Wida dra gsi am:04.11.2018 12:18:31
Zruck zue d Alemannische Bibel (Markgräflerland Eschbach)

S FÜNFTE BUECH MOSES (DEUTERONOMIUM)

S´1. Kapitel

Ruckblick uf d Wüschtewanderig vum Horeb bis Kadesch

1,1 Des sin de Wort, de Moses zue ganz Israel gschwätzt het gegeiba vum Jordan in d Wüschte, im Jordandal gegeiba Suf, zwische Paran un Tofel, Laban, Hazerot un Di-Sahab. 1,2 Elf Däg wiet isch´s vum Horeb bis Kadesch-Barnea uf däm Wäg zum Berg Seïr. 1,3 Un s isch bassiert im vierzigschte Johr am erschte Dag vum elfte Monet, do schwätzt Moses mit d Israelite alles, we´s nem dr HERR fir sie bifohle het, 1,4 nohchdäm ma(er) Sihon gschla het, d Kenig vu d Amorita, der zue Heschbon gherrscht het, dzue bi Edreï d Og, d Kenig vu Baschan, der zue Aschtarot gherrscht het. (a) 1,5 Gegeiba vum Jordan im Land Moab fangt Moses a, des Gsetz üszlege, un sait:

1,6 Dr HERR, unsa Gott, het mit uns(us) am Berg Horeb gschwätzt un gsait: (a) Ihr sin lang gnoe a däm Berg gsi; 1,7 wende äich un zehn hi, daß ihr zum Berg vu d Amorita kumme un zue alle ihre Nochbere im Jordandal, uf däm Gebirge un in däm Hiigelland, im Südland un am Ufa vum Meer, ins Land Kanaan un zum Berg Libanon, bis a d große Schtrom, d Euphrat. 1,8 Lueg, ich ha des Land vor äire Auge hige. Zehn inä un (a) nähme des Land i, vum däm dr HERR äire Vädere Abraham, Isaak un Jakob gschwore het, daß er's ne un ihre Nohchkumme ge wott.

1,9 Do sag ich zue d selbe Ziit zue äich: Ich ka äich nimi ällei trage; (a) (b) 1,10 denn dr HERR, äicha Gott, het äich so zahlrich wäre losse, daß ihr hiit so viel sin we d Schterne am Himmel. (a) (b) 1,11 D HERR, dr Gott äira Vädare, mach üs äich nohch vieldusigmol me un segne äich, we na(er) äich zuegsait het! 1,12 We ka ich ällei trage äiri Meh un Lascht un äira Händel? 1,13 Schafft her(ra) schlaui, vuschtändigi un erfahreni Lit unda äire Schtämm, de will ich iba äich als Kepf setzä. 1,14 Do schwätze ihr un sage mir: Ja, des isch ä gueti Sach, de dü mache willsch. 1,15 Do nimm i(ich) de Kepf äira Schtämm, schlaui un erfahreni Männa, un ha sie iba äich gsetzt als (a) Oberschti iba däusend, iba hundat, iba fuchzig un iba zehn un als Amtlit fir äiri Schtämm. 1,16 Un ich bifehlte äire Richta zue d selbe Ziit un ha gsait: Häre äiri Breda a un (a) richte recht, wenn eina ebis mit sinem Brueda het odr mit däm Fremdling, der bi nem isch. 1,17 Bim Richte solle ihr (a) (b) d Aschien nit beachte, sundern solle d Kliene härä we d Große un vor nemads äich scheuen; denn des Gricht isch Gottes. Wird aba äich ä Sach z schwer si, de (c) len a mich glange, dmit ich sie här. 1,18 So bifehlte ich äich zue der Ziit alles, was ihr doe solle.

1,19 Do sin mir ufbroche vum Horeb un zehn durch di ganz Wüschte, de groß un furchtbar isch, we ihr gsähne hän, uf d Schtroß zum Gebirge dr Amorita, we uns(us) dr HERR, unsa Gott, bifohle het, un kumme bis nohch (a) Kadesch- Barnea. 1,20 Do sag ich zue äich: Ihr sin a des Gebirge vu d Amorita kumme, des uns(us) dr HERR, unsa Gott, ge wird. 1,21 Lueg her, dr HERR, di Gott, het dir des Land hige; zeh nuf un nimm's i, we d HERR, dr Gott dinere Väda, dir zuegsait het. Fircht di nit un loß dir´s nit gräue. 1,22 Do sin ihr alli zue mir kumme un sage: (a) Len uns(us) Männa vor uns(us) her schicke, de uns(us) des Land erkunde un uns(us) d Wäg sage, uf däm ma(mir) nizehe solle, un de Schtädt, zue däne ma(mir) kumme wäre. 1,23 Des het ma(mir) guet gfalle, un ich ha vu äich zwöelf Männa gnumme, vu jedäm Schtamm eina

1,24 Als de wäggange sin un nufzoge sin uf des Gebirge un a d Traubenbach kumme, do erkundete sie des Land 1,25 un nähmä Fricht vum Land mit un bringe sie rab zue uns(us) un gän uns(us) Bericht un sage: Des Land isch guet, des dr HERR, unsa Gott, uns(us) ge het. - 1,26 Aba ihr hän nit nufzeh welle un sin unghorsam wore däm Mul vum HERRN, äires Gottes, 1,27 un romurrte in äire Zelte un schwätze: Dr HERR isch uns(us) gram; drum het da(er) uns(us) üs Ägypteland gfihrt, daß sa(er) uns(us) in de Händ(Pfode) dr Amorita git, um uns(us) zue vutilge. (a) 1,28 Wo solle ma(mir) hizeh? Unsari Breda hän unsa Herz vuzagt gmacht un gsait, des Volk isch greßa un hecha gwachse als mir, de Schtädt sin groß un bis a d Himmel ufgmürt; dzue hän ma(mir) dert Anakiter gsähne. (a) (b) 1,29 Ich sag aba zue äich: Vuschrecke äich nit un firchtet äich nit vor ne. 1,30 Dr HERR, äicha Gott, zeht vor äich hi un (a) (b) wird fir äich schtriete, we er's mit äich doe het in Ägypte vor äire Auge 1,31 un in dr Wüschte. Do hesch dü gsähne, daß di dr HERR, di Gott, (a) (b) trage het, we ä Ma si Suhn trait, uf däm ganze Wäg, den ihr gwanderet sin, bis ihr a der Platz kumme sin. 1,32 Un trotzdäm glaubte ihr däm HERRN, äirem Gott, nit, 1,33 der uf däm Wäg vor äich hergange isch, äich de Plätz z zeigä, wo ihr äich lagere sollte, bi Nacht im Fiir, um äich d Wäg z zeigä, den ihr entlanggo sollte, un bi Dag in dr Wolke. (a) 1,34 Als aba d HERR äicha Gebrüell (Geblär) ghärt het, wird da(er) zornig un schwor un sait: 1,35 (a) S soll keina vu däm bese Gschlecht des guete Land säh, des ich ihre Vädere z ge gschwore ha, 1,36 üßa Kaleb, däm Suhn Jefunnes; der soll s säh. Däm un sinene Nohchkumme will ich des Land ge, des sa(er) beträte het, wel la(er) däm HERRN treu gfolgt isch. 1,37 Au iba mi wird dr HERR zornig wägä äich un sait: Dü sollsch au nit inekumme. (a) 1,38 Aba Josua, dr Suhn Nuns, der di Dena isch, der soll inekumme. Däm schtärk d Muet; denn (a) er soll Israel des Erbe üsdeile. 1,39 Un äiri Säuglinge, vu däne ihr gsait hän, sie däte zum Raub wäre, un äiri Kinda, de etzed nit Guetes noh Beses vuschtehn, de soll inekumme; däne will ich's ge, un sie solles bsitze. 1,40 Ihr aba, wende äich un zehn wida in d Wüschte d Wäg zum Schilfmeer. (a) 1,41 Do antworte ihr un sage zue ma(mir): (a) Mir hän a däm HERRN gsindigt; ma(mir) wen nufzeh un kämpfe, we uns(us) dr HERR, unsa Gott, bifohle het. Als ihr äich etze grischtet hän, jeda mit sinene Waffe, un´s fir ä Liechtes ghalte hän, ins Gebirge nufzehe, 1,42 do sait dr HERR zue mir: Sage nene, daß sie nit nufzehe, au nit kämpfe - denn ich bi nit unda äich -, dmit ihr nit gschla wärä vu äire Feinde. 1,43 Wo i(ich) äich des gsait ha, hän ihr nit ghorcht un sin folge nit däm Mul vum HERRN un ware vumesse un sin nuf ins Gebitge zoge. 1,44 Do zehn de Amorita üs, de uf däm Gebirge huuste, äich entgegä un jagte äich, we's Biene den, un schlen äich vu Seïr bis nohch Horma. (a) 1,45 Wo ihr etze wiedakume sin un vor rem HERRN plärt hän, wott dr HERR äiri Schtimm nit härä un het sini Ohre nit zue äich gneigt. 1,46 So sin ihr in Kadesch (a) ä lang Ziit bliebe.


S´2. Kapitel

Zug durch d Wüschte bis zum Sieg iba Sihon

2,1 Dann(Dnoh) drille ma(mir) uns(us) un (a) zehn wida in d Wüschte uf d Schtroß zum Schilfmeer, we d HERR zue ma(mir) gsait het, un hän des Gebirge Seïr umzoge ä langi Ziit. 2,2 Un d HERR sait zue ma(mir): 2,3 Ihr hän des Gebirge etze gnoe umwanderet; wende äich nohch Norde. 2,4 Un bifihl däm Volk un sag: Ihr wäre durch des Land äira (a) Breda, d Sühn vum Esau, zeh, de uf däm Seïr huuse, un sie wäre sich vor äich firchte. Aba heete äich jo dvor, 2,5 sie z bekrege; ich wir äich vu ihrem Land nit ei Fueß breit ge, denn des (a) Gebirge Seïr ha ich d Sehn Esau als Hab un Guet ge. 2,6 Ässä solle ihr fir Geld vu nene kaufe, dmit ihr z ässä hän, un Wassa solle ihr fir Geld vu nene kaufe, dmit ihr z trinke hän. 2,7 Denn d HERR, di Gott, het di gsegnet in alle Werke dina Händ(Pfode). Er het di Wandere durch de großi Wüschte uf si Herz gnumme. (a) Vierzig Johr isch d HERR, di Gott, bi dir gsi. A nigs hesch dü Mangel ka.

2,8 Als ma(mir) etze vu unsare Breda, d Sehn Esau, de uf däm Gebirge Seïr huuste, wägzoge ware, wäg vum Wäg durch d Schtäppe, wäg vu Elat un Ezjon-Geba, drille mir uns(us) un zehn d Wäg zum Wiedeland vu d Moabita. 2,9 Do sait d HERR zue ma(mir): Dü sollsch d (a) Moabita kei Schadä doe nohch sie bekrege; ich will dir vu ihrem Land nigs als Hab un Guet ge, denn ich ha Ar d Sehn Lots als Hab un Guet ge. - 2,10 D Emiter hän vorziite drin ghuust; des war ä großes, schtarkes un hochgwachsenes Volk we de Anakiter. 2,11 Ma het sie au fir Riese ghalte we de Anakiter; un de Moabita heiße sie Emiter. 2,12 Au (a) huuste vorziite uf däm Seïr d Horiter; un de Sühn Esau vutriebte un vutilgte sie vor sich her un huuste a ihra Schtatt, gliechwe´s Israel mit däm Land gmacht het, des ne d HERR als Hab un Guet ge het. - 2,13 So mache äich etze uf un zeht durch d (a) Bach Sered! Un mir zehn durch. 2,14 De Ziit aba, de ma(mir) vu Kadesch- Barnea zoge sin, bis ma(mir) durch d Bach Sered kumme, war achtdädrißig Johr, bis alli Kregslit üs däm Laga gschtorbe ware, we d HERR ne gschwore het. (a) 2,15 So war d (a) (b) (c) Hand vum HERRN gege sie, um sie üs däm Laga z vutilge bis uf d letschte Mann.

2,16 Un als alli Kregslit üs däm Volk gschtorbe ware, 2,17 schwätzt d HERR mit ma(mir) un sait: 2,18 Dü wirsch hiit durch des Gäu(Biet, Gau) dr Moabita zeh bi Ar 2,19 un wirsch in de Nechi vu d Ammoniter kumme. Däne sollsch dü kei Schadä doe nohch sie bekrege; ich will dir vum Land dr Ammoniter nigs als Hab un Guet ge, denn ich ha's d Sehn Lot als Hab un Guet ge. - lueg bim 1. Moses 19,38 2,20 Au des gilt als Land vu d Riese, un s hän au vorziite Riese drin ghuust, un de Ammoniter heiße sie Samsummiter. 2,21 Des war ä großes, schtarkes un hochgwachsenes Volk we de Anakiter. Un d HERR het sie vor rene vutilgt un het sie ihr Land bsitze lo, so daß sie fir selli dert huuste, 2,22 gliechwe er's doe het mit d Sehn Esau, de uf däm Berg Seïr huuse, als sa(er) de Horiter vor rene vutilgt het un sie dära Land bsitze lo het, so daß sie dert fir selli huuste bis uf der Dag. 2,23 Un de (a) Kaftoriter zehn üs Kaftor, un hän de Awiter vutilgt, de in Heft huuste bis nohch Gaza, un huuste dert fir selli. - 2,24 Mache äich uf un zehn üs un gehn iba d Arnon! Lueg, ich ha Sihon, d Kenig vu d Amorita zue Heschbon, in dini Händ ge mit sinem Land. Fange a, s izneh, un kämpf mit tem. 2,25 Vu hiit a will ich Angscht un Schrecke vor dir uf alli Velka unda däm ganze Himmel lege, dmit, wenn sie vu dir härä, ne angscht un bange wäre soll vor dinem Kumme. (a)

2,26 Do (a) ha i(ich) Laufbursch(Bote) üs d Wüschte Kedemot zue Sihon geschickt, d Kenig vu Heschbon, mit friedlicha Botschaft un ha nem sage lo: 2,27 I(Ich) will durch di Land zeh. Nur wo d Schtroß goht, will ich go; ich will nit zue d Rechte noh zue d Linke vum Wäg abwieche. 2,28 Ässä sollsch dü mir fir Geld vukaufe, dmit ich z ässä ha, un Wassa sollsch dü mir fir Geld ge, dmit ich z trinke ha. Ich will nur durchzehe- 2,29 we ma´s de Sühn Esau gschtattet hän, de uf däm Gebirge Seïr huuse, un de Moabita, de zue Ar huuse -, bis ich iba d Jordan kumm in des Land, des uns(us) d HERR, unsa Gott, ge wird. 2,30 Aba Sihon, d Kenig vu Heschbon, het uns(us) nit durchzehe losse welle; denn dr HERR, di Gott, het si Sinn (Gmeht) vuhertet un (a) vuschtockt nem si Herz, um nen in dini Händ z ge, so we´s hiit isch. 2,31 Un d HERR sait zue ma(mir): Lueg, ich ha agfange, Sihon mit sinem Land vor dine Auge (a) (b) (c) (d) (e) hizgeh; fange ihr a, si Land i z neh. 2,32 Un Sihon zeht üs uns(us) entgegä mit sinem ganze Kregsvolk zum Kampf nohch Jahaz. 2,33 Aba d HERR, unsa Gott, git nen vor unsare Auge hi, daß ma(mir) nen schlen mit sinene Sehn un sinem ganze Kregsvolk. 2,34 Do nähmä ma(mir) zue der Ziit alli sini Schtädt i un vollschtreckte d Bann a alle Schtädt, a Männa, Wieba un Kinda, un len nemads ibrigbliebe. 2,35 Nur des Vieh raube ma(mir) fir uns(us) un de Beute üs d Schtädt, de ma(mir) ignumme hän. 2,36 Vu Aroër a, des am Ufa vum Arnon lit, un vu d Schtadt im Bachtal bis nohch Gilead war kei Schtadt, de sich vor uns(us) hät schütze känne; d HERR, unsa Gott, git alles vor unsare Auge hi. 2,37 Nur zum Land vu d Ammoniter kumme bisch dü nit, nit zum Ufa vum Jabbok noh zue d Schtädt uf däm Gebirge, ganz we uns(us) dr HERR, unsa Gott, bifohle het.


