird unda ällei Weggeführten üs Juda, de in Babel sin, un sag: Der HERR doets a dir we a Zedekia un Ahab, de dr Kenig vu Babel im Fiir rösten glo hän, 29,23 wel sie ä Schandtat in Israel begingen un Ehebruch trieben mit d Wieba ihra Nächschte un in minem Name Leegä predige, was i(ich) nene nit bfohle het. So ä wiß i(ich) un beziig s, sait dr HERR.

Jeremia un Schemaja

29,24 Un gege Schemaja vu Nehelam sollsch dü sag: 29,25 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Wel dü unda dinem Name Bref gschickt hesch a ällei Volk, des in Jerusalem isch, a d Prieschta (a) Zefanja, d Bue(Suhn) Maasejas, un a alli Prieschta un gsait: 29,26 Der HERR het di zum Prieschta bestellt aschtatt vum Prieschta Jojada, daß dü Ufbassa si sollsch im Huus vum HERRN (a) iba alli Wahnsinnigen un Weissager, daß dü sie (b) in Block un Ise legsch, - 29,27 etze, wurum strafst dü dann(dnoh) nit Jeremia vu Anatot, dr äich weissagt? 29,28 Het da(er) doch zue uns(us) noh Babel gschickt un sag losse: S wird noh lang währen; bäut Hiisa un wohnt drin, pflanzt Gärten un ässä ihri Fricht. 29,29 - S het nämlich dr Prieschta Zefanja d Bref vorgläse vor d Ohre vum Prophete Jeremia. - 29,30 Do isch bassiert vum HERRN Wort zue Jeremia: 29,31 Sende hi zue ällei Weggeführten un loß nene sag: So sait dr HERR gege Schemaja vu Nehelam: Wel äich Schemaja weissagt - un i(ich) ha nen doch nit gschickt - un macht, daß ihr uf Lege vulobt, 29,32 drum sait dr HERR: Lueg, i(ich) will Schemaja vu Nehelam heimsueche samt sinene Nohchkumme, daß keina vu d Seinen unda däm Volk bliebe soll. Un na(er) soll des Guete nit aluege, des i(ich) minem Volk doe will, sait dr HERR; denn na(er) het s mit vu sinere Gsaite vum HERRN abbringt.

30. Kapitel

Israels Befreiung üs dr Gfangeschaft

30,1 Des isch des Wort, des vum HERRN isch bassiert zue Jeremia: 30,2 Des sait dr HERR, dr Gott Israels: Schrib dir alli Wort, de i(ich) zue dir gsait ha, in ä Buech. 30,3 Denn lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, daß i(ich) des Wif vu minem Volks Israel un Juda wende will, sait dr HERR; un (a) i(ich) will sie wiedabringe in des Land, des i(ich) ihrem Vädere ge ha, daß sie s bsitze soll.

30,4 Un des sin de Wort, de dr HERR schwätzt iba Israel un Juda. 30,5 Des sait dr HERR: Mir härä ä Gschrei (Geblär) vum Schreckens; nur Angscht isch do un kei Friede. 30,6 Forschet doch un sähn, ob dert Manne(Männa) uf d Welt bringe! We kummt s denn, daß i(ich) sieht, we alli Manne(Männa) ihri Händ(Pfode) a de Hüften hebed we Wieba in Kindsnöten un alli Angesichter so bleich sin? 30,7 Wehe, s isch (a) (b) ä gewaltiger Dag, un seinesgleichen isch nit gsi, un s isch ä Ziit dr Angscht fir Jakob; doch soll nem drus ghulfe wäre. 30,8 (a) (b) (c) (d) S soll aba gschähe zue der Ziit, sait dr HERR Zebaoth, daß i(ich) des Joch uf dinem Knick vubreche will un di Bande zerrieße. Sie wäre nimi Fremde dene, 30,9 sundern däm HERRN, ihrem Gott, un ihrem Kenig David, d i(ich) nene mache will.

30,10 Drum fircht dü di nit, mi Knecht Jakob, sait dr HERR, un entsetze di nit, Israel. Denn lueg, i(ich) will di erretten üs fernen Landen un di Nohchkumme üs däm Land ihra Gfangeschaft, daß Jakob zruckgo soll un in Friede un Sicherheit läbä, un nemads soll nen schrecken. (a) (b) 30,11 Denn i(ich) bi bi dir, sait dr HERR, daß i(ich) dir helfe. Denn i(ich) will mit ällei Mensch ä End mache, unda de i(ich) di vudeilt ha; aba mit dir will i(ich) nit ä End mache. (a) (b) I(Ich) will di mit Maßen ziichtige, doch ungestraft ka i(ich) di nit losse.

30,12 Denn des sait dr HERR: Di Schadä isch verzweifelt bese, un (a) di Wunde sin unheilbar. 30,13 Dini Sach fihrt nemads; do isch keina, dr di verbindet, s ka di nemads heile. 30,14 Alli di Liebhaber vugässä di, froge nigs noh dir. I(Ich) ha di gschla we ä Feind mit unbarmherziger Züchtigung um dinere große Schuld un um dinere vieli Sinde wille. 30,15 Was brellsch dü iba di Schadä un iba di verzweifelt beses Liede? Habe i(ich) dir doch des doe um dinere große Schuld un um dinere vieli Sinde wille.

30,16 Doch alli, de di gfrässä hän, soll gfrässä wäre, un alli, de di geängstigt hän, soll alli gfange wäggfihrt wäre; un (a) (b) de di bschtohle hän, soll bschtohle wäre, un alli, de di geplündert hän, soll geplündert wäre. 30,17 Aba di will i(ich) (a) (b) wieda gsund mache un di Wunde heile, sait dr HERR, wel ma di nennt: «die Vuschtoßeni» un: «Zion, noh dr nemads fragt».

30,18 Des sait dr HERR: Lueg, i(ich) will des Wif dr Hitte Jakobs wende un mi iba sini Wohnige erbarmen, un de Schtadt soll wieda uf ihri Higel bäut wäre, un de Burg soll schtoh a ihrem rechte Platz. 30,19 Un s soll üs ihr erschallen Lob- un Freudengesang; denn i(ich) will sie mehren un nit mindern, i(ich) will sie herrlich mache un nit geringer. 30,20 Ihre Buebä(Sühn) soll si we freher, un ihri Gmeinde soll vor ma(mir) fescht gegründet schtoh; denn i(ich) will heimsueche alli, de sie agriffä. 30,21 Un (a) ihr Firscht soll üs ihra Midde kumme un ihr Herrscha vu nene üsgoh; un na(er) soll zue ma(mir) nahen, denn wer dürfte sunscht si Läbä wagen un ma(mir) nahen? sait dr HERR. 30,22 Un ihr sollt mi Volk si, un i(ich) will äich Gott si. (a)

30,23 a Lueg, s wird ä Wetta vum HERRN kumme voll Wuet, ä schreckliches Unwätta wird uf d Schädel dr Gottlosen niedergehen. 30,24 Des HERRN grimmiger Zorn (Wuet) wird nit ablassen, bis sa(er) doets un macht(üsrichtet), was sa(er) im Sinn (Gmeht) het; zue d letschte Ziit d ihr s erkenne.


31. Kapitel

Di Vuheißig vum näji(naii) Packt(Abkumme)

31,1 Zue dselbe Ziit, sait dr HERR, (a) will i(ich) dr Gott alli Gschlechta Israels si, un sie soll mi Volk si.

31,2 Des sait dr HERR: Das Volk, des däm Schwert gflohe isch, het Gnade gfunde in dr Wüschte; Israel zeht hi zue vu sinere Rueh. 31,3 Der HERR isch ma(mir) erschiene vu wietem: I(Ich) ha di je un je leb ka (gliebt), drum ha i(ich) di zue ma(mir) zoge üs luta Güte. 31,4 Wohlan, i(ich) will di nomol bäue, daß dü bäut si sollsch, dü Jungfrau Israel; dü sollsch di wieda schmücken, Pauken schlat un rüsgoh zum Tanz. 31,5 Dü sollsch nomol Weinberge pflanzen a d Bergen Samarias; pflanzen wird ma sie un ihri Fricht genießen. 31,6 Denn s wird de Ziit kumme, daß de Wächter uf däm Berg Ephraim ruefä: Wohlauf, len uns(us) nufzeh noh Zion zum HERRN, unsam Gott!

31,7 Denn des sait dr HERR: Jubelt iba Jakob mit Fräid(Freud) un jauchzet iba des Schädel unda d Mensch. Ruft lut, rühmt un sage: Der HERR het sinem Volk ghulfe, däm Rest Israels! 31,8 Lueg, i(ich) will sie üs däm Land vum Nordens bringe un (a) (b) will sie sammle vu d Enden dr Erde, au Blindä un Lahmi, Schwangere un jungi Mütter, daß sie als großi Gmeinde wieda dona kumme soll. 31,9 Sie wäre weinend kumme, aba i(ich) will sie tröschte un leiten. I(Ich) will sie zue Wassabäch fihre uf ebenem Wäg, daß sie nit zue Fall kumme; denn (a) (b) i(ich) bi Israels Vada (Babbe), un Ephraim isch mi erschtgeborena Bue(Suhn).

31,10 Horche, ihr Velka, vum HERRN Wort un vuzehle's wiet uf d Insle un sage: Der Israel vudeilt het, dr wird's au wieda sammle un (a) wird s heete we ä Schäfa (Hirte) sini Herde; 31,11 denn dr HERR wird Jakob erlese un vu dr Hand vum Mächtigen erretten. 31,12 Sie wäre kumme un uf dr Hechi vum Zion juchze un sich fräie iba de Gaben vum HERRN, iba Korn (Getreide), Wi, El un jungi Schof un Rinda, daß ihri Seele si wird (a) we ä wasserreicher Garte un sie nimi trurig si soll. 31,13 Alsdann wäre de Jumpfere frehlich bim Reigen si, de jungi Mannschaft un de Alten mitänanda; denn i(ich) will ihr Träuern in Fräid(Freud) vuwandle un sie tröschte un sie erfreuen noh ihra Betrebnis. 31,14 Un i(ich) will dr Prieschta Herz volla Fräid(Freud) mache, un mi Volk soll wägä ma(mir) Gaben de Massig(Fülle) hän, sait dr HERR.

31,15 Des sait dr HERR: Ma härt Klagegeschrei un bittres Hiile in Rama: (a) (b) (c) Rahel hiile iba ihri Kinda un will sich nit tröschte losse iba ihri Kinda; denn s isch üs mit nene. 31,16 Aba des sait dr HERR: Loß di Brellä un Hiile un de Träne dinere Aug; denn di Meh wird noh blohnt wäre, sait dr HERR. Sie soll wiedakumme üs däm Land vum Feind, 31,17 un di Nohchkumme hän viel Guetes zue erwarten, sait dr HERR, denn di Buebä(Sühn) soll wieda in ihri Heimet kumme.

31,18 I(Ich) ha wohl ghärt , we Ephraim klagt: "Dü hesch mi hert ufzoge, un i(ich) glo hän mi erziehen we ä junger Schtier, dr noh nit gelernt het zue zeh. Bekehre dü mi, so will i(ich) mi umkähre; denn dü, HERR, bisch mi Gott! 31,19 Nohchdem i(ich) umkehrt war, doet i(ich) Buße, un als i(ich) zue d Isicht kummt, schlat i(ich) a mi Bruscht. I(Ich) bi zschande wore un schtand schamrot do; denn i(ich) mueß büßen de Schande wägä ma(mir) klei." 31,20 Isch nit Ephraim mi teurer Bue(Suhn) un mi liebes Kind? Denn (a) sooft i(ich) nem au drohe, mueß i(ich) doch vu sinere gedenken; drum (b) bricht ma(mir) mi Herz, daß i(ich) mi vu sinere erbarmen mueß, sait dr HERR.

31,21 Richte dir Wegzeichen uf, hock dir Schteimole un richte di Sinn (Gmeht) uf de Schtroß, uf dr dü zoge bisch! Kehr zruck, Jungfrau Israel, kehr zruck zue däne di Schtädt! 31,22 We lang willsch dü in dr Irre go, dü abtrünnige Dochta? Denn dr HERR wird ä Näjes(Naies) im Land schaffe: Das Wieb wird d Ma umgeben.

31,23 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: «Man wird des Wort wieda sag im Land Juda un in sinene Schtädt, wenn i(ich) ihr Wif wende wäre: Der HERR segne di, dü (a) Wohnig dr Grechtigkeit, dü heiliger Berg! 31,24 Au Juda samt ällei sinene Schtädt soll drin huuse, de Ackerleute un de mit Herden umherziehen; 31,25 denn i(ich) will de Müden erquicken un de Verschmachtenden satt ässä." 31,26 Dodribar bi i(ich) aufgewacht un luegt uf un het so sanft geschlofe. 31,27 Lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, daß i(ich) des Huus Israel un des Huus Juda bschtelle will mit Mensch un mit Viecha. 31,28 Un gliechwe i(ich) iba sie gewacht ha, (a) auszureißen un einzureißen, zue vuderbe un zue himache un zue plagen, so will i(ich) iba sie wachen, zue bäue un zue pflanzen, sait dr HERR. 31,29 (a) (b) (c) Zue dselbe Ziit wird ma nimi sag: «Die Vädare hän saure Triebel gässä, un d Kinda sin de Zähne stumpf geworden», 31,30 sundern ä jeda wird um vu sinere Schuld wille schterbe, un wer saure Triebel gässä het, däm soll sini Zähne stumpf wäre.

31,31 a Lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, do will i(ich) mit däm Huus Israel un mit däm Huus Juda ä näji(naii) Packt(Abkumme) schleße, 31,32 nit we dr (a) Packt(Abkumme) gsi isch, d i(ich) mit ihrem Vädere schloß, als i(ich) sie bi dr Hand nimmt, um sie üs Ägypteland zue fihre, ä Packt(Abkumme), d sie nit ghalte hän, ob i(ich) gli ihr Herr war, sait dr HERR; 31,33 sundern des soll dr Packt(Abkumme) si, d i(ich) mit däm Huus Israel schleße will noh der Ziit, sait dr HERR: (a) (b) I(Ich) will mi Gsetz in ihr Herz ge un in ihrem Sinn (Gmeht) schriebe, un (c) sie soll mi Volk si, un i(ich) will ihr Gott si. 31,34 Un s wird keina d anderem noh ä Brueda d anderem lehre un sag: «Erkenne d HERRN», sundern sie soll mi alli erkenne, beidi, klei un groß, sait dr HERR; denn (a) (b) (c) i(ich) will nene ihri Missetat vuge un ihra Sinde nimmi gedenken.

31,35 Des sait dr HERR, dr de Sunne däm Däg zum Lecht git un d Mond un de Schterne dr Nacht zum Lecht bestellt; dr des Meer bwegt, daß sini Wellä brausen - HERR Zebaoth isch si Name - : 31,36 Wenn jemals de Ordnige vor ma(mir) ins Wanke kämehn, sait dr HERR, so mueßt au des Gschlecht Israels ufhäre, ä Volk zue si vor ma(mir) ewiglich. (a) (b)

31,37 Des sait dr HERR: Wenn ma d Himmel obe messen kennt un d Grund dr Erde nab erforschen, dann(dnoh) wird i(ich) au vuwerfe des ganzi Gschlecht Israels fir all des, was sie doe hän, sait dr HERR.

31,38 Lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, daß de Schtadt vum HERRN bäut wäre wird vum Turm Hananel a bis ans Ecktor; 31,39 un de Meßschnur wird wida geradeaus go bis a d Higel Gareb un sich noh Goa hi wende. 31,40 Un des ganzi Tal dr Leichen un dr Asche un de Hänge bis zum Bach Kidron, bis zue dr Ecke am Roßtor im Oschte, wird däm HERRN heilig si. Un de Schtadt wird nemols me eingerissen un abbroche wäre.


32. Kapitel

Der Ackerkauf

32,1 Des isch des Wort, des vum HERRN isch bassiert zue Jeremia im zehnten Johr Zedekias, vum Kenig vu Juda, des isch des achtzehnte Johr Nebukadnezars. 32,2 Domols (a) belagerte des Heer vum Kenig vu Babel Jerusalem. Un dr Prophet Jeremia lit gfange im Wachthof am Huus vum Kenig vu Juda, 32,3 (a) (b) wo Zedekia, dr Kenig vu Juda, nen het gfange anesitzä losse, indäm er gsait het: Wurum weissagst dü un saisch: Des sait dr HERR: Lueg, i(ich) gib de Schtadt in de Händ(Pfode) vum Kenig vu Babel, un na(er) soll sie erobern, 32,4 un Zedekia, dr Kenig vu Juda, soll d Chaldäern nit verwitsch, sundern i(ich) will nen däm Kenig vu Babel in de Händ(Pfode) ge, daß sa(er) vu Mul (Gosch) zue Mul (Gosch) mit nem schwätze un mit eigene Aug nen aluege soll? 32,5 Un (a) er wird Zedekia noh Babel fihre; do soll la(er) au bliebe, bis i(ich) nen heimsuche, sait dr HERR, denn wenn ihr au gege de Chaldäa kämpft, soll äich doch nigs glinge.

