Wida dra gsi am:23.03.2012 18:20:33
Zruck zue d Alemannische Bibel (Markgräflerland Eschbach)

S FÜNFTE BUECH MOSES (DEUTERONOMIUM)

1. Kapitel

Rückblick uf de Wüschtenwanderung vum Horeb bis Kadesch

1,1 Des sin de Wort, de Moses zue ganz Israel schwätzt gegeiba vum Jordans in dr Wüschte, im Jordantal gegeiba Suf, zwische Paran un Tofel, Laban, Hazerot un Di-Sahab. 1,2 Elf Däg wiet isch s vum Horeb bis Kadesch-Barnea uf däm Wäg zum Berg Seïr. 1,3 Un s isch bassiert im avierzigsten Johr am erschte Däg vum elften Monet, do schwätzt Moses mit d Israelite ällei, we s nem dr HERR fir sie bpfohle het, 1,4 nohchdäm ma(er) Sihon gschla het, d Kenig dr Amorita, dr zue Heschbon herrschte, dzue bi Edreï d Og, d Kenig vu Baschan, dr zue Aschtarot herrschte. (a) 1,5 Jenseits vum Jordans im Land Moab fangt Moses a, des Gsetz auszulegen, un sait:

1,6 Der HERR, unsa Gott, schwätzt mit uns(us) am Berg Horeb un sait: (a) Ihr sin lang gnoe a däm Berg gsi; 1,7 wendet äich un zeht hi, daß ihr zum Berg dr Amorita kummt un zue ällei ihrem Nochbere im Jordantal, uf däm Berg un in däm Hiigelland, im Südland un am Ufa vum Meeres, ins Land Kanaan un zum Berg Libanon, bis a d große Schtrom, d Euphrat. 1,8 Lueg, i(ich) ha des Land vor äire Aug hige. Zehn inä un (a) riße des Land ä, vum dr HERR äire Vädere Abraham, Isaak un Jakob gschwore het, daß er's nene un ihrem Nohchkumme ge wott.

1,9 Do sait i(ich) zue d selben Ziit zue äich: I(Ich) ka äich nimi ällei schleipfe; (a) (b) 1,10 denn dr HERR, äich Gott, het äich so zahlreich wäre losse, daß ihr hiit sin we de Lit dr Schterne am Himmel. (a) (b) 1,11 Der HERR, dr Gott äira Vädare, mache üs äich noh vieldusigmol me un segne äich, we na(er) äich zuegsait het! 1,12 We ka i(ich) ällei schleipfe äiri Meh un Lascht un äire Händel? 1,13 Schafft her(ra) wies, verschtändige un erfahrene Lit unda äire Schtämm, de will i(ich) iba äich zue Kepf anesitzä. 1,14 Do antwortetet ihr ma(mir) un spracht: Jo, des isch ä gueti Sach, de dü doe willsch. 1,15 Do nimmt i(ich) de Kepf äira Schtämm, wies un erfahrene Männa, un het sich anekockt sie iba äich als (a) Oberschte iba däusend, iba hundat, iba fuchzig un iba zehn un als Amtlit fir äiri Schtämm. 1,16 Un i(ich) bfehlt äire Richtern zue d selben Ziit un sait: Häre äiri Breda a un (a) richte recht, wenn eina ebis mit sinem Brueda het odr mit däm Fremdling, dr bi nem isch. 1,17 Bim Richten sollt ihr (a) (b) de Lit nit aluege, sundern sollt d Kliene härä we d Greschte un vor nemads äich scheuen; denn des Gricht isch Gottes. Wird aba äich ä Sach zue schwer si, de (c) len a mi glange, dmit i(ich) sie her. 1,18 So bfehlt i(ich) äich zue der Ziit ällei, was ihr doe sollt.

1,19 Do breche ma(mir) uf vum Horeb un zehn durch de ganzi Wüschte, de groß un furchtbar isch, we ihr gsähne hän, uf dr Schtroß zum Berg dr Amorita, we uns(us) dr HERR, unsa Gott, bpfohle het, un kumme bis noh (a) Kadesch- Barnea. 1,20 Do sait i(ich) zue äich: Ihr sin a des Berg dr Amorita kumme, des uns(us) dr HERR, unsa Gott, ge wird. 1,21 Sieh her, dr HERR, di Gott, het dir des Land hingegeben; zeh nuf un nimm's ä, we dr HERR, dr Gott dinere Vädare, dir zuegsait het. Fircht di nit un loß dir nit grauen. 1,22 Do kamt ihr alli zue ma(mir) un spracht: (a) Len uns(us) Männa vor uns(us) her schicke, de uns(us) des Land erkunden un uns(us) d Wäg sag, uf däm ma(mir) hineinziehen soll, un de Schtädt, zue däne ma(mir) kumme wäre. 1,23 Das gfallt ma(mir) guet, un i(ich) nimmt vu äich zwöelf Männa, vu jeda Schtamm ä.

1,24 Als de wäggehn un hinaufzogen uf des Berg un a d Traubenbach kumme, do erkundeten sie des Land 1,25 un nähmä Fricht vum Land mit sich un bringe sie rab zue uns(us) un gän uns(us) Bericht un sag: Das Land isch guet, des dr HERR, unsa Gott, uns(us) ge het. - 1,26 Aba ihr wellet nit nufzeh un wore sin unghorsam däm Mul (Gosch) vum HERRN, äires Gottes, 1,27 un murrtet in äire Zelten un spracht: Der HERR isch uns(us) gram; drum het da(er) uns(us) üs Ägypteland gfihrt, daß sa(er) uns(us) in de Händ(Pfode) dr Amorita gib, um uns(us) zue vertilgen. (a) 1,28 Wo soll ma(mir) nuszeh? Unsere Breda hän unsa Herz verzagt gmacht un gsait, des Volk isch greßa un hecha gwachse als ma(mir), de Schtädt sin groß un bis a d Himmel ummauert; dzue hän ma(mir) dert Anakiter gsähne. (a) (b) 1,29 I(Ich) sag aba zue äich: Entsetzt äich nit un firchtet äich nit vor nene. 1,30 Der HERR, äich Gott, zeht vor äich hi un (a) (b) wird fir äich schtrietet, we er's mit äich doe het in Ägypte vor äire Aug 1,31 un in dr Wüschte. Do hesch dü gsähne, daß di dr HERR, di Gott, (a) (b) trage het, we ä Ma sinene Bue(Suhn) trait, uf däm ganze Wäg, d ihr gewandert sin, bis ihr a däne Platz kamt. 1,32 Un trotzdem glaubtet ihr däm HERRN, äirem Gott, nit, 1,33 dr uf däm Wäg vor äich herging, äich de Platz zue zeigä, wo ihr äich lagern solltet, bi Nacht im Fiir, um äich d Wäg zue zeigä, d ihr go solltet, un bi Däg in dr Wolke. (a) 1,34 Als aba dr HERR äich Gschrei (Geblär) ghärt het, wird da(er) zornig un schwor un sait: 1,35 (a) S soll keina vu däm bese Gschlecht des gueti Land aluege, des i(ich) ihrem Vädere z ge gschwore ha, 1,36 üßa Kaleb, däm Bue(Suhn) Jefunnes; dr soll s aluege. Ihm un sinene Nohchkumme will i(ich) des Land ge, des sa(er) rotlos(beträte) het, wel la(er) däm HERRN treu gfolgt isch. 1,37 Au iba mi wird dr HERR zornig um äich un sait: Dü sollsch au nit inekumme. (a) 1,38 Aba Josua, dr Bue(Suhn) Nuns, dr di Diena isch, dr soll inekumme. Dem schtärk d Muet; denn (a) er soll Israel des Erbe üsdeile. 1,39 Un äiri Säuglinge, vu däne ihr gsait hän, sie däte zum Raube wäre, un äiri Kinda, de etzed nit Guetes noh Beses vuschtoh, de soll inekumme; nene will ich's ge, un sie soll s bsitze. 1,40 Ihr aba, wendet äich un zeht wieda in de Wüschte d Wäg zum Schilfmeer. (a) 1,41 Do antwortetet ihr un spracht zue ma(mir): (a) Mir hän a däm HERRN gsindigt; ma(mir) wen nufzeh un kämpfen, we uns(us) dr HERR, unsa Gott, bpfohle het. Als ihr äich etze rüstetet, ä jeda mit sinene Waffen, un s fir ä Leichtes hieltet, ins Berg hinaufzuziehen, 1,42 do sait dr HERR zue ma(mir): Sage nene, daß sie nit nufzeh, au nit kämpfen - denn i(ich) bi nit unda äich -, dmit ihr nit gschla d vu äire Gegna(Feinde). 1,43 Als i(ich) äich des gsait het, gehorchtet ihr nit un wurdet unghorsam däm Mul (Gosch) vum HERRN un waret vumesse un zogt nuf ins Berg. 1,44 Do zehn de Amorita üs, de uf däm Berg huuste, äich entgegä un jagten äich, we's de Bienen doe, un schlat äich vu Seïr bis noh Horma. (a) 1,45 Als ihr etze wiederkamt un vor rem HERRN weintet, wot dr HERR äiri Schtimm nit härä un buckt sini Ohre nit zue äich. 1,46 So bliebt ihr in Kadesch (a) ä lang Ziit.


2. Kapitel

Zug durch de Wüschte bis zum Sieg iba Sihon

2,1 Dann(Dnoh) drille ma(mir) uns(us) un (a) zehn wieda in de Wüschte uf dr Schtroß zum Schilfmeer, we dr HERR zue ma(mir) gsait het, un umzogen des Berg Seïr ä lang Ziit. 2,2 Un dr HERR sait zue ma(mir): 2,3 Ihr hän des Berg etze gnoe umzogen; wendet äich noh Norde. 2,4 Un bpfiehlt däm Volk un sag: Ihr d durch des Land äira (a) Breda, dr Buebä(Sühn) Esau, zeh, de uf däm Seïr huuse, un sie wäre sich vor äich firchte. Aba heete äich jo dvor, 2,5 sie zue bekriegen; i(ich) wäre äich vu ihrem Land nit ä Fueß breit ge, denn des (a) Berg Seïr ha i(ich) d Sehn Esau zum Hab un Guet ge. 2,6 Ässä sollt ihr fir Geld vu nene kaufe, dmit ihr zue ässä hän, un Wassa sollt ihr fir Geld vu nene kaufe, dmit ihr zue trinke hän. 2,7 Denn dr HERR, di Gott, het di gsegnet in ällei Werke dinere Händ(Pfode). Na(Er) het di Wandern durch de großi Wüschte uf si Herz gnumme. (a) Vierzig Johr isch dr HERR, di Gott, bi dir gsi. An nigs hesch dü Mangel ka.

2,8 Als ma(mir) etze vu unsari Breda, d Sehn Esau, de uf däm Berg Seïr huuste, wägzoge ware, wäg vum Wäg durch de Schtäppe, wäg vu Elat un Ezjon-Geba, drille ma(mir) uns(us) un zehn d Wäg zum Weidland dr Moabita. 2,9 Do sait dr HERR zue ma(mir): Dü sollsch d (a) Moabitern kei Schadä doe noh sie bekriegen; i(ich) will dir vu ihrem Land nigs zum Hab un Guet ge, denn i(ich) ha Ar d Sehn Lot zum Hab un Guet ge. - 2,10 Di Emiter hän vorziite drin ghuust; des war ä großes, schtarkes un hochgewachsenes Volk we de aAnakiter. 2,11 Ma hebet (haltet) sie au fir Riesen we de Anakiter; un de Moabita nenne sie Emiter. 2,12 Au (a) huuste vorziite uf däm Seïr de Horiter; un de Buebä(Sühn) Esau vutriebe un vertilgten sie vor sich her un huuste a ihra Schtatt, gliechwe Israel mit däm Land doet, des nene dr HERR zum Hab un Guet git. - 2,13 So macht äich etze uf un zeht durch d (a) Bach Sered! Un ma(mir) zehn durch. 2,14 Di Ziit aba, de ma(mir) vu Kadesch- Barnea zehn, bis ma(mir) durch d Bach Sered kumme, betrug achtdädrißig Johr, bis alli Kriegsleute üs däm Laga gschtorbe ware, we dr HERR nene gschwore het. (a) 2,15 So war de (a) (b) (c) Hand vum HERRN gege sie, um sie üs däm Laga zue vertilgen bis uf d letschte Ma.

2,16 Un als alli Kriegsleute üs däm Volk gschtorbe ware, 2,17 schwätzt dr HERR mit ma(mir) un sait: 2,18 Dü wirsch hiit durch des Gebiet dr Moabita zeh bi aAr 2,19 un wirsch in de Nechi dr aAmmoniter kumme. Denen sollsch dü kei Schadä doe noh sie bekriegen; i(ich) will dir vum Land dr Ammoniter nigs zum Hab un Guet ge, denn i(ich) hab's d Sehn Lot zum Hab un Guet ge. - 1. Moses 19,38 2,20 Au des gilt als Land dr Riesen, un s hän au vorziite Riesen drin ghuust, un de Ammoniter nenne sie Samsummiter. 2,21 Das war ä großes, schtarkes un hochgewachsenes Volk we de Anakiter. Un dr HERR vertilgte sie vor nene un glo hän sie ihr Land bsitze, so daß sie a ihra Schtatt dert huuste, 2,22 gliechwe er's doe het mit d Sehn Esau, de uf däm Berg Seïr huuse, als sa(er) de Horiter vor nene vertilgte un sie dere Land bsitze glo hän, so daß sie dert a ihra Schtatt huuste bis uf däne Dag. 2,23 Un de (a) Kaftoriter zehn üs Kaftor, un vertilgten de bAwiter, de in Gehöften huuste bis noh Gaza, un huuste dert a ihra Schtatt. - 2,24 Macht äich uf un zeht üs un goht iba d Arnon! Lueg, i(ich) ha Sihon, d Kenig dr Amorita zue Heschbon, in di Händ(Pfode) ge mit sinem Land. Fange a, s izneh, un kämpfe mit nem. 2,25 Vu hiit a will i(ich) Angscht un Angscht vor dir uf alli Velka unda däm ganze Himmel lege, dmit, wenn sie vu dir härä, nene bang un mai wäre soll vor dinem Kumme. (a)

2,26 Do (a) schickt i(ich) Laufbursch(Bote) üs dr Wüschte Kedemot a Sihon, d Kenig vu Heschbon, mit friedlicher Botschaft un glo hän nem sag: 2,27 I(Ich) will durch di Land zeh. Nur wo de Schtroß goht, will i(ich) go; i(ich) will nit zue d Rechte noh zue d Linke vum Wäg abweichen. 2,28 Ässä sollsch dü ma(mir) fir Geld vukaufe, dmit i(ich) zue ässä ha, un Wassa sollsch dü ma(mir) fir Geld ge, dmit i(ich) zue trinke ha. I(Ich) will nur hindurchziehen- 2,29 we ma(mir) de Buebä(Sühn) Esau gschtattet hän, de uf däm Berg Seïr huuse, un de Moabita, de zue Ar huuse -, bis i(ich) iba d Jordan kummt in des Land, des uns(us) dr HERR, unsa Gott, ge wird. 2,30 Aba Sihon, dr Kenig vu Heschbon, wot uns(us) nit hindurchziehen losse; denn dr HERR, di Gott, vuhertet sinene Sinn (Gmeht) un (a) vuschtockt nem si Herz, um nen in di Händ(Pfode) z ge, so we s hiit isch. 2,31 Un dr HERR sait zue ma(mir): Lueg, i(ich) ha agfange, Sihon mit sinem Land vor di Aug (a) (b) (c) (d) (e) dahinzugeben; fangt ihr a, si Land in Hab un Guet z neh. 2,32 Un Sihon zeht üs uns(us) entgegä mit sinem ganze Kriegsvolk zum Kampf noh Jahaz. 2,33 Aba dr HERR, unsa Gott, git nen vor unsari Aug dohi, daß ma(mir) nen schlat mit sinene Sehn un sinem ganze Kriegsvolk. 2,34 Do nähmä ma(mir) zue der Ziit alli sini Schtädt ä un vollstreckten d Bann a ällei Schtädt, a Männa, Wieba un Kinda, un len nemads ibrigbliebe. 2,35 Nur des Viecha raubten ma(mir) fir uns(us) un de Beute üs d Schtädt, de ma(mir) ignumme hän. 2,36 Vu aAroër a, des am Ufa vum Arnon lit, un vu dr Schtadt im Bachtal bis noh Gilead war keini Schtadt, de sich vor uns(us) schützen ka; dr HERR, unsa Gott, git ällei vor unsari Aug dohi. 2,37 Nur zum Land dr Ammoniter kumme bisch dü nit, nit zum Ufa vum Jabbok noh zue d Schtädt uf däm Berg, ganz we uns(us) dr HERR, unsa Gott, bpfohle het.


3. Kapitel

Sieg iba Og vu Baschan

3,1 Un ma(mir) drille uns(us) un zehn nuf d Wäg noh Baschan. Un (a) Og, dr Kenig vu Baschan, zeht üs uns(us) entgegä mit sinem ganze Kriegsvolk, um bi Edreï zue kämpfen. 3,2 Aba dr HERR sait zue ma(mir): Fircht di nit vor nem, denn i(ich) ha nen un si ganzes Kriegsvolk mit sinem Land in di Händ(Pfode) ge. Un dü sollsch mit nem doe, we dü mit Sihon, däm Kenig dr Amorita, doe hesch, dr zue Heschbon herrschte. 3,3 So git dr HERR, unsa Gott, au d Kenig Og vu Baschan in unsari Händ(Pfode) mit sinem ganze Kriegsvolk, daß ma(mir) nen schlat, bis nem keina ibrig bliebt. 3,4 Do nähmä ma(mir) zue der Ziit alli sini Schtädt ä, un s git keini Schtadt, de ma(mir) nene nit nähmä: sechzig Schtädt, de ganzi Gegend vu Argob, des Kenigrich Ogs vu Baschan, 3,5 luta Schtädt, de befestigt ware mit hohen Muurene, Tore (Dummköpf) un Riegeln, außerdem arg vieli offene Schtädt. 3,6 Un ma(mir) vollstreckten d Bann a nene, gliechwe ma(mir) a Sihon, däm Kenig vu Heschbon, gmacht hän. An ällei Schtädt vollstreckten ma(mir) d Bann, a Männa, Wieba un Kinda. 3,7 Aba (a) ällei Viecha un de Beute üs d Schtädt raubten ma(mir) fir uns(us). 3,8 (a) (b) (c) So nähmä ma(mir) zue der Ziit d beidi Kenige dr Amorita des Land gegeiba vum Jordans, vum Fluß Arnon bis a d Berg Hermon 3,9 - de Sidonier nenne nen Sirjon, aba de Amorita nenne nen Senir -, 3,10 alli Schtädt uf dr Hochebene un des ganzi Gilead un des ganzi Baschan bis noh Salcha un Edreï, de Schtädt vum Königreichs Ogs vu Baschan. 3,11 Denn ällei dr Kenig Og vu Baschan war noh ibrig vu d Riesen. Lueg, in Rabba, dr Schtadt dr Ammoniter, isch si steinerner Sarg, nin Ellen lang un vier Ellen breit noh gewöhnlicher Elle.

Di Verteilung vum Ostjordanlandes

(vgl. 4. Moses 32)

3,12 Des Land nähmä ma(mir) dertmols ä. Vu Aroër a, des am Fluß Arnon lit, git ich's d Rubenitern un Gaditern samt däm halbe Berg Gilead mit sinene Schtädt. 3,13 Aba des ibrigi Gilead un des ganzi Baschan, des Kenigrich Ogs, git i(ich) däm halbe Schtamm Manasse, de ganzi Gegend vu Argob. Des ganzi Baschan heißt «Land dr Riesen». 3,14 Jaïr, dr Bue(Suhn) Manasses, gregt de ganzi Gegend vu Argob bis a de Grenze dr Geschuriter un Maachatiter un gheiße het Baschan noh sinem Name «Dörfer Jaiërs» bis uf d hiitige Dag. 3,15 Machir aba git i(ich) Gilead. 3,16 Un d Rubenitern un Gaditern git i(ich) ä Gebiet vu Gilead bis zum Arnon, bis zue d Midde vum Flusses mit sinem Uferland, un bis zum Jabbok, däm Grenzfluß dr Ammoniter; 3,17 dzue des Jordantal mit däm Jordan un sinem Uferland, vu (a) (b) (c) Kinneret bis a des Meer am Jordantal, des isch des Salzmeer, am Fuße vum Gebirges Pisga, ällei, was noh Oschte zue lit. 3,18 Un i(ich) bfehlt nene zue der Ziit: Der HERR, äich Gott, het äich des Land ge, um s izneh. So zeht etze parrat vor äire Breda, d Israelite, her, all ihr Kriegsleute. 3,19 Nur äiri Wieba un Kinda un äich Viecha - denn i(ich) wiß, daß ihr viel Viecha hän - len in äire Schtädt bliebe, de i(ich) äich ge ha, 3,20 bis dr HERR äiri Breda au zue d Rueh hole we äich, daß sie au des Land inähme, des nene dr HERR, äich Gott, ge wird gegeiba vum Jordans. Dnohch sollt ihr dann(dnoh) zruckgo zue äirem Hab un Guet, d i(ich) äich ge ha. 3,21 Un aJosua bfehlt i(ich) zue d selben Ziit un sait: Dini Aug hän ällei gsähne, was dr HERR, äich Gott, mit däne beidi Kenige doe het. So wird dr HERR au mit ällei Königreichen doe, in de dü zehsch. 3,22 Firchte äich nit vor nene; denn dr HERR, äich Gott, schtrietet fir äich. (a) 3,23 Un i(ich) bittet d HERRN zue d selben Ziit un sait: 3,24 Herr HERR, dü hesch agfange, dinem Knecht zue zeige (offenbare) di Herrlichkeit un di schtarke Hand. Denn wo isch ä Gott im Himmel un uf Erde, dr s di Werke un dinere Macht gleichtun kennt? 3,25 Loß mi hinübergehen un aluege des gueti Land gegeiba vum Jordans, des gueti Bergland un d Libanon. 3,26 Aba dr HERR war erzürnt uf mi um äich un erhörte mi nit, sundern sait zue ma(mir): Loß s gnoe si! Gsaite ma(mir) dvu nit me! (a) 3,27 Wägli uf d Gipfel vum Gebirges Pisga un hebe di Aug uf noh Weschte un noh Norde un noh Süde un noh Oschte un lueg s mit di Aug; denn dü wirsch nit iba d Jordan do go. 3,28 Un bpfiehlt däm Josua, daß sa(er) getroscht un unvuzagt isch; denn (a) er soll iba d Jordan zeh vor rem Volk her un soll nene des Land üsdeile, des dü aluege wirsch. 3,29 So bliebe ma(mir) im Tal gegeiba Bet-Peor.