S´3. Kapitel

Sieg iba Og vu Baschan

3,1 Un mir drille uns(us) un zehn nuf d Wäg nohch Baschan. Un (a) Og, dr Kenig vu Baschan, zeht üs uns(us) entgegä mit sinem ganze Kregsvolk, um bi Edreï z kämpfe. 3,2 Aba dr HERR sait zue ma: Fircht di nit vor rem, denn ich ha nen un si ganzes Kregsvolk mit sinem Land in dini Händ ge. Un dü sollsch mit nem doe, we dü´s mit Sihon, däm Kenig vu d Amorita, doe hesch, der in Heschbon gherrscht het. 3,3 So git d HERR, unsa Gott, au d Kenig Og vu Baschan in unsari Händ mit sinem ganze Kregsvolk, daß mir nen schlen, bis nem keina ibrig bliebt. 3,4 Do nähmä mir zue der Ziit alli sini Schtädt i, un s git kei Schtadt, de mir ne nit nähmä: sächzig Schtädt, de ganzi Gegend vu Argob, des Kenigrich Ogs vu Baschan, 3,5 luta Schtädt, de bäut ware mit hohe Muurene, Tore un Riegel, üßadäm arg vieli offeni Schtädt. 3,6 Un mir vollschtreckte d Bann a nene, gliechwe mir´s a Sihon, däm Kenig vu Heschbon, gmacht hän. A alle Schtädt vollschtreckte mir d Bann, bi Männa, Wieba un Kinda. 3,7 Aba (a) alli Viecha un de Beute üs d Schtädt raiberte mir fir uns(us). 3,8 (a) (b) (c) So nähmä mir zue der Ziit beidene Kenige vu d Amorita des Land gegeiba vum Jordan, vum Fluß Arnon bis a d Berg Hermon 3,9 - d Sidonier nenne nen Sirjon, aba d Amorita nenne nen Senir -, 3,10 alli Schtädt uf d Hochebeni un des ganze Gilead un des ganze Baschan bis nohch Salcha un Edreï, de Schtädt vum Kenigrich Ogs vu Baschan. 3,11 Denn ällei dr Kenig Og vu Baschan war noh ibrig vu d Riese. Lueg, in Rabba, dr Schtadt vu d Ammoniter, isch si schteinerne Sarg, niin Elle lang un vier Elle breit nohch gwenlicha Elle.

D Vudeilig vum Oschtjordanland

(vgl. 4. Moses 32)

3,12 Des Land nähmä mir dertmols i. Vu Aroër a, des am Fluß Arnon lit, ha ich's d Rubeniter un Gaditer ge samt däm halbe Gebirge Gilead mit sinene Schtädt. 3,13 Aba des ibrigi Gilead un des ganze Baschan, des Kenigrich Ogs, ha ich däm halbe Schtamm Manasse ge, de ganzi Gegend vu Argob. Des ganze Baschan heißt «Land dr Riese». 3,14 Jaïr, dr Suhn Manasses, het de ganzi Gegend vu Argob bis a de Grenze vu d Geschuriter un Maachatiter gregt un het Baschan nohch sinem Name gheiße «Derfa Jaiërs» bis uf d hiitige Dag. 3,15 Machir aba gib i(ich) Gilead. 3,16 Un d Rubeniter un Gaditer gib i(ich) ä Biet(Gäu, Gau) vu Gilead bis zum Arnon, bis zue d Middi vum Flusses mit sinem Ufaland, un bis zum Jabbok, däm Grenzfluß vu d Ammoniter; 3,17 dzue des Jordandal mit däm Jordan un sinem Ufaland, vu (a) (b) (c) Kinneret bis a des Meer am Jordandal, des isch des Salzmeer, am Fuße vum Gebirge Pisga, alles, was nohch Oschte zue lit. 3,18 Un ich bifehlt tene zue der Ziit: Dr HERR, äicha Gott, het äich des Land ge, um´s izneh. So zehn etze grischtet vor äire Breda, d Israelite, her, all ihr Kregslit. 3,19 Nur äiri Wieba un Kinda un äichi Viecha - denn ich weiß, daß ihr viel Viecha hän - len in äire Schtädt bliebe, de ich äich ge ha, 3,20 bis dr HERR äiri Breda au zue d Rueh bringt we äich, daß sie au des Land inähme, des sene dr HERR, äicha Gott, ge wird gegeiba vum Jordan. Dnohch solle ihr dann(dnoh) zruckgo zue äirem Hab un Guet, den ich äich ge ha. 3,21 Un Josua ha ich zue d selbe Ziit bifehlt un gsait: Dini Auge hän alles gsähne, was dr HERR, äicha Gott, mit däne beidi Kenig doe het. So wird´s d HERR au mit alle Kenigriche doe, in de dü zehsch. 3,22 Firchte äich nit vor rene; denn d HERR, äicha Gott, schtrietet fir äich. (a) 3,23 Un ich ha d HERR zue d selbe Ziit bittet un gsait: 3,24 Herr HERR, dü hesch agfange, dinem Knecht dini Herrlichkeit z zeige (offenbare) un dini schtarki Hand. Denn wo isch ä Gott im Himmel un uf Erde, der´s dine Werke un dinere Macht gleichdoe kennt? 3,25 Loß mi durego un des guete Land aluege gegeiba vum Jordan, des guete Bergland un d Libanon. 3,26 Aba d HERR war weetig uf mich um äich un het uf mich nit ghärt, sundern sait zue ma(mir): Loß ses guet(gnoe) si! Rede ma(mir) dvu ni mi! (a) 3,27 Schtieg uf d Gipfel vum Gebirge Pisga un hebe dini Auge uf nohch Weschte un nohch Norde un nohch Süde un nohch Oschte un lueg´s mit dine Auge a; denn dü wirsch nit iba d Jordan do go. 3,28 Un bifihl däm Josua, daß sa(er) getroscht un unvuzagt si soll; denn (a) er soll iba d Jordan zeh vor rem Volk her un soll lene des Land üsdeile, des dü säh wirsch. 3,29 So sin ma im Dal bliebe gegeiba Bet-Peor.

´4. Kapitel

S´Gsetz ihalte

4,1 Un etze her, Israel, de Gebote un Rechte, de ich äich lehr, daß ihr sie doe solle, uf daß ihr läbe un rikumme un des Land inähme, des äich d HERR, dr Gott äira Vädare, git. 4,2 Ihr sollt nigs dzuedoe zue däm was ich äich bifihl, un sollt au nigs dvodoe, uf daß ihr bwahre de Gebote vum HERRN, äirem Gott, de ich äich bifihl. (a) (b) (c) 4,3 Äiri Auge hän gsähne, was d HERR doe het gege d Baal-Peor; denn alli, de däm Baal-Peor gfolgt sin, het d HERR, di Gott, vutilgt unda äich. (a) 4,4 Aba ihr, de ihr däm HERRN, äirem Gott, anghänge sin, läbe alli hiit noh. 4,5 Lueg, i(ich) hab äich glehrt Gebot un Recht, we mir d HERR, mi Gott, bifohle het, daß ihr dnohch doe solle im Land, in des ihr kumme wäre, um´s izneh. 4,6 So hebe (haltet) sie etze un den sie! Denn dodurch wäre ihr als (a) weise un schlau(vuschtändig) gelte bi alle Mensche, daß, wenn sie alli de Gebote härä, sie sage meße: Ei, was fir weise un vuschtändigi Lit sin des, ä herrliches Volk! 4,7 Denn (a) wo isch so ä herrliches Volk, däm ä Gott so nooch isch we uns(us) d HERR, unsa Gott, sooft mir nen aruefe? 4,8 Un wo isch so ä großes Volk, des so Grechti Ordnige un Gebote het we (a) des ganze Gsetz, des i(ich) äich hiit vorleg? 4,9 Heet di nur un bwahr di Seele guet, daß dü (a) nit vugißes, was dini Auge gsähne hän, un daß ses nit üs dinem Herze kummt di ganzes Läbä lang. Un dü sollsch dine Kinda un Kindeskinder kunddoe 4,10 d Dag, do dü (a) vor rem HERRN, dinem Gott, gschdande bisch am Berg Horeb, als d HERR zue ma(mir) gsait het: Vusammle ma(mir) des Volk, daß sie mi Wort härä un so mich firchte lerne alli Däg vu ihrem Läbä uf Erde un (b) ihri Kinda lehre. 4,11 Do kumme ihr dzue un sin na gschtande a d Berg; dr Berg aba isch in Flamme gschtande bis in d Himmel inä, un do war Finschternis, Wolke un Dunkel. 4,12 Un d HERR schwätzt mit äich (a) midde üs däm Fiir. Sini Worte hän ihr ghärt, aba ihr hän kei Gschtalt gsäh, nur ä Schtimme war do. 4,13 Un er vukindigt äich si Packt (Abkumme), den er äich bifehlt het z hebed, nämlich de Zehn Worte, un (a) schribt sie uf zwei schteinerni Blatte(Dafle). 4,14 Un d HERR bifehlt ma(mir) zue d selbe Ziit, äich Gebote un Rechte z lehre, daß ihr dnohch doe sollt in däm Land, in des ihr zeht, s izneh. 4,15 So heete äich etze wohl - denn ihr hän kei Gschtalt gsähne a däm Dag, do d HERR mit äich gschwätzt het üs däm Fiir uf däm Berg Horeb -, 4,16 daß ihr äich nit vusindigt un äich (a) irgendei Bild macht, des glich isch nem Ma odr Wieb, 4,17 nem Tierl uf däm Land odr Vogel unda däm Himmel, 4,18 däm Wurm uf dr Erde odr nem Fisch im Wassa unda d Erde. 4,19 Heb au nit dini Auge uf gen Himmel, daß dü (a) (b) d Sunne siehsch un d Mond un de Schterne, des ganze Heer vum Himmel, un fallsch ab un bätesch sie a un densch ne. Denn d HERR, di Gott, het sie zuegwiese alle andere Mensch unda däm ganze Himmel; 4,20 äich aba het dr HERR agnumme un üs däm (a) (b) (c) gleehende Ofe, nämlich üs Ägypte, gfihrt, daß ihr (d) (e) des Volk si solle, des ällei nem(ihm) ghärt , we ihr´s etzed sin. 4,21 Un dr HERR war so bes(erziirnt) iba mi wägä äirem Tate, daß sa(er) gschwore het, i(ich) soll nit iba d Jordan go nohch in des guete Land kumme, des dir dr HERR, di Gott, als Erbdeil ge wird, (a) 4,22 sundern i(ich) mueß in däm Land schterbe un wir nit iba d Jordan go. Ihr aba den durigo un des guete Land inähme. 4,23 So heete äich etze, daß ihr d Packt(des Abkumme) vum HERRN, äires Gottes, nit vugeße, den er mit äich gschlosse het, un nit ei Bildnis mache vu irgendeina Gschtalt, we´s dr HERR, di Gott, bifohle het. 4,24 Denn dr HERR, di Gott, isch (a) (b) (c) (d) ä vuzehrendes Fiir un (e) ä eifernde Gott.

4,25 Wenn ihr etze Kinda ziige un Kindeskinda un im Land wohne un vusindige äich un mache äich Bildnisse vu irgendeina Gschtalt, so daß ihr unguetden vor rem HERRN, äirem Gott, un nen erziirne, 4,26 so (a) (b) (c) ruef i(ich) hiit Himmel un Erde als Ziige iba äich a, daß ihr bald weggrafft wäre üs däm Land, in des ihr iba d Jordan gehn, um´s izneh. Ihr wäre nit lang drin bliebe, sundern wäre vutilgt wäre. 4,27 Un d HERR wird äich vustraije unda de Velka, un s wird vu äich nur ä kleini Zahl ibrig bliebe unda d Heide, zue däne äich d HERR wägfihre wird. 4,28 Dert wirsch dü dene d Götze, de des Gschafftene vu Menschehänd sin, Holz un Schtei (Wackes), de nit sähn noh härä noh ässä noh schmecke kenne. (a) (b) 4,29 Wenn dü aba dert d HERRN, di Gott, sueche wirsch, so wirsch dü nen find, wenn dü nen vu ganzem Herze un vu ganza Seele sueche wirsch. (a) (b) 4,30 Wenn dü vuschreckt si wirsch un dich des alles treffe wird in kinftige Ziite, so wirsch dü dich (a) umkähre zum HERRN, dinem Gott, un sinere Schtimm folge. 4,31 Denn d HERR, di Gott, isch ä barmherzige Gott; er wird dich nit vulo noh vuderbe, wird au d Packt(des Abkumme) nit vugässä, den er dine Vädere gschwore het. 4,32 Denn frog nohch d frehere Ziite, de vor dir gsi sin, vum Dag a, do Gott d Mensch uf d Erde gschaffe het, un vu einem End vum Himmel zum andere, ob je so Großes bassiere odr gnau so ebbis je ghärt wore isch, 4,33 daß ä Volk de (a) Schtimm Gottes üs däm Fiir het schwätze härä, we dü sie ghärt hesch, un trozdäm am Läbä bliebe isch? 4,34 Odr ob je ä Gott vusuecht het, hizgo un sich ä Volk midde üs nem Volk rüszhole durch (a) (b) Machtprobe, durch Zeiche, durch Wunda, durch Kreg un durch sini mächtige Hand un durch si üsgschtrecktem Arm un durch großi Schrecknise, we des ällei dr HERR, äicha Gott, fir äich doe het in Ägypte vor dine Auge? 4,35 Dü aba hesch's gsähne, uf daß dü´s (a) weisch, daß dr HERR ällei Gott isch un sunscht keina. 4,36 Vum Himmel het da(er) di sini Schtimm härä losse, um dich zrechtzbringe; un uf Erde het da(er) dir zeigt si großes Fiir, un sini Wort hesch dü üs däm Fiir ghärt . (a) 4,37 Wel er dine Vädare leb ka (gliebt) un ihri Nohchkumme üsgwählt het, (a) het da(er) dich rüsgfihrt mit sinem Agsicht durch sini großi Kraft üs Ägypte, 4,38 dmit da(er) vor dir her Velka vutriebe het, de greßa un schtärka sin als dü, un dich ribrocht het, um dir ihr Land als Erbdeil z ge, we´s etzed isch. 4,39 So sollsch dü etze hiit wisse un zue Herze nähmä, daß dr HERR Gott isch obe im Himmel un unde uf Erde un sunscht keina, 4,40 un sollsch hebe sini Rechte un Gebote, de i(ich) dir hiit bifihlt; ha so wird's dir un dine Kinda nohch dir wohlsi un di Läbä lang bliebe in däm Land, des dir d HERR, di Gott, git fir imma.