32,6 Un Jeremia sait: S isch vum HERRN Wort zue ma(mir) gschähe: 32,7 Lueg, Hanamel, dr Bue(Suhn) Schallums, vu dinem Oheims, wird zue dir kumme un sag: (a) (b) Kaufe dü minem Acka in Anatot; denn dir kummt s als Erstem zue, nen izlöse un zue kaufe. 32,8 Do kummt Hanamel, vu minem Oheims Bue(Suhn), we dr HERR gsait het, zue ma(mir) in d Wachthof un sait zue ma(mir): Kaufe doch minem Acka in Anatot, dr im Land Benjamin lit; denn dir kummt s zue, nen zue erwerben un izlöse; kaufe dü nen! Do gmerkt het i(ich), daß s vum HERRN Wort war, 32,9 un kaufte d Acka vu Hanamel, vu minem Oheims Bue(Suhn), in Anatot, un wog nem des Geld dar, siebzehn Lot Silba. 32,10 Un i(ich) schribt ä Kaufbrief un versiegelte nen un nimmt Ziige dzue un wog des Geld dar uf dr Woog (Waage) noh Recht un Gwohnet. 32,11 Un i(ich) nimmt d vusiegle Kaufbrief un de offene Abschrift 32,12 un git beides Baruch, däm Bue(Suhn) Nerijas, vum Bue(Suhn) Machsejas, in Gegenwart Hanamels, vu minem Vetters, un dr Ziige, de unda däm Kaufbrief gschriebe gschtande sin, un alli Judäer, de im Wachthof sich aufhielten, 32,13 un bpfiehlt Baruch vor ihrem Aug: 32,14 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Nimm de Bref, d vusiegle Kaufbrief samt der offenen Abschrift, un lege sie in ä irdenes Gfäß, daß sie lang gregä bliebe. 32,15 Denn des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Ma wird wieda Hiisa, aÄcker un Weinberge kaufe in däm Land.

32,16 Un als i(ich) d Kaufbrief Baruch, däm Bue(Suhn) Nerijas, ge het, bäte i(ich) zum HERRN un sait: 32,17 Ach, Herr HERR, lueg, dü hesch Himmel un (a) Erde gmacht durch di großi Kraft un durch di ausgereckten Arm, un (b) (c) s isch kei Ding vor dir unmeglich; 32,18 dr dü (a) Gnade zeigt vieli Dusig un de Schuld dr Vädare kumme losst uf des Schädel ihra Kinda, dü große un schtarker Gott - HERR Zebaoth isch di Name -, 32,19 groß vu Rot un mächtig vu Tat, un di Aug schtoh uff iba ällei Wäg dr Menschenkinder, (a) nem jede z ge noh sinene Wäg un noh dr Frucht vu sinem Tuns; 32,20 dr dü in Ägypteland hesch Zeiche un Wunda doe bis uf däne Dag a Israel un a d Mensch un hesch dir ä Name gmacht, we s hiit am Däg isch, 32,21 un hesch di Volk Israel üs Ägypteland gfihrt durch Zeiche un Wunda, mit mächtiga Hand, mit üsgrecktem Arm un mit großem Angscht, (a) 32,22 un hesch nene des Land ge, we dü ihrem Vädere gschwore hesch, daß dü s nene ge willsch, ä Land, drin Milch un Honig fleßt; 32,23 aba als sie inekume un s in Hab un Guet nähmä, ghorche sie dinere Schtimm nit, wandelten au nit noh dinem Gsetz, un ällei, was dü nene gebotest, daß sie s doe solle, gmacht hän sie nit; drum ließest dü nene au all des Unheil widafahre: 32,24 Lueg, de Wälle goht scho bis a de Schtadt, daß sie erobert wäre, un sie mueß wägä Schwert, Hunga un Pescht in de Händ(Pfode) dr Chaldäa ge wäre, de sie belagere; un we dü gsait hesch, so isch's gschähe; dü siehsch s jo selbscht. 32,25 Aba dü, Herr HERR, saisch zue ma(mir): «Kaufe dir ä Acka um Geld un nimm Ziige dazu», obwohl doch de Schtadt in de Händ(Pfode) dr Chaldäa ge wird?

32,26 Un vum HERRN Wort isch bassiert zue Jeremia: 32,27 Lueg, i(ich), dr HERR, (a) bi dr Gott ällei Fleisches, (b) soll ma(mir) ebis unmeglich si? 32,28 Drum des sait dr HERR: Lueg, i(ich) gib de Schtadt in de Händ(Pfode) dr Chaldäa un in de Hand Nebukadnezars, vum Kenig vu Babel, un na(er) soll sie erobern. 32,29 Un de Chaldäa, de de Schtadt belagere, wäre hereinkommen un sie in Brand schoppe un vubrenne samt d Hiisa, wo ma (a) uf d Dächa däm Baal Rauchopfa gschpendet un anderem Götta Trinkopfa darbrocht het, um mi zue erzürnen. 32,30 Denn Israel un Juda hän vu ihra klei uf doe, was ma(mir) mißflegt: jo, de Israelite hän mi erzürnt durch ihra Händ(Pfode) Gschafftes, sait dr HERR. 32,31 Denn sit de Schtadt bäut isch, het sie mi zornig un grimmig gmacht bis uf däne Dag, daß i(ich) sie vu minem Gsicht(Visasch) wegtun mueß 32,32 wägä all dr Bosheit Israels un Judas, de sie doe hän, um mi zue erzürnen. Sie, ihri Kenig, Obere, Prieschta un Prophete un de in Juda un Jerusalem huuste, 32,33 hän ma(mir) (a) d Rucke un nit des Gsicht(Visasch) zugwischt, un obwohl i(ich) sie imma lehre glo hän, wen sie nit härä noh sich bessern. 32,34 Dozue hän sie ihri greulichen Götze in des Huus bschtimmt, des noh minem Name gnennt isch, daß sie s dreckig mache, (a) 32,35 un hän (a) (b) (c) de Höhän vum Baal bäut im Tal Ben-Hinnom, um ihri Buebä(Sühn) un Techta fir d Moloch durchs Fiir go zue losse, was i(ich) nene nit bfohle ha, un s isch ma(mir) ne in d Sinn (Gmeht) kumme, daß sie däne Greuel doe solle, um Juda in Sinde zue bringe.

32,36 Etze aba, des sait dr HERR, dr Gott Israels, vu der Schtadt, vu dr ihr sait, daß sie durch Schwert, Hunga un Pescht in de Händ(Pfode) vum Kenig vu Babel ge wäre: 32,37 Lueg, i(ich) will sie (a) sammle üs ällei Ländern, wohi i(ich) sie vuschtoße in minem Zorn (Wuet), Wuet un großem Unmut, un will sie wieda a däne Platz bringe, daß sie sicha huuse soll. 32,38 Sie soll mi Volk si, un i(ich) will ihr Gott si. (a) 32,39 Un i(ich) will nene (a) einalei Sinn (Gmeht) un einalei Wandel ge, daß sie mi firchte ihr Läbä lang, uf daß s nene guet goht un ihrem Kinda noh nene. 32,40 Un i(ich) will (a) ä ewige Packt(Abkumme) mit nene schleße, daß i(ich) nit ablassen will, nene Guetes zue doe, un will nene Angscht vor ma(mir) ins Herz ge, daß sie nit vu ma(mir) mach platz. 32,41 S (a) soll mi Fräid(Freud) si, nene Guetes zue doe, un (b) i(ich) will sie in däm Land einpflanzen, ganz gwiß, vu ganzem Herz un vu ganza Seele.

32,42 Denn des sait dr HERR: Gleichwie i(ich) iba des Volk all des großi Unheil ha kumme losse, so will i(ich) au ällei Guete iba sie kumme losse, des i(ich) nene zuegsait ha. 32,43 Un s soll Äcker kauft wäre in däm Land, vum ihr sait: «Eine Wüschte isch's ohni Mensch un Viecha; s isch in dr Chaldäa Händ(Pfode) ge." 32,44 Ma wird aÄcker um Geld kaufe un verbriefen, versiegeln un Ziige dzue nähmä im Land Benjamin un um Jerusalem her un in d Schtädt Judas, in d Schtädt uf däm Berg, in d Schtädt vum Hügellandes un in d Schtädt vum Südlandes; denn (a) (b) i(ich) will ihr Wif wende, sait dr HERR.


33. Kapitel

33,1 Un vum HERRN Wort isch bassiert zue Jeremia zum zweitenmol, als sa(er) noh (a) im Wachthof gfange war: 33,2 Des sait dr HERR, dr ällei macht, schafft un ausrichtet - HERR isch si Name -: 33,3 Rufe mi a, so will i(ich) dir sage un will dir kunddoe großi un unfaßbare Sach, vu däne dü nigs weisch. 33,4 Denn des sait dr HERR, dr Gott Israels, vu d (a) Hiisa der Schtadt un vu d Hiisa dr Kenig Judas, de abbroche wäre, um Bollwerke zue mache zue d Abwehr 33,5 im Kampf gege de Chaldäa un um sie zue fille mit d Leichnamn dr Mensch, de i(ich) in minem Zorn (Wuet) un Wuet erschlagen ha, als i(ich) mi Gsicht(Visasch) vor der Schtadt vuschteckt um all ihra Bosheit wille: 33,6 Lueg, i(ich) will sie (a) heile un gsund mache un will nene dauernden Friede gewähren. 33,7 Denn (a) i(ich) will des Wif Judas un des Wif Israels wende un (b) will sie bäue we im Afang 33,8 un will sie sufa mache vu alli Missetat, womit sie gege mi gsindigt hän; un (a) (b) will nene vuge alli Missetaten, womit sie gege mi gsindigt un gefrevelt hän. 33,9 Un des soll mi Ruhm un mi Wunne, mi Pries un mi Ehri si unda ällei Mensch uf Erde, wenn sie all des Guete härä, des i(ich) Jerusalem doets. Un sie wäre sich vuwundere un entsetzen iba all des Guete un iba all des Heil, des i(ich) dr Schtadt ge will.

33,10 Des sait dr HERR: An däm Platz, vum ihr sait: (a) «Er isch wescht, ohni Mensch un Vieh», in d Schtädt Judas un uf d Gasse Jerusalems, de so vuwüschtet sin, daß nemads me drin isch, nit Mensch noh Viecha, 33,11 wird ma trozdem wieda härä (a) d Jubel dr Fräid(Freud) un Wunne, de Schtimm vum Bräutigams un dr Braut un de Schtimm dera, de do sag: (b) (c) «Danket däm HERRN Zebaoth; denn na(er) isch fründlig, un sini Güte währet ewiglich», wenn sie Dankopfa bringe zum Huus vum HERRN. Denn i(ich) will des Wif vum Land wende, daß s wäre, we s im Afang war, sait dr HERR.

33,12 Des sait dr HERR Zebaoth: An däm Platz, dr so wescht isch, daß nit Mensch noh Viecha drin sin, un in ällei ihrem Schtädt wäre trozdem wieda Auen si fir de Schäfa (Hirte), de do Herden wiede. 33,13 In d (a) Schtädt uf däm Berg un in d Schtädt vum Hügellandes un in d Schtädt vum Südlandes, im Land Benjamin un um Jerusalem her un in d Schtädt Judas soll trozdem wieda de Herden zehlt üs- un einziehen, sait dr HERR. 33,14 (a) (b) Lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, daß i(ich) des gnädige Wort erfille will, des i(ich) zum Huus Israel un zum Huus Juda gsait ha. 33,15 In däne Däg un zue selle Ziit will i(ich) däm David ä Grechten Sproß ufgoh losse; dr soll Recht un Grechtigkeit schaffe im Land. 33,16 Zue dselbe Ziit soll Juda ghulfe wäre un Jerusalem (a) sicha huuse, un ma wird s nenne «Der HERR unsari Grechtigkeit».

33,17 Denn des sait dr HERR: S soll David nemols fehlen a nem, dr (a) (b) (c) uf däm Thron vum Huus Israel hockt. 33,18 Un d levitischen Prieschta (Pfarra) soll's nemols fehlen a nem, dr jede Dag vor minem Gsicht(Visasch) Brandopfa darbringt un Schpeiseopfa in Rauch ufgoh losst un Opfa schlachtet. (a) (b)

33,19 Un vum HERRN Wort isch bassiert zue Jeremia: 33,20 (a) (b) Des sait dr HERR: Wenn mi Packt(Abkumme) mit Dag un Nacht ufghert het, daß nimi Dag un Nacht sin zue ihra Ziit, 33,21 so wird au mi Packt(Abkumme) ufhäre mit minem Knecht David, daß sa(er) kei Bue(Suhn) me het zum Kenig uf sinem Thron, un mit d Leviten, d (a) (b) Prieschta (Pfarra), minem Diena. 33,22 We ma (a) vum Himmel Heer nit zehle noh d Sand am Meer messen ka, so will i(ich) mehren des Gschlecht David, vu minem Knechts, un de Leviten, de ma(mir) dene.

33,23 Un vum HERRN Wort isch bassiert zue Jeremia: 33,24 Hesch dü nit gemerkt, was de Lit schwätze: «Die beidi Gschlechta, de dr HERR üserwählt het, het da(er) verworfen», un sie vuachte mi Volk un losse s nimi ä Volk si in ihrem Aug. 33,25 Des sait dr HERR: Wenn i(ich) jemals minem Packt(Abkumme) nit hielte mit Dag un Nacht noh de Ordnige vum Himmel un dr Erde, 33,26 so wot i(ich) au vuwerfe des Gschlecht Jakobs un David, vu minem Knechts, daß i(ich) nimi üs ihrem Gschlecht Herrscha nihmt iba de Nohchkumme Abrahams, Isaaks un Jakobs. Denn i(ich) will ihr Wif wende un mi iba sie erbarmen.


34. Kapitel

Zedekia vor dr Entscheidung

34,1 Des isch des Wort, des vum HERRN isch bassiert zue Jeremia, als (a) (b) Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, mit sinem ganze Heer un ällei Königreichen uf Erde, de unda vu sinere Gwalt ware, un ällei Mensch Jerusalem un alli sini Schtädt belagerte. 34,2 Des sait dr HERR, dr Gott Israels: Gang hi un sag mit Zedekia, däm Kenig vu Juda, un sag zue nem: Des sait dr HERR: Lueg, (a) i(ich) will de Schtadt in de Händ(Pfode) vum Kenig vu Babel ge, un na(er) soll sie mit Fiir vubrenne. 34,3 Un au dü sollsch vu sinere Hand nit verwitsch, sundern packt un in sini Hand ge wäre. Dü wirsch nen (a) mit eigene Aug aluege un vu Mul (Gosch) zue Mul (Gosch) mit nem schwätze un noh Babel kumme.

34,4 a Höre doch uf vum HERRN Wort, Zedekia, dü Kenig vu Juda! So sait dr HERR iba di: Dü sollsch nit durchs Schwert schterbe, 34,5 sundern dü sollsch im Friede schterbe. Un we di Vädere, d frehere Kenige, de vor dir gsi sin, so wird ma au dir zue Ehren (a) ä Brand aziinde un di (b) klage: «Ach, Herr!"; denn i(ich) ha s gsait, sait dr HERR.

34,6 Un dr Prophet Jeremia gsait het alli de Wort zue Zedekia, däm Kenig vu Juda, in Jerusalem, 34,7 als des Heer vum Kenig vu Babel scho Jerusalem un alli Schtädt Judas belagerte, de ibrigbliebe ware, nämlich Lachisch un Aseka; denn de ware noh ibrigbliebe vu d feschte Schtädt Judas.

Der Wortbruch a d freigelassenen Sklaven

34,8 Des isch des Wort, des vum HERRN isch bassiert zue Jeremia, nohchdäm dr Kenig Zedekia ä Packt(Abkumme) gschlosse het mit däm ganze Volk zue Jerusalem, ä (a) Frailossig auszurufen, 34,9 daß ä jeda sinene Sklaven un ä jeda sini Sklavin, de Hebräer un Hebräerinnen ware, freilassen soll, so daß kei Judäer d anderem als Sklaven hielte. 34,10 Do hän alli Obere un ällei Volk ghert, de däne Packt(Abkumme) eingegangen ware, daß ä jeda sinene Sklaven un sini Sklavin freilassen un sie nimi als Sklaven hebed soll, un hän sie losgegeben. 34,11 Aba dnohch hän sie de Sklaven un Sklavinnen wieda zurückgefordert, de sie freigegeben hän, un sie gezwungen, daß sie wieda Sklaven un Sklavinnen si mußten. 34,12 Do isch bassiert vum HERRN Wort zue Jeremia: 34,13 Des sait dr HERR, dr Gott Israels: I(Ich) ha ä Packt(Abkumme) gschlosse mit äire Vädere, als i(ich) sie üs Ägypteland, üs dr Knechtschaft, fihrt un sait: 34,14 (a) (b) (c) Im siebten Johr soll ä jeda sinene Brueda, dr ä Hebräer isch un sich nem vukauft un sechs Johr dene het, freilassen. Aba äiri Vädare ghorche ma(mir) nit un kähre ihri Ohre ma(mir) nit zue. 34,15 Ihr aba hattet äich etze umkehrt un doe, was ma(mir) wohlgefiel, daß ihr (a) ä Frailossig üsruefe ließet, ä jeda fir sinene Nächschte, un hän driba ä Packt(Abkumme) gschlosse vor ma(mir) in däm Huus, des noh minem Name gnennt isch. 34,16 Etze aba sin ihr umgeschlagen un hän minem Name entheiligt! Ä jeda fordert sinene Sklaven un sini Sklavin zruck, de ihr fraiglosse hattet, so daß sie go kenne, wohi sie wen, un zwingt sie etzed, daß sie wieda äiri Sklaven un Sklavinnen si meße.

34,17 Drum sait dr HERR: Ihr gehorchtet ma(mir) nit un riefet keini Frailossig üs, ä jeda fir sinene Brueda un sinene Nächschte, - lueg, so ruef i(ich), sait dr HERR, iba äich ä Frailossig üs fir Schwert, fir Pescht, fir Hunga un will äich zum Bild vum Entsetzens mache fir alli Kenigrich uf Erde. 34,18 Un i(ich) will de Lit, de minem Packt(Abkumme) ibaträte un de Wort vum Packt(Abkumme) nit hebed, d sie vor ma(mir) gschlosse hän, so zuerichte we des Kalb, des sie in zwei Schtickli deilt hän un zwische däm si Schtickli sie hindurchgegangen sin, 34,19 nämlich de Obere vu Juda un vu Jerusalem, de Kämmerer, de Prieschta un des ganzi Volk vum Land, alli, de zwische d Schtickli vum Kalbes hindurchgegangen sin. 34,20 Un i(ich) will sie ge in de Hand ihra Gegna(Feinde) un dera, de nene noh rem Läbä vulange, un (a) ihri Leichnam soll d Vegel unda däm Himmel un d Tierli uf däm Feld zum Fraße wäre. 34,21 Au Zedekia, d Kenig vu Juda, un sini Obere will i(ich) ge in de Händ(Pfode) ihra Gegna(Feinde) un dera, de nene noh rem Läbä vulange, un in de Hand vum Heeres vum Kenig vu Babel, (a) des etzed vu äich abzoge isch. 34,22 Denn lueg, i(ich) will nene bfehle, sait dr HERR, un will sie wieda vor de Schtadt bringe. (a) Sie soll sie belagere un erobern un mit Fiir vubrenne. Un i(ich) will de Schtädt Judas verwüsten, daß nemads me drin huuse soll.