4. Kapitel

Vumahne zum Folgsam (Brav si) gege des Gsetz

4,1 Un etze her, Israel, de Gebote un Rechte, de i(ich) äich lehr, daß ihr sie doe sollt, uf daß ihr lebet un rikumme un des Land einnehmt, des äich dr HERR, dr Gott äira Vädare, git. 4,2 Ihr sollt nigs dzuedoe zum, was i(ich) äich bpfiehlt, un sollt au nigs davontun, uf daß ihr bwahrt de Gebote vum HERRN, äires Gottes, de i(ich) äich bpfiehlt. (a) (b) (c) 4,3 Äiri Aug hän gsähne, was dr HERR doe het gege d Baal-Peor; denn alli, de däm Baal-Peor folg, het dr HERR, di Gott, vutilgt unda äich. (a) 4,4 Aba ihr, de ihr däm HERRN, äirem Gott, anhinget, läbt alli hiit noh. 4,5 Sieh, i(ich) hab äich glehrt Gebote un Rechte, we ma(mir) dr HERR, mi Gott, bpfohle het, daß ihr dnohch doe sollt im Land, in des ihr kumme d, um s izneh. 4,6 So hebet (haltet) sie etze un den sie! Denn dodurch d ihr als (a) wies un schlau(vuschtändig) gelte bi ällei Mensch, daß, wenn sie alli de Gebote härä, sie sag meße: Ei, was fir wies un verschtändige Lit sin des, ä herrliches Volk! 4,7 Denn (a) wo isch so ä herrliches Volk, däm ä Gott so nooch isch we uns(us) dr HERR, unsa Gott, sooft ma(mir) nen aruefe? 4,8 Un wo isch so ä großes Volk, des so Grechte Ordnige un Gebote het we (a) des ganzi Gsetz, des i(ich) äich hiit vorlege? 4,9 Hüte di nur un druf ufbasse di Seele guet, daß dü (a) nit vugißt, was di Aug gsähne hän, un daß s nit üs dinem Herz kummt di ganzes Läbä lang. Un dü sollsch di Kinda un Kindeskindern kunddoe 4,10 d Dag, do dü (a) vor rem HERRN, dinem Gott, standest a däm Berg Horeb, als dr HERR zue ma(mir) gsait het: Versammle ma(mir) des Volk, daß sie mi Wort härä un so mi firchte lerne alli Däg ihrem Läbä uf Erde un (b) ihri Kinda lehre. 4,11 Do tratet ihr dzue un standet nab a däm Berg; dr Berg aba schtoht in Flamme bis in d Himmel inä, un do war Dunkle, Wolke un Dunkle. 4,12 Un dr HERR schwätzt mit äich (a) midde üs däm Fiir. Sini Wort hörtet ihr, aba ihr saht keini Gschtalt, nur ä Schtimm war do. 4,13 Un na(er) vukindigt äich sinene Packt(Abkumme), d er äich bfehlt zue hebed, nämlich de Zehn Wort, un (a) schribt sie uf zwei schteinerni Blatte(Dafle). 4,14 Un dr HERR bfehlt ma(mir) zue d selben Ziit, äich Gebote un Rechte zue lehre, daß ihr dnohch doe sollt in däm Land, in des ihr zeht, s izneh. 4,15 So heete äich etze wohl - denn ihr hän keini Gschtalt gsähne a däm Däg, do dr HERR mit äich schwätzt üs däm Fiir uf däm Berg Horeb -, 4,16 daß ihr äich nit vusindigt un äich (a) irgendei Bildnis macht, des gli isch nem Ma odr Wieb, 4,17 nem Tierli uf däm Land odr Vogel unda däm Himmel, 4,18 däm Wirma uf dr Erde odr nem Fisch im Wassa unda dr Erde. 4,19 Hebe au nit di Aug uf gen Himmel, daß dü (a) (b) de Sunne sehest un d Mond un de Schterne, des ganzi Heer vum Himmel, un fallest ab un bätesch sie a un dienest nene. Denn dr HERR, di Gott, het sie zugewiesen ällei anderem Mensch unda däm ganze Himmel; 4,20 äich aba het dr HERR agnumme un üs däm (a) (b) (c) glühenden Ofe, nämlich üs Ägypte, gfihrt, daß ihr (d) (e) des Volk si sollt, des ällei nem ghärt , we ihr s etzed sin. 4,21 Un dr HERR war so erzürnt iba mi um äires Tuns wille, daß sa(er) schwor, i(ich) soll nit iba d Jordan go noh in des gueti Land kumme, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbdeil ge wird, (a) 4,22 sundern i(ich) mueß in däm Land schterbe un wäre nit iba d Jordan go. Ihr aba d hinübergehen un des gueti Land inähme. 4,23 So heete äich etze, daß ihr d Packt(Abkumme) vum HERRN, äires Gottes, nit vergeßt, d er mit äich gschlosse het, un nit ä Bildnis macht vu irgendeina Gschtalt, we s dr HERR, di Gott, bpfohle het. 4,24 Denn dr HERR, di Gott, isch (a) (b) (c) (d) ä vuzehrendes Fiir un (e) ä eifernder Gott.

4,25 Wenn ihr etze Kinda zeugt un Kindeskinda un im Land wohnt un vusindigt äich un macht äich Bildnisse vu irgendeina Gschtalt, so daß ihr übeltut vor rem HERRN, äirem Gott, un nen erzürnet, 4,26 so (a) (b) (c) ruef i(ich) hiit Himmel un Erde zue Ziige iba äich, daß ihr bald weggerafft d üs däm Land, in des ihr goht iba d Jordan, um s izneh. Ihr d nit lang drin bliebe, sundern d vutilgt wäre. 4,27 Un dr HERR wird äich vuschtreue unda de Velka, un s wird vu äich nur ä kleini Zahl ibrig bliebe unda d Heide, zue däne äich dr HERR wägfihre wird. 4,28 Dert wirsch dü dene d Götze, de des Gschafftes vu Menschenhänden sin, Holz un Schtei (Wackes), de nit aluege noh härä noh ässä noh riechen kenne. (a) (b) 4,29 Wenn dü aba dert d HERRN, di Gott, sueche wirsch, so wirsch dü nen find, wenn dü nen vu ganzem Herz un vu ganza Seele sueche wirsch. (a) (b) 4,30 Wenn dü geängstet si wirsch un di des ällei treffen wird in kinftige Ziit, so wirsch dü di (a) umkähre zum HERRN, dinem Gott, un vu sinere Schtimm folg. 4,31 Denn dr HERR, di Gott, isch ä barmherziger Gott; er wird di nit vulo noh vuderbe, wird au d Packt(Abkumme) nit vugässä, d er di Vädere gschwore het. 4,32 Denn frog noh d frehere Ziit, de vor dir gsi sin, vum Däg a, do Gott d Mensch uf Erde gschaffe het, un vu nem End vum Himmel zum anderem, ob je so Großes bassiere odr gnau so je ghärt isch, 4,33 daß ä Volk de (a) Schtimm Gottes üs däm Fiir het schwätze härä, we dü sie ghärt hesch, un trozdem am Läbä bliebt? 4,34 Odr ob je ä Gott vusuecht het, hinzugehen un sich ä Volk midde üs nem Volk herauszuholen durch (a) (b) Machtproben, durch Zeiche, durch Wunda, durch Kreg un durch sini mächtige Hand un durch sinene ausgereckten Arm un durch großi Angscht, we des ällei dr HERR, äich Gott, fir äich doe het in Ägypte vor di Aug? 4,35 Dü aba hesch's gsähne, uf daß dü (a) wissest, daß dr HERR ällei Gott isch un sunscht keina. 4,36 Vum Himmel het da(er) di sini Schtimm härä losse, um di zurechtzubringen; un uf Erde het da(er) dir zeige si großes Fiir, un sini Wort hesch dü üs däm Fiir ghärt . (a) 4,37 Wel er di Vädare leb ka (gliebt) un ihri Nohchkumme üsgwählt het, (a) het da(er) di rüsgfihrt mit sinem Gsicht(Visasch) durch sini großi Kraft üs Ägypte, 4,38 dmit da(er) vor dir her Velka vertriebe, de greßa un schtärka sin als dü, un di hineinbrächte, um dir ihr Land zum Erbdeil z ge, we s etzed isch. 4,39 So sollsch dü etze hiit wisse un zue Herz nähmä, daß dr HERR Gott isch obe im Himmel un nab uf Erde un sunscht keina, 4,40 un sollsch hebed sini Rechte un Gebote, de i(ich) dir hiit bpfiehlt; so wird's dir un di Kinda noh dir wohlgehen un di Läbä lang währen in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, git fir imma.

Freistädte im Ostjordanland

4,41 Do sonderte Moses (a) (b) dräi Schtädt üs gegeiba vum Jordans gege Sonnenaufgang, 4,42 dmit derthi fliehen ka, wer sinene Nächschte dotschleht ohni Vorsatz un nem zvor nit feind gsi isch; dr soll in ä der Schtädt fliehen, dmit da(er) am Läbä blieb: 4,43 Bezer uf dr Hochebene fir de Rubeniter un Ramot in Gilead fir de Gaditer un Golan in Baschan fir de Manassiter.

Überleitung zum Gsetz

4,44 Des isch des Gsetz, des Moses d Israelite vorlegte. 4,45 Des sin de Ermahnungen un Gebote un Rechte, de Moses d Israelite kundtat, als sie üs Ägypte zoge ware, 4,46 gegeiba vum Jordans im Tal gegeiba Bet-Peor, im Land Sihons, vum Kenig dr Amorita, dr zue Heschbon herrschte. (a) Den schlat Moses un de Israelite, als sie üs Ägypte zoge ware, 4,47 un nähmä si Land ä, dzue des Land Ogs, vum Kenig vu Baschan, dr beidi Kenig dr Amorita, de gegeiba vum Jordans ware gege Sonnenaufgang, 4,48 vu Aroër a, des am Ufa vum Arnon lit, bis a d Berg Sion, des isch dr (a) Hermon, 4,49 un des ganzi Jordantal öschtlich vum Jordans gege Ufgang dr Sunne bis a des Meer am Jordantal am Fuße vum Gebirges Pisga.

5. Kapitel

Wiederholung dr zehn Gebote

(vgl. 2. Moses 20)

5,1 Un Moses reft ganz Israel zsämme un sait zue nene: Höre, Israel, de Gebote un Rechte, de i(ich) hiit vor äire Ohre sait, un lernet sie un bwahrt sie, daß ihr dnohch den! 5,2 Der HERR, unsa Gott, het ä Packt(Abkumme) mit uns(us) gschlosse am Horeba 5,3 un het nit mit unsari Vädere däne Packt(Abkumme) gschlosse, sundern mit uns(us), de ma(mir) hiit do sin un alli läbä. (a) 5,4 Na(Er) het vu Gsicht(Visasch) zue Gsicht(Visasch) mit äich (a) üs däm Fiir uf däm Berg gsait. 5,5 I(Ich) schtoht zue dselbe Ziit zwische däm HERRN un äich, um äich vum HERRN Wort zue vukindige; denn ihr fürchtetet äich vor rem Fiir un gingt nit uf d Berg. Un na(er) sait:

5,6 I(Ich) bi dr HERR, di Gott, dr di üs Ägypteland gfihrt het, üs dr Knechtschaft. 5,7 Dü sollsch keini anderen Götta hän näbe ma(mir). (a) 5,8 Dü sollsch dir (a) kei Bildnis mache in irgendeina Gschtalt, nit vu däm, was obe im Himmel, noh vum, was nab uf Erde, noh vum, was im Wassa unda dr Erde isch. 5,9 Dü sollsch sie nit abäte (ahimmle) noh nene dene. Denn i(ich), dr HERR, di Gott, bi (a) ä eifernder Gott, dr de Missetat dr Vädare heimsuecht bis ins dritte un vierte Glied a d Kinda dera, de mi hass, 5,10 aba Barmherzigkeit zeigt a vieli Dusig, de mi liebe un mi Gebote hebed.

5,11 Dü sollsch d Name vum HERRN, vu dinem Gottes, nit mißbruche; denn dr HERR wird d nit ungschtroft losse, dr sinene Name mißbruucht.

5,12 Den Sabbatdag sollsch dü hebed, daß dü nen heiligsch, we dir dr HERR, di Gott, bpfohle het. 5,13 Sechs Däg sollsch dü schaffe un alli di Werke doe. 5,14 Aba am siebte Dag isch dr Sabbat vum HERRN, vu dinem Gottes. Do sollsch dü keini Arbet doe, au nit di Bue(Suhn), di Dochta, di Knecht, di Magd, di Rind, di Esel, all di Viecha, au nit di Fremdling, dr in dinere Schtadt läbt, uf daß di Knecht un di Magd ruehe gliechwe dü. 5,15 Denn (a) (b) (c) dü sollsch dra denken, daß au dü Knecht in Ägypteland warsch un dr HERR, di Gott, di vu dert rüsgfihrt het mit mächtiga Hand un üsgrecktem Arm. Drum het dir dr HERR, di Gott, bpfohle, daß dü d Sabbatdag hebed sollsch.

5,16 Dü sollsch di Vada (Babbe) un di Muetter ehren, we dir dr HERR, di Gott, bpfohle het, uf daß dü lang läbsch un dir's guet goht in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird.

5,17 Dü sollsch nit umbringe.

5,18 Dü sollsch nit ehebreche.*

5,19 Dü sollsch nit schtähle.

5,20 Dü sollsch nit falsch Ziignis schwätze gege di Nächschte.

5,21 Dü sollsch nit wotte vu dinem Nächschte Wieb.

.Du sollsch (a) nit wotte vu dinem Nächschte Huus, Acka, Knecht, Magd, Rind, Esel noh ällei, was si isch.

5,22 Das sin de Wort, de dr HERR schwätzt zue äira ganze Gmeinde uf däm Berg, üs däm Fiir un dr Wolke un däm Dunkle mit große Schtimm, un doet nigs dzue un schribt sie uf (a) zwei schteinerni Blatte(Dafle) un git sie ma(mir). 5,23 Als ihr aba de Schtimm üs dr Dunkle hörtet un d Berg im Fiir brenne saht, tratet ihr zue ma(mir), alli äiri Stammeshäupter un äiri Älteschte, 5,24 un spracht: Lueg, dr HERR, unsa Gott, het uns(us) aluege losse sini Herrlichkeit un sini Majeschtät, un (a) ma(mir) hän sini Schtimm üs däm Fiir ghärt . Hiit hän ma(mir) zwar gsähne, daß Gott mit Mensch schwätzt un sie am Läbä bliebe. 5,25 Aba etze, wurum soll ma(mir) schterbe? Des großi Fiir wird uns(us) noh vuzehre(frässä)! Wenn ma(mir) vum HERRN, unsares Gottes, Schtimm wieda härä, so meße ma(mir) schterbe. 5,26 Denn wela Mensch ka de Schtimm vum lebändige Gottes üs däm Fiir schwätze härä we ma(mir) un doch am Läbä bliebe? 5,27 Kumm dü dzue un her ällei, was dr HERR, unsa Gott, sait, un sag s uns(us). Alles, was dr HERR, unsa Gott, mit dir schwätze wird, des wen ma(mir) härä un doe.

5,28 Als aba dr HERR äiri Wort ghärt het, de ihr mit ma(mir) redetet, sait da(er) zue ma(mir): I(Ich) ha ghärt de Wort des Volks, de sie mit dir gsait hän; s isch ällei guet, was sie gsait hän. 5,29 Ach daß sie (a) ä des Herz het, mi zue firchte un zue hebed alli mi Gebote ihr Läbä lang, uf daß s nene un ihrem Kinda wohlginge ewiglich! 5,30 Gang hi un sag nene: Gehn heim in äiri Zelte! 5,31 Dü aba sollsch do vor ma(mir) schtoh bliebe, dmit i(ich) dir vuzehl des ganzi Gsetz, de Gebote un Rechte, de dü sie lehre sollsch, daß sie dnohch doe in däm Land, des i(ich) nene ge wäre, um s izneh. 5,32 So hän etze acht, daß ihr den, we äich dr HERR, äich Gott, bpfohle het, un (a) (b) (c) (d) weicht nit, nit zue d Rechte noh zue d Linke, 5,33 sundern wandelt in ällei Wäg, de äich dr HERR, äich Gott, bpfohle het, dmit ihr läbä kennt un s äich guetgoht un ihr lang läbt in däm Land, des ihr inähme d.


6. Kapitel

Vumahne zue d Lebi (Liebe) un zum Folgsam (Brav si) gege d HERRN

6,1 Des sin de Gsetze un Gebote un Rechte, de dr HERR, äich Gott, bpfohle het, daß ihr sie lerne un doe sollt in däm Land, in des ihr zeht, s izneh, 6,2 dmit dü di Läbä lang d HERRN, di Gott, firchtesch un alli sini Rechte un Gebote hebsch, de i(ich) dir bpfiehlt, dü un di Kinda un di Kindeskinda, uf daß dü lang läbsch. 6,3 Israel, (a) dü sollsch s härä un feschthebä, daß dü s doesch, uf daß dir's guet goht un dü groß a Zahl wirsch, we dr HERR, dr Gott dinere Vädare, dir zuegsait het, in däm Land, drin Milch un Honig fleßt.

6,4 Höre, Israel, dr HERR isch unsa Gott, dr HERR ällei. (a) (b) 6,5 Un dü sollsch d HERRN, di Gott, liebhaben vu ganzem Herz, vu ganza Seele un mit all dinere Kraft. (a) (b) (c) 6,6 Un de Wort, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, sollsch dü zue Herz nehmena 6,7 un (a) sollsch sie di Kinda einschärfen un dvu schwätze, wenn dü in dinem Huus hockt odr undawägs bisch, wenn dü di niederlegst odr aufstehst. 6,8 Un dü (a) (b) sollsch sie binden zum Zeiche uf di Hand, un sie soll dir ä Merkmol zwische di Aug si, 6,9 un dü sollsch sie schriebe uf de Pfoschte vu dinem Huus un a de Tore.

6,10 Wenn di etze dr HERR, di Gott, in des Land bringe wird, vum er di Vädere Abraham, Isaak un Jakob gschwore het, s dir z ge - großi un scheni Schtädt, de dü nit bäut hesch, 6,11 un Hiisa volla Sache, de dü nit gfillt hesch, un ausgehauene Brunne, de dü nit ausgehauen hesch, un Wiberge un Elbaium, de dü nit abäut hesch -, un (a) wenn dü etze ißt un satt wirsch, 6,12 so heetet di, daß dü nit d HERRN vugißt, dr di üs Ägypteland, üs dr Knechtschaft, gfihrt het, 6,13 sundern dü sollsch d HERRN, di Gott, firchte un nem dene un bi sinem Name schwören. (a) (b) 6,14 Un dü sollsch nit anderem Götta nohchfolge, d Götta dr Velka, de um äich her sin 6,15 - denn dr HERR, di Gott, isch (a) ä eifernder Gott in dinere Midde -, daß nit dr Zorn (Wuet) vum HERRN, vu dinem Gottes, iba di entbrenne un di vutilgt vu dr Erde. 6,16 Ihr (a) sollt d HERRN, äire Gott, nit vusueche, we ihr nen (b) vusuecht hän in Massa, 6,17 sundern sollt hebed de Gebote vum HERRN, äires Gottes, sini Vermahnungen un sini Rechte, de na(er) dir bpfohle het, 6,18 daß dü doesch, was recht un guet isch vor d Aug vum HERRN, uf daß dir's guet goht un dü hineinkommest un einnehmest des gueti Land, vum dr HERR di Vädere gschwore het, 6,19 daß sa(er) verjagen wott alli di Gegna(Feinde) vor dir, we dr HERR s zuegsait het. (a)

6,20 Wenn di etze (a) di Bue(Suhn) morge froge wird: Was sin des fir Vermahnungen, Gebote un Rechte, de äich dr HERR, unsa Gott, bpfohle het?, 6,21 so (a) sollsch dü dinem Bue(Suhn) sag: Mir ware Knecht vum Pharao in Ägypte, un dr HERR fihrt uns(us) üs Ägypte mit mächtiga Hand; 6,22 un dr HERR doet großi un furchtbare Zeiche un Wunda a Ägypte un am Pharao un a sinem ganze Huus vor unsari Aug 6,23 un fihrt uns(us) vu dert wäg, um uns(us) inäzbringe un uns(us) des Land zue ge, we na(er) unsari Vädere gschwore het. 6,24 Un dr HERR het uns(us) bpfohle, noh all däne Rechte zue doe, daß ma(mir) d HERRN, unsari Gott, firchte, uf daß s uns(us) guet goht unsa Läbä lang, so we s hiit isch. 6,25 Un des wird (a) (b) unsari Grechtigkeit si, daß ma(mir) alli de Gebote doe un hebed vor rem HERRN, unsam Gott, we na(er) uns(us) bpfohle het.


7. Kapitel

7,1 Wenn di dr HERR, di Gott, ins Land hole, in des dü kumme wirsch, s (a) izneh, un na(er) ausrottet vieli Velka vor dir her, de Hetita, Girgaschiter, Amorita, Kanaanita, Perisiter, Hiwita un Jebusita, siebä Velka, de greßa un schtärka sin als dü, 7,2 un wenn sie dr HERR, di Gott, vor dir dahingibt, daß dü sie schlasch, so sollsch dü a nene (a) d Bann vollstrecken. Dü sollsch kei Packt(Abkumme) mit nene schließen un keini Gnade gege sie ebe 7,3 un sollsch di mit nene nit verschwägern; äiri Techta sollt ihr nit ge ihrem Sehn, un ihri Techta sollt ihr nit nähmä fir äiri Buebä(Sühn). (a) 7,4 Denn sie wäre äiri Buebä(Sühn) ma(mir) abtrünnig mache, daß sie anderem Götta dene; so wird dann(dnoh) vum HERRN Zorn (Wuet) losbrenne iba äich un äich bald vertilgen. 7,5 Sundern so sollt ihr mit nene doe: Ihre Altäre sollt ihr einreißen, ihri Schteimole vubreche, ihri heilige Pfähle abhauen un ihri Götzenbilder mit Fiir vubrenne. (a) 7,6 Denn dü bisch ä heiliges Volk däm HERRN, dinem Gott. (a) Dich het dr HERR, di Gott, üsgwählt zum Volk vum Eigentums üs ällei Mensch, de uf Erde sin. 7,7 Nit het äich dr HERR agnumme un (a) äich üsgwählt, wel ihr greßa wäret als alli Velka - denn dü bisch des klienschte unda ällei Mensch -, 7,8 sundern (a) wel la(er) äich leb ka (gliebt) het un dmit da(er) sinene Eid hielte, d er äire Vädere gschwore het. Drum het da(er) äich rüsgfihrt mit mächtiga Hand un het di erlest vu dr Knechtschaft, üs dr Hand vum Pharao, vum Kenig vu Ägypte. 7,9 So sollsch dü etze wisse, daß dr HERR, di Gott, ällei Gott isch, dr treue Gott, dr d Packt(Abkumme) un (a) de Barmherzigkeit bis ins tausendste Glied hebet (haltet) däne, de nen liebe un sini Gebote hebed, 7,10 un (a) vugilt ins Gsicht(Visasch) däne, de nen hass, un hole sie um un säumt nit, zue zruck ge ins Gsicht(Visasch) däne, de nen hass. 7,11 So halte etze de Gebote un Gsetze un Rechte, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, daß dü dnohch doesch.