Fraistädt im Oschtjordanland

4,41 Do sunderte Moses (a) (b) dräi Schtädt üs gegeiba vum Jordan gege Sunneufgang, 4,42 dmit derthi fliehen ka, der si Nächschte dotschleht ohni Absicht un nem zvor nit feind gsi isch; der soll in eini der Schtädt fliehe, dmit da(er) am Läbä blieb: 4,43 Bezer uf d Hochebeni fir de Rubeniter un Ramot in Gilead fir de Gaditer un Golan in Baschan fir de Manassiter.

Ibaleitig zum Gsetz

4,44 Des isch des Gsetz, des Moses d Israelite vorglegt het. 4,45 Des sin de Vumahnige un Gebote un Rechte, de Moses d Israelite kunddoe het, als sie üs Ägypte zoge ware, 4,46 gegeiba vum Jordan im Dal gegeiba Bet-Peor, im Land Sihons, vum Kenig vu d Amorita, der zue Heschbon gherrscht het. (a) Den schlat Moses un de Israelite, als sie üs Ägypte zoge ware, 4,47 un nähmä si Land i, dzue des Land Ogs, vum Kenig vu Baschan, beidi Kenig vu d Amorita, de gegeiba vum Jordan ware gege Sunneufgang, 4,48 vu Aroër a, des am Ufa vum Arnon lit, bis a d Berg Sion, des isch d (a) Hermon, 4,49 un des ganze Jordandal öschtlich vum Jordan gege Ufgang dr Sunne bis a des Meer am Jordandal am Fueß vum Gebirge Pisga.

S´5. Kapitel

Wiedaholig vu d zehn Gebote

(vgl. 2. Moses 20)

5,1 Un Moses reft ganz Israel zsämme un sait zue nene: Her, Israel, de Gebote un Rechte, de i(ich) hiit vor äire Ohre sag, un lerne sie un bwahre sie, daß ihr dnohch den! 5,2 Dr HERR, unsa Gott, het ä Abkumme mit uns(us) gschlosse am Horeba 5,3 un het nit mit unsare Vädere des Abkumme gschlosse, sundern mit uns(us), de ma(mir) hiit do sin un alli läbä. (a) 5,4 Er het vu Agsicht zue Agsicht mit äich (a) üs däm Fiir uf däm Berg gschwätzt. 5,5 Ich bi zue dselbe Ziit zwische däm HERRN un äich gschtante, um äich vum HERRN s Wort zue vukindige; denn ihr hän angscht ka vor rem Fiir un sin nit uf d Berg gange. Un er het gsait:

5,6 Ich bi dr HERR, di Gott, der di üs Ägypteland gfihrt het, üs dr Knechtschaft. 5,7 Dü sollsch keini andere Götta ha näbe mir. (a) 5,8 Dü sollsch dir (a) kei Bild mache in irgendeina Gschtalt, nit vu däm, was obe im Himmel, noh vu däm, was unde uf d Erde, noh vu däm, was im Wassa unda d Erde isch. 5,9 Dü sollsch sie nit abäte (ahimmle) noh ne dene. Denn ich, dr HERR, di Gott, bi (a) ä eifernde Gott, der de Missetat vu d Vädare heimsuecht bis ins dritte un vierte Glied vu d Kinda dera, de mich hasse, 5,10 aba Barmherzigkeit zeigt a viele Dusige, de mich liebe un mini Gebote hebe.

5,11 Dü sollsch d Name vum HERRN, vu dinem Gotte, nit mißbruche; denn dr HERR wird den nit ungschtroft losse, der si Name mißbruucht.

5,12 D Sabbatdag sollsch dü hebe, daß dü nen heiligsch, we dir dr HERR, di Gott, bifohle het. 5,13 Sechs Däg sollsch dü schaffe un alli dini Sache doe. 5,14 Aba am siebte Dag isch d Sabbat vum HERRN, vu dinem Gotte. Do sollsch dü kei Arbet doe, au nit di Bue(Suhn), di Dochta, di Knecht, di Magd, di Rind, di Esel, alli dini Viecha, au nit di Fremdling, der in dinere Schtadt läbt, uf daß di Knecht un di Magd ruehe gliechwe dü. 5,15 Denn (a) (b) (c) dü sollsch dra denke, daß au dü Knecht in Ägypteland warsch un dr HERR, di Gott, dich vu dert rüsgfihrt het mit mächtiga Hand un üsgrecktem Arm. Drum het dir dr HERR, di Gott, bifohle, daß dü d Sabbatdag hebe sollsch.

5,16 Dü sollsch di Vada (Babbe) un di Muetter ehre, we dir dr HERR, di Gott, bifohle het, uf daß dü lang läbsch un dir's guet goht in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird.

5,17 Dü sollsch nit nemads umbringe.

5,18 Dü sollsch nit ehebreche.

5,19 Dü sollsch nit schtähle.

5,20 Dü sollsch nit falsch Ziignis abgeh gege di Nächschte.

5,21 Dü sollsch nit begähre vu dinem Nächschte s Wieb.

.Du sollsch (a) nit begähre vu dinem Nächschte s Huus, d Acka, Knecht, Magd, Rind, Esel noh alles, was sins isch.

5,22 Des sin de Wort, de dr HERR gsait het zue äira ganze Gmeinde uf däm Berg, üs däm Fiir un d Wolke un däm Dunkle mit großa Schtimm, un doet nigs dzue un schribt sie uf (a) zwei schteinerni Blatte(Dafle) un git sie mir. 5,23 Wo ihr aba de Schtimm üs däm Dunkle ghärt hen un d Berg im Fiir brenne gsäh hän, sin zue ma(mir) träte ihr, alli äiri Schtammeshäupter un äiri Älteschte, 5,24 un hän gsait: Lueg, dr HERR, unsa Gott, het uns(us) asäh losse sini Herrlichkeit un sini Majeschtät, un (a) ma(mir) hän sini Schtimm üs däm Fiir ghärt . Hiit hän ma(mir) zwar gsähne, daß Gott mit Mensch schwätzt un sie am Läbä bliebe. 5,25 Aba etze, wurum soll ma(mir) schterbe? Des große Fiir wird uns(us) noh vuzehre(frässä)! Wenn ma(mir) vum HERRN, unsarem Gotte, d Schtimm wida härä, so meße ma(mir) schterbe. 5,26 Denn wela Mensch ka de Schtimm vum lebändige Gotte üs däm Fiir schwätze härä we mir un doch am Läbä bliebe? 5,27 Kumm dü dzue un her alles, was dr HERR, unsa Gott, sait, un sag´s uns(us). Alles, was dr HERR, unsa Gott, mit dir schwätze wird, des wen ma(mir) härä un doe.

5,28 Als aba dr HERR äiri Worte ghärt het, de ihr mit ma(mir) gschwätzt hän, sait da(er) zue ma(mir): Ich ha ghärt de Worte vum Volk, de sie mit dir gschwätzt hän; s isch alles guet, was sie gsait hän. 5,29 Ach daß sie (a) ä Herz hätte, mich z firchte un z hebe alli mini Gebote ihr Läbä lang, uf daß ses ne un ihre Kinda guet goht ewiglich! 5,30 Gang hi un sag gene: Gehn heim in äiri Zelte! 5,31 Dü aba sollsch do vor ma(mir) schtoh bliebe, dmit ich dir vuzehl des ganze Gsetz, de Gebote un Rechte, de dü sie lehre sollsch, daß sie dnohch den in däm Land, des ich ne ge wir, um´s izneh. 5,32 So hän etze acht, daß ihr den, we äich dr HERR, äicha Gott, bifohle het, un (a) (b) (c) (d) wieche nit ab, nit zue d Rechte noh zue d Linke, 5,33 sundern wandle in alle Wäg, de äich dr HERR, äich Gott, bifohle het, dmit ihr läbä kennt un s äich guetgoht un ihr lang läbe in däm Land, des ihr inähme den.


S´6. Kapitel

Vumahnig zur Lebi (Liebe) un zum folge (pariere) gege d HERRN

6,1 Des sin de Gsetze un Gebote un Rechte, de dr HERR, äicha Gott, bifohle het, daß ihr sie lerne un doe solle in däm Land, in des ihr zehn, s izneh, 6,2 dmit dü di Läbä lang d HERRN, di Gott, firchtesch un alli sini Rechte un Gebote hebsch, de i(ich) dir bifihl, dü un dini Kinda un dini Kindeskinda, uf daß dü lang läbsch. 6,3 Israel, (a) dü sollsch ses härä un feschthebä, daß dü´s doesch, uf daß dir's guet goht un dü groß a Zahl wirsch, we dr HERR, dr Gott diner Vädare, dir zuegsait het, in däm Land, worin Milch un Honig fleßt.

6,4 H&äuml;r, Israel, dr HERR isch unsa Gott, dr HERR ällei. (a) (b) 6,5 Un dü sollsch d HERRN, di Gott, liebha vu ganzem Herze, vu ganza Seele un mit all dinere Kraft. (a) (b) (c) 6,6 Un de Wort, de i(ich) dir hiit bifihl, sollsch dü zue Herze nähme 6,7 un (a) sollsch sie dine Kinda ischärfe un dvu schwätze, wenn dü in dinem Huus hocksch odr undawägs bisch, wenn dü di nalegsch odr ufschtosch. 6,8 Un dü (a) (b) sollsch sie binde zum Zeiche uf di Hand, un sie solle dir ä Merkmol zwische dine Auge si, 6,9 un dü sollsch sie schribe uf de Pfoschte vu dinem Huus un a d Tore.

6,10 Wenn di etze dr HERR, di Gott, in des Land bringe wird, vu däm er dine Vädere Abraham, Isaak un Jakob gschwore het, s dir z ge - großi un scheni Schtädt, de dü nit bäut hesch, 6,11 un Hiisa volla Sache, de dü nit gfillt hesch, un üsghauene Brunne, de dü nit üsghaue hesch, un Wiberg un Elbaium, de dü nit abäut hesch -, un (a) wenn dü etze ißesch un satt wirsch, 6,12 so heet di, daß dü nit d HERRN vugißesch, der di üs Ägypteland, üs dr Knechtschaft, gfihrt het, 6,13 sundern dü sollsch d HERRN, di Gott, firchte un nem dene un bi sinem Name schwöre. (a) (b) 6,14 Un dü sollsch nit andere Götta nohchfolge, d Götta vu d Velka, de um äich her sin 6,15 - denn dr HERR, di Gott, isch (a) ä eifernde Gott in dinere Middi -, daß nit d Zorn (Wuet) vum HERRN, vu dinem Gotte, iba dich entbrennt un dich vutilgt vu d Erde. 6,16 Ihr (a) solle d HERRN, äiren Gott, nit vusueche, we ihr nen (b) vusuecht hän in Massa, 6,17 sundern solle hebe de Gebote vum HERRN, äires Gottes, sini Vumahnige un sini Rechte, de er dir bifohle het, 6,18 daß dü doesch, was recht un guet isch vor d Auge vum HERRN, uf daß dir's guet goht un dü inekummsch un inimmsch des guete Land, vu däm dr HERR dine Vädere gschwore het, 6,19 daß er vujage wott alli di Gegna(Feinde) vor dir, we dr HERR s zuegsait het. (a)

6,20 Wenn di etze (a) di Bue(Suhn) morge froge wird: Was sin des fir Vumahnige, Gebote un Rechte, de äich dr HERR, unsa Gott, bifohle het?, 6,21 so (a) sollsch dü dinem Bue(Suhn) sage: Mir ware Knechte vum Pharao in Ägypte, un dr HERR het uns(us) üs Ägypte mit mächtiga Hand gfihrt; 6,22 un dr HERR het großi un furchtbare Zeiche un Wunda a Ägypte un am Pharao un a sinem ganze Huus vor unsari Auge doe 6,23 un het uns(us) vu dert wäg gfihrt, um uns(us) inäzbringe un uns(us) des Land zue ge, we na(er) unsare Vädere gschwore het. 6,24 Un dr HERR het uns(us) bifohle, nohch all däne Rechte zue doe, daß ma(mir) d HERRN, unsaren Gott, firchte, uf daß ses uns(us) guet goht unsa Läbä lang, so we´s hiit isch. 6,25 Un des wird (a) (b) unsari Grechtigkeit si, daß ma(mir) alli de Gebote den un hebe vor rem HERRN, unsarem Gott, we er uns(us) bifohle het.


S´7. Kapitel

7,1 Wenn dich dr HERR, di Gott, ins Land bringt, in des dü kumme wirsch, s (a) izneh, un er rottet vieli Velka vor dir her üs, d Hetita, Girgaschiter, Amorita, Kanaanita, Perisiter, Hiwita un Jebusita, siebä Velka, de greßa un schtärka sin als dü, 7,2 un wenn sie dr HERR, di Gott, vor dir higit, daß dü sie schlasch, so sollsch dü a nene (a) d Bann vollschtrecke. Dü sollsch kei Packt(Abkumme) mit tene schleße un kei Gnade gege sie ebe 7,3 un sollsch dich mit tene nit vuschwägere; äiri Techta solle ihr nit ge ihre Sehn, un ihri Techta solle ihr nit nähmä fir äiri Buebä(Sühn). (a) 7,4 Denn sie wäre äiri Buebä(Sühn) mir abtrünnig mache, daß sie andere Götta dene; so wird dann(dnoh) vum HERRN d Zorn ( d Wuet) losbrenne iba äich un äich bald vutilge. 7,5 Sundern so solle ihr´s mit tene mache: Ihri Altäre solle ihr irieße, ihri Schteimole vubreche, ihri heilige Pfähle abhaue un ihri Götzebilda mit Fiir vubrenne. (a) 7,6 Denn dü bisch ä heiliges Volk däm HERRN, dinem Gott. (a) Dich het dr HERR, di Gott, üsgwählt zum Volk vu sinem Eigetums üs alle Mensche, de uf d Erde sin. 7,7 Nit het äich dr HERR agnumme un (a) äich üsgwählt, wel ihr greßa wäre als alli Velka - denn dü bisch des klienschte unda alle Mensche -, 7,8 sundern (a) wel er äich leb ka (gliebt) het un dmit er si Eid ghalte het, den er äire Vädere gschwore het. Drum het er äich rüsgfihrt mit mächtiga Hand un het dich erlest vu d Knechtschaft, üs d Hand vum Pharao, vum Kenig vu Ägypte. 7,9 So sollsch dü etze wisse, daß dr HERR, di Gott, ällei Gott isch, d treue Gott, der des Abkumme un (a) de Barmherzigkeit bis ins däusenschte Glied hebt (haltet) däne, de nen liebe un sini Gebote hebe, 7,10 un (a) vugilt ins Agsicht däne, de nen hasse, un bringt sie um un säumt nit, zue vugelde ins Agsicht däne, de nen hasse. 7,11 So hebe etze de Gebote un Gsetze un Rechte, de i(ich) dir hiit bifihlt ha, daß dü dnohch doesch.