35. Kapitel

35,1 Des isch des Wort, des vum HERRN isch bassiert zue Jeremia zue d Ziit aJojakims, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda: 35,2 Gang hi zue d (a) Rechabitern, sait mit nene un fihr sie in vum HERRN Huus, in ä dr Hallen, un schenke nene Wi ä. 35,3 Do nimmt i(ich) Jaasanja, d Bue(Suhn) Jirmejas, vum Bue(Suhn) Habazzinjas, samt sinene Breda un ällei sinene Sehn, un des ganzi Gschlecht dr Rechabiter 35,4 un fihrt sie in vum HERRN Huus, in de Halle dr Buebä(Sühn) Hanans, vum Bue(Suhn) Jigdaljas, vum Ma Gottes, de näbe dr Halle dr Obere isch, iba dr Halle Maasejas, vum Bue(Suhn) Schallums, vum Torhüters. 35,5 Un i(ich) het sich anekockt d Manne(Männa) vum Huus Rechab Kreg voll Wi un Schale vor un sait zue nene: Trinkt Wi! 35,6 Sie aba antworteten: Mir trinke kei Wi; denn unsa Vada (Babbe) aJonadab, dr Bue(Suhn) Rechabs, het uns(us) bpfohle: Ihr un äiri Nohchkumme sollt nemols Wi trinke 35,7 un kei Huus bäue, kei Some saje, kei Wiberg pflanzen noh bsitze, sundern ihr sollt in Zelten huuse äich Läbä lang, uf daß ihr lang lebet in däm Land, in däm ihr umherzieht. 35,8 Eso folg ma(mir) dr Schtimm unsares Vada (Babbe) Jonadab, vum Bue(Suhn) Rechabs, in ällei, was sa(er) uns(us) bpfohle het, daß ma(mir) kei Wi trinke unsa Läbä lang, nit ma(mir) noh unsari Wieba noh unsari Buebä(Sühn) un Techta; 35,9 un ma(mir) bäue au keini Hiisa, drin zue huuse, un hän nit Weinberge noh Äcker noh Some, 35,10 sundern ma(mir) huuse in Zelten un folg un doe in ällei, we s unsa Vada (Babbe) Jonadab bpfohle het. 35,11 Als aba Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, gege des Land heraufzog, sag ma(mir): Kummt, len uns(us) noh Jerusalem zeh vor rem Heer dr Chaldäa un dr Aramäer! Un so sin ma(mir) in Jerusalem bliebe.

35,12 Do isch bassiert vum HERRN Wort zue Jeremia: 35,13 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Gang hi un sag zue d Manne(Männa) vu Juda un zue d Lit(Bürga) vu Jerusalem: Wollt ihr äich denn nit bessern un minem Wort folg? sait dr HERR. 35,14 Di Wort Jonadabs, vum Bue(Suhn) Rechabs, dr sinene Nohchkumme bpfohle het, daß sie kei Wi trinke soll, wäre ghalte, un sie trinke kei Wi bis uf däne Dag; denn sie folg ihrem Vada (Babbe) Gebot. I(Ich) aba ha äich (a) imma wieda predige losse, doch gehorchtet ihr ma(mir) nit. 35,15 I(Ich) ha au imma wieda alli mi Knecht, de Prophete, zue äich gschickt un sag losse: Kehrt um, ä jeda vu sinem bese Wäg, un bessert äich Den un goht nit anderem Götta noh, nene zue dene, so sollt ihr in däm Land bliebe, des i(ich) äich un äire Vädere ge ha. Aba (a) ihr wellet äiri Ohre nit zue ma(mir) kehren un ma(mir) nit folg. 35,16 Jo, de Nohchkumme Jonadabs, vum Bue(Suhn) Rechabs, hän ihrem Vada (Babbe) Gebot ghalte, des sa(er) nene bpfohle het. Aba des Volk ghert ma(mir) nit!

35,17 Drum sait dr HERR, dr Gott Zebaoth, dr Gott Israels: Lueg, i(ich) will iba Juda un iba alli Birga Jerusalems kumme losse all des Unheil, des i(ich) gege sie gsait ha, (a) wel i(ich) zue nene schwätzt un sie nit härä wen, wel i(ich) reft un sie ma(mir) nit sage wen. 35,18 Aba zue d Rechabitern sait Jeremia: Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Wel ihr däm Gebot äires Vada (Babbe) Jonadab ghert hän un alli sini Gebote ghalte un ällei doe, was sa(er) äich bpfohle het, 35,19 drum sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: S soll däm Jonadab, däm Bue(Suhn) Rechabs, nemols a nem Manne fehlen, dr vor ma(mir) schtoht.


36. Kapitel

Di Schriftrolle Baruchs

36,1 Im (a) vierten Johr Jojakims, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda, isch bassiert des Wort zue Jeremia vum HERRN: 36,2 Nimm ä Schriftrolle un schrieb druf alli Wort, de i(ich) zue dir gsait ha iba Israel, iba Juda un alli Velka vu dr Ziit a, do i(ich) zue dir gsait ha, nämlich (a) vu dr Ziit Josias a bis uf däne Dag. 36,3 Vielliecht wird des Huus Juda, wenn sie härä vu all däm Unheil, des i(ich) nene zue doe denk, sich umkähre, ä jeda vu sinem bese Wäg, dmit i(ich) nene ihri Schuld un Sinde vuge ka. (a)

36,4 Do reft Jeremia (a) (b) Baruch, d Bue(Suhn) Nerijas. Un Baruch schribt uf ä Schriftrolle alli Wort vum HERRN, de na(er) zue Jeremia gsait het, we Jeremia sie nem gsait het. 36,5 Un Jeremia bfehlt Baruch un sait: Mir isch's vuwehrt, i(ich) ka nit in vum HERRN Huus go. 36,6 Dü aba gang hi un lies de Schriftrolle, uf de dü vum HERRN Wort, we i(ich) sie dir gsait ha, gschriebe hesch, däm Volk vor im Huus vum HERRN am Fasttage, un dü sollsch sie au läse vor d Ohre alli Judäer, de üs ihrem Schtädt hereinkommen. 36,7 Vielliecht wäre sie sich mit Bäte vor rem HERRN dämütigen un sich umkähre, ä jeda vu sinem bese Wäg; denn dr Zorn (Wuet) un Wuet isch groß, d dr HERR däm Volk angedroht het. 36,8 Un Baruch, dr Bue(Suhn) Nerijas, doet ällei, we nem dr Prophet Jeremia bfohle het, daß sa(er) de Wort vum HERRN üs dr Schriftrolle vorläse im Huus vum HERRN.

36,9 S isch bassiert im fünften Johr Jojakims, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda, im ninte Monet, daß ma ä Faschte ausrief vor rem HERRN fir ällei Volk zue Jerusalem un fir ällei Volk, des üs d Schtädt Judas noh Jerusalem kummt. 36,10 Un Baruch las üs dr Schriftrolle de Wort Jeremias vor im Huus vum HERRN, in dr Halle Gemarjas, vum Bue(Suhn) (a) Schafans, vum Schreibers, im oberen Vorhof bi däm näji(naii) Dor am Huus vum HERRN, vor rem ganze Volk. 36,11 Als etze Michaja, dr Bue(Suhn) Gemarjas, vum Bue(Suhn) Schafans, alli Wort vum HERRN ghärt het üs dr Schriftrolle, 36,12 goht da(er) nab in vum Kenig Huus in de Kanzlei. Un lueg, dert hocke alli Obere: Elischama, dr Schrieba, Delaja, dr Bue(Suhn) Schemajas, (a) Elnatan, dr Bue(Suhn) Achbors, Gemarja, dr Bue(Suhn) Schafans, un Zedekia, dr Bue(Suhn) Hananjas, samt ällei anderem Obere. 36,13 Un Michaja vuzehlt nene alli Wort, de na(er) ghärt het, als Baruch üs dr Schriftrolle vor d Ohre vum Volks vorlas.

36,14 Do schickte alli Obere Jehudi, d Bue(Suhn) Netanjas, vum Bue(Suhn) Schelemjas, vum Bue(Suhn) Kuschis, zue Baruch un len nem sag: Nimm de Schriftrolle, üs dr dü däm Volk vorgläse hesch, mit dir un kumm! Un Baruch, dr Bue(Suhn) Nerijas, nimmt de Schriftrolle mit sich un kummt zue nene. 36,15 Un sie sag zue nem: Hock di un lies, daß ma(mir)'s härä! Un Baruch las vor ihrem Ohre. 36,16 Un als sie alli de Wort ghärt hän , vuschrecke sie sich undaänanda un sag zue Baruch: Mir meße alli de Wort däm Kenig mitteilen. 36,17 Un sie froge d Baruch: Sage uns(us), we hesch dü alli de Wort ufgschriebe? 36,18 Baruch sait zue nene: Jeremia het ma(mir) alli de Wort vorgesagt, un i(ich) schribt sie mit Tinte uf de Schriftrolle. 36,19 Do sag de Obere zue Baruch: Gang hi un verbirg di mit Jeremia, daß nemads wisse, wo ihr sin! 36,20 Sie aba goht inä zum Kenig in d Vorhof un len de Schriftrolle vuwahre in dr Halle Elischamas, vum Schreibers, un deilten däm Kenig alli de Wort mit. 36,21 Do schickt dr Kenig d Jehudi, de Schriftrolle zue holen. Der nimmt sie üs dr Halle Elischamas, vum Schreibers. Un Jehudi las däm Kenig vor un ällei Obere, de bi däm Kenig gschtande sin. 36,22 Der Kenig aba hockt im Winterhause vor rem Kohlenbecken; denn s war im ninte Monet. 36,23 Wenn aba Jehudi dräi odr vier Spalten gläse het, schnitt er sie ab mit nem Schreibmesser un wirft sie ins Fiir, des im Kohlenbecken war, bis de Schriftrolle ganz vubrennt war im Fiir. 36,24 Un nemads vuschreckt un (a) vuriß sini Kleida, nit dr Kenig noh sini Greschte, de doch alli de Wort ghärt hän. 36,25 Un obwohl Elnatan, Delaja un Gemarja d Kenig bitt, er möge de Schriftrolle nit vubrenne, ghärt het da(er) nit uf sie. 36,26 Dozue bfehlt dr Kenig Jerachmeel, däm Königssohn, un Seraja, däm Bue(Suhn) Asrïls, un Schelemja, däm Bue(Suhn) Abdeels, sie solle Baruch, d Schrieba, un Jeremia, d Prophete, packe. Aba dr HERR het sie vuborge. 36,27 Nohchdem dr Kenig de Schriftrolle vubrennt het, uf de Baruch de Wort gschriebe het, we Jeremia sie nem gsait het, isch bassiert vum HERRN Wort zue Jeremia: 36,28 Nimm dir ä näji(naii) Schriftrolle un schrieb uf sie alli vorigen Wort, de uf dr erschte Schriftrolle gschtande sin, de Jojakim, dr Kenig vu Juda, vubrennt het. Ü36,29 ber Jojakim aba, d Kenig vu Juda, sollsch dü sag: So sait dr HERR: Dü hesch de Schriftrolle vubrennt un gsait: Wurum hesch dü druf gschriebe, daß (a) dr Kenig vu Babel kumme un des Land vuderbe wäre, so daß (b) (c) nit Mensch noh Viecha me drin si wäre? 36,30 Drum sait dr HERR iba Jojakim, d Kenig vu Juda: (a) S soll keina vu d Seinen uf däm Thron David hocke, un (b) si Leiche soll hingeworfen liege, am Dag in dr Hitzi un nachts im Froscht. 36,31 Un i(ich) will nen un sini Nohchkumme un sini Greschte heimsueche um ihra Schuld wille, un i(ich) will iba sie un iba de Birga Jerusalems un iba de in Juda kumme losse all des Unheil, vum i(ich) zue nene gsait ha, un sie ghorche doch nit. 36,32 Do nimmt Jeremia ä andere Schriftrolle un git sie Baruch, däm Bue(Suhn) Nerijas, däm Schrieba. Der schribt druf, so we nem Jeremia vorsagte, alli Wort, de uf dr Schriftrolle gschtande hän, de Jojakim, dr Kenig vu Juda, im Fiir het vubrenne losse; un s wäre zue nene noh vieli ähnliche Wort hinzugetan.


37. Kapitel

Jeremia warnt d Kenig Zedekia

37,1 Un (a) Zedekia, dr Bue(Suhn) Josias, wird Kenig aschtatt Konjas,* vum Bue(Suhn) Jojakims; denn Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, macht nen zum Kenig im Land Juda. 37,2 Aba na(er) un sini Greschte un des Volk vum Land ghorche nit d Wort vum HERRN, de na(er) durch d Prophete Jeremia schwätzt. 37,3 Trozdäm schickt dr Kenig Zedekia Juchal, d Bue(Suhn) Schelemjas, un d Prieschta Zefanja, d Bue(Suhn) Maasejas, zum Prophete Jeremia un glo hän nem sag: (a) (b) Bitte d HERRN, unsere Gott, fir uns(us)! 37,4 Denn Jeremia goht noh unda däm Volk üs un ä, un ma het nen noh nit ins Gfängnis (Loch) gworfe. 37,5 S war aba des Heer vum Pharao üs Ägypte aufgebrochen, un als de Chaldäa, de vor Jerusalem gläge sin, dvu ghärt hän , ware sie vu Jerusalem abzoge.

37,6 Un vum HERRN Wort isch bassiert zum Prophete Jeremia: 37,7 Des sait dr HERR, dr Gott Israels: Sagt däm Kenig vu Juda, dr äich zue ma(mir) gschickt het, mi zue bfroge: Lueg, des Heer vum Pharao, des äich zue Hilfe üsgzoge isch, wird wieda heim noh Ägypte zeh, 37,8 un de Chaldäa wäre wiedakumme un (a) de Schtadt belagere un sie erobern un mit Fiir vubrenne. 37,9 Drum sait dr HERR: Betrügt äich nit dmit, daß ihr denkt: «Die Chaldäa wäre vu uns(us) abziehen." Sie wäre nit abziehen. 37,10 Un wenn ihr au des ganzi Heer dr Chaldäa schlüget, de gege äich kämpfen, un s bliebe vu nene nur etliche Verwundete ibrig, so wird doch ä jeda in sinem Zelt ufschtoh un de Schtadt mit Fiir vubrenne.

Jeremia wird gefangengesetzt

37,11 Als etze dr Chaldäa Heer vu Jerusalem abzoge war vor rem Heere vum Pharao, 37,12 wot Jeremia üs Jerusalem rüsgoh ins Land Benjamin, (a) um mit sinene Vuwandte ä Erbe zue teilen. 37,13 Un als sa(er) zum Benjamintor kummt, war dert ä Wachhabender mit Name Jirija, dr Bue(Suhn) Schelemjas, vum Bue(Suhn) Hananjas; dr hebet (haltet) d Prophete Jeremia a un sait: Dü willsch zue d Chaldäern überlaufen. 37,14 Jeremia sait: Das isch nit wohr, i(ich) will nit zue d Chaldäern überlaufen. Aba Jirija wot nen nit härä, sundern packt Jeremia un hole nen zue d Obere. 37,15 Un de Obere wäre zornig iba Jeremia un (a) len nen schlat un werfe nen ins Gfängnis (Loch) im Huus Jonatans, vum Schreibers; denn des hän sie zum Kerga gmacht. 37,16 So kummt Jeremia in d überwölbten Platz eina Zisterne un bliebt dert lang Ziit.

Zedekia befragt heimlich d Prophete

37,17 Aba Zedekia, dr Kenig, schickt hi un glo hän nen holen un het nen gfrogt heimlich in sinem Huus un sait: Isch wohl ä Wort vum HERRN do? Jeremia sait: Jo! (a) Dü wirsch däm Kenig vu Babel in de Händ(Pfode) ge wäre. 37,18 Un Jeremia sait zum Kenig Zedekia: Was hab i(ich) gege di, gege di Greschte un gege des Volk gsindigt, daß sie mi in d Kerga gworfe hän? 37,19 Wo sin etze äiri Prophete, de äich weissagten un sag: Der Kenig vu Babel wird nit iba äich noh iba des Land kumme? 37,20 Un etze, mi Herr un Kenig, her mi un loß mi Bitte vor dir gelte! Loß mi nit wieda in Jonatans, vum Schreibers, Huus bringe, daß i(ich) dert nit schtirb. 37,21 Do bpfiehlt dr Kenig Zedekia, daß ma Jeremia (a) im Wachthof bhalte soll, un glo hän nem jede Dag üs dr Bäckergasse ä Laib Brot ge, bis ällei Brot in dr Schtadt aufgezehrt war. So bliebt Jeremia im Wachthof.