Vuheißig vum göttlichen Segens

7,12 Un wenn ihr de Rechte härt un sie hebet (haltet) un dnohch den, so wird dr HERR, di Gott, au hebed d Packt(Abkumme) un de Barmherzigkeit, we na(er) di Vädere gschwore het, (a) 7,13 un wird di liebe un segnen un mehren, un na(er) wird segnen de Frucht vu dinem Leib (Ranze) un (a) d Ertrag vu dinem Acka, di Korn (Getreide), Wi un El, un des Jungvieh dinere Keh un dinere Schof in däm Land, des er dir ge wird, we na(er) di Vädere gschwore het. 7,14 Gesegnet wirsch dü si vor ällei Mensch. S wird nemads unda dir unfruchtbar si, au nit ei dinere Tiere. 7,15 Der HERR (a) wird vu dir nähmä alli Kranket un wird dir keini vu all d bese Seuche dr Ägypta uflege, de dü kennsch, sundern wird sie ällei di Hassern uflege. 7,16 Dü wirsch alli Velka vertilgen, de dr HERR, di Gott, dir ge wird. Dü sollsch sie nit schonen un ihrem Götta nit dene; denn des wird dir zum Fallstrick wäre. (a) (b) (c)

7,17 Wirsch dü aba in dinem Herz sag: De (a) (b) Velka sin greßa als i(ich); we ka i(ich) sie vutriebe?, 7,18 so fircht di nit vor nene. Denke dra, was dr HERR, di Gott, däm Pharao un ällei Ägypta doe het 7,19 durch (a) (b) großi Machtproben, de dü mit eigene Aug gsähne hesch, un durch Zeiche un Wunda, durch mächtige Hand un ausgereckten Arm, womit di dr HERR, di Gott, herausführte. So wird dr HERR, di Gott, ällei Mensch doe, vor däne dü di firchtesch. 7,20 Dozue wird dr HERR, di Gott, aAngst un Angscht unda sie schicke, bis umbrocht si wird, was ibrig isch un sich verbirgt vor dir. 7,21 Loß dir nit grauen vor nene; denn dr HERR, di Gott, isch in dinere Midde, dr großi un schreckliche Gott. 7,22 Na(Er), dr HERR, di Gott, wird de Lit üsrotte vor dir, einzeln nohänanda. Dü kasch sie nit uf eimol vertilgen, dmit sich nit de wilden Tiere gege di vermehren. 7,23 Der HERR, di Gott, wird sie vor dir dahingeben un wird ä großi Vuwirrig iba sie bringe, bis sa(er) sie vutilgt het, 7,24 un wird ihri Kenig in di Händ(Pfode) ge, un dü sollsch ihrem Name uslesche unda däm Himmel. S wird dir nemads wiedaschtehn, bis dü sie vutilgt hesch. 7,25 Di Bilda ihra Götta sollsch dü mit Fiir vubrenne un sollsch nit wotte des Silba odr Gold, des dra isch, odr s zue dir nähmä, dmit dü di nit drin verstrickst; denn des isch däm HERRN, dinem Gott, ä Greuel. 7,26 Drum sollsch dü däne Greuel nit in di Huus bringe, dmit dü nit däm Bann verfällst we sälli, sundern dü sollsch Ekel un Abscheu dvor hän; denn s schtoht unda däm Bann. (a)


8. Kapitel

Vumahne zue d Dankbarkeit gege d HERRN

8,1 Alli Gebote, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, sollt ihr hebed, daß ihr dnohch den, dmit ihr läbt un zahlreich d un rikumme un des Land einnehmt, des dr HERR äire Vädere zugeschworen het. 8,2 Un denk vum ganze Wäg, d di dr HERR, di Gott, gleitet het de vierzig Johr in dr Wüschte, uf daß sa(er) di dämütigte un (a) (b) (c) (d) (e) vusuecht, dmit kundwürde, was in dinem Herz wär, ob dü sini Gebote hebed würdest odr nit. 8,3 Na(Er) dämütigte di un glo hän di hunga ha un (a) speiste di mit Manna, des dü un di Vädare ne kennt hän, uf daß sa(er) dir kunddät, daß (b) dr Mensch nit läbt vum Brot ällei, sundern vu ällei, was üs däm Mul (Gosch) vum HERRN goht. 8,4 Dini Kleida sin nit vurisse a dir, un di Feß sin nit geschwollen de vierzig Johr. (a) 8,5 So erkennst dü jo in dinem Herz, daß dr HERR, di Gott, di (a) (b) (c) ufzoge het, we ä Ma sinene Bue(Suhn) erzieht. 8,6 So halte etze de Gebote vum HERRN, vu dinem Gottes, daß dü in sinene Wäg wandelst un nen firchtesch. 8,7 Denn dr HERR, di Gott, fihrt di in ä guetes Land, ä Land, drin Bäche un Brunne un Seen sin, de a d Bergen un in d Auen fleße, 8,8 ä Land, drin Weize, Gerschte, Weinstöcke, Feigenbäume un Granatäpfel wachse, ä Land, drin s Elbaium un Honig git, 8,9 ä Land, wo dü Brot gnoe zue ässä hesch, wo dir nigs mangelt, ä Land, in däm si Schtei (Wackes) Ise isch, wo dü Kupfererz üs d Bergen haust. 8,10 Un wenn dü gässä hesch un satt bisch, sollsch dü d HERRN, di Gott, lobe fir des gueti Land, des sa(er) dir ge het.

8,11 So heetet di etze dvor, d HERRN, di Gott, zue vugässä, so daß dü sini Gebote un sini Gsetze un Rechte, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, nit hebsch. 8,12 Wenn dü etze gässä hesch un satt bisch un scheni Hiisa erbaust un drin wohnsch 8,13 un di Rinda un Schof un Silba un Gold un ällei, was dü hesch, sich mehrt, 8,14 dann(dnoh) heetet di, daß di Herz sich nit überhebt un dü d HERRN, di Gott, vugißt, dr di üs Ägypteland gfihrt het, üs dr Knechtschaft, 8,15 un di gleitet het durch de großi un furchtbare Wüschte, wo (a) feurige Schlange un Skorpione un luta Dürre un kei Wassa war, un glo hän dir (b) Wassa üs däm harten Felse voekumme 8,16 un speiste di mit Manna in dr Wüschte, vum di Vädare nigs gwißt hän, uf daß sa(er) di dämütigte un vusuecht, dmit da(er) dir dnoh wohldät. 8,17 Dü kennscht sunscht sag in dinem Herz: Mini Kräfte un wägä ma(mir) Händ(Pfode) Schtärk hän ma(mir) däne Richtum gwunne. 8,18 Sundern denk a d HERRN, di Gott; denn na(er) isch's, dr dir Kräfte git, Richtum zue gwinne, uf daß sa(er) (a) hielte sinene Packt(Abkumme), d er di Vädere gschwore het, so we s hiit isch.

8,19 Wirsch dü aba d HERRN, di Gott, vugässä un anderem Götta nohchfolge un nene dene un sie abäte (ahimmle), so beziig i(ich) äich hiit, daß ihr umkumme d; 8,20 ebe we de Heide, de dr HERR umbringt vor äirem Gsicht(Visasch), so d ihr au umkumme, wel ihr nit hörig sin dr Schtimm vum HERRN, äires Gottes.


9. Kapitel

Vumahne zue d Demuet

9,1 Höre, Israel, dü wirsch hiit iba d Jordan go, dmit dü hikummsch, des Land dr Velka izneh, de greßa un schtärka sin als dü, (a) großi Schtädt, ummauert bis a d Himmel, 9,2 ä (a) großes, hochgewachsenes Volk, de Anakiter, de dü kennsch, vu däne dü au hesch sag härä: Wer ka gege de Anakiter bschtoh? 9,3 So sollsch dü etze hiit wisse, daß dr HERR, di Gott, vor dir hergoht, ä (a) vuzehrendes Fiir. Na(Er) wird sie vertilgen un wird sie demuetige vor dir, un dü wirsch sie vutriebe un bald vunichte, we dir dr HERR zuegsait het. 9,4 (a) (b) Wenn etze dr HERR, di Gott, sie ausgestoßen het vor dir her, so sag nit in dinem Herz: Der HERR het mi hergfihrt, des Land izneh, um wägä ma(mir) Grechtigkeit wille -, do doch dr HERR de Velka vertreibt vor dir her um ihrem gottlose Treibens wille. 9,5 (a) Denn dü kummsch nit ri, ihr Land izneh, um dinere Grechtigkeit un vu dinem aufrichtigen Herz wille, sundern dr HERR, di Gott, vertreibt de Velka um ihrem gottlose Treibens wille, dmit da(er) des Wort halte, des sa(er) gschwore het di Vädere Abraham, Isaak un Jakob. 9,6 So wisse etze, daß dr HERR, di Gott, dir nit um dinere Grechtigkeit wille des gueti Land zum Hab un Guet git, do dü doch ä (a) halsschtarriges Volk bisch. 9,7 Denke dra un vergiß nit, we dü d HERRN, di Gott, erzürntest in dr Wüschte. Vu däm Däg a, als dü üs Ägypteland zogst, bis ihr kumme sin a däne Platz, sin ihr unghorsam gsi däm HERRN. 9,8 (a) Denn am Horeb erzürntet ihr d HERRN so, daß sa(er) vor Zorn (Wuet) äich vertilgen wot, 9,9 als i(ich) uf d Berg gange war, de schtei Blatte(Dafle) zue gregt, de Blatte(Dafle) vum Packt(Abkumme), d dr HERR mit äich schloß, un i(ich) vierzig Däg un vierzig Nächte uf däm Berg bliebt un kei Brot ißt un kei Wassa tranka 9,10 un ma(mir) dr HERR de zwei schtei Blatte(Dafle) git, mit däm Finga Gottes bschriebe, un druf alli Wort, de dr HERR mit äich üs däm Fiir uf däm Berg gsait het am Däg dr Vusammlig (Bagasch). 9,11 Un noh d vierzig Däg un vierzig Nächten git ma(mir) dr HERR de zwei schtei Blatte(Dafle) vum Packt(Abkumme) 9,12 un sait zue ma(mir): Mach di uf, gang schnell nab vu do; denn di Volk, des dü üs Ägypte gfihrt hesch, het sich vusindigt. Sie sin schnell wäggange(abgwiche) vum Wäg, d i(ich) nene bpfohle ha; sie hän sich ä gegossenes Bild gmacht. 9,13 Un dr HERR sait zue ma(mir): I(Ich) sieht, daß des Volk ä halsschtarriges Volk isch. 9,14 Loß ab vu ma(mir), dmit i(ich) sie vutilg un ihrem Name austilge unda däm Himmel; aba üs dir will i(ich) ä stärkeres un größeres Volk mache als des. 9,15 Un als i(ich) mi drillt un vum Berg rabgoht, dr im Fiir het brennt, un de zwei Blatte(Dafle) vum Packt(Abkumme) in minem beidi Händ(Pfode) het, 9,16 do luegt i(ich), un lueg, do hattet ihr äich a däm HERRN, äirem Gott, vusindigt un äich ä gegossenes Kalb gmacht un wart schnell vum Wäg wäggange(abgwiche), d äich dr HERR bpfohle het. 9,17 Do langt i(ich) beidi Blatte(Dafle) un wirft sie üs minem Händ(Pfode) un vubricht sie vor äire Aug 9,18 un flegt ane vor rem HERRN we des erstemal, vierzig Däg un vierzig Nächte, un ißt kei Brot un trinkt kei Wassa um all äira Sinde wille, de ihr doe hattet, als ihr des Unrecht tatet vor rem HERRN, um nen zue erzürnen. 9,19 Denn i(ich) (a) firchtet mi vor rem Zorn (Wuet) un Wuet, mit däm dr HERR iba äich erzürnt war, so daß sa(er) äich vertilgen wot. Aba dr HERR erhörte mi au diesmol. 9,20 Au war dr HERR arg zornig iba Aaron, so daß sa(er) nen vertilgen wot; aba i(ich) bittet au fir Aaron zue d selben Ziit. 9,21 Aba äiri Sinde, des Kalb, des ihr gmacht hattet, nimmt i(ich) un isch vubrennt s mit Fiir un zerschlug s un zermalmte s, bis s Schtaub ward, un wirft d Schtaub in d Bach, dr vum Berg fleßt.

9,22 So erzürntet ihr d HERRN au in (a) Tabera un in (b) Massa un bi d (c) Lustgräbern. 9,23 Un als sa(er) äich üs Kadesch-Barnea schickt un sait: Gehn nuf un riße des Land ä, des i(ich) äich ge ha!, do wart ihr unghorsam däm Mul (Gosch) vum HERRN, äires Gottes, un glaubtet nit a nen un gehorchtet vu sinere Schtimm nit. (a) (b) 9,24 So sin ihr däm HERRN unghorsam gsi, solang i(ich) äich kennt ha.

9,25 I(Ich) aba (a) flegt ane un lit vor rem HERRN vierzig Däg un vierzig Nächte; denn dr HERR sait, er wott äich vertilgen. 9,26 Un i(ich) bittet d HERRN un sait: Herr HERR, verdirb di Volk un di Erbe nit, des dü durch di großi Kraft erlest un mit mächtiga Hand üs Ägypte gfihrt hesch! 9,27 Bedenk a di Knecht Abraham, Isaak un Jakob! Sieh nit a de Halsstarrigkeit un des gottlose Triebe un de Sinde des Volks, 9,28 dmit des Land, üs däm dü uns(us) gfihrt hesch, nit sag: Der HERR ka sie nit in des Land bringe, des sa(er) nene zuegsait het, un het sie drum rüsgfihrt, wel la(er) nene gram war, um sie zue umbringe in dr Wüschte. (a) 9,29 Denn sie sin di Volk un di Erbe, des dü mit dinere große Kraft un mit dinem ausgereckten Arm rüsgfihrt hesch.


10. Kapitel

Di näji(naii) Blatte(Dafle) vum Gsetz

10,1 Zue dselbe Ziit sait dr HERR zue ma(mir): (a) Haue dir zwei schteinerni Blatte(Dafle) zue we de erschte un kumm zue ma(mir) uf d Berg un mache dir ä (b) hölzerne Lade, 10,2 so will i(ich) uf de Blatte(Dafle) de Wort schriebe, de uf d erschte ware, de dü (a) vubroche hesch; un dü sollsch sie in de Lade lege. 10,3 So macht i(ich) ä Lade üs Akazieholz un haut zwei schteinerni Blatte(Dafle) zue, we de erschte ware, un goht uf d Berg un het de beidi Blatte(Dafle) in minem Händ(Pfode). 10,4 Do schribt er uf de Blatte(Dafle), we de erschte Schrift war, de Zehn Wort, de dr HERR zue äich gsait het midde üs däm Fiir uf däm Berg zue d Ziit dr Vusammlig (Bagasch); un dr HERR git sie ma(mir). 10,5 Un i(ich) drillt mi un goht vum Berg rab un (a) legt de Blatte(Dafle) in de Lade, de i(ich) gmacht het, un sie bliebe drin, we ma(mir) dr HERR bpfohle het. 10,6 (a) (b) (c) Un de Israelite zehn üs vu Beerot-Bene-Jaakan noh Moser. Dert schtirbt Aaron un wird dert beerdige. Un si Bue(Suhn) Eleasar wird Prieschta a vu sinere Schtatt. 10,7 Vu do zehn sie üs noh Hor-Gidgad, vu Hor-Gidgad noh Jotbata, in ä Land mit Wassabäch.

10,8 Zue d selben Ziit sonderte dr HERR d Schtamm Levi üs, de Lade vum Packt(Abkumme) vum HERRN zue schleipfe un (a) zue schtoh vor rem HERRN, nem zue dene un (b) in sinem Name zue segnen bis uf däne Dag. 10,9 Drum wäre de Leviten nit Adeil noh Erbe hän mit ihrem Breda. Denn (a) dr HERR isch ihr Erbdeil, we dr HERR, di Gott, nene zuegsait het. 10,10 I(Ich) aba schtoht uf däm Berg we des erstemal, (a) vierzig Däg un vierzig Nächte, un dr HERR erhörte mi au diesmol un wot di nit vuderbe. 10,11 Na(Er) sait zue ma(mir): Mach di uf, gang hi un zeh vor rem Volk her, dmit sie inekumme un des Land inähme, des i(ich) nene ge will, we i(ich) ihrem Vädere gschwore ha. 10,12 Etze, Israel, was (a) fordert dr HERR, di Gott, noh vu dir, als daß dü d HERRN, di Gott, firchtesch, daß dü in ällei sinene Wäg wandelst un nen leb hesch (liebsch) un däm HERRN, dinem Gott, dienst vu ganzem Herz un vu ganza Seele, 10,13 daß dü de Gebote vum HERRN hebsch un sini Rechte, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, uf daß dir's guet goht? 10,14 Lueg, dr Himmel un alli Himmel Himmel un d Bode un ällei, was drinne isch, des isch vum HERRN, vu dinem Gottes. 10,15 Un doch het da(er) nur (a) di Vädare agnumme, daß sa(er) sie liebte, un het ihri Nohchkumme, nämlich äich, üsgwählt üs ällei Mensch, so we s hiit isch.

10,16 So (a) bschniedet etze äiri Herz un sin etze nit bockig. 10,17 Denn dr HERR, äich Gott, isch dr Gott alli Götta un dr Herr iba alli Herren, dr großi Gott, dr Mächtige un dr Schreckliche, dr de Lit nit asieht un kei Gschenk nimmt 10,18 un schafft Recht d Waise un Witwe un het de Fremdlinge leb(lieb), daß sa(er) nene Ässä un Kleida git. 10,19 Drum sollt ihr au de Fremdlinge liebe; denn ihr sin au Fremdlinge gsi in Ägypteland. (a) 10,20 Den HERRN, di Gott, sollsch dü firchte, nem sollsch dü dene, nem sollsch dü ahänge un bi sinem Name schwören. 10,21 Na(Er) isch di Ruhm un di Gott, dr bi dir solchi große un schrecklichen Sach doe het, de di Aug gsähne hän. 10,22 Dini Vädare zehn nab noh Ägypte mit (a) siebzig Seele; aba etze het di dr HERR, di Gott, (b) zahlreich gmacht we de Schterne am Himmel.


11. Kapitel

11,1 So sollsch dü etze d HERRN, di Gott, liebe un si Gsetz, sini Ordnige, sini Rechte un sini Gebote hebed di Läbä lang. 11,2 Un wißet da hiit, was äiri Kinda nit wisse noh gsähne hän, nämlich de (a) Erziehung durch d HERRN, äire Gott, dzue sini Herrlichkeit, sini mächtige Hand un sinene ausgereckten Arm 11,3 un sini Zeiche un Werke, de na(er) doe het unda d Ägypta, a däm Pharao, däm Kenig vu Ägypte, un a sinem ganze Land; 11,4 un was sa(er) a dr Heeresmacht dr Ägypta doe het, a ihrem Rossen un Kärre, we na(er) des Wassa vum Schilfmeers iba sie hole, als sie äich nochgjagt sin un sie dr HERR umkumme glo hän, bis uf däne Dag; (a) 11,5 un was sa(er) äich doe het in dr Wüschte, bis ihr a däne Platz kumme sin, 11,6 was sa(er) Datan un Abiram doe het, d Sehn Eliabs, vum Bue(Suhn) Rubens, we d Bode ihrem Mul (Gosch) ufgmacht het un sie vuschlingt mit all ihrem Lit un ihrem Zelten un ällei ihrem Guet, des sie kauft hän, midde unda ganz Israel. (a) 11,7 Denn äiri Aug hän de große Werke vum HERRN gsähne, de na(er) doe het.

Segen vum Gehorsams - Fluech vum Ungehorsams

11,8 Drum sollt ihr alli de Gebote hebed, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, uf daß ihr stark d, hineinzukommen un des Land izneh, dohi ihr zeht, s izneh, 11,9 un daß dü lang läbsch in däm Land, des dr HERR, we na(er) äire Vädere gschwore het, nene un ihrem Nohchkumme ge will, ä (a) Land, drin Milch un Honig fleßt. 11,10 Denn des Land, in des dü kummsch, s izneh, isch nit we Ägypteland, vum ihr üsgzoge sin, wo dü di Some saje un selbscht zsuffe ge mußtest we ä Garte, 11,11 sundern s het Berg un Auen, de dr Rägä vum Himmel tränkt, - 11,12 ä Land, uf des dr HERR, di Gott, achthat un de Aug vum HERRN, vu dinem Gottes, imma aluege vum Afang vum Johr bis a si End.

11,13 a Werdet ihr etze uf mi Gebote härä, de i(ich) äich hiit bpfiehlt, daß ihr d HERRN, äire Gott liebet un nem dene vu ganzem Herz un vu ganza Seele, 11,14 so will i(ich) äirem Land Rägä ge zue vu sinere Ziit, Frehräge un Schboträge, daß dü einsammelst di Korn (Getreide), di Wi un di El, 11,15 un will dinem Viecha Gras ge uf dinem Feld, daß ihr ässä den un satt d. 11,16 Hete äich aba, daß sich äich Herz nit betören lasse, daß ihr abfallet un dene anderem Götta un bäte den sie a, 11,17 un daß dann(dnoh) dr Zorn (Wuet) vum HERRN entbrenne iba äich un (a) (b) schließe d Himmel zue, so daß kei Rägä kummt un d Bode ihr Krut nit git un ihr bald ausgetilgt d üs däm guete Land, des äich dr HERR ge het.

11,18 a So riße etze de Wort zue Herz un in äiri Seele un bindet sie zum Zeiche uf äiri Hand un macht sie zum Merkmol zwische äire Aug 11,19 un lehrt sie äiri Kinda, daß dü dvu schwätzesch, wenn dü in dinem Huus hockt odr undawägs bisch, wenn dü di niederlegst un wenn dü aufstehst. 11,20 Un schrieb sie a de Pfoschte vu dinem Huus un a di Tore, 11,21 uf daß ihr un äiri Kinda lang läbt in däm Land, des dr HERR, we er di Vädere gschwore het, nene ge will, solang de Däg vum Himmel iba dr Erde währen. 11,22 Denn wenn ihr de Gebote alli hebed d, de i(ich) äich bpfiehlt, un dnohch den, daß ihr d HERRN, äire Gott, liebet un wandelt in ällei sinene Wäg un nem anhanget, 11,23 so wird dr HERR alli de Velka vor äich her vutriebe, daß ihr greßeri un stärkere Velka beerbt, als ihr s sin. (a) 11,24 Alles Land, druf äiri Fußsohle kumm, soll äich si: vu dr Wüschte bis a d Berg Libanon un vum Schtrom Euphrat bis ans Meer im Weschte soll äich Gebiet si. 11,25 Nemad wird äich wiedaschtehn kenne. Angscht un (a) Angscht vor äich wird dr HERR iba ällei Land kumme losse, des ihr betretet, we na(er) äich zuegsait het.

11,26 Lueg, i(ich) lege äich hiit vor (a) d Segen un d Fluech: 11,27 (a) d Segen, wenn ihr ghert d Gebote vum HERRN, äires Gottes, de i(ich) äich hiit bpfiehlt; 11,28 d Fluech aba, wenn ihr nit folg d d Gebote vum HERRN, äires Gottes, un abweicht vum Wäg, d i(ich) äich hiit bpfiehlt, daß ihr anderem Götta nachwandelt, de ihr nit kennt. 11,29 Wenn di etze dr HERR, di Gott, in des Land hole, in des dü kumme sollsch, s izneh, so sollsch dü d Segen schwätze losse uf däm Berg (a) (b) Garizim un d Fluech uf däm Berg Ebal, 11,30 de gegeiba vum Jordans liege a dr Schtroß gege Sonnenuntergang im Land dr Kanaanita, de im Jordantal huuse, Gilgal gegeiba bi dr (a) Eiche More. 11,31 Denn ihr d iba d Jordan go, daß ihr rikumme, des Land izneh, des äich dr HERR, äich Gott, ge het, dmit ihr's einnehmt un drin wohnt. 11,32 So hän etze acht, daß ihr den noh ällei Gebote un Rechte, de i(ich) äich hiit vorlege.


12. Kapitel

MOSE VERKÜNDIGT DIE GESETZE

(Kapitel 12-26)

Di vu Gott bschtimmt Opferstätte

12,1 Des sin de Gebote un Rechte, de ihr hebed sollt, daß ihr dnohch den im Land, des dr HERR, dr Gott dinere Vädare, dir ge het, s izneh, solang dü im Land läbsch: 12,2 Zerstört alli heilige Schtätte, wo de Heide, de ihr vutriebe d, ihrem Götta dene hän, s isch uf hohen Bergen, uf Higel odr unda grene Baim, (a) (b) 12,3 un rißt um ihri Altäre un zerbrecht ihri Schteimole un vubrennt mit Fiir ihri heilige Pfähle, zerschlagt de Bilda ihra Götze un vutilgt ihrem Name vu selle Platz. 12,4 Ihr sollt däm HERRN, äirem Gott, so nit dene, 12,5 sundern de Platz, de dr HERR, äich Gott, erwählen wird üs ällei äire Schtämm, daß sa(er) sinene Name dert huuse losst, sollt ihr aufsuchen un dohi kumme. 12,6 Dorthin sollt ihr bringe äiri Brandopfa un äiri Schlachtopfa, äiri Zehnte un äiri heilige Abgaben, äiri Gelübdeopfer, äiri freiwilligen Opfa un de Erschtgeburt äira Rinda un Schof. 12,7 Un ihr un äich Huus sollt dert vor rem HERRN, äirem Gott, ässä un frehlich si iba ällei, was äiri Hand kauft het, womit äich dr HERR, äich Gott, gsegnet het. 12,8 Ihr sollt s nit so hebed, we ma(mir) s hiit do doe, ä jeda, was nem recht dünkt. 12,9 Denn ihr sin bisher noh nit zue d Rueh un zum Erbdeil kumme, des dir dr HERR, di Gott, ge wird. 12,10 Ihr d aba iba d Jordan go un in däm Land huuse, des äich dr HERR, äich Gott, zum Erbe üsdeile wird, un na(er) wird äich (a) (b) (c) (d) (e) (f) Rueh ge vor ällei äire Gegna(Feinde) um äich her, un ihr d sicha huuse. 12,11 Wenn etze dr HERR, di Gott, ä Platz üsgwählt, daß si Name dert wohne, sollt ihr dohi bringe ällei, was i(ich) äich bpfiehlt: äiri Brandopfa, äiri Schlachtopfa, äiri Zehnte, äiri heilige Abgaben un alli äiri auserlesenen Gelübdeopfer, de ihr däm HERRN geloben d. 12,12 Un ihr sollt frehlich si vor rem HERRN, äirem Gott, ihr un äiri Buebä(Sühn) un äiri Techta, äiri Knecht un äiri Mägde un de (a) Leviten, de in äire Schtädt huuse; denn sie hän nit Adeil noh Erbe mit äich.