Vuheißig vum göttliche Sege

7,12 Un wenn ihr de Rechte härä un sie hebet (haltet) un dnohch den, so wird dr HERR, di Gott, au hebe d Packt(des Abkumme) un de Barmherzigkeit, we er dine Vädere gschwore het, (a) 7,13 un wird dich liebe un segne un mehre, un er wird segne de Frucht vu dinem Lyb un (a) d Ertrag vu dinem Acka, di Korn (Getreide), Wi un El, un des Jungvieh diner Keh un diner Schof in däm Land, des er dir ge wird, we er dine Vädere gschwore het. 7,14 Gesegnet wirsch dü si vor alle Mensche. S wird nemads unda dir unfruchtbar si, au nit eins diner Tiere. 7,15 Dr HERR (a) wird vu dir nähmä alli Kranket un wird dir keini vu all d bese Seuche vu d Ägypta uflege, de dü kennsch, sundern wird sie alle dine Hasser uflege. 7,16 Dü wirsch alli Velka vutilge, de dr HERR, di Gott, dir ge wird. Dü sollsch sie nit schone un ihre Götta nit dene; denn des wird dir zum Fallstrick wäre. (a) (b) (c)

7,17 Wirsch dü aba in dinem Herz sage: De (a) (b) Velka sin greßa als i(ich); we ka i(ich) sie vutriebe?, 7,18 so fircht di nit vor rene. Denk dra, was dr HERR, di Gott, däm Pharao un alle Ägypta doe het 7,19 durch (a) (b) großi Machtprobe, de dü mit eigene Auge gsähne hesch, un durch Zeiche un Wunda, durch mächtiga Hand un üsgschrecktem Arm, womit dich dr HERR, di Gott, rüsgfihrt het. So wird dr HERR, di Gott, alle Velka doe, vor däne dü dich firchtesch. 7,20 Dozue wird dr HERR, di Gott, Angscht un Schrecke unda sie schicke, bis umbrocht si wird, was ibrig isch un sich vuschteckt (vubirgt) vor da. 7,21 Loß da nit graue vor rene; denn dr HERR, di Gott, isch in dinere Middi, dr große un schreckliche Gott. 7,22 Er, dr HERR, di Gott, wird de Lit üsrotte vor dir, einzeln nohänanda. Dü kasch sie nit uf eimol vutilge, dmit sich nit de wilde Tiere gege dich vumehre. 7,23 Dr HERR, di Gott, wird sie vor dir hige un wird ä großi Vuwirrig iba sie bringe, bis er sie vutilgt het, 7,24 un wird ihri Kenig in dini Händ(Pfode) ge, un dü sollsch ihri Näme üslesche unda däm Himmel. S wird dir nemads widaschtoh, bis dü sie vutilgt hesch. 7,25 D Bilda ihra Götta sollsch dü mit Fiir vubrenne un sollsch nit giere nohch däm Silba odr Gold, des dra isch, odr zue da nähmä, dmit dü dich nit drin vuschtricksch; denn des isch däm HERRN, dinem Gott, ä Greuel. 7,26 Drum sollsch dü sonig Greuel nit in di Huus bringe, dmit dü nit däm Bann vufällsch we sälli, sundern dü sollsch Eckel un Aberwille dvor ha; denn s schtoht unda däm Bann. (a)


S´8. Kapitel

Vumahnig zum Dankbar si gege d HERR

8,1 Alli Gebote, de i(ich) dir hiit bifihlt, solle ihr hebe, daß ihr dnohch den, dmit ihr läbt un zahlriech werde un rikumme un des Land inähme, des dr HERR äire Vädere zuegschwore het. 8,2 Un denke a d ganze Wäg, wo di dr HERR, di Gott, gleitet het de vierzig Johr in d Wüschte, uf daß sa(er) dich demetigt un (a) (b) (c) (d) (e) vusuecht het, dmit kundwürde, was in dinem Herz wär, ob dü sini Gebote hebe tätsch odr nit. 8,3 Er demetigte dich un het di hungare lo un (a) schpyste di mit Manna, des dü un dini Vädare ne kennt hän, uf daß sa(er) dir kunddät, daß (b) d Mensch nit läbt vum Brot ällei, sundern vu allem, was üs däm Muul (Gosch) vum HERRN goht. 8,4 Dini Kleida sin nit vurisse a dir, un dini Feß sin nit gschwulle de vierzig Johr. (a) 8,5 So erkennsch dü jo in dinem Herz, daß dr HERR, di Gott, dich (a) (b) (c) ufzoge het, we ä Ma si Bue(Suhn) erzeht. 8,6 So hebe etze de Gebote vum HERRN, vu dinem Gott, daß dü in sinene Wäg wandelsch un nen firchtesch. 8,7 Denn dr HERR, di Gott, fihrt di in ä guetes Land, ä Land, wo Bäch un Brunne un Seen sin, de a d Berge un in d Aue fleße, 8,8 ä Land, wo Weize, Gerschte, Wischtöck, Feigebaim un Granatepfel wachse, ä Land, wo´s Elbaium un Honig git, 8,9 ä Land, wo dü Brot gnoe z ässä hesch, wo dir nigs mangelt, ä Land, in däne Schtei (Wackes) Ise isch, wo dü Kupfererz üs däm Berg hausch. 8,10 Un wenn dü gässä hesch un satt bisch, sollsch dü d HERRN, di Gott, lobe fir des guete Land, des sa(er) dir ge het.

8,11 So heet di etze dvor, d HERRN, di Gott, zue vugässä, so daß dü sini Gebote un sini Gsetze un Rechte, de i(ich) dir hiit bifihlt ha, nit hebsch. 8,12 Wenn dü etze gässä hesch un satt bisch un scheni Hiisa bäusch un drin wohnsch 8,13 un dini Rinda un Schof un Silba un Gold un alles, was dü hesch, sich mehrt, 8,14 dann(dnoh) heet di, daß di Herz sich nit ibahebt un dü d HERRN, di Gott, vugißesch, der dich üs Ägypteland gfihrt het, üs d Knechtschaft, 8,15 un dich gleitet het durch de großi un furchtbari Wüschte, wo (a) feurigi Schlange un Skorpione un luta Dürre un kei Wassa war, un het dir (b) Wassa üs däm härte Felse vorkumme losse 8,16 un schpyste dich mit Manna in d Wüschte, vu däm dini Vädare nigs gwißt hän, uf daß sa(er) dich demetigt un vusuecht het, dmit da(er) dir dnoh wohldät. 8,17 Dü kennscht sunscht sage in dinem Herz: Mini Kraft un mina Händ(Pfode) Schtärki hän ma(mir) dän Richtum gwunne. 8,18 Sundern denk a d HERRN, di Gott; denn na(er) isch's, der dir Kraft git, Richtum zgwinne, uf daß sa(er) (a) halte wott si Packt(Abkumme), den er dine Vädere gschwore het, so we´s hiit isch.

8,19 Wirsch dü aba d HERRN, di Gott, vugässä un andere Götta nohchfolge un nene dene un sie abäte (ahimmle), so beziig i(ich) äich hiit, daß ihr umkumme wäre; 8,20 ebe we de Heide, de dr HERR umbringt vor äirem Agsicht, so wäre ihr au umkumme, wel ihr nit hörig sin dr Schtimm vum HERRN, äirem Gott.


S´9. Kapitel

Vumahnig zum Demetig si

9,1 Los emol, Israel, dü wirsch hiit iba d Jordan go, dmit dü hikummsch, des Land vu d Velka izneh, de greßa un schtärka sin als dü, (a) großi Schtädt, ummuuret bis a d Himmel, 9,2 ä (a) großes, hochgwachsenes Volk, d Anakiter, de dü kennsch, vu däne dü au hesch sage härä: Wer ka gege de Anakiter bschtoh? 9,3 So sollsch dü etze hiit wisse, daß dr HERR, di Gott, vor dir hergoht, ä (a) vuzehrendes Fiir. Er wird sie vutilge un wird sie demetige vor dir, un dü wirsch sie vutriebe un bald vunichte, we dir dr HERR zuegsait het. 9,4 (a) (b) Wenn etze dr HERR, di Gott, sie üsgschtoße het vor dir her, so sag nit in dinem Herz: Dr HERR het mi hergfihrt, des Land izneh, wägä minare Grechtigkeit -, do doch dr HERR de Velka vutriebt vor dir her wägä ihrem gottlose Triebe wege. 9,5 (a) Denn dü kummsch nit ri, ihr Land izneh, um dinere Grechtigkeit un vu dinem ufrichtige Herze wege, sundern dr HERR, di Gott, vutriebe de Velka wäge ihrem gottlose Triebe wege, dmit da(er) des Wort hebt, des sa(er) gschwore het dine Vädere Abraham, Isaak un Jakob. 9,6 So weiss etze, daß dr HERR, di Gott, dir nit um dinere Grechtigkeit wege des guete Land zum Hab un Guet git, do dü doch ä (a) halsschtarriges Volk bisch. 9,7 Denke dra un vugiß nit, we dü d HERRN, di Gott, erziirnt hesch in d Wüschte. Vu däm Dag a, als dü üs Ägypteland zoge bisch, bis ihr kumme sin a dän Platz, sin ihr unghorsam gsi däm HERRN. 9,8 (a) Denn am Horeb erziirntet ihr d HERRN so, daß sa(er) vor Zorn (Wuet) äich vutilge hät wote, 9,9 wo i(ich) uf d Berg gange war, de schtei Blatte(Dafle) z gregt, de Blatte(Dafle) vum Abkumme, de dr HERR mit äich gschloße het, un i(ich) vierzig Däg un vierzig Nächte uf däm Berg bliebe un kei Brot gässä un kei Wassa trunke ha 9,10 un ma(mir) dr HERR de zwei schtei Blatte(Dafle) ge het, mit däm Finga Gottes bschribe, un druf alli Worte, de dr HERR mit äich üs däm Fiir uf däm Berg gswätzt het am Dag vu d Vusammlig. 9,11 Un noh däne vierzig Däg un vierzig Nächten git ma(mir) dr HERR de zwei schtei Blatte(Dafle) vum Abkumme 9,12 un sait zue ma(mir): Mach di uf, gang schnell nab vu do; denn di Volk, des dü üs Ägypte gfihrt hesch, het sich vusindigt. Sie sin schnell wäggange(abgwiche) vum Wäg, den ich ne bifohle ha; sie hän sich ä gegossenes Bild gmacht. 9,13 Un dr HERR sait zue ma(mir): Ich sieh, daß des Volk ä halsschtarriges Volk isch. 9,14 Loß ab vu mi), dmit ich sie vutilg un ihri Näme üstilg unda däm Himmel; aba üs dir will ich ä schtärkeres un greßeres Volk mache als des. 9,15 Un wo ich mi drillt ha un vum Berg rabgange bi, der im Fiir brennt het, un de zwei Blatte(Dafle) vum Packt(Abkumme) in minem beidi Händ(Pfode) ha, 9,16 do sieh i(ich), un lueg, do hän ihr äich a däm HERRN, äirem Gott, vusindigt un äich ä gegossenes Kalb gmacht un ware schnell vum Wäg abgwiche, den äich dr HERR bifohle het. 9,17 Do nimm ich beidi Blatte(Dafle) un wirft sie üs minene Händ(Pfode) un vubrich sie vor äire Auge 9,18 un flegt ane vor rem HERRN we des erschtemol, vierzig Däg un vierzig Nächte, un iß kei Brot un trinkt kei Wassa um all äira Sinde wege, de ihr doe hän, als ihr des Unrecht doe hän vor rem HERRN, um nen zue erziirne. 9,19 Denn i(ich) (a) ha mi gfirchtet vor rem Zorn un d Wuet, mit däm dr HERR iba äich erziirnt war, so daß sa(er) äich vutilge hät wote. Aba dr HERR het mich au diesmol erherte. 9,20 Au war dr HERR arg wuetig iba Aaron, so daß sa(er) nen vutilge hät wote; aba i(ich) ha bittet au fir Aaron zue d selbe Ziit. 9,21 Aba äiri Sinde, des Kalb, des ihr gmacht hän, ha i(ich) un has vubrennt mit Fiir un has vuschla un vumalmt, bis ses Schtaub war, un ha d Schtaub in d Bach gworfe, der vum Berg gfloße isch.

9,22 So erziirntet ihr d HERRN au in (a) Tabera un in (b) Massa un bi d (c) Luschtgräber. 9,23 Un als sa(er) äich üs Kadesch-Barnea schickt un sait: Gehn nuf un nähme des Land i, des i(ich) äich ge ha!, do ware ihr unghorsam däm Muul vum HERRN, äires Gottes, un hän nit glaubt a nen un gehorchte sinere Schtimm nit. (a) (b) 9,24 So sin ihr däm HERRN unghorsam gsi, solang ich äich kenn.

9,25 I(Ich) aba (a) flegt ane un lig vor rem HERRN vierzig Däg un vierzig Nächte; denn dr HERR het gsait, er wott äich vutilge. 9,26 Un ich ha d HERRN bittet un gsait: Herr HERR, vudirb di Volk un di Erbe nit, des dü durch dini großi Kraft erlest un mit mächtiga Hand üs Ägypte gfihrt hesch! 9,27 Denk a di Knecht Abraham, Isaak un Jakob! Lueg nit de Halsschtarrigkeit a un des gottlose Triebe un de Sinde vum Volk, 9,28 dmit des Land, üs däm dü uns(us) gfihrt hesch, nit sait: Dr HERR ka sie nit in des Land bringe, des sa(er) ne zuegsait het, un het sie dorum rüsgfihrt, wel er ne gram war, um sie umbringe in d Wüschte. (a) 9,29 Denn sie sin di Volk un di Erbe, des dü mit dinere große Kraft un mit dinem üsgschrecktem Arm rüsgfihrt hesch.