38. Kapitel

Jeremia in dr Zisterne

38,1 S hän ghärt aba Schefatja, dr Bue(Suhn) Mattans, un Gedalja, dr Bue(Suhn) Paschhurs, un Juchal, dr Bue(Suhn) Schelemjas, un (a) Paschhur, dr Bue(Suhn) Malkijas, de Wort, de Jeremia zue ällei Volk schwätzt. 38,2 Des sait dr HERR: Wer in der Schtadt bliebe, dr wird durch Schwert, Hunga un Pescht schterbe meße; wer aba hinausgeht zue d Chaldäern, dr soll am Läbä bliebe un wird si Läbä we ä Beute davonbringen. (a) 38,3 Denn des sait dr HERR: De Schtadt soll ibage wäre däm Heer vum Kenig vu Babel, un s soll sie inähme. 38,4 Do sag de Obere zum Kenig: Loß doch däne Ma umbringe; denn uf de Art nimmt da(er) d Kriegsleuten, de noh ibrig sin in der Schtadt, d Muet, gnau so däm ganze Volk, wel la(er) solchi Wort zue nene sait. Denn (a) dr Ma suecht nit, was däm Volk zum Heil, sundern was zum Unheil dene. 38,5 Der Kenig Zedekia sait: Lueg, er isch in äire Händ(Pfode); denn dr Kenig vumag nigs gege äich. 38,6 Do nähmä sie Jeremia un werfe nen in de Zisterne Malkijas, vum Königssohnes, de im Wachthof war, un len nen a Seilen nab. In dr Zisterne aba war kei Wassa, sundern Schlamm, un Jeremia sank in d Schlamm.

38,7 Als aba (a) Ebed-Melech, dr Mohr, ä Kämmerer in vum Kenig Huus, ghärt het, daß ma Jeremia in de Zisterne gworfe het, un dr Kenig gerad im Benjamintor hockt, 38,8 do goht Ebed-Melech üs vum Kenig Huus un schwätzt mit däm Kenig un sait: 38,9 Mi Herr un Kenig, de Manne(Männa) handle schlecht a däm Prophete Jeremia, daß sie nen in de Zisterne gworfe hän; dert mueß sa(er) vor Hunga schterbe; denn s isch kei Brot me in dr Schtadt. 38,10 Do bpfiehlt dr Kenig Ebed-Melech, däm Mohren: Nimm vu do dräi Manne(Männa) mit dir un zeh d Prophete Jeremia üs dr Zisterne, bvor ra(er) schtirbt. 38,11 Un Ebed-Melech nimmt de Manne(Männa) mit sich un goht in vum Kenig Huus in de Kleiderkammer un nimmt dert zerrissene, alte Lumpen un glo hän sie a nem Seil nab zue Jeremia in de Zisterne. 38,12 Un Ebed-Melech, dr Mohr, sait zue Jeremia: Lege de zerrissenen, alte Lumpen unda di Achseln um des Seil; un Jeremia doet s. 38,13 Un sie zehn Jeremia ruf üs dr Zisterne a d Stricken. Un so bliebt Jeremia im Wachthof.

Letztes Gespräch zwische Zedekia un Jeremia

38,14 Un dr Kenig Zedekia schickt hi un glo hän d Prophete Jeremia zue sich holen unda d dritte Igang am Huus vum HERRN. Un dr Kenig sait zue Jeremia: I(Ich) will di ebis froge; verbirg ma(mir) nigs! 38,15 Jeremia sait zue Zedekia: Sage i(ich) dir ebis, so umbringsch dü mi doch; gib i(ich) dir aba ä Rot, so gehorchst dü ma(mir) nit. 38,16 Do schwor dr Kenig Zedekia däm Jeremia heimlich un sait: So wohr dr HERR läbt, dr uns(us) des Läbä ge het: (a) i(ich) will di nit umbringe noh d Manne(Männa) in de Händ(Pfode) ge, de dir noh rem Läbä vulange. 38,17 Un Jeremia sait zue Zedekia: Des sait dr HERR, dr Gott Zebaoth, dr Gott Israels: Wirsch dü nusgoh zue d Obaschte vum Kenig vu Babel, so sollsch dü am Läbä bliebe, un de Schtadt soll nit vubrennt wäre, sundern dü un di Huus soll am Läbä bliebe; 38,18 wirsch dü aba nit nusgoh zue d Obaschte vum Kenig vu Babel, so wird de Schtadt d Chaldäern in de Händ(Pfode) ge, un sie wäre sie mit Fiir vubrenne, un au dü wirsch ihrem Händ(Pfode) nit verwitsch. 38,19 Der Kenig Zedekia sait zue Jeremia: I(Ich) ha aba de Sorge, daß i(ich) d Judäern, de zue d Chaldäern übergelaufen sin, ibage wäre kennt, daß sie ma(mir) schlecht mitschpiele. 38,20 Jeremia sait: Ma wird di nit ibage. Gehorche doch dr Schtimm vum HERRN, de i(ich) dir vuzehl(vukünd), so wird dir's wohlgehen, un dü wirsch am Läbä bliebe. 38,21 Wirsch dü aba nit nusgoh, so isch des des Wort, des ma(mir) dr HERR zeige het: 38,22 Lueg, alli Wieba, de noh do sin im Huus vum Kenig vu Juda, wäre zue d Obaschte vum Kenig vu Babel üsä meße, un sie wäre dann(dnoh) sag: «Ach, di guete Freunde hän di überredet un in ihri Gwalt brocht un in d Sumpf gfihrt un losse di etze schoppe." 38,23 Jo, alli di Wieba un Kinda wäre üsä meße zue d Chaldäern, un (a) (b) dü selbscht wirsch ihrem Händ(Pfode) nit entgehen, sundern dü wirsch vum Kenig vu Babel packt, un de Schtadt wird mit Fiir vubrennt wäre.

38,24 Un Zedekia sait zue Jeremia: Sieh zue, daß nemads de Wort erfahre, so wirsch dü nit schterbe. 38,25 Un wenn's de Obere härä solle, daß i(ich) mit dir gsait ha, un zue dir kumme un schwätze: «Sag a, was hesch dü mit däm Kenig gsait; verbirg s uns(us) nit, so wen ma(mir) di nit umbringe. Was het dr Kenig mit dir gsait?", 38,26 so sag: I(Ich) ha d Kenig gfrogt, daß sa(er) mi nit wieda in Jonatans Huus fihre lasse, i(ich) mueßt sunscht dert schterbe. 38,27 Do kumme alli Obere zue Jeremia un froge nen, un na(er) git zantwort nene, we nem dr Kenig bfohle het. Do len sie vu nem, wel sie nigs härä kenne. 38,28 Un Jeremia (a) (b) bliebt im Wachthof bis uf d Dag, do Jerusalem ignumme wird.


39. Kapitel

39,1 Denn im ninte Johr Zedekias, vum Kenig vu Juda, im zehnten Monet kummt Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, un si ganzes Heer vor Jerusalem un belagerten s. 39,2 Un im elften Johr Zedekias, am ninte Däg vum vierten Monet, bricht ma in de Schtadt ä. 39,3 Un alli Obaschte vum Kenig vu Babel zehn inä un halte unda däm Mitteltor, nämlich Nergal-Sarezer, dr Firscht vu Sin-Magir, dr Oberhofmeister, un Nebuschasban, dr Oberkämmerer, un alli anderem Obaschte vum Kenig vu Babel. 39,4 Als etze Zedekia, dr Kenig vu Juda, un sini Kriegsleute des sähn, haue ab sie bi Nacht zue d Schtadt üsä uf däm Wäg zue vum Kenig Garte durchs Dor zwische d beidi Muurene un entwichen zum Jordantal hi. 39,5 Aba de Kriegsleute dr Chaldäa jagten nene noh un holten Zedekia ä im Jordantal vu Jericho un nähmä nen gfange un bringe nen zue Nebukadnezar, däm Kenig vu Babel, noh Ribla, des im Land Hamat lit. Der sait des Urdeil iba nen. 39,6 Un dr Kenig vu Babel glo hän de Buebä(Sühn) Zedekias vor sinene Aug umbringe in Ribla un tötete au alli Vürnehmen Judas. 39,7 Aba Zedekia glo hän er de Aug ausstechen un nen in Kette lege, um nen noh Babel zue fihre. 39,8 Un de Chaldäa verbrannten des Huus vum Kenig un de Hiisa dr Birga un rissen de Muurene Jerusalems ane. 39,9 Was aba noh a Volk in dr Schtadt war, un wer sunscht zue nene übergelaufen war, de fihrt Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, alli mitänanda gfange noh Babel. 39,10 Aba vum niederen Volk, des nigs het, glo hän zue d selben Ziit Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, etliche im Land Juda zruck un git nene Weinberge un Felder.

39,11 Aba Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, het Nebusaradan, däm Obaschte dr Leibwache, Bfehl ge wägä Jeremia un gsait: 39,12 Nimm nen un loß nen dir bfohle si un doe nem kei Leid, sundern (a) we er's vu dir begehrt, so mach's mit nem. 39,13 Do schickte hi Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, un Nebuschasban, dr Oberkämmerer, Nergal-Sarezer, dr Oberhofmeister, un alli Obaschte vum Kenig vu Babel 39,14 un (a) len Jeremia üs däm Wachthof holen un ibagen nen (b) Gedalja, däm Bue(Suhn) Ahikams, vum Bue(Suhn) Schafans, daß sa(er) nen noh Huus go losst. Un so bliebt er unda däm Volk.

39,15 a S war au vum HERRN Wort gschähe zue Jeremia, als sa(er) noh im Wachthof lit: 39,16 Gang hi un sag Ebed-Melech, däm Mohren: Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Lueg, i(ich) will mi Wort kumme losse iba de Schtadt zum Unheil un nit zum Heil, un dü sollsch s aluege zue d selben Ziit. 39,17 Aba di will i(ich) erretten zue d selben Ziit, sait dr HERR, un dü sollsch d Lit nit ausgeliefert wäre, vor däne dü di firchtesch. 39,18 Denn i(ich) will di vudwischt losse, daß dü nit durchs Schwert fallest, sundern dü sollsch di Läbä we ä Beute davonbringen, wel dü ma(mir) vulobt hesch, sait dr HERR.


40. Kapitel

Jeremia bliebe im Land. Gedaljas Statthalterschaft

40,1 Des isch des Wort, des vum HERRN isch bassiert zue Jeremia, (a) als nen Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, losließ in Rama, wo na(er) nen gfunde het; denn na(er) war au, mit Fessle bunde, unda ällei Gfangene üs Jerusalem un Juda, de noh Babel wäggfihrt wäre solle. 40,2 Als etze dr Oberschte dr Leibwache Jeremia het zue sich holen losse, sait da(er) zue nem: Der HERR, di Gott, het des Ungliick iba de Platz vorhergesagt 40,3 un het's au kumme losse un doe, we na(er) gsait het; denn ihr hän gsindigt gege d HERRN un vu sinere Schtimm nit ghert; drum isch äich des widafahre. 40,4 Un etze lueg, i(ich) mache di hiit los vu d Fessle, mit däne di Händ(Pfode) bunde ware. (a) Gefällt dir's, mit ma(mir) noh Babel zue zeh, so kumm, dü sollsch ma(mir) bfohle si. Gefällt dir's aba nit, mit ma(mir) noh Babel zue zeh, so loß s si. Lueg, dü hesch des ganzi Land vor dir; wo di's guet dünkt un dir's gfallt, do zeh hi. 40,5 (a) Denn wida üsä wird kei Wiederkehren meglich si. Drum magst dü umkähre zue Gedalja, däm Sohne Ahikams, vum Bue(Suhn) Schafans, d dr Kenig vu Babel iba de Schtädt in Juda bschtimmt het, un bi nem bliebe unda däm Volk; odr gang, wohi dir's gfallt. Un dr Oberschte dr Leibwache git nem Wegzehrung un Gschenkli un glo hän nen go. 40,6 So kummt Jeremia zue Gedalja, däm Sohne Ahikams, noh Mizpa un bliebt bi nem unda däm Volk, des im Land noh ibrigbliebe war.

40,7 Als etze de Hauptlit, de noh im Land vuschtrait ware, samt ihrem Lit erfuhren, daß dr Kenig vu Babel (a) Gedalja, d Bue(Suhn) Ahikams, iba des Land bschtimmt het un iba de Manne(Männa), Wieba un Kinda un iba de Geringen im Land, de nit noh Babel wäggfihrt ware, 40,8 kumme sie zue Gedalja noh Mizpa, nämlich aJismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, Johanan un Jonatan, de Buebä(Sühn) Kareachs, un Seraja, dr Bue(Suhn) Tanhumets, un de Buebä(Sühn) Efais vu Netofa un Jaasanja, dr Bue(Suhn) vumä Maachatiters, samt ihrem Lit. 40,9 Un Gedalja, dr Bue(Suhn) Ahikams, vum Bue(Suhn) Schafans, schwor nene un ihrem Lit ä Eid un sait: Firchte äich nit, d Chaldäern folgsam zue si; bliebe im Land un sin däm Kenig vu Babel folgsam, so wird's äich wohlgehen. 40,10 Lueg, i(ich) blieb do in Mizpa un ha de Vuantwortig vor d Chaldäern, de zue uns(us) kumme; ihr aba sollt Wi un Fiege un El ernten un in äiri Töpf doe un sollt in äire Schtädt huuse, de ihr wieda in Hab un Guet gnumme hän. 40,11 Un als de Judäer, de im Land Moab un Ammon un in Edom un in ällei Ländern ware, hän ghärt, daß dr Kenig vu Babel ä Rest in Juda ibrigglo un iba sie Gedalja bschtimmt het, d Bue(Suhn) Ahikams, vum Bue(Suhn) Schafans, 40,12 do kumme au sie alli zruck üs ällei Derfa (Käffa), wohi sie vuschtrait ware, in des Land Juda zue Gedalja noh Mizpa un ernteten arg viel Wi un Sommerfrüchte. 40,13 Aba Johanan, dr Bue(Suhn) Kareachs, un alli Hauptlit, de im Land vuschtrait gsi ware, kumme zue Gedalja noh Mizpa 40,14 un sag zue nem: Weisch dü au, daß Baalis, dr Kenig dr Ammoniter, Jismael, d Bue(Suhn) Netanjas, gschickt het, daß sa(er) di erschlagen soll? Das wot nene aba Gedalja, dr Bue(Suhn) Ahikams, nit glaube. 40,15 Do sait Johanan, dr Bue(Suhn) Kareachs, zue Gedalja heimlich in Mizpa: I(Ich) will higo un Jismael, d Bue(Suhn) Netanjas, erschlagen, daß s nemads härä soll. Wurum soll la(er) di erschlagen, so daß alli Judäer, de bi dir vusammelt sin, vudeilt wäre un, de noh üs Juda ibrigbliebe sin, umkumme? 40,16 Aba Gedalja, dr Bue(Suhn) Ahikams, sait zue Johanan, däm Bue(Suhn) Kareachs: Dü sollsch des nit doe; s isch nit wohr, was dü vu Jismael saisch.


41. Kapitel

Gedaljas Ermordung durch Jismael

(vgl. 2. Kön 25,25)

41,1 Aba im siebte Monet kummt aJismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, vum Bue(Suhn) Elischamas, üs königlichem Schtamm, eina vu d Obaschte vum Kenig, un zehn Manne(Männa) mit nem zue Gedalja, däm Bue(Suhn) Ahikams, noh Mizpa, un sie ässä dert in Mizpa mitänanda. 41,2 Un Jismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, erhob sich samt d zehn Manne(Männa), de bi nem ware, un sie erschlugen (a) Gedalja, d Bue(Suhn) Ahikams, vum Bue(Suhn) Schafans, mit däm Schwert, wel nen dr Kenig vu Babel iba des Land bschtimmt het. 41,3 Au erschlat Jismael alli Judäer, de bi Gedalja ware in Mizpa, un de Chaldäa, de dert ware, sämtliche Kriegsleute. 41,4 Am anderem Däg, nohchdäm Gedalja erschlagen war un s noh nemads wußt, 41,5 kumme achtzig Manne(Männa) vu Sichem, vu Silo un vu Samaria un hän de Bärte abgeschoren un ihri Kleida vurisse un (a) sich wund geritzt un trage Schpeiseopfa un Weihrauch mit, um s zum Huus vum HERRN zue bringe. 41,6 Un Jismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, goht üsä vu Mizpa nene entgegä, goht un hiilt. Als sa(er) etze a sie rahkummt, sait da(er) zue nene: Ihr sollt zue Gedalja, däm Bue(Suhn) Ahikams, kumme. 41,7 Als sie aba midde in de Schtadt kumme, ermordete sie Jismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, er un de Manne(Männa), de bi nem ware, un werfe sie in de Zisterne. 41,8 Aba s ware zehn Manne(Männa) drunda, de sag zue Jismael: Töte uns(us) nit; ma(mir) hän Vorrat im Acka vuborge liege a Weize, Gerschte, El un Honig. Do glo hän er ab un tötete sie nit mit d anderem. 41,9 Di Zisterne aba, in de Jismael de Leichnam dr Manne(Männa) wirft, de na(er) erschlagen het samt däm Gedalja, isch de, weli dr Kenig aAsa het alege losse im Kreg gege Bascha, d Kenig vu Israel. Di fillt Jismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, mit d Erschlagenen. 41,10 Un Jismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, fihrt des Volk, des in Mizpa ibrigbliebe war, gfange wäg: de Königstöchter samt ällei Volk, iba des Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, Gedalja, d Bue(Suhn) Ahikams, bschtimmt het; un na(er) zeht hi un wot niba zue d Ammonitern.

41,11 Als aba aJohanan, dr Bue(Suhn) Kareachs, un alli Hauptlit vum Heeres, de bi nem ware, vu all däm Bese erfuhren, des Jismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, gmacht het het, 40,8.13-16 41,12 nähmä sie zue sich alli Manne(Männa) un zehn hi, um mit Jismael, däm Bue(Suhn) Netanjas, zue kämpfen, un trafen nen a däm (a) große Wassa bi Gibeon. 41,13 Als etze ällei Volk, des bi Jismael war, d Johanan, d Bue(Suhn) Kareachs, sieh samt ällei Hauptlit vum Heeres, de bi nem ware, do wird s froh. 41,14 Un des ganzi Volk, des Jismael vu Mizpa wäggfihrt het, drillt sich um un goht zue Johanan, däm Bue(Suhn) Kareachs, iba. 41,15 Aba Jismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, enkumm mit acht Manne(Männa) däm Johanan un zeht zue d Ammonitern. 41,16 Un Johanan, dr Bue(Suhn) Kareachs, samt ällei Hauptlit vum Heeres, de bi nem ware, nimmt zue sich des übriggebliebene Volk, des Jismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, üs Mizpa wäggfihrt het, nohchdäm ma(er) Gedalja, d Bue(Suhn) Ahikams, erschlagen het, nämlich de Kriegsleute, de Wieba un Kinda un Hofleute, de na(er) vu Gibeon zurückgebracht het. 41,17 Un sie zehn hi un kähre ä in dr Herberge (a) Kimhams bi Bethlehem, um vu dert (b) noh Ägypte zue zeh 41,18 üs Angscht vor d Chaldäern. Denn sie firchte sich vor nene, wel Jismael, dr Bue(Suhn) Netanjas, Gedalja, d Bue(Suhn) Ahikams, erschlagen het, d dr Kenig vu Babel iba des Land bschtimmt het.