12,13 a Hüte di, daß dü di Brandopfa nit a jeda Platz opfasch, de dü siehsch; 12,14 sundern a dr Platz, de dr HERR üsgwählt in nem dinere Schtämm, do sollsch dü di Brandopfa opfare un ällei doe, was i(ich) dir bpfiehlt. 12,15 Doch darfsch dü in ällei di Schtädt ganz noh Herzenslust schlachten un Fleisch ässä noh rem Segen vum HERRN, vu dinem Gottes, d er dir ge het. Der Reine we dr Unreine derfe dvu ässä, so we ma (a) (b) Reh odr Hirsch ißt. 12,16 Nur (a) (b) des Bloet sollsch dü nit ässä, sundern uf d Bode gießen we Wassa. 12,17 Dü darfsch aba nit ässä in di Schtädt vum Zehnte vu dinem Getreides, vu dinem Weins, vu dinem El, au nit vu dr Erschtgeburt dinere Rinda un dinere Schof odr vu irgendeina Gabe, de dü globt hesch, odr vu dinem freiwilligen Opfa odr vu dinere heilige Abgabe, 12,18 sundern (a) vor rem HERRN, dinem Gott, sollsch dü des ällei ässä a dr Platz, de dr HERR, di Gott, üsgwählt, dü un di Buebä(Sühn), di Techta, di Knecht, di Mägde un dr Levit, dr in dinere Schtadt läbt, un sollsch frehlich si vor rem HERRN, dinem Gott, iba ällei, was di Hand kauft het. 12,19 Un heetet di, daß dü d Leviten nit leer üsgoh losst, solang dü in dinem Land läbsch. (a) (b)

12,20 Wenn aba dr HERR, di Gott, di Gebiet erweitern wird, we na(er) dir zuegsait het, un dü saisch: I(Ich) will Fleisch essen-, wel s di gelüstet, Fleisch zue ässä, so iß Fleisch ganz noh Herzenslust. 12,21 Isch aba de Platz wiet vu dir, de dr HERR, di Gott, üsgwählt het, daß sa(er) sinene Name dert huuse lasse, so schlachte vu di Rinda odr Schof, de dir dr HERR ge het, we i(ich) dir bpfohle ha, un iß s in dinere Schtadt ganz noh Herzenslust. 12,22 So we ma (a) Reh odr Hirsch ißt, darfsch dü s ässä; dr Reine we dr Unreine derfe's beidi ässä. 12,23 Allein achte druf, daß dü (a) des Bloet nit ißt; denn des Bloet isch des Läbä; drum sollsch dü nit au mit däm Fleisch des Läbä ässä, 12,24 sundern dü sollsch des Bloet uf d Bode gießen we Wassa 12,25 un sollsch s nit ässä, uf daß dir's guet goht un di Kinda noh dir, wel dü doe hesch, was recht isch vor rem HERRN. 12,26 Aba di heilige Gaben, de dir bpfohle sin, un was dü gelobst, des sollsch dü aufladen un a de Platz bringe, de dr HERR üsgwählt het, 12,27 un sollsch di Brandopfa mit Fleisch un Bloet lege uf d Altar vum HERRN, vu dinem Gottes. Das Bloet dinere (a) Schlachtopfa soll gschittet wäre uf d Altar vum HERRN, vu dinem Gottes, aba des Fleisch sollsch dü ässä. 12,28 Sieh zue un her uf alli de Wort, de i(ich) dir bpfiehlt, uf daß dir's guet goht un di Kinda noh dir ewiglich, wel dü doe hesch, was recht un freud isch vor rem HERRN, dinem Gott.

12,29 Wenn dr HERR, di Gott, vor dir her de Velka ausrottet, zue däne dü kummsch, ihr Land izneh, un dü s ignumme hesch un drin wohnsch, 12,30 so heetet di, daß dü di nit vufihre losst, s nene nachzutun, nohchdäm sie vutilgt sin vor dir, un daß dü nit frogsch noh ihrem Götta un saisch: We hän de Velka ihrem Götta dene? (a) (b) Ebeso will au i(ich) s doe! 12,31 So sollsch dü däm HERRN, dinem Gott, nit dene; denn sie hän ihrem Götta ällei doe, was däm HERRN ä Greuel isch un was sa(er) haßt; denn sie hän ihrem Götta sogar ihri Buebä(Sühn) un Techta mit Fiir vubrennt.


13. Kapitel

Schtrof fir falsche Prophete un Vufihra zum Götzedenscht

13,1 *Alles, was i(ich) äich bpfiehlt, des sollt ihr hebed un dnohch doe. (a) Ihr sollt nigs dzuedoe un nigs davontun. 13,2 Wenn ä Prophet odr Träuma unda äich ufschtoht un dir ä Zeiche odr Wunda akindigt 13,3 un des Zeiche odr Wunda trifft ä, vum er dir gsait het, un er sait: Loß uns(us) anderem Götta folg, de ihr nit kennt, un nene dene, 13,4 so sollsch dü nit folg d Wort vumä däne Prophete odr Träumers; denn dr HERR, äich Gott, (a) vusuecht äich, um zue härä, ob ihr nen vu ganzem Herz un vu ganza Seele liebhabt. 13,5 Dem HERRN, äirem Gott, sollt ihr folg un nen firchte un sini Gebote hebed un vu sinere Schtimm folg un nem dene un nem ahänge. 13,6 Der (a) Prophet aba odr dr Träuma soll schterbe, wel la(er) äich glehrt het, abzufallen vum HERRN, äirem Gott, dr äich üs Ägypteland gfihrt un di üs dr Knechtschaft erlest het, un wel la(er) di vum Wäg abbringen wot, uf däm dü wandle sollsch, we dr HERR, di Gott, bpfohle het -, uf daß dü (b) des Bese üs dinere Midde wegtust.

13,7 Wenn di di Brueda, dinere Muetter Bue(Suhn), odr di Bue(Suhn) odr di Dochta odr di Wieb in di Ärm odr di Fründ(Freund), dr dir so leb(lieb) isch we di Läbä, heimlich überreden wird un sag: Loß uns(us) higo un anderem Götta dene, de dü nit kennsch noh di Vädare, 13,8 vu d Götta dr Velka, de um äich her sin, sie sin dir nah odr wiet, vu nem End dr Erde bis ans andere, 13,9 so willige nit ä un här nem nit. Au soll di Aug nen nit schonen, un dü sollsch di vu sinere nit erbarmen un sini Schuld nit verheimlichen, 13,10 sundern sollsch nen zum Dod bringe. (a) Dini Hand soll de erschte gege nen si, nen zue umbringe, un dnohch de Hand vum ganze Volks. 13,11 Ma soll nen zue Dod schteinige, denn na(er) het di abbringen wen vu däm HERRN, dinem Gott, dr di üs Ägypteland, üs dr Knechtschaft, gfihrt het, 13,12 uf daß ganz Israel aufhorche un sich fircht un ma nimi solch Beses doets unda äich.

13,13 Wenn dü vu irgendeina Schtadt, de dir dr HERR, di Gott, ge het, drin zue huuse, sag hersch: 13,14 S sin etliche heillose Lit ufträte üs dinere Midde un hän de Birga ihra Schtadt vufihrt un gsait: Len uns(us) higo un anderem Götta dene, de ihr nit kennt, 13,15 so sollsch dü gründlich sueche, forschen un froge. Un wenn sich findet, daß s gwiß isch, daß solch ä Greuel unda äich bassiere isch, 13,16 so sollsch dü de Birga der Schtadt erschlagen mit dr Schärfe vum Schwerts un a ihr d Bann vollstrecken, a ällei, was drin isch, au a ihrem Viecha, mit dr Schärfe vum Schwerts. (a) 13,17 Un ällei, was in ihr erbeutet wird, sollsch dü sammle midde uf däm Marktplatz un mit Fiir vubrenne de Schtadt un alli ihri Beute als ä Ganzopfa fir d HERRN, di Gott, daß sie in Trümmern liege fir imma un ne wieda aufgebaut wäre. 13,18 Un (a) loß nigs vum, was däm Bann vufalle isch, a dinere Hand kläbä, uf daß dr HERR vu sinem grimmigen Zorn (Wuet) abgewendet wäre un gib dir Barmherzigkeit un erbarm sich dinere un mehre di, we na(er) di Vädere gschwore het, 13,19 wenn dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, gehorchst un alli sini Gebote hebsch, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, daß dü doesch, was recht isch vor d Aug vum HERRN, vu dinem Gottes.


14. Kapitel

Verbot heidnischer Träuergebräuche. Reine un dräckigi Speisen

(vgl. 3. Moses 11)

14,1 Ihr sin Kinda vum HERRN, äires Gottes. Ihr (a) sollt äich um vumä Dode wille nit (b) wund ritzen noh (c) kahl scheren iba d Aug. 14,2 Denn dü bisch ä heiliges Volk däm HERRN, dinem Gott, un dr HERR het di üsgwählt, daß dü si Eigentum bisch, üs ällei Mensch, de uf Erde sin.

14,3 Dü sollsch nigs ässä, was däm Herrgott ä Greuel isch. 14,4 Des aba sin de Tiere, de ihr ässä derfä: Rind, Schof, Ziege, 14,5 Hirsch, Reh, Damhirsch, Steinbock, Gemse, Auerochs un Antilope. 14,6 Jedes Tierli, des gschpalteni Klauen het, ganz durchgespalten, un des wiederkäut, derfä ihr ässä. 14,7 De Tiere aba sollt ihr nit ässä unda däne, de wiederkäuen un de gschpalteni Klauen hän: des Kamel, d Hasen un d Klippdachs, de wiederkäuen, dere Klauen aba nit ganz durchgespalten sin; drum soll sie äich dreckig si. 14,8 Das Sau (Hutz), des zwar durchgschpalteni Klauen het, aba nit wiederkäut, soll äich drum dreckig si. Ihr Fleisch sollt ihr nit ässä, un ihr Kadaver sollt ihr nit arihre. 14,9 Des isch, was ihr ässä derfä vu ällei, was im Wassa läbt: ällei, was Flossen un Schuppen het, derfä ihr ässä. 14,10 Was aba nit Flossen noh Schuppen het, sollt ihr nit ässä; denn s isch äich dreckig. 14,11 Alli sufare (reine) Vegel ässä den. 14,12 De aba sin s, de ihr nit ässä sollt: dr Adla, dr Habicht, dr Fischaar, 14,13 dr Taucher, de Weihe, dr Geia mit sinene Arten 14,14 un alli Rabe mit ihrem Arten, 14,15 dr Strauß, de Nachteule, dr Kuckuck, dr Sperber mit sinene Arten, 14,16 des Käuzchen, dr Uhu, de Fledermaus, 14,17 de Rohrdommel, dr Storch, dr Schwan, 14,18 dr Reiher, dr Häher mit sinene Arten, dr Wiedehopf, de Schwalbe. 14,19 Au ällei, was Fligel het un kriecht, soll äich dreckig si, un ihr sollt s nit ässä. 14,20 Di sufare (reine) Vegel derfä ihr ässä.

14,21 Ihr sollt (a) kei Kadaver ässä; däm Fremdling in dinere Schtadt darfsch dü's ge, daß er's ässä odr daß er's vukauft nem Fremde(Üslända); denn dü bisch ä heiliges Volk däm HERRN, dinem Gott. Dü sollsch (b) des Böcklein nit kochen in dr Milch vu sinere Muetter. 14,22 Dü sollsch alli Johr d Zehnte absondern vu ällei Ertrag dinere Saat, dr üs dinem Acka kummt, (a) 14,23 un sollsch dvu (a) (b) ässä vor rem HERRN, dinem Gott, a dr Platz, de er üsgwählt, daß si Name dert wohne, nämlich vum Zehnte vu dinem Getreides, vu dinem Weins, vu dinem El un vu dr Erschtgeburt dinere Rinda un dinere Schof, uf daß dü firchte lernst d HERRN, di Gott, di Läbä lang. 14,24 Wenn aba dr Wäg zue wiet isch fir di, daß dü's nit hintragen kasch, wel de Platz dir zue wiet isch, de dr HERR, di Gott, üsgwählt het, daß sa(er) sinene Name dert huuse lasse, wenn dr HERR, di Gott, di gsegnet het, 14,25 so mache s zue Geld un nimm des Geld in di Hand un gang a de Platz, de dr HERR, di Gott, üsgwählt het, 14,26 un git des Geld fir ällei, woran di Herz Luscht het, s isch fir Rinda, Schof, Wi, schtarkes Getränk odr fir ällei, was di Herz wünscht, un iß dert vor rem HERRN, dinem Gott, un isch frehlich, dü un di Huus 14,27 un dr Levit, dr in dinere Schtadt läbt; d sollsch dü nit leer üsgoh losse, denn (a) er het nit Adeil noh Erbe mit dir.

14,28 Alli dräi Johr sollsch dü üssundere d ganze Zehnte vum Ertrag des Johr un sollsch nen hinterlegen in dinere Schtadt. (a) (b) 14,29 Dann(Dnoh) soll kumme dr Levit, dr nit Adeil noh Erbe mit dir het, un dr Fremdling un de Waise un de Witwe, de in dinere Schtadt läbä, un soll ässä un sich satt ässä, uf daß di dr HERR, di Gott, segne in ällei Werke dinere Hand, de dü doesch.


15. Kapitel

Das Erloßjohr

15,1 Alli siebä Johr sollsch dü ä Erloßjohr hebed. (a) 15,2 So aba soll's zögoh mit däm Erloßjohr: Wenn eina sinem Nächschte ebis geborgt het, dr soll's nem erlosse un soll's nit eintreiben vu sinem Nächschte odr vu sinem Brueda; denn ma het ä (a) (b) Erloßjohr ausgerufen däm HERRN. 15,3 Vu nem Fremde(Üslända) darfsch dü s eintreiben; aba däm, dr di Brueda isch, sollsch dü s erlosse. 15,4 S soll ibahaupt kei Ärm unda äich si; denn dr HERR wird di segnen in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe ge wird, 15,5 wenn dü nur dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, gehorchst un alli de Gebote hebsch, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, daß dü dnohch doesch! 15,6 Denn dr HERR, di Gott, wird di segnen, we na(er) dir zuegsait het. (a) Dann(Dnoh) wirsch dü vieli Mensch leihe, doch dü wirsch vu nemads borgen; dü wirsch iba vieli Velka herrsche, doch iba di wird nemads herrsche.

15,7 Wenn eina dinere Breda arm isch in irgendeina Schtadt in dinem Land, des dr HERR, di Gott, dir ge wird, so sollsch dü di Herz nit vuhärte un di Hand nit zuhalten gegeiba dinem arme Brueda, (a) 15,8 sundern sollsch sie nem ufden un (a) nem leihe, soviel er Mangel het. 15,9 Hüte di, daß nit in dinem Herz ä arglistiger s denke aufsteige, daß dü saisch: S naht des siebte Johr, des Erloßjohr -, un daß dü di arme Brueda nit unfreundlich ansiehst un nem nigs gibsch; sunscht wird da(er) gege di zum HERRN ruefä, un bi dir wird Sinde si. 15,10 Sundern dü sollsch nem ge, un di Herz soll sich's nit verdrießen losse, daß dü nem gibsch; denn dfir wird di dr HERR, di Gott, segnen in ällei di Werke un in ällei, was dü unternimmst. (a)

15,11 S wäre alliziit aArme si im Land; drum (a) (b) bpfiehlt i(ich) dir un sag, daß dü di Hand auftust dinem Brueda, dr unda druck un arm isch in dinem Land.

Iba de Frailossig hebräischa Sklaven

(vgl. 2. Moses 21,1-6)

15,12 Wenn sich di Brueda, ä Hebräer odr ä Hebräerin, dir vukauft, so soll la(er) dir sechs Johr dene; (a) im siebte Johr sollsch dü nen als fräi gschickt. 15,13 Un wenn dü nen freigibst, sollsch dü nen nit mit lärä Händ(Pfode) vu dir go losse, 15,14 sundern dü sollsch nem aufladen vu di Schof, vu dinere Tenne, vu dinere Kelter, so daß dü gibsch vum, womit di dr HERR, di Gott, gsegnet het, 15,15 un sollsch dra denken, (a) daß dü au Knecht warsch in Ägypteland un dr HERR, di Gott, di erlest het; drum bpfiehlt i(ich) dir des hiit. 15,16 Wird er aba zue dir schwätze: I(Ich) will nit fortgehen vu dir, denn i(ich) ha di un di Huus leb(lieb) - wel nem wohl bi dir isch -, 15,17 so nimm ä Pfreme un durchbohre nem si Ohr a däm Pfoschte dr Dire un loß nen fir imma di Knecht si. Mit dinere Magd sollsch dü ebeso doe. 15,18 Un loß dir's nit schwerfallen, daß dü nen freiläßt, denn na(er) het dir sechs Johr we zwei Dagelehna dene; so wird dr HERR, di Gott, di segnen in ällei, was dü doesch.

Heiligung dr Erschtgeburt

15,19 Alli (a) Erschtgeburt, de unda di Rinda un Schof uf d Welt kummt, sollsch dü, wenn sie männlich isch, däm HERRN, dinem Gott, heilige. Dü sollsch nit ackern mit däm Erschtling dinere Rinda un nit scheren de Erschtling dinere Schof. 15,20 (a) Vor däm HERRN, dinem Gott, sollsch dü sie ässä jährlich a dr Platz, de dr HERR üsgwählt, dü un di Huus. 15,21 Wenn's aba ä Fehla het, daß s hinkt odr blind isch odr sunscht irgendeinen bese (a) Fehla het, so sollsch dü s nit opfare däm HERRN, dinem Gott; 15,22 sundern in dinere Schtadt sollsch dü s ässä, dü bisch dreckig odr sufa, we ma (a) Reh un Hirsch ißt, 15,23 nur daß dü (a) si Bloet nit ißt, sundern s uf d Bode gießt we Wassa!

16. Kapitel

Vu d dräi jährlichen Hauptfesten

(vgl. 2. Moses 23,14-17; 34,18-24; 3. Moses 23)

16,1 Achte uf d Monet Abib, daß dü (a) Passa hebsch däm HERRN, dinem Gott; denn im Monet Abib het di dr HERR, di Gott, bi Nacht üs Ägypte gfihrt. 16,2 Un dü sollsch däm HERRN, dinem Gott, des Passa schlachten, Schof un Rinda, a dr Platz, de dr HERR erwählen wird, daß si Name dert wohne. 16,3 Dü sollsch kei Gesäuertes dzue ässä. Siebä Däg sollsch dü Ungsiirtes ässä, Brot vum Elends - denn (a) in Hesch bisch dü üs Ägypteland gflohe -, uf daß dü vum Dag vu dinem Auszugs üs Ägypteland gedenkst di Läbä lang. 16,4 S soll siebä Däg lang kei Surdeig gsähne wäre in dinem ganze Land un soll au nigs vum Fleisch, des am Obend vum erschte Dag gschlachtet isch, iba Nacht bliebe bis zum Morge.

16,5 Dü darfsch nit Passa schlachten in irgendeina dinere Schtädt, de dir dr HERR, di Gott, ge het, 16,6 sundern a dr Platz, de dr HERR, di Gott, erwählen wird, daß si Name dert wohne. Do sollsch dü des Passa schlachten am Obend, wenn de Sunne undagange isch, zue der Ziit, als dü üs Ägypte zogst, 16,7 un sollsch s kochen un ässä a dr Platz, de dr HERR, di Gott, erwählen wird, un sollsch am Morge umkähre un heimgehen in di Wohnig. 16,8 Sechs Däg sollsch dü Ungsiirtes ässä, un am siebte Dag isch Fäschtvusammlig fir d HERRN, di Gott; do sollsch dü keini Arbet doe.

16,9 Siebä Wuche sollsch zue zehle un dmit afange, wenn ma zerscht de Sichle a de Halme legt, 16,10 un sollsch des (a) Wuchefescht hebed däm HERRN, dinem Gott, un ä fräiwilligi Gabe dinere Hand ge je noh rem, we di dr HERR, di Gott, gsegnet het. 16,11 Un sollsch frehlich si vor rem HERRN, dinem Gott, dü un di Bue(Suhn), di Dochta, di Knecht, di Magd un dr Levit, dr in dinere Schtadt läbt, dr Fremdling, de Waise un de Witwe, de in dinere Midde sin, a dr Platz, de dr HERR, di Gott, erwählen wird, daß si Name do wohne. 16,12 (a) Denke dra, daß dü Knecht in Ägypte gsi bisch, un beachte un halte de Gebote.

16,13 Das Laubhittefäscht sollsch dü hebed siebä Däg, wenn dü igsammlet hesch vu dinere Tenne un vu dinere Kelter, 16,14 un dü sollsch frehlich si a dinem Fäscht, dü un di Bue(Suhn), di Dochta, di Knecht, di Magd, dr Levit, dr Fremdling, de Waise un de Witwe, de in dinere Schtadt läbä. (a) (b) 16,15 Siebä Däg sollsch dü däm HERRN, dinem Gott, des Fäscht hebed a dr Platz, de dr HERR erwählen wird. Denn dr HERR, di Gott, wird di segnen in dinere ganze Ernte un in ällei Werke dinere Händ(Pfode); drum sollsch dü frehlich si.

16,16 Dräimol im Johr soll ällei, was männlich isch in dinere Midde, vor rem HERRN, dinem Gott, erschiene, a dr Platz, de dr HERR erwählen wird: zum Fäscht dr ungsiirte Brot, zum Wuchefescht un zum Laubhittefäscht. Sie soll aba nit mit lärä Händ(Pfode) vor rem HERRN erschiene, 16,17 sundern ä jeda mit däm, was sa(er) z ge vumag, noh rem Segen, d dir dr HERR, di Gott, ge het.

Vu d Richtern un Amtleuten

16,18 (a) Richta un (b) Amtlit sollsch dü dir bschtelle in ällei Tore (Dummköpf) dinere Schtädt, de dir dr HERR, di Gott, ge wird, in jeda dinere Schtämm, daß sie des Volk richten mit Grechtem Gricht. 16,19 Dü sollsch des Recht nit beugen un sollsch au de Lit nit aluege un keini Gschenkli nähmä; denn Gschenkli mache de Art blind un vudrille de Sach dr Grechte. (a) 16,20 Was recht isch, däm sollsch dü nohchjage, dmit dü läbä un des Land inähme kasch, des dir dr HERR, di Gott, ge wird.

Verbot heidnischer Kultbräuche. Schtrof fir Abgötterai

16,21 Dü sollsch dir (a) kei Holzpfahl als (b) Ascherabild errichten bi däm Altar vum HERRN, vu dinem Gottes, d dü dir machsch. 16,22 Dü sollsch dir (a) (b) kei Schteimol ufrichte; denn des haßt dr HERR, di Gott.

17. Kapitel

17,1 Dü sollsch däm HERRN, dinem Gott, kei Rind odr Schof opfare, des ä Fehla odr irgend ebis Schlimmes a sich het; denn des isch däm HERRN, dinem Gott, ä Greuel. (a) (b)

17,2 a Wenn bi dir in eina dinere Schtädt, de dir dr HERR, di Gott, ge wird, jemads gfunde wird, Ma odr Wieb, dr do den, was däm HERRN, dinem Gott, mißflegt, daß sa(er) sinene Packt(Abkumme) übertritt 17,3 un higehn un dene anderem Götta un bäte den sie a, s isch (a) Sunne odr Mond odr des ganzi Heer vum Himmel, was i(ich) nit bpfohle ha, 17,4 un s wird dir angezeigt, un dü hersch s, so sollsch dü gründlich dnohch forschen. Un wenn dü findest, daß s gwiß wohr isch, daß solch ä Greuel in Israel bassiere isch, 17,5 so sollsch dü d Ma odr de Wieb, de ä solchi Übeltat gmacht het hän, nüsfihre zue dinem Dor un sollsch sie zue Dod schteinige. (a) 17,6 Uf zweier odr dreier Ziige Mul (Gosch) soll schterbe, wer vum Dod wert isch, aba uf nur vumä Ziige Mul (Gosch) soll la(er) nit schterbe. (a) (b) (c) 17,7 Di Hand dr Ziige soll de erschte si, nen zue umbringe, un dnohch de Hand vum ganze Volks, daß dü des Bese üs dinere Midde wegtust.