S´10. Kapitel

Di näje(naie) Dafle vum Gsetz

10,1 Zue dselbe Ziit sait dr HERR zue ma(mir): (a) Haue dir zwei schteinerni Dafle zue we di erschte un kumm zue ma(mir) uf d Berg un mach dir ä (b) hölzerni Lade, 10,2 so will ich uf de Dafle de Worte schribe, de uf d erschte ware, de dü (a) vubroche hesch; un dü sollsch sie in de Lade lege. 10,3 So ha i(ich) ä Lade gmacht üs Akazieholz un haut zwei schteinerni Dafle zue, we di erschte ware, un gang uf d Berg un ha beidi Dafle in mine Händ(Pfode). 10,4 Do schribt er uf de Dafle, we de erschti Schrift war, de Zehn Worte, de dr HERR zue äich gsait het midde üs däm Fiir uf däm Berg zue dr Ziit vu d Vusammlig; un dr HERR git sie ma(mir). 10,5 Un i(ich) drill mi un gang vum Berg rab un (a) legt de Dafle in de Lade, de i(ich) gmacht ha, un sie bliebe drin, we ma(mir) dr HERR bifohle het. 10,6 (a) (b) (c) Un d Israelite zehn üs vu Beerot-Bene-Jaakan nohch Moser. Dert schtirbt Aaron un wird dert beerdigt. Un si Bue(Suhn) Eleasar wird Prieschta a sinere Schtatt. 10,7 Vu do zehn sie üs nohch Hor-Gidgad, vu Hor-Gidgad nohch Jotbata, in ä Land mit Wassabäch.

10,8 Zue d selben Ziit sundert dr HERR d Schtamm Levi üs, d Lade vum Abkumme vum HERRN zue trage un (a) z schtoh vor rem HERRN, nem z dene un (b) in sinem Name z segne bis uf dän Dag. 10,9 Drum wäre de Leviten nit Adeil noh Erbe ha mit ihre Breda. Denn (a) dr HERR isch ihr Erbdeil, we dr HERR, di Gott, ne zuegsait het. 10,10 I(Ich) aba bi uf fäm Berg gschtande we des erstemol, (a) vierzig Däg un vierzig Nächte, un dr HERR erherte mich au diesmol un wott di nit vuderbe. 10,11 Er het zue ma(mir) gsait: Mach di uf, gang hi un zeh vor rem Volk her, dmit sie inekumme un des Land inähme, des ich ne ge will, we ich ihre Vädere gschwore ha. 10,12 Etze, Israel, was (a) fordert dr HERR, di Gott, noh vu dir, als daß dü d HERRN, di Gott, firchtesch, daß dü in alle sinene Wäg wandelsch un nen leb hesch (liebsch) un däm HERRN, dinem Gott, densch vu ganzem Herze un vu ganza Seele, 10,13 daß dü de Gebote vum HERRN hebsch un sini Rechte, de ich dir hiit bifihlt ha, uf daß dir's guet goht? 10,14 Lueg, dr Himmel un alli Himmel Himmel un d Erde un alles, was drinne isch, des isch vum HERRN, vu dinem Gott. 10,15 Un doch het er nur (a) dini Vädare agnumme, daß er sie lieb ka het, un het ihri Nohchkumme, nämlich äich, üsgwählt üs alle Mensche, so we´s hiit isch.

10,16 So (a) bschniedet etze äiri Herze un sin etze nit bockig. 10,17 Denn dr HERR, äicha Gott, isch Gott alla Götta un dr Herr iba alli Herren, dr große Gott, d Mächtige un d Schreckliche, der d Lit nit asieht un kei Gschenk nimmt 10,18 un schafft Recht d Waise un Witwe un het de Fremdlinge leb(lieb), daß er nene Ässä un Kleida git. 10,19 Drum solle ihr au de Fremdlinge liebe; denn ihr sin au Fremdlinge gsi in Ägypteland. (a) 10,20 D HERRN, di Gott, sollsch dü firchte, nem sollsch dü dene, nem sollsch dü ahänge un bi sinem Name schwöre. 10,21 Er isch di Ruehm un di Gott, der bi dir solchi großi un schrecklichi Sach doe het, de dini Auge gsähne hän. 10,22 Dini Vädare zehn nab noh Ägypte mit (a) siebzig Seele; aba etze het dich dr HERR, di Gott, (b) zahlriech gmacht we de Schterne am Himmel.


S´11. Kapitel

11,1 So sollsch dü etze d HERRN, di Gott, liebe un si Gsetz, sini Ordnige, sini Rechte un sini Gebote hebe di Läbä lang. 11,2 Un erkenne hiit, was äiri Kinda nit wisse noh gsähne hän, nämlich de (a) Erzehig durch d HERRN, äiren Gott, dzue sini Herrlichkeit, sini mächtigi Hand un si üsgschreckte Arm 11,3 un sini Zeiche un Werke, de na(er) doe het unda d Ägypta, a däm Pharao, däm Kenig vu Ägypte, un a sinem ganze Land; 11,4 un was sa(er) a d Heeresmacht vu Ägypta doe het, a ihre Rößa un Kärre, we na(er) des Wassa vum Schilfmeer iba sie brocht het, als sie äich nochgjagt sin un sie dr HERR umkumme lo het, bis uf dän Dag; (a) 11,5 un was sa(er) äich doe het in dr Wüschte, bis ihr a dän Platz kumme sin, 11,6 was sa(er) Datan un Abiram a doe het, d Sehn Eliabs, vum Bue(Suhn) Rubens, we d Bode si Muul (Gosch) ufgmacht het un sie vuschlingt mit all ihre Lit un ihre Zelta un all ihrem Guet, des sie kauft hän, midde unda ganz Israel. (a) 11,7 Denn äiri Auge hän de große Werke vum HERRN gsähne, de na(er) doe het.

Sege wenn ma pariert(wägäm Gehorsam) - Fluech wenn ma nit pariert(wägäm Ungehorsam)

11,8 Drum solle ihr alli de Gebote hebe, de i(ich) dir hiit bifihl, uf daß ihr schtark werde, inezkumme un des Land izneh, dohi ihr zehn, s izneh, 11,9 un daß dü lang läbsch in däm Land, des dr HERR, we na(er) äire Vädere gschwore het, däne un ihre Nohchkumme ge will, ä (a) Land, drin Milch un Honig fleßt. 11,10 Denn des Land, in des dü kummsch, s izneh, isch nit we Ägypteland, vu däm ihr üsgzoge sin, wo dü di Some saje un selbscht wassa ge mueße hesch we einäm Garte, 11,11 sundern s het Berge un Aue, de d Rägä vum Himmel tränkt, - 11,12 ä Land, uf des dr HERR, di Gott, acht git un de Auge vum HERRN, vu dinem Gott, imma sieht vum Afang vum Johr bis a si End.

11,13 Werde ihr etze uf mini Gebote härä, de ich äich hiit bifihl, daß ihr d HERRN, äire Gott liebe un nem dene vu ganzem Herze un vu ganza Seele, 11,14 so will ich äirem Land Rägä ge zue sinere Ziit, Frehrägä un Schboträgä, daß dü isammelsch di Korn (Frucht), di Wi un di El, 11,15 un will dinem Vieh Gras ge uf dinem Feld, des ihr ässä un satt wäre. 11,16 Hete äich aba, daß sich äicha Herz nit betöre losst, daß ihr abfalle un dene andere Götta un bäte sie a, 11,17 un daß dann(dnoh) dr Zorn vum HERRN entbrennt iba äich un (a) (b) schließt d Himmel zue, so daß kei Rägä kummt un d Erde ihr Krut nit git un ihr bald üsgetilgt sin üs däm guete Land, des äich dr HERR ge het.

11,18 So nähme etze de Wort zue Herze un in äiri Seele un binde sie zum Zeiche uf äiri Händ un machte sie zum Merkmol zwische äire Auge 11,19 un lehre sie äire Kinda, daß dü dvu schwätzesch, wenn dü in dinem Huus hocksch odr undawägs bisch, wenn dü dich nalegsch un wenn dü ufschtosch. 11,20 Un schrieb sie a de Pfoschte vu dinem Huus un a dini Tore, 11,21 uf daß ihr un äiri Kinda lang läbä in däm Land, des dr HERR, we er dine Vädere gschwore het, däne ge will, solang de Däg vum Himmel iba dr Erde währen. 11,22 Denn wenn ihr de Gebote alli hebed, de i(ich) äich bifihlt ha, un dnohch den, daß ihr d HERRN, äiren Gott, liebe un wandle in alle sinene Wäg un nem ahänge, 11,23 so wird dr HERR alli de Velka vor äich her vutriebe, daß ihr greßeri un stärkere Velka beerbe, als ihr´s sin. (a) 11,24 Alles Land, druf äiri Fueßsohle kumme, soll äich si: vu dr Wüschte bis a d Berg Libanon un vum Schtrom Euphrat bis ans Meer im Weschte soll äicha Biet(Gäu, Gau) si. 11,25 Nemad wird äich widaschtoh kenne. Angscht un (a) Schrecke vor äich wird dr HERR iba alles Land kumme losse, des ihr beträte, we na(er) äich zuegsait het.

11,26 Lueg, i(ich) leg äich hiit vor (a) d Sege un d Fluech: 11,27 (a) d Sege, wenn ihr ghorche d Gebote vum HERRN, äires Gottes, de i(ich) äich hiit bifihlt ha; 11,28 d Fluech aba, wenn ihr nit folge den d Gebote vum HERRN, äires Gottes, un abwiecht vum Wäg, den i(ich) äich hiit bifihlt ha, daß ihr andere Götta nochwandle, de ihr nit kennt. 11,29 Wenn dich etze dr HERR, di Gott, in des Land bringt, in des dü kumme sollsch, s izneh, so sollsch dü d Sege sage losse uf däm Berg (a) (b) Garizim un d Fluech uf däm Berg Ebal, 11,30 der gegeiba vum Jordan liet a dr Schtroß gege Sunneuntergang im Land vu d Kanaanita, de im Jordandal huuse, Gilgal gegeiba bi d (a) Eiche More. 11,31 Denn ihr wäre iba d Jordan go, daß ihr rikumme, des Land izneh, des äich dr HERR, äicha Gott, ge het, dmit ihr's inähme un drin wohnt. 11,32 So hän etze acht, daß ihr den nohch alle Gebote un Rechte, de i(ich) äich hiit vorleg.


S´12. Kapitel

MOSE VUKINDIGT GESETZE

(Kapitel 12-26)

Der vu Gott bschtimmte Opfaplatz

12,1 Des sin de Gebote un Rechte, de ihr hebe solle, daß ihr dnohch den im Land, des d HERR, dr Gott dina Vädare, dir ge het, s izneh, solang dü im Land läbsch: 12,2 Zerschtert alli heilige Schtätte, wo de Heide, de ihr vutriebe den, ihre Götta dent hän, s isch uf hohe Berge, uf Higel odr unda grene Baim, (a) (b) 12,3 un riße um ihri Altäre un zerbreche ihri Schteimole un vubrennt mit Fiir ihri heilige Pfähle, zerschlen de Bilda ihra Götze un vutilge ihri Näme vu sellem Platz. 12,4 Ihr sollt däm HERRN, äirem Gott, so nit dene, 12,5 sundern der Platz, den d HERR, äicha Gott, erwähle wird üs alle äire Schtämm, daß sa(er) si Name dert huuse losst, solle ihr ufsueche un dohi kumme. 12,6 Derthi solle ihr bringe äiri Brandopfa un äiri Schlachtopfa, äira Zehnte un äiri heilige Abgabe, äiri Gelübdeopfa, äiri fraiwillige Opfa un de Erschtgeburt äira Rinda un Schof. 12,7 Un ihr un äicha Huus soll dert vor rem HERRN, äirem Gott, ässä un frehlich si iba alles, was äiri Hand kauft het, womit äich d HERR, äicha Gott, gsegnet het. 12,8 Ihr sollt´s nit so hebed, we mir´s hiit do den, jeda, was nem recht dünkt. 12,9 Denn ihr sin bisher noh nit zue d Rueh un zum Erbdeil kumme, des dir d HERR, di Gott, ge wird. 12,10 Ihr wäre aba iba d Jordan go un in däm Land huuse, des äich d HERR, äicha Gott, zum Erbe üsdeile wird, un na(er) wird äich (a) (b) (c) (d) (e) (f) Rueh ge vor alle äire Gegna(Feinde) um äich her, un ihr wäre sicha huuse. 12,11 Wenn etze d HERR, di Gott, ä Platz üsgwählt, daß si Name dert wohnt, so solle ihr derthi bringe alles, was i(ich) äich bifihl: äiri Brandopfa, äiri Schlachtopfa, äira Zehnte, äiri heilige Abgabe un alli äiri üserlesene Gelübdeopfa, de ihr däm HERRN globe den. 12,12 Un ihr sollt frehlich si vor rem HERRN, äirem Gott, ihr un äiri Buebä(Sühn) un äiri Techtare, äiri Knechte un äiri Mägde un de (a) Levite, de in äire Schtädt huuse; denn sie hän kei Adeil noh Erbe mit äich.

12,13 Hüete dich, daß dü dini Brandopfa nit bi jedäm Platz opfasch, den dü siehsch; 12,14 sundern bi däm Platz, den d HERR üsgwählt in einem dinere Schtämm, do sollsch dü dini Brandopfa opfare un alle doe, was i(ich) dir bifihl. 12,15 Doch darfsch dü in alle dine Schtädt ganz nohch Herzeluscht schlachte un Fleisch ässä nohch rem Sege vum HERRN, vu dinem Gott, den er dir ge het. D Reine we d Unreine derfe dvu ässä, so we ma (a) (b) Reh odr Hirsch ißt. 12,16 Nur (a) (b) des Bluet sollsch dü nit ässä, sundern uf d Bode gieße we Wassa. 12,17 Dü darfsch aba nit ässä in dine Schtädt vum Zehnte vu dinem Getreide, vu dinem Wi, vu dinem El, au nit vu d Erschtgeburt dina Rinda un dina Schof odr vu irgendeina Gabe, de dü globt hesch, odr vu dinem fraiwillige Opfa odr vu dine heilige Abgabe, 12,18 sundern (a) vor rem HERRN, dinem Gott, sollsch dü des alles ässä bi däm Platz, den d HERR, di Gott, üswählt, dü un dini Buebä(Sühn), dini Techtare, dini Knechte, dini Mägde un d Levit, der in dinere Schtadt läbt, un sollsch frehlich si vor rem HERRN, dinem Gott, iba alles, was di Hand kauft het. 12,19 Un hüete dich, daß dü d Levit nit leer üsgoh losch, solang dü in dinem Land läbsch. (a) (b)

12,20 Wenn aba dr HERR, di Gott, di Biet(Gäu, Gau) erwietere wird, we na(er) dir zuegsait het, un dü saisch: I(Ich) will Fleisch ässä-, wel´s dich glüschtet, Fleisch zue ässä, so iß Fleisch ganz nohch Herzeluscht. 12,21 Isch aba d Platz wiet wäg vu dir, den d HERR, di Gott, üsgwählt het, daß sa(er) si Name dert huuse losst, so schlacht vu dine Rinda odr Schof, de dir d HERR ge het, we i(ich) dir bifohle ha, un iß ses in dinere Schtadt ganz nohch Herzeluscht. 12,22 So we ma (a) Reh odr Hirsch ißt, darfsch dü´s ässä; dr Reine we dr Unreine derfe´s beidi ässä. 12,23 Ällei acht druf, daß dü (a) des Bluet nit ißes; denn des Bluet isch des Läbä; drum sollsch dü nit gliechziitig mit däm Fleisch des Läbä ässä, 12,24 sundern dü sollsch des Bluet uf d Bode gieße we Wassa 12,25 un sollsch´s nit ässä, uf daß dir's guet goht un dine Kinda nohch dir, wel dü doe hesch, was recht isch vor rem HERRN. 12,26 Aba dini heilige Gabe, de dir bifohle sin, un was dü globscht, des sollsch dü uflade un a d Platz bringe, den d HERR üsgwählt het, 12,27 un sollsch dini Brandopfa mit Fleisch un Bluet lege uf d Altar vum HERRN, vu dinem Gott. Des Bluet dina (a) Schlachtopfa soll üsgschittet wäre uf d Altar vum HERRN, vu dinem Gott, aba des Fleisch sollsch dü ässä. 12,28 Gib obacht un her uf alli de Wort, de i(ich) dir bifihl, uf daß dir's guet goht un dine Kinda nohch dir ewiglich, wel dü doe hesch, was recht un freud isch vor rem HERRN, dinem Gott.