42. Kapitel

Jeremia warnt vor dr Auswanderung noh Ägypte

42,1 Do kumme dzue alli Hauptlit vum Heeres, Johanan, dr Bue(Suhn) Kareachs, Asarja, dr Bue(Suhn) Hoschajas, samt däm ganze Volk, klei un groß, 42,2 un sag zum Prophete Jeremia: Loß doch unsari Bitte vor dir gelte un (a) bäte fir uns(us) zum HERRN, dinem Gott, fir alli de Übriggebliebenen - denn leider sin ma(mir) vu vieli nur wenig ibrig bliebe, we dü mit eigene Aug siehsch -, 42,3 daß dr HERR, di Gott, uns(us) kunddoe wott, wohi ma(mir) zeh un was ma(mir) doe soll. 42,4 Un dr Prophet Jeremia sait zue nene: Wohlan, i(ich) will folg. Lueg, i(ich) will zum HERRN, äirem Gott, bäte, we ihr gsait hän, un ällei, was äich dr HERR sage wird, des will i(ich) äich kunddoe un will äich nigs nit ge. 42,5 Un sie sag zue Jeremia: Der HERR isch ä zuverlässiger un wahrhaftiger Ziige gege uns(us), wenn ma(mir) nit ällei doe wäre, was uns(us) dr HERR, di Gott, durch di bfehle wird. 42,6 S isch Guetes odr Beses, so wen ma(mir) folg dr Schtimm vum HERRN, unsares Gottes, zum ma(mir) di schicke, uf daß s uns(us) guet goht, wenn ma(mir) dr Schtimm vum HERRN, unsares Gottes, folg.

42,7 Un noh zehn Däg isch bassiert vum HERRN Wort zue Jeremia. 42,8 Do reft er Johanan, d Bue(Suhn) Kareachs, un alli Hauptlit vum Heeres, de bi nem ware, un ällei Volk, klei un groß, 42,9 un sait zue nene: Des sait dr HERR, dr Gott Israels, zum ihr mi gschickt hän, daß i(ich) äich Gebet vor nen bringe soll: 42,10 Werdet ihr in däm Land bliebe, so will i(ich) äich (a) bäue un nit einreißen; i(ich) will äich pflanzen un nit ausreißen; denn s het mi gereut des Unheil, des i(ich) äich azogä ha. 42,11 Ihr sollt äich nit firchte vor rem Kenig vu Babel, vor rem ihr äich firchtet, sait dr HERR; ihr sollt äich vor nem nit firchte, denn i(ich) will bi äich si, daß i(ich) äich helfe un vu vu sinere Hand errette. 42,12 I(Ich) will äich Barmherzigkeit erwiese un mi iba äich erbarmen un äich wieda uf äiri Äcker bringe. 42,13 (a) Werdet ihr aba sag: «Wir wen nit in däm Land bleiben» un so dr Schtimm vum HERRN, äires Gottes, nit folg 42,14 un d ihr sag: «Nein, ma(mir) wen noh Ägypteland zeh, daß ma(mir) nit Kreg aluege noh d Schall dr Päpere härä noh Hunga noh Brot lied meße; dert wen ma(mir) bleiben» - 42,15 etze, so häre vum HERRN Wort, ihr Übriggebliebenen vu Juda! So sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Werdet ihr äich Gsicht(Visasch) noh Ägypteland richten, um derthi zue zeh un dert zue huuse, 42,16 so soll äich des Schwert, vor rem ihr äich firchtet, in Ägypteland treffen, un dr Hunga, vor rem ihr äich sorgt, soll imma hinda äich her si in Ägypte, un ihr sollt dert schterbe. 42,17 Denn sie sin, wer sie wen: Wer si Gsicht(Visasch) noh Ägypte richte, um derthi zue zeh un dert zue huuse, dr soll schterbe durch Schwert, Hunga un Pescht, un s soll keina übrigbleiben noh däm Unheil verwitsch, des i(ich) iba sie kumme losse will.

42,18 Denn des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Gleichwie mi Zorn (Wuet) un Wuet iba de Inwohna Jerusalems ausgeschüttet wird, so soll er au iba äich ausgeschüttet wäre, wenn ihr noh Ägypte zeht; un (a) ihr sollt zum Fluech, zum Bild vum Entsetzens, zue d Verwünschung un zue d Schande wäre un de Platz nimi aluege. 42,19 Das isch des Wort vum HERRN a äich, de ihr ibrigbliebe sin vu Juda, daß ihr nit noh Ägypte zeht. Drum wißet da, daß i(ich) äich hiit gewarnt ha; 42,20 denn ihr selbscht hän äich Läbä in Gfahr brocht, wel ihr mi gschickt hän zum HERRN, äirem Gott, un gsait: Bäte zum HERRN, unsam Gott, fir uns(us), un ällei, was dr HERR, unsa Gott, sag wird, doe uns(us) kund, so wen ma(mir) dnohch doe. 42,21 Das ha i(ich) äich hiit wisse losse; aba ihr wen dr Schtimm vum HERRN, äires Gottes, nit folg noh ällei, was sa(er) äich durch mi bfohle het. 42,22 So sollt ihr denn wisse, daß ihr durch Schwert, Hunga un Pescht schterbe mehn a däm Platz, wohi ihr zue zeh denkt an, um dert zue huuse.


43. Kapitel

Jeremia wird noh Ägypte verschleppt

43,1 Als Jeremia däm ganze Volk alli Wort vum HERRN, ihrem Gottes, ausgerichtet het, we nem dr HERR, ihr Gott, alli de Wort a sie bfohle het, 43,2 sag Asarja, dr Bue(Suhn) Hoschajas, un Johanan, dr Bue(Suhn) Kareachs, un alli ufsässigen Manne(Männa) zue Jeremia: Dü lügst! Der HERR, unsa Gott, het di nit zue uns(us) gschickt un gsait: «Ihr sollt nit noh Ägypte zeh, um dert zue wohnen», 43,3 sundern (a) Baruch, dr Bue(Suhn) Nerijas, amacht di zue unsam Schadä, dmit ma(mir) d Chaldäern ibage wäre un sie uns(us) umbringe odr noh Babel wägfihre. 43,4 Do ghorche Johanan, dr Bue(Suhn) Kareachs, un alli Hauptlit vum Heeres samt däm ganze Volk dr Schtimm vum HERRN nit, daß sie im Land Juda bliebe wäre, 43,5 sundern Johanan, dr Bue(Suhn) Kareachs, un alli Hauptlit vum Heeres nähmä zue sich alli Übriggebliebenen vu Juda, de vu ällei Mensch, wohi sie gflohe, zruchkumme ware, um im Land Juda zue huuse, 43,6 nämlich Manne(Männa), Wieba un Kinda, dzue de Königstöchter un alli ibrige, de Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, bi Gedalja, däm Bue(Suhn) Ahikams, vum Bue(Suhn) Schafans, wäre het, un au d Prophete Jeremia un Baruch, d Bue(Suhn) Nerijas. 43,7 Un sie (a) (b) zehn noh Ägypteland, denn sie wen dr Schtimm vum HERRN nit folg, un kumme noh Tachpanhes. 43,8 Aba vum HERRN Wort isch bassiert zue Jeremia in Tachpanhes: 43,9 Nimm großi Schtei (Wackes) un vergrabe sie in däm Boden am Igang vum Huus vum Pharao in Tachpanhes, so daß de Manne(Männa) üs Juda s aluege, 43,10 un sag zue nene: Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Lueg, i(ich) will hinsenden un (a) minem Knecht Nebukadnezar, d Kenig vu Babel, holen losse un will sinene Thron obe uf de Schtei (Wackes) anesitzä, de i(ich) igrabä glo hän; un na(er) soll sinene Thronhimmel driba ausspannen. 43,11 Na(Er) soll kumme un Ägypteland schlat un (a) umbringe, wen s trifft, gfange fihre, wen s trifft, mit däm Schwert erschlagen, wen s trifft. 43,12 Un i(ich) will (a) de Tempel Ägyptens in Brand schoppe un niederbrennen un ihri Götta wägfihre. Un na(er) soll Ägypteland lausen, we ä Hirt si Häß(Kleid) laust, un mit Friede vu dannen zeh. 43,13 Na(Er) soll de Schteimole vu Bet-Schemesch in Ägypteland vubreche un de Götzentempel in Ägypte mit Fiir vubrenne.

44. Kapitel

Jeremia warnt vor dr erneuten Vuehrig dr Himmelskönigin

44,1 Des isch des Wort, des zue Jeremia isch bassiert a alli Judäer, de in Ägypteland huuste, nämlich in Migdol, (a) Tachpanhes un Memfis, un de im Land Patros huuste. 44,2 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Ihr hän gsähne all des Unheil, des i(ich) ha kumme losse iba Jerusalem un iba alli Schtädt in Juda; lueg, heutigentags sin sie wescht, un nemads wohnt drin; 44,3 un des um ihra Bosheit wille, de sie gmacht hän, als sie mi gergaret hän(erziirntet) un higehn un opferten un dene anderem Götta, de nit sie noh ihr noh äiri Vädare kennt hän. 44,4 Un i(ich) schickt (a) imma wieda zue äich alli mi Knecht, de Prophete, un glo hän äich sag: «Tut doch nit solchi Greuel, de i(ich) hass." 44,5 Aba sie ghorche nit un kähre au ihri Ohre nit zue ma(mir), daß sie sich vu ihra Bosheit umkehrt un anderem Götta nit gopfart het. 44,6 Drum ergoß sich au mi Zorn (Wuet) un Wuet un gibt iba de Schtädt Judas un de Gasse Jerusalems, daß sie zue d Wüschte un Öde wore sin, so we s hiit isch.

44,7 Etze, des sait dr HERR, dr Gott Zebaoth, dr Gott Israels: Wurum den ihr äich selbscht ä so großes Unheil a, daß bi äich üsgrottet wäre üs Juda Ma un Wieb, Kind un Säugling un nigs vu äich ibrigbliebt, (a) 44,8 un erzürnet mi so durch äira Händ(Pfode) Werke un opfart anderem Götta in Ägypteland, wohi ihr zoge sin, um dert zue huuse, uf daß ihr üsgrottet un zum Fluech un zue d Schmach d unda ällei Mensch uf Erde? 44,9 Hän ihr vugässä (a) de Sinde äira Vädare, de Sinde dr Kenig vu Juda, de Sinde ihra Wieba, dzue äiri eigene Sinde un de Sinde äira Wieba, de sie doe hän im Land Juda un uf d Gasse Jerusalems? 44,10 Sie hän sich bis uf däne Dag nit gedemütigt, firchte sich au nit un wandle nit in minem Gsetz un in d Rechtsordnige, de i(ich) äich un äire Vädere ge ha.

44,11 Drum sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Lueg, (a) i(ich) will mi Gsicht(Visasch) gege äich richten zum Unheil, un ganz Juda soll üsgrottet wäre. 44,12 Un i(ich) will wägraffe, de ibrigbliebe sin vu Juda, de ihr Gsicht(Visasch) noh Ägypteland grichtet hän, um derthi zue zeh un dert zue huuse; s soll ä End mit nene ällei wäre in Ägypteland. Durchs Schwert soll sie flege, un durch Hunga soll sie umkumme, klei un groß; sie soll durch Schwert un Hunga schterbe un soll zue d Verwünschung, zum Entsetzen, zum Fluech un zue d Schmach wäre. (a) 44,13 I(Ich) will au de Inwohna in Ägypteland mit Schwert, Hunga un Pescht heimsueche, gliechwe i(ich) a Jerusalem doe ha, 44,14 so daß vu däne, de ibrigbliebe sin vu Juda un de dona kumme sin noh Ägypteland, um do zue huuse, keina verwitsch un vudwischt soll. Sie soll nimi ins Land Juda zruckgo, wohi sie gerne wiederkämehn un huuste, sundern s soll keina dohi zruckkumme üßa ä baar Vudwischti.

44,15 Do antworteten däm Jeremia alli Manne(Männa), de arg wohl wißte, daß ihri Wieba anderem Götta opferten, un alli Wieba, de däbischtehn, ä großi Schar Lit, samt ällei Volk, des in Ägypteland un in (a) Patros gwohnt het, un sag: 44,16 Den Wort, de dü im Name vum HERRN uns(us) saisch, wen ma(mir) nit folg, 44,17 sundern ma(mir) wen all de Wort hebed, de üs unsam eigene Mul (Gosch) kumme sin, un wen dr (a) Himmelskönigin opfare un ihr Trinkopfa darbringen, we ma(mir) un unsari Vädare, unsari Kenig un Obere doe hän in d Schtädt Judas un uf d Gasse Jerusalems. Do (b) hän ma(mir) au Brot gnoe, un s goht uns(us) guet, un ma(mir) sähn kei Ungliick. 44,18 Siet dr Ziit aba, do ma(mir) s undalo hän, dr Himmelskönigin zue opfare un Trinkopfa darzbringe, hän ma(mir) a ällei Mangel glitte un sin durch Schwert un Hunga umkumme. 44,19 Un wenn ma(mir) Wieba dr Himmelskönigin opfare un Trinkopfa darbringen, des (a) doe ma(mir) jo nit ohni d Wille unsera Manne(Männa), wenn ma(mir) ihr Weihe bache, um ä Bild vu ihr zue mache, un ihr Trinkopfa darbringen.

44,20 Do sait Jeremia zum ganze Volk, d Manne(Männa) un Wieba un ällei Lit, de nem so gantwortet hän: 44,21 Nei, dr HERR het denkt a des Opfa, des ihr in d Schtädt Judas un uf d Gasse Jerusalems triebe hän samt äire Vädere, Kenige, Obere un ällei Volk vum Land, un na(er) het's zue Herz gnumme, 44,22 daß sa(er) nimi lied ka äire bese Wandel un de Greuel, de ihr tatet; doher isch au äich Land zue d Wüschte, zum Entsetzen un zum Fluech wore, daß nemads drin wohnt, so we s hiit isch. 44,23 Wel ihr dr Himmelskönigin gopfart hän un gege d HERRN sündigtet un dr Schtimm vum HERRN nit gehorchtet un in sinem Gsetze, sinene Rechte un Mahnungen nit gwandelt sin, drum isch äich des Unheil widafahre, so we s hiit isch. 44,24 Un Jeremia sait zue ällei Volk un zue ällei Wieba: Horche vum HERRN Wort, ihr alli üs Juda, de in Ägypteland sin! 44,25 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Ihr un äiri Wieba hän mit äirem Mul (Gosch) gsait un mit äire Händ(Pfode) parat, was ihr sait: «Wir wen unsari Glübde hebed, de ma(mir) dr Himmelskönigin globt hän, daß ma(mir) ihr opfare un Trinkopfa darbringen." Wohlan, erfüllet doch äiri Glübde un hebet (haltet) äiri Glübde! 44,26 So häre etze vum HERRN Wort, ihr alli üs Juda, de ihr in Ägypteland wohnt: Lueg, i(ich) schwör bi minem große Name, sait dr HERR, daß mi Name nimi gnennt wäre soll durch irgendeines Mensch Mul (Gosch) üs Juda in ganz Ägypteland, dr do sait: «So wohr Gott dr HERR läbt!" 44,27 Lueg, (a) i(ich) will iba sie wachen zum Unheil un nit zum Heil, daß, wer üs Juda in Ägypteland isch, durch Schwert un Hunga umkumme soll, bis s ä End mit nene het. 44,28 Di aba däm Schwert verwitsch, wäre üs Ägypteland ins Land Juda zruckkumme als ä geringes Häuflein. So wäre dann(dnoh) alli, de ibrigbliebe sin vu Juda un de noh Ägypteland zoge ware, dert zue huuse, erkenne, wäm si Wort wohr wore isch, vu minem odr ihrem. 44,29 Un des isch des Zeiche, sait dr HERR: I(Ich) will äich a däm Platz heimsueche, dmit ihr wißt, daß mi Wort wohr wäre soll iba äich zum Unheil. 44,30 Des sait dr HERR: Lueg, i(ich) will d Pharao Hofra, d Kenig vu Ägypte, ibage in de Händ(Pfode) vu sinere Gegna(Feinde) un dera, de nem noh rem Läbä vulange, (a) gliechwe i(ich) Zedekia, d Kenig vu Juda, ibage ha in de Hand Nebukadnezars, vum Kenig vu Babel, vu sinem Feind, dr nem noh rem Läbä trachtete.


45. Kapitel

45,1 Des isch des Wort, des dr Prophet Jeremia zue Baruch, däm Bue(Suhn) Nerijas, schwätzt, (a) als sa(er) de Wort, we Jeremia sie nem gsait het, uf ä Schriftrolle schribt, im vierten Johr Jojakims, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda: 45,2 Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels, iba di, Baruch: 45,3 Dü saisch: Mai ma(mir), we het ma(mir) dr HERR Jamma zue minem Schmerz hinzugefügt! I(Ich) seufze mi med un find keini Rueh. 45,4 Sage nem: Des sait dr HERR: Lueg, was i(ich) bäut ha, des riß i(ich) ä, un was i(ich) abäut ha, des riß i(ich) üs, nämlich des mi ganzes Land. 45,5 Un dü begehrst fir di großi Sach? Begehre s nit! Denn lueg, i(ich) will Unheil kumme losse iba ällei Fleisch, sait dr HERR, aba (a) (b) di Läbä sollsch dü we ä Beute davonbringen, a was fir ä Platz dü au zehsch.