Isetzig vumä Obergerichtes

17,8 Wenn ä Sach vor Gricht dir zue schwer si wird, s gang um Bloetschuld, um Schadä, um Gewalttat odr was sunscht Streitsachen sin in di Tore (Dummköpf), so sollsch dü di ufmache un nufgoh zue dr Platz, de dr HERR, di Gott, erwählen wird, 17,9 un zue d (a) levitischen Prieschta (Pfarra) kumme un zum Richta, dr zue dr Ziit si wird, un sie bfroge. Di soll dir des Urdeil sag. 17,10 Un dü sollsch doe noh rem, was sie dir sag a dr Platz, de dr HERR erwählen wird, un sollsch s hebed, daß dü doesch noh ällei, was sie di lehre wäre. 17,11 An de zeigt, de sie dir ge, un a des Urdeil, des sie dir sag, sollsch dü di hebed, so daß dü dvu nit abwiechsch nit zue d Rechte noh zue d Linke. 17,12 Un wenn jemads vumesse handle wird, daß sa(er) däm Prieschta nit ghert, dr dert im Denscht vum HERRN, vu dinem Gottes, schtoht, odr däm Richta, dr soll schterbe, un dü sollsch des Bese üs Israel wegtun, 17,13 uf daß ällei Volk aufhorche un sich fircht un nimi vumesse isch.

Das Königsgesetz

17,14 Wenn dü in des Land kummsch, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, un s einnimmst un drin wohnsch un dann(dnoh) saisch: I(Ich) will ä (a) Kenig iba mi anesitzä, we nen alli Velka um mi her hän, 17,15 so sollsch dü d zum Kenig iba di anesitzä, d dr HERR, di Gott, erwählen wird. Dü sollsch aba ä üs di Breda zum Kenig iba di anesitzä. Dü darfsch nit irgendeinen Fremde(Üslända), dr nit di Brueda isch, iba di anesitzä. 17,16 Nur daß sa(er) (a) nit vieli Ross halte un fihr des Volk nit wieda noh Ägypte, um de Zahl vu sinere Ross zue mehren, wel dr HERR äich gsait het, daß ihr etze nit wieda däne Wäg go sollt. 17,17 Na(Er) (a) soll au nit vieli Wieba nähmä, daß si Herz nit abgewandt wäre, un (b) soll au nit viel Silba un Gold sammle. 17,18 Un wenn na(er) etze hocke wird uf däm Thron vu sinem Königreichs, soll la(er) ä Abschrift des Gsetz, we s d levitischen Prieschta (Pfarra) vorliegt, in ä Buech schriebe losse. 17,19 Das soll bi nem si, un na(er) soll drin läse si Läbä lang, dmit er d HERRN, sinene Gott, firchte lernt, daß sa(er) halte alli Wort des Gsetz un de Rechte un dnohch doets. 17,20 Si Herz soll sich nit ufhebe iba sini Breda un (a) soll nit mach platz vum Gebot nit zue d Rechte noh zue d Linke, uf daß sa(er) verlängere de Däg vu sinere Herrschaft, er un sini Buebä(Sühn), in Israel.

18. Kapitel

Recht dr Prieschta un Leviten

18,1 Di (a) levitischen Prieschta, dr ganzi Schtamm Levi, soll nit Adeil noh Erbe hän mit Israel. Vu d (b) (c) (d) Fiiropfan vum HERRN un däm, was nem kert, soll sie ässä. 18,2 Drum soll sie kei Erbe unda ihrem Breda hän; dr HERR isch ihr Erbdeil, we na(er) nene zuegsait het.

18,3 Das soll aba des Recht dr Prieschta si a des Volk, a de, de ä Schlachtopfa darbringen, s isch Rind odr Schof, daß ma däm Prieschta gib de Vorderkeule un beidi Kinnbacken un d Buch (Ranze) 18,4 un de (a) Erschtling vu dinem Korns, vu dinem Weins un vu dinem El un de Erschtling vu dr Schur dinere Schof. 18,5 Denn dr HERR, di Gott, het nen üsgwählt üs ällei di Schtämm, daß er schtand im Denscht im Name vum HERRN, er un sini Buebä(Sühn) fir alli Ziit.

18,6 Wenn ä Levit kummt üs eina dinere Schtädt üs ganz Israel, wo na(er) ä (a) (b) Gascht isch, un kummt ganz noh vu sinem Herz Wunsch a de Platz, de dr HERR erwählen wird, 18,7 so soll la(er) dene im Name vum HERRN, vu sinem Gottes, we alli sini Breda, de Leviten, de dert vor rem HERRN schtoh. 18,8 Sie soll gliche Adeil zue ässä hän üßa däm, was eina het vu däm vukaufe Guet vu sinere Vädare.

Vu falscher un rechter Prophetie

18,9 Wenn dü in des Land kummsch, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, so sollsch dü nit lerne, de Greuel der Velka zue doe, 18,10 daß nit jemads unda dir gfunde wäre, dr sinene Bue(Suhn) odr sini Dochta (a) durchs Fiir go losst odr (b) Wahrsagarai, Hellseherei, geheime Künste odr Zaubarai tribt 18,11 odr Bannungen odr Geischtirbschwörungen odr (a) Zeichendeuterei vornimmt odr (b) de Dode befragt. 18,12 Denn wer des den, dr isch däm HERRN ä Greuel, un um solcha Greuel wille vertreibt dr HERR, di Gott, de Velka vor dir. 18,13 Dü aba sollsch (a) (b) untadelig si vor rem HERRN, dinem Gott.

18,14 Denn de Velka, dere Land dü inähme wirsch, härä uf Zeichendeuter un Wahrsaga; dir aba het dr HERR, di Gott, so ebis vuwehrt. 18,15 Einen Prophete we mi wird dir dr HERR, di Gott, mache üs dir un üs di Breda; däm sollt ihr folg. (a) (b) (c) (d) (e) (f) 18,16 Ganz so we dü s vum HERRN, dinem Gott, (a) (b) erbeten hesch am Horeb am Däg dr Vusammlig (Bagasch) un saisch: I(Ich) will etze nimi härä de Schtimm vum HERRN, vu minem Gottes, un des großi Fiir nimi aluege, dmit i(ich) nit schtirb. 18,17 Un dr HERR sait zue ma(mir): (a) Sie hän recht gsait. 18,18 I(Ich) will nene ä Prophete, we dü bisch, mache üs ihrem Breda un mi Wort (a) (b) (c) (d) in sinene Mul (Gosch) ge; dr soll zue nene schwätze ällei, was i(ich) nem gebieten wäre. 18,19 Doch wer mi Wort nit härä wird, de na(er) in minem Name schwätzt, vum will ich's fordare.

18,20 Doch wenn ä Prophet so vumesse isch, daß sa(er) schwätzt in minem Name, was i(ich) nem nit bpfohle ha, un wenn eina schwätzt in däm Name anderer Götta, der Prophet soll schterbe. (a) (b) 18,21 Wenn dü aba in dinem Herz sag würdest: We ka i(ich) merken, welches Wort dr HERR nit gsait het? - 18,22 wenn dr Prophet schwätzt in däm Name vum HERRN un s wird nigs drus un s kumm nit ä, dann(dnoh) isch des ä Wort, des dr HERR nit gsait het. Der Prophet het's üs Vermessenheit gsait; drum schiech di nit vor nem. (a) (b)


19. Kapitel

19,1 Wenn dr HERR, di Gott, de Velka üsgrottet het, dere Land dir dr HERR, di Gott, ge wird, daß dü s einnimmst un in ihrem Schtädt un Hiisa wohnsch, 19,2 sollsch dü dir (a) dräi Schtädt üssundere im Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, s izneh. 19,3 Un dü sollsch d Wäg dohi herrichten un des Gebiet vu dinem Land, des dir dr HERR, di Gott, zue eigen ge wird, in dräi Kreise teilen, dmit dohi fliehen ka, wer ä Totschlag doe het.

19,4 Un in däm Fall soll ä Totschläger, dr dohi flieht, am Läbä bliebe: Wenn jemads sinene Nächschte erschlägt, nit vorsätzlich, un het dvor kei Haß gege nen ka, 19,5 etwa wenn jemads mit sinem Nächschte in d Wald goht, Holz zue hauen, un sini Hand holte mit dr Axt üs, des Holz abzuhauen, un des Ise fihr vum Stiel un träfe sinene Nächschte, so daß sa(er) schtirbt: dr soll in ä der Schtädt fliehen, dmit da(er) am Läbä bliebe; 19,6 uf daß nit dr Bloeträcher däm Totschläger nohchjagt in dr Hitzi vu sinem Zorn (Wuet)es un nen einhole, wel dr Wäg so wiet isch, un nen totschlage, wo na(er) doch nit vum Dod schuldig isch, wel la(er) dvor kei Haß gege nen ka het. 19,7 Drum bpfiehlt i(ich) dir, daß dü dräi Schtädt aussonderst.

19,8 Un wenn dr HERR, di Gott, di Gebiet erweitern wird, we na(er) di Vädere gschwore het, un dir ällei Land git, des sa(er) zuegsait het, di Vädere z ge 19,9 - wenn dü nur alli de Gebote hebed wirsch, daß dü dnohch doesch, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, daß dü d HERRN, di Gott, leb hesch (liebsch) un in sinene Wäg wandelst di Läbä lang -, so sollsch dü noh dräi Schtädt zue däne draie hinzutun, 19,10 uf daß nit unschuldiges Bloet in dinem Land vuschittet wäre, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe git, un so Bloetschuld uf di kummt.

19,11 Wenn aba jemads Haß trait gege sinene Nächschte un lauert uf nen un macht sich iba nen her un schlat nen dod un flieht in ä der Schtädt, 19,12 so soll de Älteschte vu sinere Schtadt hinschicken un nen vu do holen losse un nen in de Händ(Pfode) vum Bloeträchers ge, daß sa(er) schtirb. 19,13 Dini Aug soll nen nit schonen, un dü sollsch des (a) unschuldig vergossene Bloet üs Israel wegtun, daß dir's guet goht.

Gegen Landraub un falsches Ziignis

19,14 Dü sollsch vu dinem (a) Nächschte Grenze, de de Vorfahren festgesetzt hän, nit verrücken in dinem Erbdeil, des dü erbst, im Land, des dir dr HERR, di Gott, ge het, s izneh.

19,15 S soll kei einzelner Ziige gege jemads ufträte wägä irgendeina Missetat odr Sinde, was fir ä Sinde s au isch, de ma doe ka, sundern durch zweier odr dreier Ziige Mul (Gosch) soll ä Sach gültig si. (a) (b) (c) (d) (e) 19,16 Wenn ä frevelhafter Ziige gege jemads auftritt, um nen eina Ibatretig zue bschuldige, 19,17 so soll de beidi Manne(Männa), de ä Sach mitänanda hän, vor d HERRN träte, vor de Prieschta un Richta, de zue selle Ziit si wäre, 19,18 un de Richta soll gründlich nachforschen. Un wenn dr falsche Ziige ä falsches Ziignis gege sinene Brueda ge het, 19,19 so sollt ihr mit nem doe, we na(er) denkt, sinem Brueda zue doe, dmit dü des Bese üs dinere Midde wegtust, 19,20 uf daß de anderem aufhorchen, sich firchte un etze nimi solchi bese Sach doe in dinere Midde. 19,21 Di Aug soll nen nit schonen: (a) Läbä um Läbä, Aug um Aug, Zahn um Zahn, Hand um Hand, Fueß um Fueß.


20. Kapitel

Kriegsgesetze

20,1 Wenn dü in ä Kreg zehsch gege di Gegna(Feinde) un siehsch Ross un Kärre vumä Heeres, des greßa isch als dü, so fircht di nit vor nene; denn dr HERR, di Gott, dr di üs Ägypteland gfihrt het, isch mit dir. 20,2 Wenn ihr etze üszehn zum Kampf, so soll dr Prieschta herzutreten un mit däm Volk schwätze 20,3 un zue nene schwätze: Israel, her zue! Ihr zeht hiit in d Kampf gege äiri Gegna(Feinde). Aira Herz verzage nit, firchtet äich nit un erschreckt nit un len äich nit grauen vor nene; 20,4 denn dr HERR, äich Gott, goht mit äich, daß sa(er) fir äich streite mit äire Gegna(Feinde), um äich zue helfe.

20,5 Un de aAmtleute soll mit däm Volk schwätze un sag: Wer ä näjes(naies) Huus bäut het un het's noh nit eingeweiht, dr mache sich uf un kähre heim, uf daß sa(er) nit schtirb im Kreg un ä anderer s einweihe. 20,6 Wer ä Wiberg abäut het un het sini (a) (b) Fricht noh nit genossen, dr mache sich uf un kähre heim, daß sa(er) nit im Kriege schtirb un ä anderer sini Fricht genieße. 20,7 Wer mit nem Maidle vusproche(vulobt) isch un (a) het s noh nit heimgeholt, dr mache sich uf un kähre heim, daß sa(er) nit im Kreg schtirb un ä anderer hole s heim. 20,8 Un de Amtlit soll wieda mit däm Volk schwätze un schwätze: (a) Wer sich firchtet un ä verzagtes Herz het, dr mache sich uf un kähre heim, uf daß sa(er) nit au des Herz vu sinere Breda feige mache, we si Herz isch. 20,9 Un wenn de Amtlit des ällei zum Volk gsait hän, so soll sie Heerführer a de Schpitze vum Volks schtelle.

20,10 Wenn dü vor ä Schtadt zehsch, um gege sie zue kämpfen, so sollsch dü ihr zerscht d Friede anbieten. 20,11 Antwortet sie dir friedlich un den dir ihri Tore uf, so soll des ganzi Volk, des drin gfunde wird, dir fronpflichtig si un dir dene. 20,12 Will sie aba nit Friede mache mit dir, sundern mit dir Kreg fihre, so belagere sie. 20,13 (a) (b) Un wenn sie dr HERR, di Gott, dir in de Hand git, so sollsch dü ällei, was männlich drin isch, mit dr Schärfe vum Schwerts erschlagen. 20,14 Nur de Wieba, de Kinda un des Viecha un ällei, was in dr Schtadt isch, un alli Beute sollsch dü unda dir üsdeile un sollsch ässä vu dr Beute dinere Gegna(Feinde), de dir dr HERR, di Gott, ge het. 20,15 So sollsch dü mit ällei Schtädt doe, de arg wiet vu dir liege un nit zue d Schtädt der Velka do ghäre.

20,16 aAba in d Schtädt der Velka do, de dir dr HERR, di Gott, zum Erbe ge wird, sollsch dü nigs läbä losse, was Odem het, 20,17 sundern sollsch a nene d Bann vollstrecken, nämlich a d Hetita, Amorita, Kanaanita, Perisita, Hiwita un Jebusita, we dir dr HERR, di Gott, bpfohle het, 20,18 dmit sie äich nit lehre, all de Greuel zue doe, de sie im Denscht ihra Götta tribä, un ihr äich so vusindigt a däm HERRN, äirem Gott.

20,19 Wenn dü vor eina Schtadt lang Ziit liege mueß, gege de dü kämpfst, um sie zue erobern, so sollsch dü ihri Baim nit vuderbe un mit Äxten umhauen, denn dü kasch dvu ässä; drum sollsch dü sie nit fälle. Di Baim uf däm Feld sin doch nit Mensch, daß dü sie belagere müßtest! 20,20 Di Baim aba, vu däne dü weisch, daß ma nit dvu ißt, de darfsch dü vuderbe un fälle un ä Bollwerk drus bäue gege de Schtadt, de mit dir Kreg fihrt, bis dü sie besiegt hesch.


21. Kapitel

Sehnig vumä Mord vu unbekannter Hand

21,1 Wenn ma ä Erschlagenen findet in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, s izneh, un na(er) lit uf freiem Feld un ma wiß nit, wer nen erschlagen het, 21,2 so soll di Älteschte un Richta nusgoh un d Wäg abmessen vum Erschlagenen bis zue d umliegende Schtädt. 21,3 Weli Schtadt am nägschte lit, dere Älteste soll ä jungi Kuh nähmä, mit dr ma noh nit gschafft un de noh nit am Joch zoge het, 21,4 un soll sie hinabführen in ä Talgrund, dr nit bearbeitet noh besät isch, un dert im Talgrund ihr des Gnick brechen. 21,5 Un de Prieschta, de Leviten, soll herzutreten, denn dr HERR, di Gott, het sie üsgwählt, daß sie nem dene un in sinem Name segnen, un (a) noh ihrem Urdeil soll alli Sache un alli Schäden grichtet wäre. 21,6 Un alli Älteschte dr Schtadt, de däm Erschlagenen am nägschte lit, soll (a) ihri Händ(Pfode) wäsche iba dr jungen Kuh, dr im Talgrund des Gnick broche isch. 21,7 Un sie soll anheben un sag: Unsere Händ(Pfode) hän des Bloet nit vuschittet, un unsari Aug hän's nit gsähne. 21,8 Entsühne di Volk Israel, des dü, dr HERR, erlest hesch; lege nit des unschuldig vergossene Bloet uf di Volk Israel! So wird fir sie de Bloetschuld gesühnt si. 21,9 So sollsch dü des (a) unschuldig vergossene Bloet üs dinere Midde wegtun, dmit dü handelst, we s recht isch vor d Aug vum HERRN. 21,10 Wenn dü in ä Kreg zehsch gege di Gegna(Feinde) un dr HERR, di Gott, git sie dir in di Händ(Pfode), daß dü Gfangeni vu nene wegführst, 21,11 un siehsch unda d Gfangene ä schenes Maidle un gewinnst sie leb(lieb), daß dü sie zue d Wieb nimmsch, 21,12 so fihr sie in di Huus un loß sie ihr Hoor abscheren un ihri Nägel bschnide 21,13 un de Kleida ablegen, in däne sie gfange gnumme wird, un loß sie in dinem Huus si un ä Monet lang ihrem Vada (Babbe) un ihri Muetter beweinen. Dnohch gang zue ihr un nimm sie zue d Ehe un loß sie di Wieb si. 21,14 Wenn dü aba kei Gfalle me a ihr hesch, so sollsch dü sie go losse, wohi sie will; dü sollsch sie aba nit um Geld vukaufe odr als Sklavin behandeln, wel dü zue ihr eingegangen bisch.

Vum Recht vum Erschtgeborene

21,15 Wenn jemads zwei Wieba het, ä, de na(er) liebhat, un ä, de na(er) nit liebhat, un beidi nem Kinda uf d Welt bringe, de Wieb, de na(er) liebhat, un de ungeliebte, un (a) dr Erschtgeborene isch vu dr ungeliebten Wieb 21,16 un de Ziit kummt, daß sa(er) sinene Sehn des Erbe austeile, so ka er nit d Bue(Suhn) dr Wieb, de na(er) liebhat, zum erstgeborenen Bue(Suhn) mache vor däm erstgeborenen Bue(Suhn) dr ungeliebten; 21,17 sundern na(er) soll d Bue(Suhn) dr ungeliebten Wieb als d erschte Bue(Suhn) anerkennen un nem zwei Deil ge vu ällei, was do isch; denn der isch dr (a) Erschtling vu sinere Kraft, un si isch des Recht dr Erschtgeburt.

Dodesschtrof fir ungeratene Buebä(Sühn)

21,18 Wenn jemads ä widerspenstigen un ungehorsamen Bue(Suhn) het, dr (a) (b) dr Schtimm vu sinem Vada (Babbe) un vu sinere Muetter nit ghert un au, wenn sie nen ziichtige, nene nit folg will, 21,19 so soll nen Vada (Babbe) un Muetter packe un zue d Älteschte dr Schtadt fihre un zum Dor vum Ortes 21,20 un zue d Älteschte dr Schtadt sag: Des unsa Bue(Suhn) isch bockig un unghorsam un ghert unsera Schtimm nit un isch ä Prasser un Trunkenbold. 21,21 So soll nen schteinige alli Lit vu sinere Schtadt, daß sa(er) schtirb, un dü sollsch so des Bese üs dinere Midde wegtun, daß ganz Israel aufhorche un sich fircht.

Bestattung vumä Aufgehängten

21,22 (a) (b) (c) (d) (e) Wenn jemads ä Sinde doe het, de vum Dod wert isch, un wird umbrocht un ma hängt nen a ä Holz, 21,23 so soll si Leiche (a) (b) (c) nit iba Nacht a däm Holz bliebe, sundern dü sollsch nen am selben Däg beerdige - denn (d) ä Aufgehängter isch vufluecht bi Gott -, uf daß dü di Land nit dreckig machsch, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe git.

22. Kapitel

Verschiedene Vorschriften

22,1 Wenn dü vu dinem Brueda Rind odr Schof irregehen siehsch, so sollsch dü di ihra aneh un sie wieda zue dinem Brueda fihre. (a) 22,2 Wenn aba di Brueda nit nooch bi dir wohnt un dü kennsch nen nit, so sollsch dü sie in di Huus nähmä, daß sie bi dir bliebe, bis sie di Brueda suecht, un sollsch sie nem dann(dnoh) wiedage. 22,3 So sollsch dü doe mit sinem Esel, mit sinem Häß(Kleid) un mit ällei Vulorene, des di Brueda vuliert un dü findest; dü darfsch di däm nit entziehen.

22,4 Wenn dü vu dinem Brueda Esel odr Rind undawägs flege siehsch, so sollsch dü di ihra aneh un nene aufhelfen.

22,5 Eine Wieb soll nit Männersachen schleipfe, un ä Ma soll nit Frauenkleider azege; denn wer des den, dr isch däm HERRN, dinem Gott, ä Greuel.

22,6 Wenn dü undawägs ä Vogelnest findest uf nem Baum odr uf dr Erde mit Jungen odr mit Eiern un de Muetter hockt uf d Jungen odr uf d Eiern, so sollsch dü nit de Muetter mit d Jungen nähmä, 22,7 sundern dü darfsch de Jungen nähmä, aba de Muetter sollsch dü flege losse, uf daß dir's guet goht un dü lang läbsch.

22,8 Wenn dü ä näjes(naies) Huus bäusch, so mache ä Geländer ringsum uf dinem Dache, dmit dü nit Bloetschuld uf di Huus ladest, wenn jemads herabfällt.

22,9 a Dü sollsch di Wiberg nit mit Zweierlei bepflanzen, dmit däm Heiligtum nit des Ganze verfalle: dr Some, d dü gsajt hesch, un dr Ertrag vum Wiberg. 22,10 Dü sollsch nit ackern au mit nem Rind un nem Esel. 22,11 Dü sollsch nit azege ä Häß(Kleid), des üs Wulle un Leine au gmacht isch.

22,12 Dü sollsch dir (a) Quasten mache a d vier Zipfeln vu dinem Mantels, mit däm dü di bedeckst.

Gsetze zum Schutz dr Verleumdeten un Vergewaltigten

22,13 Wenn jemads ä Maidle zue d Wieb nimmt un wird ihra überdrüssig, nohchdäm ma(er) zue ihr gange isch, 22,14 un legt ihr ebis Schändliches zue d Lascht un hole ä beses Gschwätz iba sie uf un sait: Des Maidle hab i(ich) ghirotet, un als i(ich) zue ihr goht, findet i(ich) sie nit als Jungfrau, 22,15 so soll Vada (Babbe) un Muetter vum Mädchens de Zeiche ihra Jungfräulichkeit nähmä un vor de Älteschte dr Schtadt im Dor bringe. 22,16 Un dr Vada (Babbe) vum Mädchens soll zue d Älteschte sag: I(Ich) ha däm Ma mi Dochta zue d Wieb ge; etze isch scha(er) ihra überdrüssig wore 22,17 un legt ihr Schändliches zue d Lascht un sait: I(Ich) ha di Dochta nit als Jungfrau gfunde. Do aba sin de Zeiche dr Jungfräulichkeit wägä ma(mir) Dochta. Un sie soll de Decke vor d Älteschte dr Schtadt üsbreite. 22,18 Un de Älteschte dr Schtadt soll d Ma nähmä un ziichtige 22,19 un nem (a) ä Buße vu hundat Silberstücken uflege un sie däm Vada (Babbe) vum Mädchens ge, wel la(er) iba ä Jungfrau in Israel ä beses Gschwätz ufbrocht het. Un na(er) soll sie als Wieb bhalte un darf sie si Läbä lang nit gschickt. 22,20 Isch's aba de Wohret, daß des Maidle nimi Jungfrau war, 22,21 so soll ma sie üsä vor de Dire vum Huus ihrem Vada (Babbe) fihre, un de Lit dr Schtadt soll sie zue Dod schteinige, wel sie ä (a) Schandtat in Israel gmacht het un in ihrem Vada (Babbe) Huus Hurarai triebe het; so sollsch dü des Bese üs dinere Midde wegtun.