12,29 Wenn d HERR, di Gott, vor dir her de Velka üsrottet, zue däne dü kummsch, ihr Land izneh, un dü´s ignumme hesch un drin wohnsch, 12,30 so hüete dich, daß dü dich nit vufihre losch, s ne nochzmache, nohchdäm sie vutilgt sin vor dir, un daß dü nit frogsch nohch ihre Götta un saisch: We hän de Velka ihre Götta dent? (a) (b) Ebeso will au i(ich) s doe! 12,31 So sollsch dü däm HERRN, dinem Gott, nit dene; denn sie hän ihre Götta alles doe, was däm HERRN ä Greuel isch un was sa(er) haßt; denn sie hän ihre Götta sogar ihri Buebä(Sühn) un Techtare mit Fiir vubrennt.


´13. Kapitel

Schtrof fir falschi Prophete un Vufihra zum Götzedenscht

13,1 *Alles, was i(ich) äich bifihl, des solle ihr hebe un dnohch doe. (a) Ihr solle nigs dzuedoe un nigs dvudoe. 13,2 Wenn ä Prophet odr Träuma unda äich ufschtoht un dir ä Zeiche odr Wunda akindigt 13,3 un des Zeiche odr Wunda trifft ii, vu däm er dir gsait het, un er sait: Loß uns(us) andere Götta folge, de ihr nit kenne, un nene dene, 13,4 so sollsch dü nit folge d Worte vu däm Prophet odr Träuma; denn dr HERR, äicha Gott, (a) vusuecht äich, um zue erfahre, ob ihr nen vu ganzem Herze un vu ganza Seele liebhän. 13,5 Däm HERRN, äirem Gott, solle ihr folge un nen firchte un sini Gebote hebe un sinere Schtimm folge un nem dene un nem ahänge. 13,6 Der (a) Prophet aba odr der Träuma soll schterbe, wel la(er) äich glehrt het, abzfalle vum HERRN, äirem Gott, der äich üs Ägypteland gfihrt un di üs dr Knechtschaft erlest het, un wel la(er) di vum Wäg abbringe wott, uf däm dü wandle sollsch, we dr HERR, di Gott, bifohle het -, uf daß dü (b) des Bese üs dinere Middi wegdoesch.

13,7 Wenn dich di Brueda, dinere Muetter Bue(Suhn), odr di Bue(Suhn) odr di Dochta odr di Wieb in dine Ärm odr di Fründ(Freund), der dir so leb(lieb) isch we di Läbä, heimlich ibarede will un sage: Loß uns(us) higo un andere Götta dene, de dü nit kennsch noh dini Vädare, 13,8 vu d Götta vu d Velka, de um äich her sin, sie sin dir nohch odr wiet, vu einem End dr Erde bis ans andere, 13,9 so willig nit ii un ghorch rem nit. Au soll dini Auge nen nit schone, un dü sollsch dich sinetwäge nit erbarme un sini Schuld nit vuheimliche, 13,10 sundern sollsch nen umbringe. (a) Dini Hand soll di erschte gege nen si, nen umzbringe, un dnohch d Hand vum ganze Volk. 13,11 Ma soll nen Dod schteinige, denn na(er) het dich abbringe welle vu däm HERRN, dinem Gott, der di üs Ägypteland, üs dr Knechtschaft, gfihrt het, 13,12 uf daß ganz Israel ufhorcht un sich fircht un ma nimi solch Beses doet unda äich.

13,13 Wenn dü vu irgendeina Schtadt, de dir dr HERR, di Gott, ge het, drin z huuse, sage hersch: 13,14 S sin etlichi heillose Lit ufträte üs dinere Middi un hän de Birga ihra Schtadt vufihrt un gsait: Len uns(us) higo un andere Götta dene, de ihr nit kenne, 13,15 so sollsch dü grindlich sueche, forsche un froge. Un wenn sich findet, daß ses gwiß isch, daß solch ä Greuel unda äich bassiere isch, 13,16 so sollsch dü de Birga vu der Schtadt erschlage mit dr Schärfi vum Schwert un a ihr d Bann vollschtrecke, bi allem, was drin isch, au a ihre Viecha, mit dr Schärfi vum Schwert. (a) 13,17 Un alles, was in ihr erbeutet wird, sollsch dü sammle midde uf däm Marktplatz un mit Fiir vubrenne d Schtadt un alli ihri Beute als ä Ganzopfa fir d HERRN, di Gott, daß sie in Trümmer liet fir imma un ne wida ufbäut wird. 13,18 Un (a) loß nigs vu däm, was däm Bann vufalle isch, a dinere Hand kläbä, uf daß dr HERR vu sinem grimmige Zorn (Wuet) abgewendet wird un gib dir Barmherzigkeit un erbarme sich dir un mehre dich, we na(er) dine Vädere gschwore het, 13,19 wenn dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gott, ghorchsch un alli sini Gebote hebsch, de i(ich) dir hiit bifihl, daß dü doesch, was recht isch vor d Auge vum HERRN, vu dinem Gott.


S´14. Kapitel

Vubot heidnischa Träuerbrüuch. Reini un unreini Schpyse

(vgl. 3. Moses 11)

14,1 Ihr sin Kinda vum HERRN, äirem Gott. Ihr (a) sollt äich wägä nem Dode nit (b) wund ritze noh (c) kahl schere iba d Auge. 14,2 Denn dü bisch ä heiliges Volk däm HERRN, dinem Gott, un d HERR het di üsgwählt, daß dü si Eigetum bisch, üs alle Mensche, de uf d Erde sin.

14,3 Dü sollsch nigs ässä, was däm Herrgott ä Greuel isch. 14,4 Des aba sin de Tiere, de ihr ässä derfä: Rind, Schof, Ziege, 14,5 Hirsch, Reh, Damhirsch, Schteibock, Gemse, Auerochs un Antilope. 14,6 Jedes Tierli, des gschpalteni Klaue het, ganz durchdschpalte, un de mäue (widakaue), derfä ihr ässä. 14,7 De Tiere aba solle ihr nit ässä unda däne, de mäue (widakaue) un de gschpalteni Klauen hän: des Kamel, d Hase un d Klippdachs, de mäue (widakaue), dere Klaue aba nit ganz durchdschpalte sin; drum solle sie äich unrein si. 14,8 D Sau (Hutz), de zwar durchgschpalteni Klaue het, aba nit mäut (widakaut), soll äich drum unrein si. Ihr Fleisch solle ihr nit ässä, un ihr Aas ( Cheib ) solle ihr nit arihre. 14,9 Des isch, was ihr ässä derfä vu allem, was im Wassa läbt: alles, was Flosse un Schuppe het, derfä ihr ässä. 14,10 Was aba keini Flosse noh Schuppe het, solle ihr nit ässä; denn s isch äich unrein. 14,11 Alli Reine Vegel ässä na. 14,12 Des aba sin´s, de ihr nit ässä solle: dr Adla, dr Habicht, dr Fischadla, 14,13 dr Taucher, de Weihe, dr Geia mit sinene Arte 14,14 un alli Rabe mit ihrene Arte, 14,15 dr Strauß, de Nachtihle, dr Kuckuck, dr Sperber mit sinene Arte, 14,16 des Käuzli, dr Uhu, de Fledamuus, 14,17 d Rohrdommle, dr Storch, dr Schwan, 14,18 dr Reiha, dr Häher mit sinene Arte, dr Wiedehopf, d Schwalbe. 14,19 Au alles, was Fligel het un kriecht, soll äich unrein si, un ihr solle`s nit ässä. 14,20 Di reine Vegel derfä ihr ässä.

14,21 Ihr solle (a) kei Aas ( Cheib) ässä; däm Fremdling in dinere Schtadt darfsch dü's ge, daß sa's ißt odr daß sa's vukauft nem Fremde(Üslända); denn dü bisch ä heiliges Volk däm HERRN, dinem Gott. Dü sollsch (b) des Böckli nit kochen in d Milch vu sinere Muetter. 14,22 Dü sollsch alli Johr d Zehnte absundere vu allem Ertrag dinere Saat, de üs dinem Acka kummt, (a) 14,23 un sollsch dvu (a) (b) ässä vor rem HERRN, dinem Gott, a däm Platz, den er üswählt, daß si Name dert huust, nämlich vum Zehnte vu dinem Korn, vu dinem Wi, vu dinem El un vu dr Erschtgeburt dina Rinda un dine Schof, uf daß dü firchte lernsch d HERRN, di Gott, di Läbä lang. 14,24 Wenn aba d Wäg z wiet isch fir di, daß dü's nit hitrage kasch, wel d Platz dir z wiet isch, den d HERR, di Gott, üsgwählt het, daß sa(er) si Name dert huuse losst, wenn d HERR, di Gott, dich gsegnet het, 14,25 so mach´s zue Geld un nimm des Geld in di Hand un gang a d Platz, den d HERR, di Gott, üsgwählt het, 14,26 un gib des Geld fir alles, wora di Herz Luscht het, s isch fir Rinda, Schof, Wi, schtarke Trunk odr fir alles, was di Herz winscht, un iß dert vor rem HERRN, dinem Gott, un bi frehlich, dü un di Huus 14,27 un d Levit, der in dinere Schtadt läbt; der sollsch dü nit leer üsgoh losse, denn (a) er het kei Adeil noh Erbe mit dir.

14,28 Alli dräi Johr sollsch dü üssundere d ganze Zehnte vum Ertrag vu däm Johr un sollsch nen hintalege in dinere Schtadt. (a) (b) 14,29 Dann(Dnoh) soll kumme d Levit, der kei Adeil noh Erbe mit dir het, un d Fremdling un d Waise un de Witwe, de in dinere Schtadt läbä, un solle ässä un satt wäre, uf daß di d HERR, di Gott, segnet in allem Werk dinere Hand, des dü doesch.


S´15. Kapitel

S Erloßjohr

15,1 Alli siebä Johr sollsch dü ä Erloßjohr hebe. (a) 15,2 So aba soll's zögoh mit däm Erloßjohr: Wenn eina sinem Nächschte ebis vertlehnet het, der soll's nem erlosse un soll's nit itriebe vu sinem Nächschte odr vu sinem Brueda; denn ma het ä (a) (b) Erloßjohr üsgruefe däm HERRN. 15,3 Vu nem Fremde(Üslända) darfsch dü s itriebe; aba däm, der di Brueda isch, sollsch dü s erlosse. 15,4 S soll ibahaupt kei Arme unda äich si; denn dr HERR wird dich segne in däm Land, des dir d HERR, di Gott, zum Erbe ge wird, 15,5 wenn dü nur d Schtimm vum HERRN, vu dinem Gott, ghorchsch un alli de Gebote hebsch, de i(ich) dir hiit bifihl, daß dü dnohch doesch! 15,6 Denn dr HERR, di Gott, wird dich segne, we na(er) dir zuegsait het. (a) Dann(Dnoh) wirsch dü viele Mensche leihe, doch dü wirsch vu nemads vertlehnet; dü wirsch iba vieli Velka herrsche, doch iba dich wird nemads herrsche.

15,7 Wenn eina dina Breda arm isch in irgendeina Schtadt in dinem Land, des d HERR, di Gott, dir ge wird, so sollsch dü di Herz nit vuhärte un di Hand nit zuehalte gegeiba dinem arme Brueda, (a) 15,8 sundern sollsch sie nem ufdoe un (a) nem leihe, soviel er Mangel het. 15,9 Hüte dich, daß nit in dinem Herz ä arglischtige gedanke ufschteigt, daß dü saisch: S naht des siebte Johr, des Erloßjohr -, un daß dü di arme Brueda nit unfreundlich aasiehsch un nem nigs gibsch; sunscht wird da(er) gege dich zum HERRN ruefä, un bi dir wird Sinde si. 15,10 Sundern dü sollsch nem ge, un di Herz soll sich's nit vudrieße losse, daß dü nem gibsch; denn dfir wird di d HERR, di Gott, segne in alle dine Werke un in allem, was dü undanimmsch. (a)

15,11 S wäre alliziit Armi si im Land; drum (a) (b) bifihl i(ich) dir un sag, daß dü di Hand ufdoesch dinem Brueda, der undadruckt un arm isch in dinem Land.

Iba d Frailossig hebräischa Sklave

(vgl. 2. Moses 21,1-6)

15,12 Wenn sich di Brueda, ä Hebräer odr ä Hebräerin, dir vukauft, so soll la(er) dir sechs Johr dene; (a) im siebte Johr sollsch dü nen als fräi entlosse. 15,13 Un wenn dü nen fräigibsch, sollsch dü nen nit mit lärä Händ(Pfode) vu dir go losse, 15,14 sundern dü sollsch nem uflade vu dine Schof, vu dinere Tenne, vu dinere Trotti, so daß dü gibsch vu däm, womit di d HERR, di Gott, gsegnet het, 15,15 un sollsch dra denke, (a) daß dü au Knecht warsch in Ägypteland un d HERR, di Gott, dich erlest het; drum bifihl i(ich) dir des hiit. 15,16 Wird er aba zue dir sage: I(Ich) will nit furtgo vu dir, denn i(ich) ha di un di Huus leb(lieb) - wel nem wohl bi dir isch -, 15,17 so nimm ä Pfreme un durchbohr nem si Ohr a däm Pfoschte vu d Dire un loß nen fir imma di Knecht si. Mit dinere Magd sollsch dü´s ebeso doe. 15,18 Un loß dir's nit schwerfalle, daß dü nen fräilosch, denn na(er) het dir sechs Johr we zwei Dagelehna dent; so wird d HERR, di Gott, di segne in allem, was dü doesch.

Heilige dr Erschtgeburt

15,19 Alli (a) Erschtgeburt, de unda dine Rinda un Schof gibore wird, sollsch dü, wenn sie männlich isch, däm HERRN, dinem Gott, heilige. Dü sollsch nit ackere mit däm Erschtling dina Rinda un nit schere d Erschtling dina Schof. 15,20 (a) Vor däm HERRN, dinem Gott, sollsch dü sie ässä jährlich a däm Platz, den d HERR üsgwählt het, dü un di Huus. 15,21 Wenn's aba ä Fehla het, daß ses hinkt odr blind isch odr sunscht irgendein bese (a) Fehla het, so sollsch dü´s nit opfare däm HERRN, dinem Gott; 15,22 sundern in dinere Schtadt sollsch dü´s ässä, dü bisch unrein odr rein(sufa), we ma (a) Reh un Hirsch ißt, 15,23 nur daß dü (a) si Bluet nit ißesch, sundern s uf d Bode gießesch we Wassa!