46. Kapitel

GERICHTSWORTE GEGEN FREMDE VÖLKER

(Kapitel 46 - 51)

46,1 Des isch des Wort vum HERRN, des zum Prophete Jeremia gschähe isch gege alli Velka.

Wissagig gege Ägypte

(vgl. Jes 19; Hes 29 - 32) 46,2 Wider Ägypte. Wider des Heer vum (a) Pharao Necho, vum Kenig vu Ägypte, welches lagerte am Euphratstrom bi Karkemisch un des Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, schlat im vierten Johr Jojakims, vum Bue(Suhn) Josias, vum Kenig vu Juda:

46,3 Rüstet Rundschild un Langschild un zeht in d Händel! 46,4 Spannet Ross a un len Rieta aufsitzen, hockt de Helme uf un schärft de Spieße un ziehet Panza a! 46,5 We kummt's aba, daß i(ich) sieht, daß sie vuzagt sin un de Flucht packe un ihri Helden erschlagen sin? Sie abhaue un wende sich nimi zruck. (a) Angscht um un um! sait dr HERR. 46,6 Der Schnelle ka nit entfliehe noh dr Starke verwitsch. Im Norde am Euphratstrom sin sie gfalle un niedergestreckt.

46,7 Wer isch's, dr emporstieg we dr Nil, un sini Wassa wälzten sich dohi we großi Bäch? Ä46,8 gypten schtiegt nuff we dr Nil, un sini Wassa wälzten sich doher we großi Bäch, un s sait: «Ich will nufzeh, des Land zuedecke un de Schtädt vuderbe samt däne, de drin huuse." 46,9 Wohlan, hockt äich uf de Ross, rennet mit d Kärre, lasset de Helden üszehe, de vu Kusch un üs Put, de d Schild fihre, un de Schützen üs Lud! 46,10 Denn des isch dr (a) Dag Gottes, vum HERRN Zebaoth, ä Dag dr Vugeltig, daß (b) er sich a sinene Gegna(Feinde) räche, wenn des Schwert frässä un vu ihrem Bloet voll un bsoffe wäre wird. Denn sie meße Gott, däm HERRN Zebaoth, ä Schlachtopfa wäre im Land vum Nordens am Euphratstrom.

46,11 Gang nuf noh Gilead un hole Balsam, Jungfrau, Dochta Ägypte! Aba (a) s isch umsunscht, daß dü viel Heilmittel gebrauchst; dü wirsch doch nit heil. 46,12 Dini Schande isch unda d Mensch erschollen, vu dinem Heulens isch des Land voll; denn ä Held flegt iba d anderem un liege beidi mitänanda danieder.

46,13 Des isch des Wort vum HERRN, des sa(er) zum Prophete Jeremia schwätzt, als Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, heranzog, um Ägypteland zue schlat: 46,14 Verkündigt's in Ägypte un sait's a in Migdol, sait's a in Memfis un Tachpanhes un sage: Hock di zue d Wehr! Denn des Schwert wird frässä, was um di her isch. 46,15 We goht's zue, daß di Gwaltige zue Boden flege un kenne nit standhalten? Der HERR het sie so gfloge (gschtirzt). 46,16 Na(Er) macht, daß ihra vieli flege, daß eina mit däm anderem daniederliegt. Do schwätze sie: Wohlauf, len uns(us) wieda zue unsam Volk zeh, in unsa Vadaland (dinere Heimet) vor rem mörderischen Schwert! 46,17 Nennet d Name vum Pharao, vum Kenig vu Ägypte: «Prahlhans, dr de Ziit vubasst hat». 46,18 So wohr i(ich) läbt, sait dr Kenig, dr HERR Zebaoth heißt: er wird daherziehen so hoch, we dr Berg Tabor unda d Bergen isch un we dr Karmel am Meer isch.

46,19 Mache dir Fluchtgepäck, dü Einwohnerin, Dochta Ägypte; denn Memfis wird wescht un vubrennt wäre, daß nemads drin huuse wird. Ä46,20 gypten isch we ä scheni jungi Kuh; aba s kummt vu Norde dr Schlächter. 46,21 Au de drin um Sold dene, sin we gmäschtete Kälber; aba sie meße sich trozdem wende un mitänanda abhaue un wäre nit standhalten; denn dr Dag ihrem Unheils wird iba sie kumme, de Ziit ihra Heimsuechig.

46,22 Ma härt sie heranziehen we ä zischende Schlange; jo, sie kumme mit Heeresmacht un bringe Äxte iba sie we de Holzhauer. 46,23 Di wäre ihrem Wald umhauen, sait dr HERR, denn sie sin nit zue zehle; ihra sin me als Heigumba, de nemads zehle ka. 46,24 Di Dochta Ägypte wird zschande; denn sie isch däm Volk üs däm Norde in de Händ(Pfode) ge.

46,25 a Der HERR Zebaoth, dr Gott Israels, sait: Lueg, i(ich) will heimsueche d Amon zue No un d Pharao un Ägypte samt sinene Götta un Kenige, jo, d Pharao mit ällei, de sich uf nen vulo, 46,26 daß i(ich) sie gib in de Händ(Pfode) dera, de nene noh rem Läbä vulange, un in de Händ(Pfode) Nebukadnezars, vum Kenig vu Babel, un vu sinere Greschte. Aba (a) dnohch soll des Land bewohnt wäre we vor alters, sait dr HERR.

46,27 Aba dü, (a) mi Knecht Jakob, fircht di nit, un dü, Israel, verzage nit! Denn lueg, i(ich) will dir helfe üs fernen Landen un di Nohchkumme üs däm Land ihra Gfangeschaft, daß Jakob zruckkumme soll un in Friede si un ohni Sorge, un nemads soll nen schrecken. 46,28 Drum fircht di nit, dü, Jakob, mi Knecht, sait dr HERR, denn i(ich) bi bi dir! Mit ällei Mensch, unda de i(ich) di vuschtoße ha, will i(ich) ä End mache; aba mit dir will i(ich) nit ä End mache. (a) (b) Züchtigen will i(ich) di mit Maßen, doch ungschtroft ka i(ich) di nit losse.


47. Kapitel

47,1 Des isch des Wort vum HERRN, des zum Prophete Jeremia isch bassiert gege de Philista, bvor dr Pharao Gaza schlat. 47,2 Des sait dr HERR: Lueg, s kumme Wassa rah vu Norde, de zum reißenden Schtrom wäre un des Land überfluten un was drin isch, de Schtädt un de drin huuse, daß de Lit brelle un alli Inwohna im Land heulen. 47,3 Vor däm Stampfen ihra schtarken Ross, de dahertraben, un vor rem Rassle ihra Kärre un däm Poltern ihra Räda wäre sich de Vädare nit umsehen noh d Kinda, so vuzagt wäre sie si ü47,4 ber d Dag, dr do kummt, um zue vuderbe alli Philista un auszurotten de letschte Helfa fir Tyrus un Sidon. Denn dr HERR wird de Philista vuderbe, d Rescht dera, de kumme sin vu dr (a) Insel Kaftor. Ü47,5 ber (a) (b) (c) Gaza wird Träuer kumme, un Aschkelon wird vunichtet, dr Rescht dr (d) Anakiter. We lang willsch dü di (e) (f) wund ritzen? 47,6 O dü Schwert vum HERRN, wenn willsch dü doch ufhäre? Fahr in di Scheide un ruhe un isch schtill! 47,7 Aba we ka s ufhäre, do doch dr HERR nem Bfehl ge het gege Aschkelon un s gege des Ufa vum Meeres bestellt het?

48. Kapitel

Wissagig gege Moab

(vgl. Jes 15; 16; Hes 25,8-11; Am 2,1-3; Zef 2,8-11)

48,1 Wider Moab. Des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Wehe dr Schtadt Nebo, denn sie isch kappüt! Geschändet isch Kirjatajim un ignumme, de hohe Feschte isch zschande wore un vubroche. 48,2 Der Stolz Moabs uf Heschbon isch dohi; denn ma sinnt Beses gege de Schtadt: «Kommt, ma(mir) wen sie üsrotte, daß sie ohni Volk isch." Un dü, Madmen, mueß au vunichtet wäre; des Schwert wird hinda dir her si. 48,3 Ma härt ä Gschrei (Geblär) in Horonajim vu Untagang un großem Jamma. 48,4 Moab isch zerschla. Ma härt ihri Kliene brelle; 48,5 denn sie go mit Hiile de Wägli vu Luhit nuf, un de Gegna(Feinde) härä ä Jammergeschrei d Wäg vu Horonajim rab: "48,6 Fliehet un rettet äich Läbä!" Aba ihr d si (a) we ä Busch in dr Wüschte.

48,7 Wel dü di uf di Bauwerke verlässest un uf di Schätz, sollsch dü au erobert wäre, un (a) (b) (c) Kemosch mueß gfange wägzeh samt sinene Prieschta (Pfarra) un Firschte. 48,8 Denn dr Verwüster wird iba alli Schtädt kumme, daß nit ä Schtadt verwitsch wird. S soll de Däla vuwüschtet un de Ebenen verheert wäre; denn dr HERR het's gsait. 48,9 Gen Moab Fligel, denn s wird dvu meße, als flöge s, un sini Schtädt wäre wescht liege, daß nemads drin huuse wird.

48,10 Vufluecht isch, wer vum HERRN Gschafftes lässig den; vufluecht isch, wer si Schwert ufhaltet, daß s nit Bloet vugießt!

48,11 Moab isch vu vu sinere klei a ungestört gsi un (a) uf sinene Hefen schtill gläge un isch ne üs nem Faß ins andari gschittet un isch ne in de Gfangeschaft zoge; drum isch si Geschmack nem bliebe un si Gruch nit vuändert worde. 48,12 Drum lueg, sait dr HERR, s kummt de Ziit, daß i(ich) nene Küfer schicken will, de sie ausschütten soll un ihri Fässer üsleere un ihri Kreg zerschmettern. 48,13 Un Moab soll iba däm Kemosch zschande wäre, gliechwe des Huus Israel iba Bethel zschande wore isch, woruf sie sich vuloße.

48,14 We kennt ihr sag: Mir sin Helden un rechti Kriegsleute? 48,15 Moab wird vuwüschtet, un sini Schtädt wäre erstiegen, un sini beschte Mannschaft mueß nab zue d Schlachtbank, sait dr Kenig, wela heißt dr HERR Zebaoth. 48,16 Denn dr Untagang (Abgsofe) Moabs wird bald kumme, un si Ungliick eilt her(ra).

48,17 Hän doch Mitleid mit nene, alli, de ihr um sie her wohnt un ihrem Name kennt, un sage: «Wie isch des schtarke Zepter un dr herrlichi Bengel(Schtäckä) so vubroche!" 48,18 Herunter vu dr Herrlichkeit, dü Dochta Dibon, un hock di in d Schtaub! Denn dr Verwüster Moabs wird zue dir hinaufkommen un di Bollwerke himache. 48,19 Kumm a de Schtroß un lueg, dü Einwohnerin vu Aroër! Frog, de do abhaue un verwitsch, un sag: «Was isch bassiere?" 48,20 Ach, Moab isch vuwüschtet un vusaut(vuherrt)! Hiile un schreiet; sait's am Arnon, daß Moab vunichtet isch! 48,21 Di Schtrof isch iba des ebene Land ergangen, nämlich iba Holon, Jahaz, Mefaat, 48,22 Dibon, Nebo, Bet-Diblatajim, 48,23 Kirjatajim, Bet-Gamul, Bet-Meon, 48,24 Kerijot, Bozra un iba alli Schtädt im Land Moab, sie sin wiet odr nooch. 48,25 Das Horn Moabs isch abgeschlagen, un si Arm isch vubroche, sait dr HERR.

48,26 a Macht s bsoffe; denn s het sich gege d HERRN obe! Speien mueß Moab, uf daß s au zum Gespött wäre. 48,27 Odr isch Israel dir nit ä Gespött gsi, als het ma s unda d Dieben gfunde? Sooft dü vu nem saisch, hesch dü s verhöhnt. 48,28 O ihr Bwohna vu Moab, vulen de Schtädt un wohnt in d Felse un den we de Duebe, de do nisten in d Löchern!

48,29 Ma het imma gsait vum schtolze Moab, daß s arg stolz isch, schtolz, hochmütig, trotzig un übermütig. 48,30 Aba dr HERR sait: I(Ich) kenne sinene Ibamuet wohl un si beses Gschwätz; Beses hän sie doe. 48,31 Drum mueß i(ich) iba Moab heulen un iba ganz Moab brelle un iba de Lit vu Kir-Heres klage. 48,32 Mehr als iba Jaser mueß i(ich) iba di hiile, dü Wischtock Sibma; denn di Ranken reichten iba des Meer un kumme bis noh Jaser. Der Verwüster isch iba di Ernte un Herbschte (Wilese) hergefallen. 48,33 Fräid(Freud) un Wunne sin wäggnumme üs däm Fruchtland un däm Land Moab. Dem Wi in d Kufen mache i(ich) ä End, dr Kelterer wird nit me keltern, dr Winzer wird nimi si Led singen. 48,34 Das Gschrei (Geblär) vu Heschbon wird ghärt bis Elale, bis noh Jahaz, vu Zoar a bis noh Horonajim, bis Eglat-Schelischija; denn au de Wassa Nimrims soll vusiege. 48,35 Un i(ich) will, sait dr HERR, in Moab dmit ä End mache, daß sie uf d Höhän opfare un ihrem Götta Opfa darbringen.

48,36 Drum klagt mi Herz iba Moab we Flötenklage, un iba de Lit in Kir-Heres klagt mi Herz we Flötenklage; denn (a) des Guet, des sie gsammlet, isch zugrunde gange. 48,37 Alli Kepfe wäre (a) kahl si un alli Bärte abgeschoren, alli Händ(Pfode) wund geritzt, un jeda wird d Sack azege. 48,38 Uf ällei Dächa un Gasse, iba all in Moab wird ma klage; denn i(ich) ha Moab vubroche we ä Gfäß, des nemads hän will, sait dr HERR. 48,39 O we isch s zerschla, we heulen sie! We hän sie schimpflich d Rucke gwandt! Moab isch zum Schpott un zum Bild vum Schreckens wore ällei, de ringsum huuse. 48,40 Denn des sait dr HERR: Lueg, (a) er fliegt doher we ä Adla un breitet sini Fligel üs iba Moab. 48,41 Di Schtädt sin erobert, un de Feschtunge sin ignumme, un des Herz dr Helden in Moab wird a däm Däg si we des Herz eina Wieb in Kindsnöten. 48,42 Denn Moab mueß vutilgt wäre, daß s kei Volk me isch, wel s sich gege d HERRN obe het. 48,43 (a) Angscht, Gruebe un Schlinge iba di, dü Volk vu Moab! sait dr HERR. 48,44 Wer däm Angscht entflieht, dr wird in de Gruebe flege, un wer üs dr Gruebe ruskummt, dr wird in dr Schlinge gfange wäre; denn i(ich) will iba Moab kumme losse des Johr vu sinere Heimsuechig, sait dr HERR. 48,45 Erschöpft sueche de Vudwischte Zueflucht im Schatte vu Heschbon; aba (a) s wird ä Fiir üs Heschbon un ä Flamme üs däm Huus Sihon üsgoh, weli de Schläfe Moabs verzehren wird un d Scheitel dr kriegerischen Lit.

48,46 Mai dir, Moab! Verloren isch des Volk vum Kemosch; denn ma het di Buebä(Sühn) un Techta gnumme un gfange wäggfihrt. 48,47 Aba in dr letschte Ziit will i(ich) des Wif Moabs wende, sait dr HERR. Das isch gsait vu dr Schtrof iba Moab.


49. Kapitel

Wissagig gege Ammon

(vgl. Hes 25,2-7; Am 1,13-15; Zef 2,8-11)

49,1 Wider de Ammonita. Des sait dr HERR: Het denn Israel keini Kinda, odr het s kei Erbe? Wurum besitzt denn (a) Milkom des Land Gad, un wurum wohnt si Volk in däm si Schtädt? 49,2 Drum lueg, s kummt de Ziit, sait dr HERR, daß i(ich) will ä Kregsgschrei erschallen losse iba Rabba, de Schtadt dr Ammonita, un s soll zue nem wüsten Schutthügel wäre, un sini Tochterstädte soll in Brand gschteckt wäre. Aba Israel soll sini Bsitza bsitze, sait dr HERR. 49,3 Hiile, Heschbon! denn Ai isch vuwüschtet. Schreit, ihr Techta vu Rabba, un zeht d Sack a; klaget un lauft hi un her mit Ritzwunden! Denn Milkom wird gfange wäggfihrt samt sinene Prieschta (Pfarra) un Firschte. 49,4 Was rehmsch dü di vu dinem Tales, vu dinem wasserreichen Tales, dü ungehorsame Dochta, de dü di uf di Schätz vulosst un saisch in dinem Herz: Wer darf sich a mi mache? 49,5 Lueg, sait Gott, dr HERR Zebaoth, i(ich) will Angscht iba di kumme losse vu ällei, de um di her huuse; ihr sollt in alli Richtungen versprengt wäre, un nemads wird de Flüchtigen sammle. 49,6 Aba dnohch (a) will i(ich) wieda wende des Wif Ammons, sait dr HERR. 49,7 Wider Edom. Des sait dr HERR Zebaoth: Isch denn keini Gschidheit me in Teman? Isch denn kei Rot me bi d Schlaue? Isch nene de Gschidheit üsgange? 49,8 Flieht, wendet äich un verkriecht äich def, ihr Birga vu Dedan! Denn i(ich) lasse Unheil iba Esau kumme, de Ziit vu sinere Heimsuechig. 49,9 S soll Winzer iba di kumme, de keini Nachlese ibriglo, un Raiba(Diebe) soll vum Nacht iba di kumme, de soll noh Herzenslust verwüsten. 49,10 Denn i(ich) ha Esau entblößt un sini Verstecke ufdeckt, daß sa(er) sich nit vuschtecke ka. Sini Buebä(Sühn), sini Breda un sini Nochbere sin vunichtet, daß keina vu nene me do isch. 49,11 Verlaß nur di Waise, i(ich) will sie am Läbä gregä, un di Witwe soll uf mi hoffen.