22,22 Wenn jemads däbi packt wird, daß sa(er) eina (a) (b) Wieb beiwohnt, de ä Ehemann het, so soll sie beidi schterbe, dr Ma un de Wieb, dr er beigewohnt het; so sollsch dü des Bese üs Israel wegtun.

22,23 Wenn ä Jungfrau vusproche(vulobt) isch un ä Ma trifft sie innerhalb dr Schtadt un wohnt ihr bi, 22,24 so sollt ihr sie alli beidi zum Stadttor nüsfihre un sollt sie beidi schteinige, daß sie schterbe, de Jungfrau, wel sie nit geschrien het, obwohl sie doch in dr Schtadt war, d Ma, wel la(er) vu sinem Nächschte Braut gschändet het; so sollsch dü des Bese üs dinere Midde wegtun.

22,25 Wenn aba jemads ä verlobtes Maidle uf freiem Feld trifft un packt sie un wohnt ihr bi, so soll dr Ma ällei schterbe, dr ihr beigewohnt het, 22,26 aba däm Maidle sollsch dü nigs doe, denn sie het keini Sinde doe, de vum Dod wert isch; sundern des isch so, we wenn jemads sich gege sinene Nächschte erhöbe un nen totschlüge. 22,27 Denn na(er) findet sie uf freiem Feld, un des verlobte Maidle brellt, un nemads war do, dr ihr half.

22,28 a Wenn jemads ä Jungfrau trifft, de nit vusproche(vulobt) isch, un packt sie un wohnt ihr bi un wird däbi betroffen, 22,29 so soll, dr ihr beigewohnt het, ihrem Vada (Babbe) fuchzig Silbaschtickle ge un soll sie zue d Wieb hän, wel la(er) ihr Gwalt azogä het; er darf sie nit gschickt si Läbä lang.


23. Kapitel

23,1 *Nemad soll vu sinem Vada (Babbe) Wieb nähmä un aufdecken vu sinem Vada (Babbe) Decke. Wer in de Gmeinde vum HERRN nit ufgnumme wäre darf

Wer in de Gmeinde vum HERRN

23,2 Kei Entmannter odr Verschnittener soll in de Gmeinde vum HERRN kumme. (a) (b)

23,3 S soll au kei Mischling in de Gmeinde vum HERRN kumme; au sini Nohchkumme bis ins zehnte Glied soll nit in de Gmeinde vum HERRN kumme. (a)

23,4 Di Ammoniter un Moabita soll nit in de Gmeinde vum HERRN kumme, au nit ihri Nohchkumme bis ins zehnte Glied; sie soll ne inekumme, (a) 23,5 wel sie äich nit entgegenkamen mit Brot un Wassa uf däm Wäg, als ihr üs Ägypte zogt, vielme gege äich d (a) Bileam dingten, d Bue(Suhn) Beors üs Petor in Mesopotamien, daß sa(er) di vufluechen soll. 23,6 Aba dr HERR, di Gott, wot Bileam nit härä un wandelte dir d Fluech in Segen um, wel di dr HERR, di Gott, liebhatte. 23,7 Dü sollsch ne ihrem Friede noh ihr Bestes sueche di Läbä lang. (a)

23,8 Den Edomiter sollsch dü nit verabscheuen; er isch di Brueda. Den Ägypta sollsch dü au nit verabscheuen; denn dü bisch ä Fremdling in sinem Land gsi. 23,9 Di Kinda, de sie im dritte Glied zeugen, derfe in de Gmeinde vum HERRN kumme.

Reinhaltung vum Kriegslagers

23,10 Wenn dü ausziehst gege di Gegna(Feinde) un ä Laga aufschlägst, so heetet di vor ällei Bese. 23,11 Wenn jemads unda dir isch, dr (a) nit sufa isch, wel nem vum Nacht ebis wiedafahre isch, dr soll üsä vor des Laga go un nit wieda inekumme, 23,12 bis sa(er) vor rem Obend sich mit Wassa gwäsche het; un wenn de Sunne undagange isch, soll la(er) wieda ins Laga go.

23,13 Un dü sollsch druße vor rem Laga ä Platz hän, wohi dü zue d Notdurft hinausgehst. 23,14 Un dü sollsch ä Schaufel hän, un wenn dü di druße anesitzä willsch, sollsch dü dmit grabe; un wenn dü gsässä hesch, sollsch dü zuscharren, was vu dir gange isch. 23,15 Denn dr HERR, di Gott, (a) zeht mit dir inmidde vu dinem Lagas, um di zue erretten un di Gegna(Feinde) vor dir dahinzugeben. Drum soll di Laga heilig si, daß nigs Schändliches unda dir gsähne wäre un na(er) sich vu dir wende. 23,16 Dü sollsch d Knecht nit sinem Herrn ausliefern, dr vu nem zue dir geflüchtet isch. 23,17 Na(Er) soll bi dir bliebe a däm Platz, d er üsgwählt, in eina dinere Schtädt, wo s nem gfallt. Dü sollsch nen nit undadrucke. (a)

23,18 S soll keini (a) Tempeldirne si unda d Techtare Israels un kei (b) (c) Tempelhurer unda d Sehn Israel. 23,19 Dü sollsch kei Hurenlohn noh (a) Hundegeld in des Huus vum HERRN, vu dinem Gottes, bringe üs irgendeinem Gelübde; denn des isch däm HERRN, dinem Gott, beides ä Greuel.

23,20 Dü sollsch vu dinem Brueda (a) (b) nit Zinse nähmä, nit fir Geld noh fir Ässä noh fir ällei, wofir ma Zinse nähmä ka. 23,21 Vu däm Fremde(Üslända) darfsch dü Zinse nähmä, aba nit vu dinem Brueda, uf daß di dr HERR, di Gott, segne in ällei, was dü unternimmst in däm Land, dohi dü kummsch, s izneh.

23,22 Wenn dü däm HERRN, dinem Gott, ä (a) Gelübde doesch, so sollsch dü nit zögern, s zue erfille; denn dr HERR, di Gott, wird's vu dir fordare, un s wird Schuld uf di flege. 23,23 Wenn dü des Geloben unterläßt, so wird keini Schuld uf di flege. 23,24 Aba was iba di Lippen gange isch, sollsch dü hebed un dnohch doe, we dü däm HERRN, dinem Gott, fräiwillig globt un mit dinem Mul (Gosch) gsait hesch.

23,25 Wenn dü in vu dinem Nächschte Wiberg gohsch, so darfsch dü Triebel ässä noh dinem Wunsch, bis dü satt bisch, aba dü sollsch nigs in di Gfäß doe. 23,26 Wenn dü in des Kornfeld vu dinem Nächschte gohsch, so (a) darfsch dü mit dr Hand Ähre abrupfen, aba mit dr Sichle sollsch dü nit dreinfahren.


24. Kapitel

Wiedari Ehegesetze

24,1 Wenn jemads ä Wieb zue d Ehe nimmt un sie nit Gnade findet vor sinene Aug, wel la(er) ebis Schändliches a ihr gfunde het, un na(er) ä (a) Scheidebref schribt un ihr in de Hand git un sie üs sinem Huus entläßt 24,2 un wenn sie dann(dnoh) üs sinem Huus gange isch un higehn un wird vumä anderem Wieb 24,3 un der andere Ma ihra au überdrüssig wird un ä Scheidebref schribt un ihr in de Hand git un sie üs sinem Huus entläßt odr wenn der andere Ma schtirbt, dr sie sich zue d Wieb gnumme het, 24,4 so ka sie ihr erschta Ma, dr sie entließ, nit wieda zue d Wieb nähmä, nohchdäm sie dreckig wore isch - denn des isch ä Greuel vor däm HERRN -, dmit dü nit Sinde iba des Land bringsch, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe ge het.

24,5 Wenn jemads sich kurz dvor ä Wieb gnumme het, (a) soll la(er) nit mit däm Heer üszehe, un ma soll nem nigs uflege. Na(Er) soll fräi in sinem Huus si ä Johr lang, daß sa(er) frehlich isch mit vu sinere Wieb, de na(er) gnumme het.

Das Recht dr Schwachen un Ärm

24,6 Dü sollsch nit zum Pfande nähmä d unteren un oberen Mihlischtei; denn dmit hättesch dü des Läbä zum Pfand gnumme.

24,7 Wenn jemads packt wird, dr vu sinene Breda, d Israelite, (a) ä Mensch schtielt(raubt) un nen gewalttätig behandelt odr nen vukauft: solch ä Deb soll schterbe, daß dü des Bese üs dinere Midde wegtust.

24,8 Heet di bim Auftreten vu aAussatz, daß dü ällei gnau hebsch un doesch, was di de levitischen Prieschta lehre; we i(ich) nene bpfohle ha, so sollt ihr's hebed un dnohch doe. 24,9 Bedenke, was dr HERR, di Gott, (a) mit Mirjam doet uf däm Wäg, als ihr üs Ägypte zogt.

24,10 Wenn dü dinem Nächschte irgend ebis borgst, so sollsch dü nit in si Huus go un nem ä Pfand nähmä, 24,11 sundern dü sollsch druße schtoh, un na(er), däm dü borgst, soll si Pfand zue dir herausbringen. 24,12 Isch scha(er) aba bedürftig, so sollsch dü di nit schlofe lege mit sinem Pfand, 24,13 sundern sollsch nem si (a) (b) (c) Pfand wiedage, wenn de Sunne undagoht, daß sa(er) in sinem Mandel schlafe un di segne. So wird des (d) di Grechtigkeit si vor rem HERRN, dinem Gott.

24,14 Dem Dagelehna, dr bedürftig un arm isch, sollsch dü (a) (b) sinene Lohn nit nit ge, er isch vu di Breda odr d Fremdlingen, de in dinem Land un in di Schtädt sin, 24,15 sundern dü sollsch nem sinene Lohn am selben Däg ge, daß de Sunne nit driba untergehe - denn na(er) isch bedürftig un vulangt dnohch -, dmit da(er) nit gege di d HERRN anrufe un s dir zue d Sinde wäre.

24,16 Di Vädare soll nit fir de Kinda noh de Kinda fir de Vädare schterbe, sundern ä jeda soll fir sini Sinde schterbe. (a)

24,17 Dü sollsch des Recht vum (a) (b) Fremdlings un dr Waise nit beugen un sollsch dr (c) Witwe nit des Häß(Kleid) zum Pfand nähmä. 24,18 Denn dü sollsch dra denken, daß dü (a) Knecht in Ägypte gsi bisch un dr HERR, di Gott, di vu dert erlest het. Drum bpfiehlt i(ich) dir, daß dü des doesch.

24,19 Wenn dü uf dinem Acka geerntet un ä Garbe vugässä hesch uf däm Acka, so sollsch dü nit umkähre, sie zue holen, sundern sie soll däm Fremdling, dr Waise un dr Witwe zuefalle (ge), uf daß di dr HERR, di Gott, segne in ällei Werke dinere Händ(Pfode). (a) 24,20 Wenn dü di Elbaium geschüttelt hesch, so sollsch dü nit nachschütteln; s soll däm Fremdling, dr Waise un dr Witwe zuefalle (ge). 24,21 Wenn dü di Wiberg abgelesen hesch, so sollsch dü nit nachlesen; s soll däm Fremdling, dr Waise un dr Witwe zuefalle (ge). 24,22 Denn dü sollsch dra denken, daß dü Knecht in Ägypteland gsi bisch. Drum bpfiehlt i(ich) dir, daß dü des doesch.


25. Kapitel

Wiedari Schutzbestimmungen

25,1 Wenn ä Streitsache zwische Manne(Männa) isch un sie vor Gricht kumme un ma sie richte, so soll ma (a) d, dr im Recht isch, Grecht schwätze un d Schuldigen schuldig schwätze. 25,2 Un wenn dr Schuldige Schläg vudent het, soll nen dr Richta hinlegen losse, un ma soll nem vor rem Richta ä Anzahl Schläg ge noh rem Maß vu sinere Schuld. 25,3 Wenn ma nem (a) vierzig Schläg ge het, soll ma nit wida schlat, dmit, wenn ma me Schläg git, er nit zuviel gschla wäre un di Brueda entehrt wäre in di Aug.

25,4 Dü sollsch däm Ochse, dr do drischt, nit des Mul vubinde. (a) (b) 25,5 Wenn Breda binanda huuse un eina schtirbt ohni Buebä(Sühn), so soll sini Witwe nit de Wieb vumä Ma üs eina anderem Sippe wäre, sundern ihr Schwager soll zue ihr go un sie zue d Wieb nähmä un mit ihr de Schwagaehe schleße. (a) (b) (c) 25,6 Un dr erschte Bue(Suhn), d sie gebiert, soll gelte als dr Bue(Suhn) vu sinem verstorbenen Brueda, dmit däm si Name nit ausgetilgt wäre üs Israel. 25,7 Gefällt s aba däm Ma nit, sini Schwägerin z neh, so soll sie, sini Schwägerin, higo ins Dor vor de Älteschte un sag: Mi Schwager weigert sich, sinem Brueda sinene Name zue gregä in Israel, un will mi nit ehelichen. 25,8 Dann(Dnoh) soll nen de Älteschte dr Schtadt zue sich ruefä un mit nem schwätze. Wenn na(er) aba druf bschtoht un sait: S gfallt ma(mir) nit, sie zue nähmä -, 25,9 so soll sini Schwägerin zue nem träte vor d Älteschte un nem d Schueh vum Fueß zeh un nem ins Gsicht (Visasch) speien un soll sage un schwätze: So soll ma doe nem jede Ma, dr vu sinem Brueda Huus nit bäue will! 25,10 Un si Name soll in Israel heiße «des Barfüßers Haus».

25,11 Wenn zwei Manne(Männa) gegeänanda handgrieflich wäre un vum ä Wieb läuft dzue, um ihrem Ma zue erretten vu dr Hand däm si, dr nen schlat, un sie streckt ihri Hand üs un packt nen bi vu sinere Scham, 25,12 so sollsch dü ihr de Hand abhauen, un di Aug soll sie nit schonen.

25,13 Dü sollsch nit zweierlei Gwicht, groß un klei, in dinem Baitel hän, (a) (b) (c) (d) 25,14 un in dinem Huus soll nit zweierlei Maß, groß un klei, si. 25,15 Dü sollsch ä volles un rechtes Gwicht un ä volles un rechtes Maß hän, uf daß di Läbä lang währe in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird. 25,16 Denn wer des den, dr isch däm HERRN, dinem Gott, ä Greuel, ä jeda, dr übeltut.

Amaleks Schuld darf nit vugässä wäre

25,17 Denke dra, was dir de Amalekiter gmacht hän uf däm Wäg, als ihr üs Ägypte zogt: (a) 25,18 we sie di undawägs angriffen un di Nachzügler erschlugen, alli de Schwachen, de hinda dir zurückgeblieben ware, als dü med un matt warsch, un we sie Gott nit firchte. 25,19 Wenn etze dr HERR, di Gott, di vor ällei di Gegna(Feinde) ringsumher zue d Rueh hole im Land, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe git, s izneh, so (a) sollsch dü de Erinnerung a de Amalekiter uslesche unda däm Himmel. Das vergiß nit!

26. Kapitel

26,1 Wenn dü in des Land kummsch, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe ge wird, un s einnimmst un drin wohnsch, 26,2 so sollsch dü nähmä de (a) (b) Erschtling alli Feldfrüchte, de dü vu dinem Land einbringst, des dr HERR, di Gott, dir git, un sollsch sie in ä Kratte(Zeine) lege un higo a de Platz, de dr HERR, di Gott, erwählen wird, daß si Name dert wohne, 26,3 un sollsch zum Prieschta kumme, dr zue der Ziit si wird, un zue nem sag: I(Ich) bekenne hiit däm HERRN, dinem Gott, daß i(ich) kumme bi in des Land, des dr HERR, we na(er) unsari Vädere gschwore het, uns(us) ge wot. 26,4 Un dr Prieschta soll d Kratte(Zeine) üs dinere Hand nähmä un nen vor rem Altar vum HERRN, vu dinem Gottes, niedersetzen. 26,5 (a) (b) (c) (d) Dann(Dnoh) sollsch dü anheben un sag vor rem HERRN, dinem Gott: Mi Vada (Babbe) war ä Aramäer, däm Umkommen nooch, un zeht nab noh Ägypte un war dert ä Fremdling mit weng Lit un wird dert ä großes, schtarkes un zahlreiches Volk. 26,6 Aba de Ägypta behandelten uns(us) schlecht un bedrückten uns(us) un lege uns(us) ä harten Denscht uf. 26,7 Do brellä ma(mir) zum HERRN, däm Gott unsera Vädare. Un dr HERR erhörte unsa Brellä un luegt unsa Elend, unsari Angscht un Not 26,8 un fihrt uns(us) üs Ägypte mit mächtiga Hand un üsgrecktem Arm un mit großem Angscht, durch Zeiche un Wunda, 26,9 un hole uns(us) a de Platz un git uns(us) des Land, drin Milch un Honig fleßt. 26,10 Etze bringe i(ich) de Erschtling dr Fricht vum Land, des dü, HERR, ma(mir) ge hesch. - Un dü sollsch sie niederlegen vor rem HERRN, dinem Gott, un abäte (ahimmle) vor rem HERRN, dinem Gott, 26,11 un (a) sollsch frehlich si iba ällei Guet, des dr HERR, di Gott, dir un dinem Huus ge het, dü un dr Levit un dr Fremdling, dr bi dir läbt.

26,12 Wenn dü d Zehnte vu dinem ganze Ertrages zämmebrocht hesch (a) im dritte Johr, des isch des Zehnten-Jahr, so sollsch dü nen däm Leviten, däm Fremdling, dr Waise un dr Witwe ge, daß sie in dinere Schtadt ässä un satt wäre. 26,13 Un dü sollsch schwätze vor rem HERRN, dinem Gott: I(Ich) hab üs minem Huus brocht, was gheiligt isch, un hab's ge d Leviten, d Fremdlingen, d Waise un d Witwe ganz noh dinem Gebot, des dü ma(mir) bpfohle hesch. I(Ich) ha di Gebote nit ibaträte noh vugässä. 26,14 I(Ich) ha nigs dvu gässä, als i(ich) in Träuer war; i(ich) ha nigs dvu weggebracht, als i(ich) dreckig war; i(ich) ha nigs dvu ge als Gabe fir de Dode. I(Ich) bi dr Schtimm vum HERRN, vu minem Gottes, hörig gsi un ha ällei doe, we dü s ma(mir) bpfohle hesch. (a) (b) (c) 26,15 Sieh etze rab vu dinere heilige Wohnig, vum Himmel, un segne di Volk Israel un des Land, des dü uns(us) ge hesch, we dü unsari Vädere gschwore hesch, ä Land, drin Milch un Honig fleßt.

Di Bundeszusagen

26,16 Hiit bfiehlt dir dr HERR, di Gott, daß dü doesch noh ällei däne Gebote un Rechte, daß dü sie hebsch un dnohch doesch vu ganzem Herz un vu ganza Seele. 26,17 Dü hesch dir hiit vum HERRN sag losse, daß sa(er) di Gott si wott un daß dü sollest in ällei sinene Wäg wandle un hebed sini Gsetze, Gebote un Rechte un vu sinere Schtimm folg. 26,18 Un dr HERR het di hiit sag losse, daß dü si eignes Volk si wollest, we na(er) dir zuegsait het, un alli sini Gebote hebed wollest 26,19 un daß sa(er) (a) di zum hechschte iba alli Velka mache wäre, de na(er) gschaffe het, un dü grehmt, globt un geehrt wirsch, dmit dü däm HERRN, dinem Gott, ä heiliges Volk bisch, we na(er) zuegsait het.

27. Kapitel

27,1 Un Moses samt d Älteschte Israels bfehlt däm Volk un sait: Haltet alli Gebote, de i(ich) äich hiit bpfiehlt. 27,2 Un zue der Ziit, wenn ihr iba d Jordan goht in des Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, sollsch dü großi Schtei (Wackes) ufrichte un sie mit Kalk tünchen 27,3 un druf schriebe alli Wort des Gsetz. Das sollsch dü doe, wenn dü hinübergehst, uf daß dü kommest in des Land, des dr HERR, di Gott, dir ge wird, ä Land, drin Milch un Honig fleßt, we dr HERR, dr Gott dinere Vädare, dir zuegsait het. 27,4 Wenn ihr etze iba d Jordan goht, so sollt ihr, we i(ich) äich hiit bpfiehlt, de Schtei (Wackes) uf däm Berg Ebal ufrichte un mit Kalk tünchen. 27,5 Un dert sollsch dü däm HERRN, dinem Gott, ä aAltar bäue üs Schtei (Wackes), de kei Ise brihrt het. 27,6 Vu unbehauenen Schtei (Wackes) sollsch dü däne Altar däm HERRN, dinem Gott, bäue un Brandopfa druf opfare däm HERRN, dinem Gott, 27,7 un Dankopfa darbringen un dert ässä un (a) frehlich si vor rem HERRN, dinem Gott. 27,8 Un dü sollsch uf de Schtei (Wackes) alli Wort des Gsetz schriebe, klar un diitlich.

27,9 Un Moses un de levitischen Prieschta schwätze mit ganz Israel un sag: Merke uf un her, Israel! aAm hiitige Däg bisch dü ä Volk vum HERRN, vu dinem Gottes, wore, 27,10 daß dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, hörig bisch un doesch noh sinene Gebote un Rechte, de i(ich) dir hiit bpfiehlt.

Di zwöelf Fluchworte

27,11 Un Moses bfehlt däm Volk a däm Däg un sait: 27,12 De soll schtoh (a) uf däm Berg Garizim, um des Volk zue segnen, wenn ihr iba d Jordan gange sin: Simeon, Levi, Juda, Issachar, Josef un Benjamin. 27,13 Un de soll schtoh uf däm Berg Ebal, um zue vufluechen: Ruben, Gad, Asser, Sebulon, Dan un Naftali.

27,14 Un de Leviten soll anheben un zue ällei Manne(Männa) Israels mit luta Schtimm sag: 27,15 Vufluecht isch, wer ä (a) Götze odr ä gegossenes Bild macht, ä Greuel fir d HERRN, ä Gschafftes vu d Händ(Pfode) dr Werkmeister, un s heimlich aufstellt! Un ällei Volk soll sage un sag: Amen. - 27,16 Vufluecht isch, (a) wer sinene Vada (Babbe) odr sini Muetter verunehrt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,17 Vufluecht isch, (a) wer vu sinem Nächschte Grenze verrückt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,18 Vufluecht isch, (a) wer ä Blindä irreführt uf däm Wäg! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,19 Vufluecht isch, (a) wer des Recht vum Fremdlings, dr Waise un dr Witwe beugt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,20 Vufluecht isch, (a) wer bi dr Wieb vu sinem Vada (Babbe) lit, denn na(er) het de Decke vu sinem Vada (Babbe) ufdeckt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,21 Vufluecht isch, (a) wer bi irgendeinem Tierli lit! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,22 Vufluecht isch, (a) wer bi vu sinere Schweschta lit, de vu sinem Vada (Babbe) odr vu sinere Muetter Dochta isch! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,23 Vufluecht isch, (a) wer bi vu sinere Schwiegamuetter lit! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,24 Vufluecht isch, (a) (b) wer sinene Nächschte heimlich erschlägt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,25 Vufluecht isch, (a) wer Gschenkli nimmt, daß sa(er) unschuldiges Bloet vergieße! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,26 Vufluecht isch, (a) wer nit alli Wort des Gsetz erfillt, daß sa(er) dnohch doets! Un ällei Volk soll sag: Amen.