S´16. Kapitel

Vu d dräi jährliche Hauptfeschta

(vgl. 2. Moses 23,14-17; 34,18-24; 3. Moses 23)

16,1 Acht uf d Monet Abib, daß dü (a) Passa hebsch däm HERRN, dinem Gott; denn im Monet Abib het di d HERR, di Gott, bi Nacht üs Ägypte gfihrt. 16,2 Un dü sollsch däm HERRN, dinem Gott, des Passa schlachte, Schof un Rinda, a däm Platz, den d HERR üswähle wird, daß si Name dert wohnt. 16,3 Dü sollsch kei Gsiiertes dzue ässä. Siebä Däg sollsch dü Ungsiirtes ässä, Brot vum Elend - denn (a) in Hascht bisch dü üs Ägypteland gflohe -, uf daß dü d Dag vu dinem Üszug üs Ägypteland gedenksch di Läbä lang. 16,4 S soll siebä Däg lang kei Suurdeig gsähne wäre in dinem ganze Land un soll au nigs vum Fleisch, des am Obend vum erschte Dag gschlachtet isch, iba Nacht bliebe bis zum Morge.

16,5 Dü darfsch nit Passa schlachte in irgendeina dina Schtädt, de dir d HERR, di Gott, ge het, 16,6 sundern a däm Platz, den d HERR, di Gott, üswähle wird, daß si Name dert wohnt. Do sollsch dü des Passa schlachte am Obend, wenn d Sunne undagange isch, zue der Ziit, als dü üs Ägypte zoge bisch, 16,7 un sollsch´s koche un ässä a däm Platz, den d HERR, di Gott, üswähle wird, un sollsch am Morge umkähre un heimgo in di Wohnig. 16,8 Sechs Däg sollsch dü Ungsiirtes ässä, un am siebte Dag isch Feschtvusammlig fir d HERRN, dinem Gott; do sollsch dü kei Arbet doe.

16,9 Siebä Wuche sollsch zue zehle un dmit afange, wenn ma zerscht d Sichle a de Halme legt, 16,10 un sollsch des (a) Wuchefescht hebed däm HERRN, dinem Gott, un ä fräiwilligi Gabe dinere Hand ge je nohch däm, we di d HERR, di Gott, gsegnet het. 16,11 Un sollsch frehlich si vor rem HERRN, dinem Gott, dü un di Bue(Suhn), di Dochta, di Knecht, di Magd un d Levit, der in dinere Schtadt läbt, d Fremdling, d Waise un d Witwe, de in dinere Midde sin, a däm Platz, den d HERR, di Gott, üswähle wird, daß si Name do wohnt. 16,12 (a) Denk dra, daß dü Knecht in Ägypte gsi bisch, un beachte un heb de Gebote.

16,13 Des Laubhittefescht sollsch dü hebe siebä Däg, wenn dü igsammlet hesch vu dinere Tenne un vu dinere Trotti, 16,14 un dü sollsch frehlich si a dinem Fescht, dü un di Bue(Suhn), di Dochta, di Knecht, di Magd, d Levit, d Fremdling, d Waise un d Witwe, de in dinere Schtadt läbä. (a) (b) 16,15 Siebä Däg sollsch dü däm HERRN, dinem Gott, des Fescht hebe a däm Platz, den d HERR üswähle wird. Denn d HERR, di Gott, wird di segne in dinere ganze Ernt un in alle Werke dina Händ(Pfode); drum sollsch dü frehlich si.

16,16 Dräimol im Johr soll alles, was männlich isch in dinere Middi, vor rem HERRN, dinem Gott, erschiene, a däm Platz, den d HERR üswähle wird: zum Fescht dr ungsiirte Brot, zum Wuchefescht un zum Laubhittefescht. Sie solle aba nit mit lärä Händ(Pfode) vor rem HERRN erschiene, 16,17 sundern jeda mit däm, was sa(er) z ge vumag, nohch rem Sege, der dir d HERR, di Gott, ge het.

Vu d Richta un Amtleuten

16,18 (a) Richta un (b) Amtlit sollsch dü dir bschtelle in ällei Tore (Dummköpf) dinere Schtädt, de dir dr HERR, di Gott, ge wird, in jeda dinere Schtämm, daß sie des Volk richten mit Grechtem Gricht. 16,19 Dü sollsch des Recht nit bucke un sollsch au de Lit nit aluege un keini Gschenkli nähmä; denn Gschenkli mache de Art blind un vudrille de Sach dr Grechte. (a) 16,20 Was recht isch, däm sollsch dü nohchjage, dmit dü läbä un des Land inähme kasch, des dir dr HERR, di Gott, ge wird.

Verbot heidnischer Kultbräuche. Schtrof fir Abgötterai

16,21 Dü sollsch dir (a) kei Holzpfahl als (b) Ascherabild errichten bi däm Altar vum HERRN, vu dinem Gottes, d dü dir machsch. 16,22 Dü sollsch dir (a) (b) kei Schteimol ufrichte; denn des haßt dr HERR, di Gott.

17. Kapitel

17,1 Dü sollsch däm HERRN, dinem Gott, kei Rind odr Schof opfare, des ä Fehla odr irgend ebis Schlimmes a sich het; denn des isch däm HERRN, dinem Gott, ä Greuel. (a) (b)

17,2 a Wenn bi dir in eina dinere Schtädt, de dir dr HERR, di Gott, ge wird, öbber gfunde wird, Ma odr Wieb, dr do den, was däm HERRN, dinem Gott, mißflegt, daß sa(er) sinene Packt(Abkumme) übertritt 17,3 un higehn un dene anderem Götta un bäte den sie a, s isch (a) Sunne odr Mond odr des ganzi Heer vum Himmel, was i(ich) nit bifohle ha, 17,4 un s wird dir angezeigt, un dü hersch s, so sollsch dü gründlich dnohch forschen. Un wenn dü findest, daß s gwiß wohr isch, daß solch ä Greuel in Israel bassiere isch, 17,5 so sollsch dü d Ma odr de Wieb, de ä solchi Übeltat gmacht het hän, nüsfihre zue dinem Dor un sollsch sie zue Dod schteinige. (a) 17,6 Uf zweier odr dreier Ziige Muul (Gosch) soll schterbe, wer vum Dod wert isch, aba uf nur vumä Ziige Muul (Gosch) soll la(er) nit schterbe. (a) (b) (c) 17,7 Di Hand dr Ziige soll de erschte si, nen zue umbringe, un dnohch de Hand vum ganze Volks, daß dü des Bese üs dinere Midde wegdoesch.

Isetzig vumä Obergerichtes

17,8 Wenn ä Sach vor Gricht dir zue schwer si wird, s gang um Bluetschuld, um Schadä, um Gewalttat odr was sunscht Streitsachen sin in di Tore (Dummköpf), so sollsch dü di ufmache un nufgoh zue dr Platz, de dr HERR, di Gott, erwählen wird, 17,9 un zue d (a) levitischen Prieschta (Pfarra) kumme un zum Richta, dr zue dr Ziit si wird, un sie bfroge. Di soll dir des Urdeil sag. 17,10 Un dü sollsch doe noh rem, was sie dir sag a dr Platz, de dr HERR erwählen wird, un sollsch s hebed, daß dü doesch noh ällei, was sie di lehre wäre. 17,11 An de zeigt, de sie dir ge, un a des Urdeil, des sie dir sag, sollsch dü di hebed, so daß dü dvu nit abwiechsch nit zue d Rechte noh zue d Linke. 17,12 Un wenn öbber vumesse handle wird, daß sa(er) däm Prieschta nit ghärt, dr dert im Denscht vum HERRN, vu dinem Gottes, schtoht, odr däm Richta, dr soll schterbe, un dü sollsch des Bese üs Israel wegtun, 17,13 uf daß ällei Volk ufhorcht un sich fircht un nimi vumesse isch.

Das Königsgesetz

17,14 Wenn dü in des Land kummsch, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, un s einnimmst un drin wohnsch un dann(dnoh) saisch: I(Ich) will ä (a) Kenig iba mi anesitzä, we nen alli Velka um mi her hän, 17,15 so sollsch dü d zum Kenig iba di anesitzä, d dr HERR, di Gott, erwählen wird. Dü sollsch aba ä üs di Breda zum Kenig iba di anesitzä. Dü darfsch nit irgendeinen Fremde(Üslända), dr nit di Brueda isch, iba di anesitzä. 17,16 Nur daß sa(er) (a) nit vieli Ross hebe un fihr des Volk nit wida noh Ägypte, um de Zahl vu sinere Ross zue mehren, wel dr HERR äich gsait het, daß ihr etze nit wida däne Wäg go sollt. 17,17 Na(Er) (a) soll au nit vieli Wieba nähmä, daß si Herz nit abgewandt wäre, un (b) soll au nit viel Silba un Gold sammle. 17,18 Un wenn na(er) etze hocke wird uf däm Thron vu sinem Kenigrich, soll la(er) ä Abschrift des Gsetz, we s d levitischen Prieschta (Pfarra) vorliegt, in ä Buech schribe losse. 17,19 Das soll bi nem si, un na(er) soll drin läse si Läbä lang, dmit er d HERRN, sinene Gott, firchte lernt, daß sa(er) hebe alli Wort des Gsetz un de Rechte un dnohch doets. 17,20 Si Herz soll sich nit ufhebe iba sini Breda un (a) soll nit mach platz vum Gebot nit zue d Rechte noh zue d Linke, uf daß sa(er) verlängere de Däg vu sinere Herrschaft, er un sini Buebä(Sühn), in Israel.

18. Kapitel

Recht dr Prieschta un Leviten

18,1 Di (a) levitischen Prieschta, dr ganzi Schtamm Levi, soll nit Adeil noh Erbe hän mit Israel. Vu d (b) (c) (d) Fiiropfan vum HERRN un däm, was nem kert, soll sie ässä. 18,2 Drum soll sie kei Erbe unda ihrem Breda hän; dr HERR isch ihr Erbdeil, we na(er) nene zuegsait het.

18,3 Das soll aba des Recht dr Prieschta si a des Volk, a de, de ä Schlachtopfa darbringen, s isch Rind odr Schof, daß ma däm Prieschta gib de Vorderkeule un beidi Kinnbacken un d Buch (Ranze) 18,4 un de (a) Erschtling vu dinem Korns, vu dinem Weins un vu dinem El un de Erschtling vu dr Schur dinere Schof. 18,5 Denn dr HERR, di Gott, het nen üsgwählt üs ällei di Schtämm, daß er schtand im Denscht im Name vum HERRN, er un sini Buebä(Sühn) fir alli Ziit.

18,6 Wenn ä Levit kummt üs eina dinere Schtädt üs ganz Israel, wo na(er) ä (a) (b) Gascht isch, un kummt ganz noh vu sinem Herz Wunsch a de Platz, de dr HERR erwählen wird, 18,7 so soll la(er) dene im Name vum HERRN, vu sinem Gottes, we alli sini Breda, de Leviten, de dert vor rem HERRN schtoh. 18,8 Sie soll gliche Adeil zue ässä hän üßa däm, was eina het vu däm vukaufe Guet vu sinere Vädare.

Vu falscher un rechter Prophetie

18,9 Wenn dü in des Land kummsch, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, so sollsch dü nit lerne, de Greuel der Velka zue doe, 18,10 daß nit öbber unda dir gfunde wäre, dr sinene Bue(Suhn) odr sini Dochta (a) durchs Fiir go losst odr (b) Wahrsagarai, Hellseherei, geheime Künste odr Zaubarai tribt 18,11 odr Bannungen odr Geischtirbschwörungen odr (a) Zeichendeuterei vornimmt odr (b) de Dode befragt. 18,12 Denn wer des den, dr isch däm HERRN ä Greuel, un um solcha Greuel wille vutriebe dr HERR, di Gott, de Velka vor dir. 18,13 Dü aba sollsch (a) (b) untadelig si vor rem HERRN, dinem Gott.

18,14 Denn de Velka, dere Land dü inähme wirsch, härä uf Zeichendeuter un Wahrsaga; dir aba het dr HERR, di Gott, so ebis vuwehrt. 18,15 Einen Prophete we mi wird dir dr HERR, di Gott, mache üs dir un üs di Breda; däm sollt ihr folg. (a) (b) (c) (d) (e) (f) 18,16 Ganz so we dü s vum HERRN, dinem Gott, (a) (b) erbeten hesch am Horeb am Däg dr Vusammlig (Bagasch) un saisch: I(Ich) will etze nimi härä de Schtimm vum HERRN, vu minem Gottes, un des großi Fiir nimi aluege, dmit i(ich) nit schtirb. 18,17 Un dr HERR sait zue ma(mir): (a) Sie hän recht gsait. 18,18 I(Ich) will nene ä Prophete, we dü bisch, mache üs ihrem Breda un mi Wort (a) (b) (c) (d) in sinene Muul (Gosch) ge; dr soll zue nene schwätze ällei, was i(ich) nem gebieten wäre. 18,19 Doch wer mi Wort nit härä wird, de na(er) in minem Name schwätzt, vum will ich's fordare.

18,20 Doch wenn ä Prophet so vumesse isch, daß sa(er) schwätzt in minem Name, was i(ich) nem nit bifohle ha, un wenn eina schwätzt in däm Name anderer Götta, der Prophet soll schterbe. (a) (b) 18,21 Wenn dü aba in dinem Herz sag würdest: We ka i(ich) merken, welches Wort dr HERR nit gsait het? - 18,22 wenn dr Prophet schwätzt in däm Name vum HERRN un s wird nigs drus un s kumm nit ä, dann(dnoh) isch des ä Wort, des dr HERR nit gsait het. Der Prophet het's üs Vermessenheit gsait; drum schiech di nit vor nem. (a) (b)


19. Kapitel

19,1 Wenn dr HERR, di Gott, de Velka üsgrottet het, dere Land dir dr HERR, di Gott, ge wird, daß dü s einnimmst un in ihrem Schtädt un Hiisa wohnsch, 19,2 sollsch dü dir (a) dräi Schtädt üssundere im Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, s izneh. 19,3 Un dü sollsch d Wäg dohi herrichten un des Biet(Gäu, Gau) vu dinem Land, des dir dr HERR, di Gott, zue eigen ge wird, in dräi Kreise teilen, dmit dohi fliehen ka, wer ä Totschlag doe het.