49,12 Denn des sait dr HERR: Lueg, de s nit vudent hän, d Kelch zue trinke, meße trinke, un dü solltscht ungschtroft bliebe? Dü sollsch nit ungschtroft bliebe, sundern dü mueß au trinke. (a) (b) 49,13 Denn i(ich) ha bi ma(mir) selbscht gschwore, sait dr HERR, daß Bozra zum Entsetzen, zue d Schmach, zue d Wüschte un zum Fluech wäre soll un alli sini Schtädt zue d ewige Wüschte.

49,14 I(Ich) hab ä Kunde vernommen vum HERRN, ä Laufbursch(Bote) isch unda de Velka gschickt: Sammle äich un kummt her gege Edom; macht äich uf zum Kampf! 49,15 Denn lueg, i(ich) will di gring mache unda d Mensch un vuachtet unda d Mensch. 49,16 Daß de anderem di firchte, het di vufihrt, un di Herz isch hochmütig, wel dü in Felseklifte wohnsch un hohe Berg innehast. Wenn dü au di Nest so hoch machsch we dr Adla, trozdem will i(ich) di vu dert nundaschtiirze, sait dr HERR. 49,17 Eso soll Edom wescht wäre, daß alli, de vorbäigo, sich entsetzen un scheltte iba alli sini Plage. 49,18 Gleichwie Sodom un Gomorra samt ihrem Nochbere kappüt wäre, sait dr HERR, so soll au dert nemads huuse noh ä Mensch drin hausen. (a) (b) 49,19 (a) Lueg, er kummt ruf we ä Löwe üs däm Dickicht vum Jordans in de Auen; denn i(ich) will sie schnell drus wegtreiben un d, dr üsgwählt isch, driba anesitzä. Denn wer isch ma(mir) gli, wer will mi meistern, un wer isch dr Schäfa (Hirte), dr ma(mir) widaschtehn ka?

49,20 So häre etze d Rotschluß vum HERRN, d er iba Edom gefaßt het, un sini s denke, de na(er) iba de Inwohna vu Teman het. Was gilt's? Wird ma sie nit fortschleifen mit d gringschte ihra Schof, wäre ihretwegen nit ihri Auen veröden? 49,21 Vum Krachen ihrem Sturzes wackelt(erbebt) d Bode, un ihr Gschrei (Geblär) wird ma am Schilfmeer härä. 49,22 Lueg, (a) er fliegt ruf we ä Adla un breitet sini Fligel üs iba Bozra. Zue der Ziit wird des Herz dr Helden in Edom si we des Herz eina Wieb in Kindsnöten.

Wissagig gege Damaskus

(vgl. Jes 17,1-3; Am 1,3-5)

49,23 Wider Damaskus. Hamat un Arpad sin zschande wore; sie sin vuzagt, denn sie härä ä beses Gschwätz. Ihr Herz bebt vor Sorge; sie sin so erschrocken, daß sie nit Rueh find kenne. 49,24 Damaskus isch vuzagt un wendet sich zue d Flucht; s zittert un isch in Ängschte un Schmerz we ä Wieb in Kindsnöten. 49,25 We isch sie etze vulo, de berühmte un frehliche Schtadt! 49,26 Drum wird ihri jungi Mannschaft uf ihrem Gasse flege, un alli ihri Kriegsleute wäre umkumme zue d selben Ziit, sait dr HERR Zebaoth. 49,27 Un i(ich) will a de Muurene vu Damaskus Fiir lege, daß s de Paläste Ben-Hadads vuzehre(frässä) soll.

Weissagungen gege arabische Schtämm

49,28 Wider (a) Kedar un de Kenigrich vu (b) Hazor, de Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, schlat. Des sait dr HERR: Wohlauf, ziehet ruf gege Kedar un vunichtet, de im Oschte huuse! 49,29 Ma wird nene ihri Zelte un Herden nähmä, ihri Zeltdecken, alli Geräte un Kamele wägfihre un iba sie ruefä: (a) Angscht um un um!

49,30 Fliehet, hebt äich schnell dvu, verkriecht äich def, ihr Inwohna vu Hazor! sait dr HERR; denn Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, het ebis im Sinn (Gmeht) gege äich un plant ebis gege äich. 49,31 Wohlauf, ziehet ruf gege ä Volk, des ruhig un sicha wohnt! sait dr HERR; sie hän nit Dire noh Riegel un huuse ällei. 49,32 Ihre Kamele soll geraubt un de Lit ihrem Viehs gnumme wäre, un in alli Winde will i(ich) de vuschtreue, de (a) des Hoor rundherum abscheren, un vu ällei Site her will i(ich) ihr Ungliick iba sie kumme losse, sait dr HERR; 49,33 daß Hazor ä Wohnig dr Schakale un ä ewige Wüschte wäre soll, so daß nemads dert wohne un kei Mensch drin hause. (a)

Wissagig gege Elam

49,34 Des isch des Wort vum HERRN, des isch bassiert zue Jeremia, däm Prophete, gege (a) Elam im Afang dr Herrschaft Zedekias, vum Kenig vu Juda: 49,35 Des sait dr HERR Zebaoth: Lueg, i(ich) will d (a) Bogen Elams vubreche, sini stärkste Waffe, 49,36 un will de vier Winde vu d vier Enden vum Himmel iba sie kumme losse un will sie in alli de Winde vuschtreue, so daß s kei Volk ge soll, wohi nit Vertriebene üs Elam kumme wäre. 49,37 Un i(ich) will Elam vuzagt mache vor sinene Gegna(Feinde) un vor däne, de nene noh rem Läbä vulange, un will Unheil iba sie kumme losse in minem grimmigen Zorn (Wuet), sait dr HERR, un will des Schwert hinda nene her schicken, bis i(ich) sie aufreibe. (a) 49,38 Mi Thron will i(ich) in Elam ufschtelle un will dert d Kenig un de Firschte umbringen, sait dr HERR. 49,39 Aba in dr letschte Ziit will i(ich) des Wif Elams wieda wende, sait dr HERR.

50. Kapitel

Wissagig vum Untagang (Abgsofe) Babels un vu dr Erlesig Israels

(vgl. Jes 13; 14)

50,1 (a) Des isch des Wort, des dr HERR durch d Prophete Jeremia gsait het gege Babel un des Land dr Chaldäa: 50,2 Verkündet's unda d Mensch un len's erschallen, richte des Banner uf! Len's erschallen un vuschtecke s nit un sage: Babel isch gnumme, Bel isch zschande, Merodach isch vuschmettat; ihri Götze sin zschande, ihri Göttabilda sin vuschmettat! 50,3 Denn s zeht vu Norde ä Volk rah gege sie, des ihr Land zue d Wüschte macht, so daß nemads drin huuse wird, sundern Mensch un Viecha drus abhaue wäre.

50,4 In däne Däg un zue d selben Ziit, sait dr HERR, (a) wäre kumme de Lit vu Israel samt d Lit vu Juda un weinend umherziehen un d HERRN, ihrem Gott, sueche. 50,5 Sie wäre froge noh rem Wäg noh Zion un sich derthi kehren: «Kommt, ma(mir) wen uns(us) däm HERRN zuwenden (a) zue nem ewige Bunde, dr nimmi vugässä wäre soll!" 50,6 Denn mi Volk isch we (a) ä verlorne Herde. Ihre Schäfa (Hirte) hän sie vufihrt un uf d Bergen in de Irre go losse, daß sie iba Berg un Higel go mußten un ihrem Ruehplatz vergaßen. 50,7 S fräße sie alli, de sie antrafen, un ihri Gegna(Feinde) sag: Mir doe nit unrecht! Denn sie hän sich vusindigt a däm HERRN, dr rechte Weid (Heet), un a däm HERRN, dr ihra Vädare Hoffnig war.

50,8 a Fliehet üs Babel un zeht üs dr Chaldäa Land un macht's we de Böcke vor dr Herde! 50,9 Denn lueg, i(ich) will Velka in große Scharen mache un üs däm Land vum Nordens gege Babel heranführen; de soll sich gege de Schtadt rüsten un sie au inähme. Ihre Pfiel sin we de vumä guete Kriegers, dr nit mit lärä Händ(Pfode) zurückkehrt. 50,10 Un des Chaldäerland soll ä Raub wäre; alli, de s berauben, soll satt wäre, sait dr HERR. 50,11 Wenn ihr äich au freut un rühmt, daß ihr mi Erbdeil geplündert hän, un hüpft we de Kälber im Grase un wiehert we de schtarken Ross, 50,12 so wird äiri Muetter doch arg zschande un, de äich uf d Welt kumme het, zum Schpott wäre. Lueg, unda d Mensch soll sie de geringste si, wescht, dürr un wescht. 50,13 Denn vor rem Zorn (Wuet) vum HERRN wird sie unbewohnt un ganz wescht bliebe, so daß (a) alli, de a Babel vorbaizehn, sich entsetzen wäre un scheltte iba alli ihri Plage. 50,14 Stellt äich ringsum gege Babel uf, all ihr Bogenschützen; schießt noh ihr, spart nit a Pfiel; denn sie het gege d HERRN gsindigt. 50,15 Erhebet des Kregsgschrei ringsum. Sie het sich ergeben, ihri Pfiela sin gfalle, ihri Muurene sin abbroche; denn so vugilt dr HERR. (a) Übt Vugeltig a Babel, den ihr, we sie doe het. 50,16 Rottet üs vu Babel d Säma un d Schnitta in dr Ernte! Vor däm mörderischen Schwert wird sich jeda zue sinem Volk wende un in si Land abhaue.

50,17 Israel war ä vuschtrait Herde, de de Löwen vuschiicht hän. Zerst fraß sie dr Kenig vu Assyrien, dnohch nagte ihri Knochen ab Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel. 50,18 Drum sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Lueg, i(ich) will heimsueche d Kenig vu Babel un si Land, (a) gliechwe i(ich) d Kenig vu Assyrien heimgsuecht ha. 50,19 Israel aba will i(ich) wieda heim zue vu sinere Wohnig bringe, daß sie uf däm Karmel un in Baschan wiede un sich satt ässä soll uf däm Berg Ephraim un Gilead. 50,20 Zue d selben Ziit un in däne Däg wird ma de Missetat Israels sueche, sait dr HERR, aba s wird keini do si, un de Sinde Judas, aba s wird keini gfunde wäre; denn (a) i(ich) will sie vuge däne, de i(ich) übrigbleiben lasse.

50,21 Zieh rah gege des Land Meratajim; zeh rah gege de Inwohna vu Pekod*; vutilg sie un vollzehe d Bann a ihrem Nohchkumme, sait dr HERR, un doe ällei, was i(ich) dir bfohle ha! *Meratajim beditet «Doppeltrotz», Pekod «Heimsuchung»; gemeint isch Babel. 50,22 S isch ä Kregsgschrei im Land un große Jamma. 50,23 We isch dr (a) Hammer dr ganze Welt vubroche un zerschla! We isch Babel zum Bild vum Entsetzens wore unda ällei Mensch! 50,24 I(Ich) ha dir Fallen gschtellt, Babel, un dü hesch di drin gfange, bvor dü di's versahst; dü bisch getroffen un packt, denn dü hesch d HERRN herausgefordert. 50,25 Der HERR het si Zeughaus ufdoe un de Waffen vu sinem Zorn (Wuet)s hervorgeholt; denn Gott, dr HERR Zebaoth, het ebis auszuerichte in dr Chaldäa Land. 50,26 Kummt her gege des Land vu ällei Enden, öffnet sini Kornhiisa, werfe ällei uf ä Hufä un vollzieht d Bann a nem, daß nigs übrigbleibe! 50,27 Tötet alli sini Schtier, fihrt sie nab zue d Schlachtbank! Mai nene, denn ihr Dag isch kumme, de Ziit ihra Heimsuechig! 50,28 Ma härt ä Gschrei (Geblär) dr Flüchtigen un dera, de gflohe sin üs däm Land Babel, daß sie vuzehle zue Zion de Vugeltig vum HERRN, unsares Gottes, de Vugeltig fir sinene Tempel.

50,29 Rufet vieli gege Babel, blagret s ringsum, all ihr Bogenschützen, un len kei davonkommen! (a) Vugelte Babel, we s vudent het; we s doe het, so den nem wieda! Denn s het schtolz gfeilscht gege d HERRN, d Heilige Israels. 50,30 Drum soll sini jungi Mannschaft flege uf sinene Gasse, un alli sini Kriegsleute soll umkumme a däm Däg, sait dr HERR. 50,31 Lueg, dü Stolzer, i(ich) will a di, sait Gott, dr HERR Zebaoth; denn di Dag isch kumme, de Ziit dinere Heimsuechig. 50,32 Do soll dr Stolze stürzen un flege, daß nen nemads aufrichte. I(Ich) will a sini Schtädt Fiir lege; des soll ällei, was ringsumher isch, vuzehre(frässä).

50,33 Des sait dr HERR Zebaoth: Lueg, de Lit vu Israel samt d Lit vu Juda meße Gwalt un Unrecht lied; alli, de sie gfange wäggfihrt hän, hebed sie fescht un wen sie nit loslo. 50,34 Aba ihr Erlesa isch stark, dr heißt HERR Zebaoth; dr wird ihri Sach so nüsfihre, daß sa(er) des Land erbeben un de Inwohna vu Babel erzittern losst.

50,35 Das Schwert soll kumme, sait dr HERR, iba de Chaldäa un iba de Inwohna vu Babel un iba ihri Firschte un iba ihri Art! 50,36 Das Schwert soll kumme iba ihri Wahrsaga, daß sie zue Narre wäre; des Schwert soll kumme iba ihri Schtarke, daß sie vuzage! 50,37 Das Schwert soll kumme iba ihri Ross un Kärre un iba ällei fremde Volk, des drin isch, daß sie (a) zue Wieba wäre! Das Schwert soll kumme iba ihri Schätz, daß sie geplündert wäre! 50,38 Dürre soll kumme iba ihri Wassa, daß sie vusiege! Denn s isch ä Götzenland, un a ihrem schrecklichen Götze sin sie toll wore. 50,39 Drum soll Wüschtentiere un wilde Hund drin huuse un de Strauße, un s soll ne me bewohnt wäre un nemads drin hausen fir un fir. 50,40 Gleichwie Gott Sodom un Gomorra samt ihrem Nochbere kappüt het, sait dr HERR, soll nemads drin huuse noh ä Mensch drin hausen. (a) (b)

50,41 Lueg, s kummt ä Volk (a) vu Norde her; vieli Velka un vieli Kenig wäre vum End dr Erde sich ufmache. 50,42 Di hän Bogen un Speer; sie sin bes un unbarmherzig; ihr Gschrei (Geblär) isch we des Bräuse vum Meeres; sie reiten uf Rossen, parrat als Kriegsleute gege di, dü Dochta Babel. (a) 50,43 Wenn dr Kenig vu Babel de Kunde vu nene härä wird, so wäre nem de Händ(Pfode) niedersinken; nem wird so angst un bang wäre we eina Wieb in Kindsnöten.

50,44 a Lueg, er kummt ruf we ä Löwe üs däm Dickicht vum Jordans in de Auen; denn i(ich) will sie schnell drus wegtreiben un d, dr üsgwählt isch, driba anesitzä. Denn wer isch ma(mir) gli, wer will mi meistern, un wer isch dr Schäfa (Hirte), dr ma(mir) widaschtehn ka?

50,45 So härt etze d Rotschluß vum HERRN, d er iba Babel gefaßt het, un sini s denke, de na(er) het iba de Inwohna im Land dr Chaldäa! Was gilt's? Wird ma sie nit fortschleifen mit d gringschte ihra Schof, wäre ihretwegen nit ihri Auen veröden? 50,46 Un d Bode wird beben vum Ruef: Babel isch gnumme!, un si Wehgeschrei wird unda d Mensch erschallen.


51. Kapitel

Wiedari Wissagig vum Untagang (Abgsofe) Babels un vu dr Erlesig Israels

51,1 Des sait dr HERR: Lueg, i(ich) will ä End bringenden Wind mache gege Babel un gege sini Bwohna, de sich gege mi obe hän. 51,2 I(Ich) will (a) Worfler noh Babel schicken, de sie worfeln soll un ihr Land ausfegen, de vu ällei Site iba sie kumme wäre am Däg vum Unheils. 51,3 Ihre Schützen soll nit schießen, un ihri Geharnischten soll sich nit wehren kenne. Verschont nit ihri jungi Mannschaft, vollstreckt d Bann a ihrem ganze Heer, 51,4 daß de Erschlagenen daliegen im Land dr Chaldäa un de Erstochenen uf ihrem Gasse! 51,5 Aba Israel un Juda soll nit (a) Witwe wäre, vulo vu ihrem Gott, däm HERRN Zebaoth; denn des Land dr Chaldäa het sich arg vuschuldet (b) am Heilige Israels. 51,6 (a) (b) Fliehet üs Babel, un rette ä jeda si Läbä, daß ihr nit undagoht in vu sinere Schuld. Denn des isch fir d HERRN de Ziit dr Rache, um nem sini Tade zue zruck ge.

51,7 Ä (a) goldener Kelch, dr alli Welt bsoffe gmacht het, war Babel in dr Hand vum HERRN. (b) (c) Alli Velka hän vu sinem Wi trunke; drum sin de Velka so toll wore. 51,8 We pletzlig isch (a) Babel gfalle un vuschmettat! Hiile iba Babel, hole Balsam fir sini Wunde, ob s villicht gheilt wäre kennt. 51,9 Mir wen Babel heile; aba s wot nit gheilt wäre. So len s fahre un len uns(us) ä jeda in si Land zeh! Denn sini Schtrof reicht bis a d Himmel un langt nuf bis a de Wolke. 51,10 Der HERR het unsari Grechtigkeit ans Lecht brocht. Kummt, len uns(us) in Zion erzählen de Werke vum HERRN, unsares Gottes!