28. Kapitel

Ankündigung vu Segen un Fluech

28,1 Wenn dü etze dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, folg wirsch, daß dü hebsch un doesch alli sini Gebote, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, so wird di dr HERR, di Gott, (a) zum hechschte iba alli Velka uf Erde mache, 28,2 un wel dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, hörig gsi bisch, wäre iba di kumme un dir zdeil wäre alli de Segnungen:

28,3 a Gesegnet wirsch dü si in dr Schtadt, gsegnet wirsch dü si uf däm Acka. 28,4 Gesegnet wird si de Frucht vu dinem Leib (Ranze), dr Ertrag vu dinem Acka un de Jungtiere vu dinem Viehs, dinere Rinda un dinere Schof. 28,5 Gesegnet wird si di Kratte(Zeine) un di Backtrog. 28,6 Gesegnet wirsch dü si bi dinem Igang un gsegnet bi dinem End(Üsgang). (a)

28,7 Un dr HERR wird di Gegna(Feinde), de sich gege di ufhebe, vor dir schlat. Uf nem Wäg soll sie üszehe gege di un uf siebä Wäg vor dir fliehen. 28,8 Der HERR wird (a) gebieten däm Segen, daß sa(er) mit dir isch in däm, was dü besitzt, un in ällei, was dü unternimmst, un wird di segnen in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, ge het. 28,9 Der HERR wird di (a) zum heilige Volk fir sich ufhebe, we na(er) dir gschwore het, wel dü de Gebote vum HERRN, vu dinem Gottes, hebsch un in sinene Wäg wandelst. 28,10 Un alli Velka uf Erde wäre aluege, daß iba dir dr Name vum HERRN gnennt isch, un wäre sich vor dir firchte. 28,11 Un dr HERR wird mache, daß dü Ibafluß a Gutem hän wirsch, a Frucht vu dinem Leib (Ranze), a Jungtieren vu dinem Viehs, a Ertrag vu dinem Acka, in däm Land, des dr HERR di Vädere gschwore het, dir z ge. 28,12 Un dr HERR wird dir sinene guete Schatz ufden, d Himmel, daß sa(er) dinem Land Rägä gib zue d rechte Ziit un daß sa(er) segne alli Werke dinere Händ(Pfode). Un (a) dü wirsch vieli Mensch leihe, aba vu nemads borgen. 28,13 Un dr HERR wird di zum Schädel mache un nit zum Wedel, un dü wirsch imma aufwärts schtiege un nit heruntersinken, wel dü hörig bisch d Gebote vum HERRN, vu dinem Gottes, de i(ich) dir hiit bpfiehlt zue hebed un zue doe, 28,14 un nit abwiechsch vu all d Wort, de i(ich) äich hiit bpfiehlt, nit zue d Rechte noh zue d Linke, un nit anderem Götta nachwandelst, um nene zue dene. (a)

28,15 Wenn dü aba nit folg wirsch dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, un wirsch nit hebed un doe alli sini Gebote un Rechte, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, so wäre alli de Flüche iba di kumme un di treffen: (a)

28,16 Vufluecht wirsch dü si in dr Schtadt, vufluecht wirsch dü si uf däm Acka. 28,17 Vufluecht wird si di Kratte(Zeine) un di Backtrog. 28,18 Vufluecht wird si de Frucht vu dinem Leib (Ranze), dr Ertrag vu dinem Acka, des Jungvieh dinere Rinda un Schof. 28,19 Vufluecht wirsch dü si bi dinem Igang un vufluecht bi dinem End(Üsgang).

28,20 Der HERR wird unda di schicke Unfrieden, Unroeh un Ungliick in ällei, was dü unternimmst, bis dü vutilgt bisch un bald undagange bisch um vu dinem bese Treibens wille, wel dü mi vulo hesch. 28,21 Der HERR wird dir de Pescht anhängen, bis sa(er) di vutilgt het in däm Land, in des dü kummsch, s izneh. 28,22 Der HERR wird di schlat mit Auszehrung, Entzündung un hitzigem Feba, Getreidebrand un Dürre; de wäre di jage, bis dü umkummsch. 28,23 Der Himmel, dr iba dinem Schädel isch, wird ehern wäre un d Bode unda dir eisern. (a) 28,24 Schtatt vum Regens fir di Land wird dr HERR Schtaub un Asche vum Himmel uf di ge, bis dü vutilgt bisch. 28,25 Der HERR wird di vor di Gegna(Feinde) schlat. Uf nem Wäg wirsch dü gege sie üszehe, un uf siebä Wäg wirsch dü vor nene fliehen un wirsch zum Entsetzen wäre fir alli Lända vu uf Erde. 28,26 Dini Leichnam wäre zum Fraß wäre ällei Vegel vum Himmel un ällei Tierli vum Land, un nemads wird sie verscheuchen. 28,27 Der HERR wird di schlat (a) mit ägyptischem Gschwir, mit Pocken, mit Grind un Krätze, daß dü nit gheilt wäre kasch. 28,28 Der HERR wird di schlat mit Wahnsinn, Blindheit un Vuwirrig vum Geischt. 28,29 Un dü wirsch (a) tappen am Mittag, we ä Blindä dappt im Dunkeln, un wirsch uf dinem Wäg kei Gliick hän un wirsch Gwalt un Unrecht lied meße di Läbä lang, un nemads wird dir helfe. 28,30 Mit nem Maidle wirsch dü di verloben; aba ä anderer wird s sich nähmä. (a) Ä Huus wirsch dü bäue; aba dü wirsch nit drin huuse. Einen Wiberg wirsch dü pflanzen; aba dü wirsch sini Fricht nit genießen. 28,31 Di Rind wird vor di Aug gschlachtet wäre; aba dü wirsch nit dvu ässä. Di Esel wird vor dinem Gsicht(Visasch) mit Gwalt gnumme un dir nit wiedergegeben wäre. Di Schof wird di Gegna(Feinde) ge wäre, un nemads wird dir helfe. 28,32 Dini Buebä(Sühn) un di Techta wäre nem anderem Volk ge wäre, daß di Aug zueluegä meße un jede Dag vor Vulange noh nene vugoh, un in di Händ(Pfode) wird keini Kraft si. 28,33 Den (a) Ertrag vu dinem Acka un alli di Arbet wird ä Volk vuzehre(frässä), des dü nit kennsch, un dü wirsch plagt un geschunden wäre di Läbä lang 28,34 un wirsch wahnsinnig wäre bi däm, was di Aug aluege meße. 28,35 Der HERR wird di schlat mit bese Gschwire a d Knien un Waden, daß dü nit gheilt wäre kasch, vu d Fußsohlen bis zum Scheitel. 28,36 Der HERR wird di un di Kenig, d dü iba di bschtimmt hesch, unda ä Volk tribä, des dü nit kennsch noh di Vädare, un (a) dü wirsch dert anderem Götta dene: Holz un Schtei (Wackes). 28,37 Un dü wirsch zum Entsetzen, (a) (b) zum Schprichli un zum Schpott wäre unda ällei Mensch, zue däne dr HERR di tribt. 28,38 Dü wirsch viel Some uf des Feld saje, aba weng isammle; denn de Heigumba wäre's abfressen. (a) 28,39 Wiberge wirsch dü pflanzen un bäue, aba nit Wi trinke noh Triebel läse; denn de Wirma wäre's vuzehre(frässä). Ö28,40 lbäume wirsch dü hän in dinem ganze Gebiet, aba dü wirsch di nit salbe mit El; denn di Elbaum wird sini Frucht abwerfen. 28,41 Buebä(Sühn) un Techta wirsch zue zeugen un doch nit bhalte; denn sie wäre gfange wäggfihrt wäre. 28,42 Alli Baim un Fricht vu dinem Land wird des Ungeziefer frässä. 28,43 Der Fremdling, dr bi dir isch, wird imma hecha iba di emporschtiege; dü aba wirsch imma defä heruntersinken. 28,44 Na(Er) wird dir leihe, dü aba wirsch nem nit leihe kenne; (a) er wird dr Schädel si, un dü wirsch dr Wedel si.

28,45 Alli de Flüche wäre iba di kumme un di jage un treffen, bis dü vutilgt bisch, wel dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, nit ghert un sini Gebote un Rechte nit ghalte hesch, de na(er) dir bpfohle het. 28,46 Un de Flüche wäre Zeiche un Wunda si a dir un a di Nohchkumme imma, 28,47 wel dü däm HERRN, dinem Gott, nit dene hesch mit Fräid(Freud) un Luscht vu dinem Herz, obwohl dü Ibafluß hesch a ällei. 28,48 Un dü wirsch dinem Gegna(Feinde), d dr HERR gege di schicken wird, dene in Hunga un Durscht, in Nackedei (Blöße) un allaläi Mangel, un na(er) wird ä (a) eisernes Joch uf di Hals lege, bis sa(er) di vutilgt het. 28,49 Der HERR wird ä Volk iba di schicken vu wietem, vum End dr Erde, we ä aAdler fliegt, ä Volk, (a) (b) däm si Schproch dü nit vustohsch, 28,50 ä freches Volk, des nit Rücksicht nimmt uf de Alten un de Jungen nit schont. (a) 28,51 S wird vuzehre(frässä) de Jungtiere vu dinem Viehs un d Ertrag vu dinem Acka, bis dü vutilgt bisch, un wird dir nigs ibriglo vum Korn, Wi un El un vum Jungvieh dinere Rinda un Schof, bis s di umbrocht het. 28,52 S wird di ängstigen in ällei di Schtädt, bis s nabgworfe het di hohen un feschte Muurene, uf de dü di vulosst, in dinem ganze Land; un dü wirsch geängstigt wäre in ällei di Schtädt, in dinem ganze Land, des dir dr HERR, di Gott, ge het. 28,53 Dü wirsch de (a) (b) (c) (d) (e) (f) Frucht vu dinem Leib (Ranze), des Fleisch dinere Buebä(Sühn) un dinere Techta, de dir dr HERR, di Gott, ge het, ässä in dr Angscht un Not, mit dr di di Feind agriffä wird. 28,54 Ä Ma unda äich, dr zvor verwöhnt un in Ibafluss gläbt het, wird sinem Brueda un dr Wieb in sinene Ärm un däm Bue(Suhn), dr noh ibrig isch vu sinene Sehn, nigs gönnen 28,55 vum Fleisch vu sinere Buebä(Sühn), des sa(er) ißt, wel nem nigs ibrig bliebe isch vu ällei Guet in dr Angscht un Not, mit dr di di Feind agriffä wird in ällei di Schtädt. 28,56 Eine Wieb unda äich, de zvor so verwöhnt un in Ibafluss gläbt het, daß sie nit eimol vusuecht het, ihri Fußsohle uf d Bode zue anesitzä, vor Verwöhnung un Wohlleben, de wird däm Ma in ihrem Ärm un ihrem Bue(Suhn) un ihra Dochta nit gönnen 28,57 de Nachgeburt, de vu ihr üsgange isch, un ihr Kind, des sie uf d Welt kumme het; denn sie wird beides vor Mangel a ällei heimlich ässä in dr Angscht un Not, mit dr di di Feind agriffä wird in di Schtädt.

28,58 Wenn dü nit druf hebsch, daß dü alli Wort des Gsetz doesch, de in däm Buech gschriebe sin, un nit firchtesch däne herrliche un heilige Name, d HERRN, di Gott, 28,59 so wird dr HERR schrecklig mit dir umgehen un di un di Nohchkumme schlat mit große un anhaltenden Plage, mit bese un anhaltenden Krankkete. 28,60 Un na(er) wird au alli (a) Seuche Ägyptens iba di bringe, vor däne dü di firchtesch, un sie wäre di nit loslo; 28,61 dzue wird dr HERR alli Krankkete un alli Plage, de nit gschriebe sin in däm Buech des Gsetz, iba di kumme losse, bis dü vutilgt bisch. 28,62 Un nur wenig wäre ibrigbliebe vu äich, de ihr zvor gnue gsi sin we de Schterne am Himmel, wel dü nit ghert hesch dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes. 28,63 Un we sich dr HERR zvor freut, äich Guetes zue doe un äich zue mehren, (a) so wird da(er) sich etze fräie, äich umzubringen un zue vutilge, un ihr d herausgerissen wäre üs däm Land, in des dü etzed zehsch, s izneh. 28,64 Denn dr HERR wird di vuschtreue unda alli Velka vu nem End dr Erde bis ans andere, un dü wirsch dert anderem Götta dene, de dü nit kennsch noh di Vädare: Holz un Schtei (Wackes). 28,65 Dozue wirsch dü unda däne Mensch keini Rueh hän, un di Feß wäre keini Ruehplätzli find. Denn dr HERR wird dir dert ä bebendes Herz ge un erlöschende Aug un ä verzagende Seele, 28,66 un di Läbä wird imma in Gfahr schweben; Nacht un Dag wirsch dü di firchte un vu dinem Läbä nit sicha si. 28,67 Morge wirsch dü sag: Ach daß s Obend wär! un abends wirsch dü sag: Ach daß s Morge wär! vor Angscht vu dinem Herz, de di schrecken wird, un vor rem, was dü mit di Aug aluege wirsch. 28,68 Un dr HERR wird di mit Schiffen (a) (b) wieda noh Ägypte fihre, uf däm Wäg, vum i(ich) dir gsait ha: Dü sollsch nen nimi aluege. Un ihr d dert äire Gegna(Feinde) als Knecht un Mägde vukauft wäre, aba s wird kei Käufa dosi. 28,69 *Des sin de Wort vum Packt(Abkumme), d dr HERR däm Moses bpfohle het, mit Israel zue schleße im Land Moab, näbe däm Packt(Abkumme), d er mit nene gschlosse het am (a) Horeb.


29. Kapitel

29,1 Un Moses rueft ganz Israel un sait zue nene: (a) Ihr hän ällei gsähne, was dr HERR vor äire Aug in Ägypte däm Pharao un ällei sinene Greschte un sinem ganze Land doe het, 29,2 de (a) (b) gewaltigen Proben vu sinere Macht, de di Aug gsähne hän, de große Zeiche un Wunda. 29,3 Un dr HERR het äich bis uf däne hiitige Dag noh nit ä Herz ge, des schlau(vuschtändig) wär, Aug, de do sähän, un Ohre, de do ghärt hän . (a) 29,4 Na(Er) het äich vierzig Johr in dr Wüschte wanderä losse. (a) Äiri Kleida sin äich nit vurisse, au di Schoeh nit a di Feß; 29,5 ihr hän kei Brot gässä un kei Wi trunke un kei schtarkes Getränk, uf daß ihr erkenne solltet, daß i(ich) dr HERR, äich Gott, bi. 29,6 Un als ihr kamt a däne Platz, zehn üs dr Kenig Sihon vu Heschbon un dr Kenig Og vu Baschan uns(us) entgegä, mit uns(us) zue kämpfen. Un ma(mir) hän sie geschlagena 29,7 un ihr Land ignumme un zum Erbdeil ge d Rubenitern un Gaditern un däm halbe Schtamm Manasse. (a) 29,8 So hebet (haltet) etze de Wort des Packt(Abkumme) un den dnohch, uf daß ihr gliicklich üsrichte kennt all äich Den.

29,9 Ihr schtoht hiit alli vor rem HERRN, äirem Gott, de Kepf äira Schtämm, äiri Älteschte, äiri Amtlit, jeda Ma in Israel, 29,10 äiri Kinda, äiri Wieba, di Fremdling, dr in dinem Laga isch, di (a) Holzhauer un di Wasserschöpfer, 29,11 dmit dü trätesch in d Packt(Abkumme) vum HERRN, vu dinem Gottes, un unda d Eid, d dr HERR, di Gott, dir hiit auflegt, 29,12 daß sa(er) di hiit zum Volk fir sich erhebe un na(er) di Gott isch, we na(er) dir zuegsait het un we na(er) di Vädere Abraham, Isaak un Jakob gschwore het. 29,13 Denn i(ich) schließe däne Packt(Abkumme) un däne Eid (a) (b) nit mit äich ällei, 29,14 sundern mit äich, de ihr hiit do sin un mit uns(us) schtoht vor rem HERRN, unsam Gott, we au mit däne, de hiit nit mit uns(us) sin.

29,15 Denn ihr wißt, we ma(mir) in Ägypteland ghuust hän un midde durch de Velka zoge sin, durch dere Land ihr zogt. 29,16 Ihr saht ihri Greuel un ihri Götze, de bi nene ware, Holz un Schtei (Wackes), Silba un Gold. 29,17 Len jo nit ä Ma odr ä Wieb, ä Gschlecht odr ä Schtamm unda äich si, däm si Herz sich hiit abwendet vum HERRN, unsam Gott, daß jemads higang un dene d Götta der Velka. Len unda äich nit (a) (b) (c) (d) ä Wurzle aufwachsen, de do Gift un Wermut hervorbringt. 29,18 Len nemads, dr de Wort des Fluches härt, sich trozdem in sinem Herz segnen un schwätze: Mir wird s wohlgehen, au wenn i(ich) wandle noh minem vuschtocktem Herz -, dmit nit fortgerafft wäre des wasserreiche mit däm dürrin Land! 29,19 Einem däne Ma wird dr HERR nit gnädig si, sundern si Zorn (Wuet) un Eifa wird losbrenne gege nen, un s wäre sich uf nen lege (a) alli Flüche, de in däm Buech gschriebe sin, un sinene Name wird dr HERR uslesche unda däm Himmel 29,20 un wird nen zum Unheil absondern üs ällei Schtämm Israels noh ällei Flüchen vum Packt(Abkumme), dr in däm Buech des Gsetz gschriebe isch. 29,21 Dann(Dnoh) wäre sag künftige Gschlechta, äiri Kinda, de noh äich aufkommen, un de Fremde, de üs fernen Landen kumme, wenn sie de Plage des Land aluege un de Krankkete, mit däne dr HERR s beladen het 29,22 - all ihr Land het da(er) mit Schwefel un Salz vubrennt, daß s nit besät wäre ka noh ebis wagst noh Kraut drin ufgoht, gliechwe (a) Sodom un Gomorra, Adma un Zebojim zerschtert sin, de dr HERR in sinem Zorn (Wuet) un Wuet zerschtert het -, 29,23 jo, alli Velka wäre sag: Wurum het dr HERR a däm Land so gfeilscht? Was isch des fir ä große, grimmiger Zorn (Wuet)? 29,24 Dann(Dnoh) wird ma sag: Drum, wel sie d Packt(Abkumme) vum HERRN, vum Gottes ihra Vädare, vulo hän, d er mit nene schloß, als sa(er) sie üs Ägypteland fihrt, 29,25 un sin higange un hän anderem Götta dene un sie abäte , Götta, de sie nit kennen un de na(er) nene nit zugewiesen het, 29,26 drum isch vum HERRN Zorn (Wuet) entbrennt(entflammt) gege des Land, daß sa(er) iba sie het kumme losse alli Flüche, de in däm Buech gschriebe schtoh. 29,27 Un dr HERR het sie üs ihrem Land gschtoße in großem Zorn (Wuet), Wuet un ohni Erbarmen un het sie in ä anderes Land gworfe, so we s hiit isch.

29,28 Was (a) vuborge isch, isch vum HERRN, unsares Gottes; was aba zeige (offenbart) isch, des gilt uns(us) un unsari Kinda ewiglich, daß ma(mir) doe soll alli Wort des Gsetz.


30. Kapitel

Di Wahl zwische Läbä un Dod

30,1 Wenn etze des ällei iba di kummt, s isch dr (a) Segen odr dr Fluech, de i(ich) dir vorgelegt ha, un dü s zue Herz nimmsch, wenn dü unda d Heide bisch, unda de di dr HERR, di Gott, vuschtoße het, 30,2 un dü di (a) (b) bekehrsch (umkert bisch) zum HERRN, dinem Gott, daß dü vu sinere Schtimm gehorchst, dü un di Kinda, vu ganzem Herz un vu ganza Seele in ällei, was i(ich) dir hiit bpfiehlt, 30,3 so wird dr HERR, di Gott, di (a) (b) (c) Gfangeschaft wende un sich dinere erbarmen un wird di (d) wieda sammle üs ällei Mensch, unda de di dr HERR, di Gott, vuschtrait het. 30,4 Wenn dü bis ans End vum Himmel vuschtoße wärsch, so wird di doch dr HERR, di Gott, vu dert sammle un di vu dert holena 30,5 un wird di in des Land bringe, des di Vädare bsesse hän, un dü wirsch s inähme, un na(er) wird dir Guetes doe un di zahlreicher mache, als di Vädare ware. 30,6 Un dr HERR, di Gott, wird di (a) (b) (c) (d) Herz bschnide un des Herz dinere Nohchkumme, dmit dü d HERRN, di Gott, leb hesch (liebsch) vu ganzem Herz un vu ganza Seele, uf daß dü am Läbä bliebsch. 30,7 Aba alli de Flüche wird dr HERR, di Gott, uf di Gegna(Feinde) lege un uf de, de di hass un jage. 30,8 Dü aba wirsch umkähre un dr Schtimm vum HERRN folg, daß dü doesch alli sini Gebote, de i(ich) dir hiit bpfiehlt. 30,9 Un dr HERR, di Gott, wird dir Gliick ge zue ällei Werke dinere Händ(Pfode), zue dr Frucht vu dinem Leib (Ranze), zue d Jungtieren vu dinem Viehs, zum Ertrag vu dinem Acka, daß dir's zugute kummt. Denn dr HERR wird sich wieda iba di fräie, dir zguet, we na(er) sich iba di Vädare gfräit het, 30,10 wel dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, gehorchst un hebsch sini Gebote un Rechte, de gschriebe schtoh im Buech des Gsetz, wenn dü di bekehrsch (umkert bisch) zum HERRN, dinem Gott, vu ganzem Herz un vu ganza Seele.

30,11 Denn des Gebot, des i(ich) dir hiit bpfiehlt, isch dir nit zue hoch un nit zue wiet. 30,12 S isch nit im Himmel, daß dü sag müßtest: (a) Wer will fir uns(us) in d Himmel fahre un s uns(us) holen, daß ma(mir)'s härä un doe? 30,13 S isch au nit gegeiba vum Meeres, daß dü sag müßtest: Wer will fir uns(us) iba des Meer fahre un s uns(us) holen, daß ma(mir)'s härä un doe? 30,14 Denn s isch des Wort ganz nooch bi dir, in dinem Mul (Gosch) un in dinem Herz, daß dü s doesch.

30,15 Lueg, i(ich) ha dir hiit (a) vorgelegt des Läbä un des Guete, d Dod un des Bese. 30,16 Wenn dü gehorchst d Gebote vum HERRN, vu dinem Gottes, de i(ich) dir hiit bpfiehlt, daß dü d HERRN, di Gott, leb hesch (liebsch) un wandelst in sinene Wäg un sini Gebote, Gsetze un Rechte hebsch, so wirsch dü läbä un di mehren, un dr HERR, di Gott, wird di segnen in däm Land, in des dü zehsch, s izneh. 30,17 Wendet sich aba di Herz un dü gehorchst nit, sundern losst di vufihre, daß dü andere Götta abätesch un nene densch, 30,18 so vuzehl(vukünd) i(ich) äich hiit, daß ihr (a) umkumme un nit lang in däm Land bliebe d, in des dü iba d Jordan zehsch, s izneh. 30,19 I(Ich) nihmt (a) Himmel un Erde hiit iba äich zue Ziige: I(Ich) ha äich Läbä un Dod, Segen un Fluech vorgelegt, dmit dü des Läbä erwählst un am Läbä bliebsch, dü un di Nohchkumme, 30,20 indäm ihr d HERRN, äire Gott, liebt (leb hän) un vu sinere Schtimm ghert un nem anhanget. Denn des beditet fir di, daß dü läbsch un alt wirsch un huuse bliebsch in däm Land, des dr HERR di Vädere Abraham, Isaak un Jakob gschwore het, nene z ge.