51,11 Jo, schärft etze de Pfiel un packt de Schilde! (a) Der HERR het d Muet dr Kenig vu Medien gweckt; denn sini s denke schtoh gege Babel, daß sa(er) s vugang. Denn des isch de (b) Vugeltig vum HERRN, de Vugeltig fir sinene Tempel. 51,12 Jo, hebt hoch etze des Banner gege de Muurene vu Babel, macht stark de Wachen, bestellt Wächter, legt ä Hinterhalt! Denn dr HERR het sich's vorgnumme un wird's au doe, was sa(er) gege de Inwohna vu Babel gsait het.

51,13 Di dü (a) a große Wassa wohnsch un großi Schätz hesch, di End isch kumme, di Lebensfaden wird abgeschnitten! 51,14 Der HERR Zebaoth het bi sich gschwore: Wenn i(ich) di au gfillt ha mit Mensch we mit Heigumba, so wird ma doch iba di anstimmen d Ruef vum Keltertreters.

51,15 a Na(Er) het d Bode durch sini Kraft gmacht un d Erdkreis durch sini Gschidheit gmacht un d Himmel üsbreitet durch sinene Vuschtand. 51,16 Wenn na(er) donnert, so isch Wassa de Lit am Himmel. (a) Na(Er) losst de Wolke rufzeh vum End dr Erde. Na(Er) macht de Blitze, daß s regnet, un losst d Wind kumme üs sinene Vorratskammern. 51,17 Alli Mensch aba sin Tore (Dummköpf) mit ihra Kunst, un alli Goldschmiede schtoh bschämt do mit ihrem Bilda; denn ihri Götze sin Trug un hän kei Läbä. 51,18 Sie sin nigs, ä Spottgebilde; sie meße zugrunde go, wenn sie heimgsuecht wäre. 51,19 Aba so isch dr nit, dr Jakobs Richtum isch, sundern na(er) isch's, dr alli Sach schafft, un Israel isch si Erbdeil. Na(Er) heißt HERR Zebaoth.

51,20 Dü, Babel, warsch (a) mi Hammer, mi Kriegswaffe; durch di ha i(ich) Velka vuschmettat un Kenigrich kappüt. 51,21 Durch di ha i(ich) Ross un Rieta vuschmettat, Kärre un Fahrer. 51,22 Durch di ha i(ich) Manne(Männa) un Wieba vuschmettat, Alte un Junge, Jünglinge un Jumpfere. 51,23 Durch di ha i(ich) Schäfa (Hirte) un Herden vuschmettat, Bauern un Gschpann un Firschte un Herren. 51,24 Aba etze will i(ich) (a) Babel un ällei (b) Bwohna vu Chaldäa zruck ge alli ihri Bosheit, de sie a Zion gmacht het hän, vor äire Aug, sait dr HERR. 51,25 Lueg, i(ich) will a di, dü Berg vum Vuderbe, dr dü End brocht hesch iba alli Welt, sait dr HERR. I(Ich) will mi Hand gege di üsschtrecke un di vu d Felse herabwälzen un will ä verbrannten Berg üs dir mache, 51,26 daß ma nit Ecksteine noh Grundschtei üs dir nähmä ka, sundern ä ewige Wüschte sollsch dü si, sait dr HERR.

51,27 Richtet uf des Banner uf Erde, blast de Päpere unda d Mensch! (a) Heiligt de Velka zum Kampf gege de Schtadt Babel! Ruft gege sie de Kenigrich Ararat, Minni un (b) Aschkenas! Sammle Kriegsleute gege sie, bringet Ross ruf, gnue we Heigumba! 51,28 Heiligt de Velka zum Kampf gege sie, de Kenig vu Medien samt ällei ihrem Firschte un Herren un des ganzi Land ihra Herrschaft, 51,29 daß des Land wackelt(erbebt) un erzittert; denn de s denke vum HERRN wen erfillt wäre gege Babel, daß sa(er) des Land Babel zue d Wüschte mache, in dr nemads wohnt.

51,30 Di Helden zue Babel wäre nit zue Feld zeh, sundern in dr Festung bliebe. Mit ihra Schtärk isch's üs, (a) sie sin Wieba wore; ihri Wohnige sin in Brand gschteckt un ihri Riegel vubroche. 51,31 Ä Läufer begegnet däm anderem un ä Laufbursch(Bote) däm anderem, um däm Kenig vu Babel azsage, daß sini Schtadt gnumme isch a ällei Enden 51,32 un de Furten besetzt sin un de Bollwerke vubrennt un de Kriegsleute vuzagt. 51,33 Denn des sait dr HERR Zebaoth, dr Gott Israels: Di Dochta Babel isch we ä Tenne, wenn ma sie feststampft; s wird ihri Ernte gar bald kumme.

51,34 Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, het mi gfrässä un umbrocht, er het üs ma(mir) ä leeres Gfäß gmacht. Na(Er) het mi vuschlunge(gfrässä) we ä Drache, er het sinene Ranze gfillt mit minem Kostbarkeiten; er het mi vutriebe. 51,35 Etze aba kummt iba Babel dr Schand (Frevel), dr a ma(mir) gmacht het isch un a minem Fleische», sait de Einwohnerin vu Zion, «und mi Bloet kummt iba de Bwohna vu Chaldäa», sait Jerusalem. 51,36 Drum sait dr HERR: Lueg, i(ich) will di Sach fihre un di rächen. I(Ich) will ihr Meer austrocknen un ihri Brunne vusiege losse. 51,37 Un Babel soll zue Schteihufä un zue d Wohnig dr Schakale wäre, (a) zum Bild vum Entsetzens un zum Schpott, daß nemads drin wohne. 51,38 Sie soll mitänanda brüllen we de Löwen un knurren we de jungen Löwen. 51,39 Wenn sie vor Gier brenne, will i(ich) nene ä Ässä zuerichte un will sie bsoffe mache, daß sie matt wäre un zum ewige Schlof einschlofe, vum sie nimmi aufwachen soll, sait dr HERR. 51,40 I(Ich) will sie hinabführen we Lämma zue d Schlachtbank, we Widder un Böcke.

51,41 We isch (a) Scheschach gfalle un de in alli Welt Berühmte ignumme! We isch Babel zum Bild vum Entsetzens wore unda d Heide! 51,42 Ä Meer isch iba Babel gange, un mit dr Lit vu sinere Wellä isch s deckt. 51,43 Sini Schtädt sin zue d Wüschte un zue nem dürrin, öden Land wore, zum Land, drin nemads wohnt un des kei Mensch durchzehn. 51,44 Jo, i(ich) ha d (a) (b) Bel zue Babel heimgsuecht un ha üs sinem Rache grisse, was sa(er) vuschlunge(gfrässä) het. Un de Heide soll nimi zue nem laufe; denn s sin au de Muurene vu Babel zerfallen.

51,45 Zieh üs vu dert, mi Volk, un rette ä jeda si Läbä vor rem grimmigen Zorn (Wuet) vum HERRN! 51,46 Aira Herz kennt sunscht weich wäre un vuzage vor d Gschwätz, de ma im Land härä wird. Denn s wird in däm Johr ä Gschwätz umgehen un dnohch im nägschte Johr wieda ä Gschwätz, un Gwalt wird im Land si un ä Herrscha gege d anderem. 51,47 Drum lueg, s kummt de Ziit, daß i(ich) de Götze zue Babel heimsueche will un si ganzes Land zschande wäre soll un sini Erschlagenen drin liege wäre. 51,48 (a) Himmel un Erde un ällei, was drinne isch, wäre juchze iba Babel, wel sini Verwüster vu Norde kumme sin, sait dr HERR. 51,49 Un Babel mueß flege fir de Erschlagenen Israels, we fir Babel gfalle sin de Erschlagenen dr ganze Erde.

51,50 So ziehet etze hi, de ihr däm Schwert gflohe sin, un hebet (haltet) äich nit uf! Denke vum HERRN in fernem Land un (a) len äich Jerusalem im Herz si! 51,51 Mir ware zschande wore, wel ma(mir) de Schmach härä mußten un Scham unsa Gsicht(Visasch) vudeckt, wel de Fremde iba des Heiligtum vum Huus vum HERRN kumme. 51,52 Drum lueg, de Ziit kummt, sait dr HERR, daß i(ich) de Götze Babels heimsueche will, un im ganze Land soll de tödlich Verwundeten stöhnen. 51,53 Un wenn (a) (b) Babel zum Himmel emporstiege un sini Muurene unersteigbar hoch macht, so soll doch Verwüster vu ma(mir) iba sie kumme, sait dr HERR.

51,54 Ma härt ä Gschrei (Geblär) üs Babel un ä große Jamma üs dr Chaldäa Land; 51,55 denn dr HERR vuwüschtet Babel un vutilgt üs nem des großi Gwimmel. Wellä brausen rah we großi Wassa, s erschallt ihr lutes Tosen; 51,56 denn s isch iba Babel dr Verwüster kumme. Sini Helden wäre gfange, sini Bogen wäre vubroche; denn (a) dr Gott dr Vugeltig, dr HERR, vugeldet (heimzahlt) s nene heim. 51,57 I(Ich) will sini Firschte, Art, Herren un Hauptlit un sini Krieger bsoffe mache, daß sie zue ewigem Schlof einschlofe soll, vum sie ne me aufwachen, sait dr Kenig, dr do heißt HERR Zebaoth.

51,58 Des sait dr HERR Zebaoth: Di Muurene vum große Babel soll geschleift un sini hohen Tore mit Fiir vubrennt wäre, daß de Arbet dr Heide umsunscht isch un (a) däm Fiir verfalle, was de Velka mit Meh bäut hän.

51,59 Des isch des Wort, des dr Prophet Jeremia bpfiehlt Seraja, däm Bue(Suhn) (a) Nerijas, vum Bue(Suhn) Machsejas, als sa(er) mit Zedekia, däm Kenig vu Juda, noh Babel zeht im vierten Johr vu sinere Herrschaft. Un Seraja war dr Marschall fir de Reise. 51,60 Un Jeremia (a) schribt all des Unheil, des iba Babel kumme soll, in ä Buech, nämlich alli de Wort, de gege Babel gschriebe sin. 51,61 Un Jeremia sait zue Seraja: Wenn dü noh Babel kummsch, so lueg zue un lies lut alli de Wort 51,62 un sag: HERR, dü hesch gsait gege de Platz, daß dü sie üsrotte willsch, so daß nemads drin wohne, nit Mensch noh Viecha, sundern daß sie imma wescht isch. 51,63 (a) Un wenn dü des Buech ausgelesen hesch, so binde ä Schtei (Wackes) dra un wirf's in d Euphrat 51,64 un sag: So soll Babel versinken un nit wieda aufkommen vum Unheil, des i(ich) iba sie bringe will, sundern soll vugoh.

.So wiet het Jeremia gsait.


52. Kapitel

Nochmaliger Bericht vu dr Zerstörung Jerusalems un dr Wegführung in

de Gfangeschaft

(vgl. Kap 39,1-10; 2. Kön 24,18 - 25,21; 2. Chr 36,11-21)

52,1 Zedekia war einundzwanzig Johr alt, als sa(er) Kenig wird; un na(er) regierte elf Johr zue Jerusalem. Sini Muetter hieß Hamutal, ä Dochta Jeremias üs Libna. 52,2 Un na(er) doet, was däm HERRN mißflegt, gliechwe Jojakim doe het. 52,3 Denn so isch bassiert s mit Jerusalem un Juda um vum Zorn (Wuet)s vum HERRN wille, bis sa(er) sie vu sinem Gsicht(Visasch) wegschpuckt. Zedekia flegt ab vum Kenig vu Babel. 52,4 Im ninte Johr vu sinere Herrschaft, am zehnten Däg vum zehnten Monet, kummt Nebukadnezar, dr Kenig vu Babel, mit sinem ganze Heer vor Jerusalem, un sie belagerten s un mache Bollwerke ringsumher. 52,5 Un de Schtadt bliebt blagret bis ins elfte Johr vum Kenig Zedekia. 52,6 Aba am ninte Däg vum vierten Monet nimmt dr Hunga ibahand in dr Schtadt, un des Volk vum Land het nigs me zue ässä. 52,7 Do bricht ma in de Schtadt, un alli Kriegsleute drille sich zue d Flucht un zehn zue d Schtadt üsä bi Nacht durch des Dor zwische d zwei Muurene uf däm Wäg, dr zum Garte vum Kenig goht. Aba de Chaldäa gläge sin rings um de Schtadt her. Un als sie d Wäg zum Jordantal nähmä, 52,8 jagte des Heer dr Chaldäa däm Kenig noh, un sie holten Zedekia ä im Jordantal vu Jericho. Do vuschtrait sich si ganzes Heer. 52,9 Un sie nähmä d Kenig gfange un bringe nen nuf zum Kenig vu Babel noh Ribla, des im Land Hamat lit; dr sait des Urdeil iba nen. 52,10 Allda glo hän dr Kenig vu Babel de Buebä(Sühn) Zedekias vor däm si Aug umbringe un tötete au alli Obere vu Juda in Ribla. 52,11 Aba Zedekia glo hän er de Aug ausstechen un nen in Kette lege. So (a) fihrt nen dr Kenig vu Babel noh Babel un legt nen ins Gfängnis (Loch), bis sa(er) schtirbt.

52,12 Am zehnten Däg vum fünften Monet, des isch des neunzehnte Johr Nebukadnezars, vum Kenig vu Babel, kummt Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, dr imma um d Kenig vu Babel war, noh Jerusalem 52,13 un isch vubrennt des Huus vum HERRN un des Huus vum Kenig un alli Hiisa vu Jerusalem; alli große Hiisa isch vubrennt er mit Fiir. 52,14 Un des ganzi Heer dr Chaldäa, des bi däm Obaschte dr Leibwache war, riß alli Muurene Jerusalems ringsumher ane. 52,15 Aba des niedere Volk un was vum Volk noh ibrig war in dr Schtadt un de zum Kenig vu Babel abglalle ware un was ibrigbliebe war vu d Werkleuten, fihrt Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, gfange wäg. 52,16 Vum niederen Volk uf däm Land glo hän Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, Wigärtna un Ackalit zruck.

52,17 Aba de kupfernen Säulen am Huus vum HERRN un de Gestelle un des kupferne Meer am Huus vum HERRN zerbrachen de Chaldäa un bringe ällei Kupfa noh Babel. (a) 52,18 Un de Töpfe, Schufle, Messa, Zuba, Schale un alli kupfanen Töpf, de ma im Gottesdenscht zue ha vusorgt, nähmä sie wäg. 52,19 (a) Dozue nimmt dr Oberschte dr Leibwache, was golden un silbern war a Bechern, Räuchergefäßen, Zuba, Töpfen, Laichta, Löffeln un Schale. 52,20 Di zwei Säule, des Meer, de zwöelf kupfanen Rinda drunda un de Gestelle, weli dr Kenig Salomo het mache losse fir des Huus vum HERRN - des Kupfa alli der Geräte war unermeßlich viel. 52,21 Vu d zwei Säule aba war jede achzehn Elle hoch; ä Schnur, zwöelf Elle lang, reichte um sie herum; jede Säule war vier Finga dick un vu innä hohl. 52,22 Uf jeda schtoht ä kupfaner Knauf, fünf Elle hoch, un ä Gittawerk un Granatepfel ware a jeda Knauf ringsumher, ällei üs Kupfa; un ä Säule war we de andere, de Granatepfel au. 52,23 S ware sechsundneunzig Granatepfel dra; im ganze ware s hundat Granatepfel rings um des Gittawerk herum.

52,24 Un dr Oberschte dr Leibwache nimmt d oberschte Prieschta Seraja un d zweitobersten Prieschta Zefanja un de dräi Hüter dr Schwelle 52,25 un üs dr Schtadt ä Kämmerer, dr iba de Kriegsleute bschtimmt war, un siebä Manne(Männa), weli imma um d Kenig si mußten, de ma in dr Schtadt findet, dzue d Schrieba vum Feldhauptmanns, dr des Volk vum Land zum Heer aufbot, un sechzig Ma vum Volk vum Land, de ma in dr Schtadt findet; 52,26 de nimmt Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, un hole sie zum Kenig vu Babel noh Ribla. 52,27 Un dr Kenig vu Babel schlat sie dod zue Ribla, des im Land Hamat lit. So wird Juda üs sinem Land wäggfihrt.

52,28 Des isch des Volk, des Nebukadnezar wäggfihrt het: im siebte Johr 3023 Judäer; 52,29 im achtzehnten Johr aba vum Nebukadnezar 832 Lit üs Jerusalem; 52,30 un im dreiundzwanzigsten Johr vum Nebukadnezar fihrt Nebusaradan, dr Oberschte dr Leibwache, 745 Lit üs Juda wäg. Alli zsämme sin 4600.

Begnadigung vum Kenig Jojachin

(vgl. 2. Kön 25,27-30)

52,31 Aba im siebenunddreißigsten Johr, nohchdäm Jojachin, dr Kenig vu Juda, wäggfihrt war, am fünfundzwanzigsten Däg vum zwölften Monet glo hän Evil- Merodach, dr Kenig vu Babel, im Johr, do na(er) Kenig wird, Jojachin, d Kenig vu Juda, üs däm Kerga holen 52,32 un schwätzt fründlig mit nem un het sich anekockt sinene Sitz iba de Sitze dr Kenig, de bi nem in Babel ware. 52,33 Un Jojachin legt de Kleida vu sinere Gfangeschaft ab un ißt bi däm Kenig si Läbä lang. 52,34 Un nem wird imma si Unterhalt vum Kenig vu Babel ge, we s fir nen vorge war, si ganzes Läbä lang bis a si End.
Letschte Änderungen November 2, 2005 by Dietmar Wiesler (Copyright)
Des isch ä Bäitrag vum Dietmar Wiesler fir me Evagelium im Netz (Copyright) Dez. 1999