31. Kapitel

Moses hockt Josua zue sinem Nohchfolga ä

31,1 Un Moses goht hi un schwätzt de Wort mit ganz Israel 31,2 un sait zue nene:

.I(Ich) bi hiit (a) hundatzwanzig Johr alt, i(ich) ka nimi üs- un igo. Dozue het dr HERR zue ma(mir) gsait: Den (b) Jordan do sollsch dü nit überschreiten! 31,3 Der HERR, di Gott, wird selba vor dir hergoh. (a) Na(Er) selba wird de Velka vor dir her vutilge, dmit dü ihr Land inähme kasch. Josua, dr soll vor dir hinübergehen, we dr HERR zuegsait het. 31,4 Un dr HERR wird mit nene doe, we na(er) doe het (a) mit Sihon un Og, d Kenige dr Amorita, un ihrem Land, de na(er) vutilgt het. 31,5 Wenn sie etze dr HERR vor äire Aug dahingeben wird, so sollt ihr mit nene doe ganz noh rem Gebot, des i(ich) äich ge ha. (a) 31,6 Sin getroscht un unvuzagt, firchtet äich nit un len äich nit vor nene grauen; denn dr HERR, di Gott, (a) wird selba mit dir zeh un wird de Hand nit abtun un di nit vulo.

31,7 Un Moses reft Josua un sait zue nem vor d Aug vu ganz Israel: Kasch froh si un unvuzagt; denn dü wirsch des Volk in des Land bringe, des dr HERR ihrem Vädere gschwore het, nene z ge, un dü wirsch s unda sie üsdeile. (a) (b) 31,8 Der HERR aba, dr selba vor äich hergoht, dr wird mit dir si un wird de Hand nit abtun un di nit vulo. Fircht di nit un erschrick nit!

Alli siebä Johr soll des Gsetz uf d Schtroß verlesen wäre

31,9 Un Moses schribt des Gsetz un git's d Prieschta (Pfarra), d Sehn Levi, de de Lade vum Packt(Abkumme) vum HERRN trage, un ällei Älteschte Israels 31,10 un bfehlt nene un sait: Jeweils noh siebä Johr, zue d Ziit vum (a) Erlaßjahrs, am (b) Laubhittefäscht, 31,11 wenn ganz Israel kummt, zue erschiene vor rem Gsicht(Visasch) vum HERRN, vu dinem Gottes, a dr Platz, de na(er) erwählen wird, sollsch dü des Gsetz vor ganz Israel üsruefe losse vor ihrem Ohre. 31,12 Versammle des Volk, de Manne(Männa), Wieba un Kinda un d Fremdling, dr in di Schtädt läbt, dmit sie s härä un lerne un d HERRN, äire Gott, firchte un alli Wort des Gsetz hebed un doe 31,13 un daß ihri Kinda, de s nit kennen, s au härä un lerne, d HERRN, äire Gott, zue firchte alli Däg, de ihr in däm Land läbt, in des ihr zeht iba d Jordan, um s izneh.

Gottes Bfehl, des Led vum Moses ufzschribe

31,14 Un dr HERR sait zue Moses: Lueg, di Ziit isch herkumme, daß dü schterbe mueß. Rufe Josua, un träte hi zue d Schtiftshitte, daß i(ich) nem Bfehl gib. Moses goht hi mit Josua, un sie kumme hi zue d Schtiftshitte. 31,15 Der HERR aba erschient in dr Hitte in eina Wolkesiile, un (a) de Wolkesiile schtoht in dr Dire dr Hitte. 31,16 Un dr HERR sait zue Moses: Lueg, dü wirsch schlofe bi di Vädere, un des Volk wird sich ufhebe un nohchlaufe d fremdi Götta vum Land, in des sie kumme, un wird mi vulo un d Packt(Abkumme) brechen, d i(ich) mit nem gschlosse ha. 31,17 Do wird mi Zorn (Wuet) losbrenne iba sie zue d selben Ziit, un i(ich) wäre sie vulo un mi Üsgsäh vor nene vuschtecke, so daß sie völlig gässä(vuzehrt) wäre. Un wenn sie dann(dnoh) viel Ungliick un Angscht treffen wird, wäre sie sag: Het mi nit des Schlechte(Übel) ällei getroffen, wel mi Gott nit mit ma(mir) isch? 31,18 I(Ich) aba wäre mi Üsgsäh vuborge hebed zue der Ziit um all vum Bese wille, des sie doe hän, wel sie sich zue anderem Götta drille.

31,19 So schribt äich etze des (a) Led uf un lehrt s de Israelite un legt s in ihrem Mul (Gosch), daß ma(mir) des Led ä Ziige isch unda d Israelite. 31,20 Denn i(ich) will sie in des Land bringe, des i(ich) ihrem Vädere z ge gschwore ha, drin Milch un Honig fleßt. Un wenn sie ässä un satt un fett wäre, so wäre sie sich zue anderem Götta wende un nene dene, mi aba läschtere un minem Packt(Abkumme) brechen. 31,21 Un wenn sie dann(dnoh) viel Ungliick un Angscht treffen wird, so soll des Led vor nene als Ziige schwätze; denn s soll nit vugässä wäre im Mul (Gosch) ihra Nohchkumme. Denn i(ich) (a) wiß ihri s denke, mit däne sie scho etzed umgehen, bvor i(ich) sie in des Land bringe, we i(ich) gschwore ha. 31,22 Eso schribt Moses des Led zue d selben Ziit uf un lehrt s de Israelite.

31,23 Un dr Herr bpfiehlt Josua, däm Bue(Suhn) Nuns, un sait: Kasch froh si un unvuzagt, denn dü sollsch de Israelite in des Land fihre, we i(ich) nene gschwore ha, un i(ich) will mit dir si.

Di Aufbewahrung vum Gesetzbuches

31,24 Als etze Moses dmit parat war, de Wort des Gsetz vollschtändig in ä Buech zue schriebe, 31,25 bfehlt er d Leviten, de de Lade vum Packt(Abkumme) vum HERRN trage, un sait: 31,26 Nähme des Buech des Gsetz un legt s näbe de Lade vum Packt(Abkumme) vum HERRN, äires Gottes, daß s dert (a) ä Ziige isch gege di. 31,27 Denn i(ich) kenne di Bes si un di Halsstarrigkeit. Lueg, etzed scho, während i(ich) noh bi äich läbt, sin ihr unghorsam gsi gege d HERRN; weviel me noh minem Dod!

Aufforderung a Israel, des Led vum Moses zue härä

31,28 Vusammle vor ma(mir) alli Älteschte äira Schtämm un äiri Amtlit, daß i(ich) de Wort vor ihrem Ohre sait un (a) Himmel un Erde gege sie zue Ziige nihmt. 31,29 Denn i(ich) wiß, daß ihr äich noh minem Dod arg versündigen d un vum Wäg abweichen, d i(ich) äich bpfohle ha. So wird äich am End dr Däg des Unheil treffen, wel ihr den, was bese isch in d Aug vum HERRN, un nen erzürnt durch äira Händ(Pfode) Gschafftes.

31,30 Un Moses trait vor d Ohre dr ganze Gmeinde Israel des Led bis zum letschte Wort vor:


32. Kapitel

Das Led vum Moses

32,1 (a) Merkt uf, ihr Himmel, i(ich) will schwätze, un d Bode her de Gsaite vu minem Mul (Gosch). 32,2 Mini Lehr rinne we dr Rägä, un mi Gsaite riesele we Tau, we dr Rägä uf des Gras un we de Tropfen uf des Kraut. (a) 32,3 Denn i(ich) will d Name vum HERRN priese. Gen unsam Gott ällei de Ehri!

32,4 Na(Er) isch ä Fels. Sini Werke sin ganz guet; denn ällei, was sa(er) den, des isch recht. Treu isch Gott un kei Beses a nem, Grecht un wohr isch scha(er). 32,5 (a) (b) Das vukehrti un bese Gschlecht het gsindigt gege nen; sie sin Schandflecke un nit sini Kinda. 32,6 Dankst dü so däm HERRN, dinem Gott, dü tolles un törichtes Volk? Isch er nit di (a) (b) (c) (d) (e) (f) Vada (Babbe) un di Herr? Isch's nit er ällei, dr di gmacht un gmacht het?

32,7 Bedenk dr vorigen Ziit un hab acht uf de Johr vu Gschlecht zue Gschlecht. Frog di Vada (Babbe), dr wird dir's vuzehle, di Älteschte, de wäre dir's sag. 32,8 Als dr Höchste (a) d Mensch Land zudeilte un dr Mensch Kinda vuänanda goht, do (b) het sich anekockt er de Grenzen dr Velka noh dr Zahl dr Buebä(Sühn) Israels. 32,9 Denn vum HERRN Deil isch si Volk, Jakob isch si (a) Erbe.

32,10 Na(Er) findet nen in dr Wüschte, in dr dürrin Einöde luegt er nen. Na(Er) umfing nen un het acht uf nen. Na(Er) (a) (b) (c) behütete nen we sinene Augepfel. 32,11 We ä aAdler ausführt sini Jungen un iba nene schwebt, so breitet er sini Fittiche üs un nimmt nen un trait nen uf sinene Fligel. 32,12 Der HERR ällei leitete nen, un kei fremder Gott war mit nem. 32,13 Na(Er) glo hän nen einherfahren iba de Höhän dr Erde un nährte nen mit d Fricht vum Feldes un glo hän nen (a) Honig saugen üs däm Felse un El üs hartem Gestein, 32,14 Butter vu d Kühän un Milch vu d Schof samt däm Fett vu d Lämmern, feiste Widder un Böcke un des Beschte vum Weize un tränkte nen mit edlem Trübäbloet.

32,15 Als aba aJeschurun fett ward, wird da(er) übermütig. Na(Er) isch (a) (b) fett un dick un feist wore un het d Gott rüssgworfe, dr nen gmacht het. Na(Er) het d Fels vu sinem Heil gring gachtet 32,16 un het nen zue d Eifersucht gereizt durch fremde Götta; durch Greuel het da(er) nen erzürnt. 32,17 Sie hän d bese Geischta gopfart un nit ihrem Gott, d Götta, de sie nit kennt hän, d näji(naii), de vor kurzem erscht aufgekommen sin, de äiri Vädare nit geehrt hän. 32,18 Dinene (a) (b) (c) Fels, dr di ziigt (zeugt) het, hesch dü üßa acht wäre un hesch vugässä d Gott, dr di gmacht het.

32,19 Un als s dr HERR luegt, ward er zornig iba sini Buebä(Sühn) un Techta, 32,20 un na(er) sait: I(Ich) will mi Üsgsäh vor nene vuschtecke, will aluege, was nene zletscht wiedafahre wird; denn s isch ä vukehrtes Gschlecht, s sin untreue Kinda. 32,21 Sie hän mi gereizt durch ä Nicht-Gott, durch ihri aAbgötterei hän sie mi erzürnt. I(Ich) aba will sie wieda locke durch ä (a) Nicht-Volk, durch ä gottloses Volk will i(ich) sie erzürnen. 32,22 Denn ä Fiir isch entbrennt(entflammt) durch minem Zorn (Wuet) un wird brenne bis in de unterste Defi un wird vuzehre(frässä) des Land mit sinem Krut un wird aziinde de Grundfesten dr Berg. 32,23 I(Ich) will ällei Ungliick iba sie häufen, i(ich) will alli mi Pfiel uf sie schießen. 32,24 Vor Hunga soll sie vuschmachte un gässä(vuzehrt) wäre vum Feba un vu jähem Dod. I(Ich) will dr Dier(Tierli) Zähne unda sie schicken un dr Schlange Gift. 32,25 Draußen wird des (a) (b) Schwert ihri Kinda rauben un drinne dr Angscht d jungen Ma we des Maidle, d Säugling we d Greis.

32,26 I(Ich) het gsait: S soll üs si mit nene, i(ich) will ihrem Name tilgen unda d Mensch -, 32,27 wenn i(ich) nit d Schpott dr Gegna(Feinde) gescheut het; ihri Find het s nit wißet da un gsait: Unsere Macht isch groß, un nit dr HERR het des ällei doe. - 32,28 Denn Israel isch ä Volk, däm ma nimi rote ka, un (a) (b) kei Vuschtand wohnt in nene. 32,29 O daß sie wies wäre un des verstünden, daß sie gmerkt het, was nene dnoh träffä wird! 32,30 We goht's zue, (a) (b) daß eina däusend verjagt un zwei sogar zehndusig uf d flucht mache? Kummt's nit doher, daß ihr Fels sie vukauft het un dr HERR sie hige het? 32,31 Denn unsera Gegna(Feinde) (a) Fels isch nit we unsa Fels; so meße sie selba urteilen. 32,32 Denn ihr Wischtock schtammt vu Sodoms Wischtock un vum Wiberg Gomorras; ihri Triebel sin Gift, sie hän bittare Bäre, 32,33 ihr Wi isch Drachengift un verderbliches Gift dr Ottern.

32,34 Isch des nit bi ma(mir) vuwahrt un vusieglet in minem Schatzkammern?a 32,35 (a) (b) (c) Di Rache isch mi, i(ich) will zruck ge zue d Ziit, do ihr Fueß gleitet; denn de Ziit ihrem Unglücks isch nooch, un was iba sie kumme soll, eilt dzue. 32,36 Denn dr HERR wird sinem Volk Recht schaffe, un iba sini Knecht wird da(er) sich erbarmen. Denn na(er) wird aluege, daß ihri Macht dohi isch un s üs isch mit nene ganz un gar. 32,37 Un na(er) wird sag: Wo sin ihri Götta, ihr (a) Fels, uf d sie trauten, 32,38 de des Fett ihra Schlachtopfa ässä solle un trinke d Wi ihra Trinkopfa? (a) (b) Len sie ufschtoh un äich helfe un äich schützen! 32,39 Luege etze, daß (a) (b) ich's ällei bi un isch kei Gott näbe ma(mir)! I(Ich) ka (c) umbringe un lebändig mache, i(ich) ka schlat un ka (d) (e) (f) heile, un nemads isch do, dr üs wägä ma(mir) Hand errettet.

32,40 Denn i(ich) will mi Hand zum Himmel heben un will sag: So wohr i(ich) ewig läbt: 32,41 (a) wenn i(ich) mi blitzendes Schwert schärfe un mi Hand zue d Schtrof grieft, so will i(ich) mi rächen a minem Gegna(Feinde) un däne, de mi hass, zruck ge. 32,42 I(Ich) will mi Pfiel mit Bloet bsoffe mache, un mi Schwert soll Fleisch frässä, mit Bloet vu Erschlagenen un Gfangene, vu d Kepf (Schädel) streitbarer Gegna(Feinde)!

32,43 a Preiset, ihr Heide, si Volk; denn na(er) wird des Bloet vu sinere Knecht rächen un wird a sinene Gegna(Feinde) Rache nähmä un (a) (b) entsühnen des Land vu sinem Volks!

Moses letschte Mahnig a des Volk

32,44 Un Moses kummt un schwätzt alli Wort des Liedes vor d Ohre vum Volks, er un Josua, dr Bue(Suhn) Nuns. 32,45 Als etze Moses des ällei zue End gsait het vor ganz Israel, 32,46 sait da(er) zue nene: Nähme zue Herz alli Wort, de i(ich) äich hiit beziig, daß ihr (a) äire Kinda befehlt, alli Wort des Gsetz zue hebed un zue doe. 32,47 Denn s isch nit ä leeres Wort a äich, sundern (a) s isch äich Läbä, un durch des Wort d ihr lang läbä in däm Land, in des ihr zeht iba d Jordan, um s izneh.

Gott gmacht Moses uf sinene Dod vor

32,48 Un dr HERR schwätzt mit Moses am selben Däg un sait: 32,49 Gang uf des Berg aAbarim, uf d Berg Nebo, dr do lit im Land Moab gegeiba Jericho, un lueg des Land Kanaan, des i(ich) d Israelite zum Eigentum ge wäre. 32,50 Dann(Dnoh) stirb uf däm Berg, uf d dü hinaufgestiegen bisch, un loß di zue dinem Volk vusammle, (a) we di Brueda Aaron schtirbt uf däm Berg Hor un zue sinem Volk vusammelt wird; 32,51 denn ihr hän äich a ma(mir) vusindigt unda d Israelite bi däm Haderwasser zue Kadesch in dr Wüschte Zin, (a) wel ihr mi nit heiligtet inmidde dr Israelite. 32,52 Denn dü sollsch des Land vor dir aluege, des i(ich) d Israelite gib, aba dü sollsch nit inekumme.

33. Kapitel

Moses segnet de Schtämm Israels

(vgl. 1. Moses 49)

33,1 Des isch dr Segen, mit däm Moses, dr Ma Gottes, de Israelite vor sinem Dod segnet. 33,2 Na(Er) sait: Der HERR isch vum Sinai kumme un isch nene aufgeleuchtet vu (a) Seïr her. Na(Er) isch erschiene vum Berg Paran her un isch zoge noh Meribat- Kadesch; in vu sinere Rechte isch ä feuriges Gsetz fir sie. 33,3 We het da(er) si Volk so leb(lieb)! Alli Heilige sin in dinere Hand. Sie wäre sich anesitzä zue di Feß un wäre lerne vu di Wort. 33,4 Moses het uns(us) des Gsetz bpfohle, des Erbe dr Gmeinde Jakobs. 33,5 Un dr Herr ward (a) Kenig iba (b) Jeschurun, (c) als sich vusammle de Kepf vum Volks samt d Schtämm Israels.

33,6 Ruben läbt un schtirb nit; sini Mannschaft gewinne a Zahl!

33,7 Des isch dr Segen iba Juda. Un na(er) sait: HERR, erhöre de Schtimm Judas un bringe nen zue sinem Volk; loß sini Macht groß wäre un isch nem Hilfe gege sini Gegna(Feinde)!

33,8 Un iba Levi sait da(er): Dini Lose (a) (b) «Lecht un Recht» soll bliebe bi dinem Getreuen, d dü (c) (d) vusuecht hesch zue Massa, fir d dü gestritten hesch am Haderwasser, 33,9 dr (a) (b) vu sinem Vada (Babbe) un vu vu sinere Muetter sait: «Ich sieht nen nicht», un vu sinem Brueda: «Ich kenne nen nicht», un vu sinem Bue(Suhn): «Ich wiß nigs vu ihm». Di heete di Wort un bwahre di Packt(Abkumme); 33,10 sie lehre Jakob di Rechte un Israel di Gsetz; sie bringe Räuchawerk vor di Gsicht(Visasch) un Ganzopfa uf di Altar. 33,11 HERR, segne sini Macht, un loß dir gfalle de Werke vu sinere Händ(Pfode)! Zerschlage d Rucke dera, de sich gege nen auflehnen, un dera, de nen hass, daß sie nit aufkommen!

33,12 Un iba Benjamin sait da(er): Der Gliebte vum HERRN wird sicha huuse; alliziit wird Na(Er) de Hand iba nem hebed un wird zwische sinene Höhän huuse.

33,13 Un iba Josef sait da(er): (a) Gesegnet vum HERRN isch si Land mit däm Köstlichsten vum Himmel droben, däm Tau, un mit dr Flut, de drunten lit, 33,14 mit däm Köstlichsten, was de Sunne hervorbringt, un mit däm Köstlichsten, was de Monde erzeugen, 33,15 mit däm Beschte uralter Berg un mit däm Köstlichsten dr ewige Higel, 33,16 mit däm Köstlichsten dr Erde un ihra Massig(Fülle). Di Gnade däm si, dr in däm (a) Dornbusch gwohnt het, kummt uf des (b) Schädel Josef, uf d Scheitel vum Gweihte unda sinene Breda. 33,17 Si erschtgeborena Schtier isch voll Herrlichkeit, un sini Herna sin we de Herna wilde Schtier; mit nene wird da(er) de Velka schtoße bis a de Enden dr Erde. Das sin de Zehntausende (a) Ephraims un de däusende Manasses.

33,18 Un iba Sebulon sait da(er): Sebulon, fräie di dinere Fahrten; un Issachar, fräie di dinere Zelte. 33,19 Sie wäre de Schtämm uf d Berg ruefä un dert opfare rechti Opfa. Denn sie wäre d Richtum vum Meeres gwinne un de vuschteckte Schätz im Sande.

33,20 Un iba Gad sait da(er): Globt isch, dr Gad Platz schafft! Gad lit do we ä Löwe un vurißt Schenkel un Scheitel. 33,21 Un (a) er ersah sich ä Erstlingserbe; denn dert war fir nen vumä Anführers Deil. Un s vusammle sich de Kepf vum Volks, un na(er) vollstreckte de Grechtigkeit vum HERRN un sini Gricht zsämme mit Israel.

33,22 Un iba Dan sait da(er): Dan isch ä junger Löwe, dr hervorspringt üs Baschan.

33,23 Un iba Naftali sait da(er): Naftali het viel Gnade un isch voll Segens vum HERRN; gege Weschte un Süde het da(er) Hab un Guet.

33,24 Un iba Asser sait da(er): Asser isch gsegnet unda d Sehn. Na(Er) isch dr Liebling vu sinere Breda un dunk sinene Fueß in El. 33,25 Vu Ise un Erz isch dr Riegel dinere Tore; di Altr isch we di klei!

33,26 S isch kei Gott we dr (a) Gott Jeschuruns, dr am Himmel daherfährt dir zue d Hilfe un in vu sinere Hoheit uf d Wolke. 33,27 Zueflucht isch bi däm alte Gott un unda d ewige Ärm. Na(Er) het vor dir her di Feind vutriebe un bpfohle: Vertilge! 33,28 Israel (a) (b) wohnt sicha, dr (c) (d) Brunnquell Jakobs unbehelligt in däm Land, do (e) Korn un Wi isch, däm si Himmel vu Tau trieft. 33,29 (a) (b) (c) Wohl dir, Israel! Wer isch dir gli? Dü Volk, des si Heil gregt durch d HERRN, dr dinere Hilfe Schild un des Schwert vu dinem Sieges isch! Dini Gegna(Feinde) wäre dir huldigen, un dü wirsch uf ihrem Höhän einherschreiten.


34. Kapitel

34,1 Un Moses schtiegt üs däm Jordantal dr Moabita uf d Berg Nebo, d Gipfel vum Gebirges Pisga, gegeiba Jericho. Un dr HERR (a) zeige nem des ganzi Land: Gilead bis noh Dan 34,2 un des ganzi Naftali un des ganzi Land Ephraim un Manasse un des ganzi Land Juda bis a des Meer im Weschte 34,3 un des Südland un de Gegend am Jordan, de Ebene vu Jericho, dr (a) Palmenstadt, bis noh Zoar. 34,4 Un dr HERR sait zue nem: Des isch des Land, vum i(ich) Abraham, Isaak un Jakob gschwore ha: (a) I(Ich) will s di Nohchkumme ge. - Dü hesch s mit di Aug gsähne, aba dü sollsch nit hinübergehen. 34,5 So schtirbt Moses, dr Knecht vum HERRN, dert im Land Moab noh rem Wort vum HERRN. (a) 34,6 Un na(er) begrub nen im Tal, im Land Moab gegeiba Bet-Peor. Un nemads het si Grab härä bis uf d hiitige Dag. 34,7 Un (a) Moses war hundatzwanzig Johr alt, als sa(er) schtirbt. Sini Aug ware nit schwach wore, un sini Kraft war nit vufalle. 34,8 Un de Israelite wehklage Moses im Jordantal dr Moabita (a) driißig Däg, bis de Ziit vum Weinens un Klagens iba Moses gmacht war.

34,9 Josua aba, dr Bue(Suhn) Nuns, (a) wird erfillt mit däm Geischt dr Gschidheit; denn Moses het (b) (c) sini Händ(Pfode) uf nen glegt. Un de Israelite ghorche nem un gmacht hän, we dr HERR s Moses bpfohle het.

34,10 Un s schtoht etze kei Prophet in Israel uf we Moses, d (a) (b) (c) dr HERR wißet da het vu Gsicht(Visasch) zue Gsicht(Visasch), 34,11 mit all d Zeiche un Wundern, mit däne dr HERR nen gschickt het, daß sa(er) sie dät in Ägypteland am Pharao un a ällei sinene Greschte un a sinem ganze Land, 34,12 un mit all dr mächtigen Kraft un d große Schreckenstaten, de Moses vollbrachte vor d Aug vu ganz Israel.


Letschte Änderungen November 2, 2005 by Dietmar Wiesler (Copyright)
Des isch ä Bäitrag vum Dietmar Wiesler fir me Evagelium im Netz (Copyright) Dez. 1999