19,4 Un in däm Fall soll ä Dodschläga, dr dohi flieht, am Läbä bliebe: Wenn öbber sinene Nächschte erschlägt, nit vorsätzlich, un het dvor kei Haß gege nen ka, 19,5 etwa wenn öbber mit sinem Nächschte in d Wald goht, Holz zue hauen, un sini Hand holte mit dr Axt üs, des Holz abzuhauen, un des Ise fihr vum Stiel un träfe sinene Nächschte, so daß sa(er) schtirbt: dr soll in ä der Schtädt fliehen, dmit da(er) am Läbä bliebe; 19,6 uf daß nit dr Blueträcher däm Dodschläga nohchjagt in dr Hitzi vu sinem Zorn (Wuet)es un nen einhole, wel dr Wäg so wiet isch, un nen totschlage, wo na(er) doch nit vum Dod schuldig isch, wel la(er) dvor kei Haß gege nen ka het. 19,7 Drum bifihlt i(ich) dir, daß dü dräi Schtädt aussonderst.

19,8 Un wenn dr HERR, di Gott, di Biet(Gäu, Gau) erweitern wird, we na(er) di Vädere gschwore het, un dir ällei Land git, des sa(er) zuegsait het, di Vädere z ge 19,9 - wenn dü nur alli de Gebote hebed wirsch, daß dü dnohch doesch, de i(ich) dir hiit bifihlt, daß dü d HERRN, di Gott, leb hesch (liebsch) un in sinene Wäg wandelst di Läbä lang -, so sollsch dü noh dräi Schtädt zue däne draie hinzutun, 19,10 uf daß nit unschuldiges Bluet in dinem Land vuschittet wäre, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe git, un so Bluetschuld uf di kummt.

19,11 Wenn aba öbber Haß trait gege sinene Nächschte un lauert uf nen un macht sich iba nen her un schlat nen dod un flieht in ä der Schtädt, 19,12 so soll de Älteschte vu sinere Schtadt hinschicken un nen vu do holen losse un nen in de Händ(Pfode) vum Blueträchers ge, daß sa(er) schtirb. 19,13 Dini Aug soll nen nit schonen, un dü sollsch des (a) unschuldig vergossene Bluet üs Israel wegtun, daß dir's guet goht.

Gegen Landraub un falsches Ziignis

19,14 Dü sollsch vu dinem (a) Nächschte Grenze, de de Vorfahren feschtgsetzt hän, nit verrücken in dinem Erbdeil, des dü erbst, im Land, des dir dr HERR, di Gott, ge het, s izneh.

19,15 S soll kei einzelner Ziige gege öbber ufträte wägä irgendeina Missetat odr Sinde, was fir ä Sinde s au isch, de ma doe ka, sundern durch zweier odr dreier Ziige Muul (Gosch) soll ä Sach gültig si. (a) (b) (c) (d) (e) 19,16 Wenn ä frevelhafter Ziige gege öbber auftritt, um nen eina Ibatretig zue bschuldige, 19,17 so soll de beidi Manne(Männa), de ä Sach mitänanda hän, vor d HERRN träte, vor de Prieschta un Richta, de zue selle Ziit si wäre, 19,18 un de Richta soll gründlich nachforschen. Un wenn dr falsche Ziige ä falsches Ziignis gege sinene Brueda ge het, 19,19 so sollt ihr mit nem doe, we na(er) denkt, sinem Brueda zue doe, dmit dü des Bese üs dinere Midde wegdoesch, 19,20 uf daß de anderem aufhorchen, sich firchte un etze nimi solchi bese Sach doe in dinere Midde. 19,21 Di Aug soll nen nit schonen: (a) Läbä um Läbä, Aug um Aug, Zahn um Zahn, Hand um Hand, Fueß um Fueß.


20. Kapitel

Kriegsgesetze

20,1 Wenn dü in ä Kreg zehsch gege di Gegna(Feinde) un siehsch Ross un Kärre vumä Heeres, des greßa isch als dü, so fircht di nit vor nene; denn dr HERR, di Gott, dr di üs Ägypteland gfihrt het, isch mit dir. 20,2 Wenn ihr etze üszehn zum Kampf, so soll dr Prieschta herzutreten un mit däm Volk schwätze 20,3 un zue nene schwätze: Israel, her zue! Ihr zeht hiit in d Kampf gege äiri Gegna(Feinde). Aira Herz verzage nit, firchtet äich nit un erschreckt nit un len äich nit grauen vor nene; 20,4 denn dr HERR, äich Gott, goht mit äich, daß sa(er) fir äich streite mit äire Gegna(Feinde), um äich zue helfe.

20,5 Un de aAmtleute soll mit däm Volk schwätze un sag: Wer ä näjes(naies) Huus bäut het un het's noh nit eingeweiht, dr mache sich uf un kähre heim, uf daß sa(er) nit schtirb im Kreg un ä anderer s einweihe. 20,6 Wer ä Wiberg abäut het un het sini (a) (b) Fricht noh nit genossen, dr mache sich uf un kähre heim, daß sa(er) nit im Kriege schtirb un ä anderer sini Fricht genieße. 20,7 Wer mit nem Maidle vusproche(vulobt) isch un (a) het s noh nit heimgeholt, dr mache sich uf un kähre heim, daß sa(er) nit im Kreg schtirb un ä anderer hole s heim. 20,8 Un de Amtlit soll wida mit däm Volk schwätze un schwätze: (a) Wer sich firchtet un ä verzagtes Herz het, dr mache sich uf un kähre heim, uf daß sa(er) nit au des Herz vu sinere Breda feige mache, we si Herz isch. 20,9 Un wenn de Amtlit des ällei zum Volk gsait hän, so soll sie Heerführer a de Schpitze vum Volks schtelle.

20,10 Wenn dü vor ä Schtadt zehsch, um gege sie zue kämpfen, so sollsch dü ihr zerscht d Friede anbieten. 20,11 Antwortet sie dir friedlich un den dir ihri Tore uf, so soll des ganzi Volk, des drin gfunde wird, dir fronpflichtig si un dir dene. 20,12 Will sie aba nit Friede mache mit dir, sundern mit dir Kreg fihre, so belagere sie. 20,13 (a) (b) Un wenn sie dr HERR, di Gott, dir in de Hand git, so sollsch dü ällei, was männlich drin isch, mit dr Schärfe vum Schwerts erschlagen. 20,14 Nur de Wieba, de Kinda un des Viecha un ällei, was in dr Schtadt isch, un alli Beute sollsch dü unda dir üsdeile un sollsch ässä vu dr Beute dinere Gegna(Feinde), de dir dr HERR, di Gott, ge het. 20,15 So sollsch dü mit ällei Schtädt doe, de arg wiet vu dir liege un nit zue d Schtädt der Velka do ghäre.

20,16 aAba in d Schtädt der Velka do, de dir dr HERR, di Gott, zum Erbe ge wird, sollsch dü nigs läbä losse, was Odem het, 20,17 sundern sollsch a nene d Bann vollschtrecke, nämlich a d Hetita, Amorita, Kanaanita, Perisita, Hiwita un Jebusita, we dir dr HERR, di Gott, bifohle het, 20,18 dmit sie äich nit lehre, all de Greuel zue doe, de sie im Denscht ihra Götta tribä, un ihr äich so vusindigt a däm HERRN, äirem Gott.

20,19 Wenn dü vor eina Schtadt lang Ziit liege mueß, gege de dü kämpfst, um sie zue erobern, so sollsch dü ihri Baim nit vuderbe un mit Äxten umhauen, denn dü kasch dvu ässä; drum sollsch dü sie nit fälle. Di Baim uf däm Feld sin doch nit Mensch, daß dü sie belagere müßtest! 20,20 Di Baim aba, vu däne dü weisch, daß ma nit dvu ißt, de darfsch dü vuderbe un fälle un ä Bollwerk drus bäue gege de Schtadt, de mit dir Kreg fihrt, bis dü sie besiegt hesch.


21. Kapitel

Sehnig vumä Mord vu unbekannter Hand

21,1 Wenn ma ä Erschlagenen findet in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, s izneh, un na(er) lit uf freiem Feld un ma wiß nit, wer nen erschlagen het, 21,2 so soll di Älteschte un Richta nusgoh un d Wäg abmessen vum Erschlagenen bis zue d umliegende Schtädt. 21,3 Weli Schtadt am nägschte lit, dere Älteste soll ä jungi Kueh nähmä, mit dr ma noh nit gschafft un de noh nit am Joch zoge het, 21,4 un soll sie hinabführen in ä Dalgrund, dr nit bearbeitet noh besät isch, un dert im Dalgrund ihr des Gnick brechen. 21,5 Un de Prieschta, de Leviten, soll herzutreten, denn dr HERR, di Gott, het sie üsgwählt, daß sie nem dene un in sinem Name segnen, un (a) noh ihrem Urdeil soll alli Sache un alli Schäden grichtet wäre. 21,6 Un alli Älteschte dr Schtadt, de däm Erschlagenen am nägschte lit, soll (a) ihri Händ(Pfode) wäsche iba dr jungen Kueh, dr im Dalgrund des Gnick broche isch. 21,7 Un sie soll anheben un sag: Unsere Händ(Pfode) hän des Bluet nit vuschittet, un unsari Aug hän's nit gsähne. 21,8 Entsühne di Volk Israel, des dü, dr HERR, erlest hesch; lege nit des unschuldig vergossene Bluet uf di Volk Israel! So wird fir sie de Bluetschuld gesühnt si. 21,9 So sollsch dü des (a) unschuldig vergossene Bluet üs dinere Midde wegtun, dmit dü handelst, we s recht isch vor d Aug vum HERRN. 21,10 Wenn dü in ä Kreg zehsch gege di Gegna(Feinde) un dr HERR, di Gott, git sie dir in di Händ(Pfode), daß dü Gfangeni vu nene wegführst, 21,11 un siehsch unda d Gfangene ä schenes Maidle un gewinnst sie leb(lieb), daß dü sie zue d Wieb nimmsch, 21,12 so fihr sie in di Huus un loß sie ihr Hoor abscheren un ihri Nägel bschnide 21,13 un de Kleida ablegen, in däne sie gfange gnumme wird, un loß sie in dinem Huus si un ä Monet lang ihrem Vada (Babbe) un ihri Muetter beweinen. Dnohch gang zue ihr un nimm sie zue d Ehe un loß sie di Wieb si. 21,14 Wenn dü aba kei Gfalle me a ihr hesch, so sollsch dü sie go losse, wohi sie will; dü sollsch sie aba nit um Geld vukaufe odr als Sklavin behandeln, wel dü zue ihr eingegangen bisch.

Vum Recht vum Erschtgeborene

21,15 Wenn öbber zwei Wieba het, ä, de na(er) liebhat, un ä, de na(er) nit liebhat, un beidi nem Kinda uf d Welt bringe, de Wieb, de na(er) liebhat, un de ungeliebte, un (a) dr Erschtgeborene isch vu dr ungeliebten Wieb 21,16 un de Ziit kummt, daß sa(er) sinene Sehn des Erbe austeile, so ka er nit d Bue(Suhn) dr Wieb, de na(er) liebhat, zum erstgeborenen Bue(Suhn) mache vor däm erstgeborenen Bue(Suhn) dr ungeliebten; 21,17 sundern na(er) soll d Bue(Suhn) dr ungeliebten Wieb als d erschte Bue(Suhn) anerkennen un nem zwei Deil ge vu ällei, was do isch; denn der isch dr (a) Erschtling vu sinere Kraft, un si isch des Recht dr Erschtgeburt.

Dodesschtrof fir ungeratene Buebä(Sühn)

21,18 Wenn öbber ä widerspenstigen un ungehorsamen Bue(Suhn) het, dr (a) (b) dr Schtimm vu sinem Vada (Babbe) un vu sinere Muetter nit ghärt un au, wenn sie nen ziichtige, nene nit folg will, 21,19 so soll nen Vada (Babbe) un Muetter packe un zue d Älteschte dr Schtadt fihre un zum Dor vum Ortes 21,20 un zue d Älteschte dr Schtadt sag: Des unsa Bue(Suhn) isch bockig un unghorsam un ghärt unsera Schtimm nit un isch ä Prasser un Trunkenbold. 21,21 So soll nen schteinige alli Lit vu sinere Schtadt, daß sa(er) schtirb, un dü sollsch so des Bese üs dinere Midde wegtun, daß ganz Israel ufhorcht un sich fircht.

Bestattung vumä Aufgehängten

21,22 (a) (b) (c) (d) (e) Wenn öbber ä Sinde doe het, de vum Dod wert isch, un wird umbrocht un ma hängt nen a ä Holz, 21,23 so soll si Leiche (a) (b) (c) nit iba Nacht a däm Holz bliebe, sundern dü sollsch nen am selben Däg beerdige - denn (d) ä Aufgehängter isch vufluecht bi Gott -, uf daß dü di Land nit dreckig machsch, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe git.

22. Kapitel

Verschiedene Vorschriften

22,1 Wenn dü vu dinem Brueda Rind odr Schof irregehen siehsch, so sollsch dü di ihra aneh un sie wida zue dinem Brueda fihre. (a) 22,2 Wenn aba di Brueda nit nooch bi dir wohnt un dü kennsch nen nit, so sollsch dü sie in di Huus nähmä, daß sie bi dir bliebe, bis sie di Brueda suecht, un sollsch sie nem dann(dnoh) widage. 22,3 So sollsch dü doe mit sinem Esel, mit sinem Häß(Kleid) un mit ällei Vulorene, des di Brueda vuliert un dü findest; dü darfsch di däm nit entziehen.

22,4 Wenn dü vu dinem Brueda Esel odr Rind undawägs flege siehsch, so sollsch dü di ihra aneh un nene aufhelfen.

22,5 Eine Wieb soll nit Männersachen schleipfe, un ä Ma soll nit Frauenkleider azege; denn wer des den, dr isch däm HERRN, dinem Gott, ä Greuel.

22,6 Wenn dü undawägs ä Vogelnest findest uf nem Baum odr uf dr Erde mit Jungen odr mit Eiern un de Muetter hockt uf d Jungen odr uf d Eiern, so sollsch dü nit de Muetter mit d Jungen nähmä, 22,7 sundern dü darfsch de Jungen nähmä, aba de Muetter sollsch dü flege losse, uf daß dir's guet goht un dü lang läbsch.

22,8 Wenn dü ä näjes(naies) Huus bäusch, so mache ä Geländer ringsum uf dinem Dache, dmit dü nit Bluetschuld uf di Huus ladest, wenn öbber herabfällt.

22,9 a Dü sollsch di Wiberg nit mit Zweierlei bepflanzen, dmit däm Heiligtum nit des Ganze verfalle: dr Some, d dü gsajt hesch, un dr Ertrag vum Wiberg. 22,10 Dü sollsch nit ackern au mit nem Rind un nem Esel. 22,11 Dü sollsch nit azege ä Häß(Kleid), des üs Wulle un Leine au gmacht isch.

22,12 Dü sollsch dir (a) Quasten mache a d vier Zipfeln vu dinem Mantels, mit däm dü di bedeckst.

Gsetze zum Schutz dr Verleumdeten un Vergewaltigten

22,13 Wenn öbber ä Maidle zue d Wieb nimmt un wird ihra überdrüssig, nohchdäm ma(er) zue ihr gange isch, 22,14 un legt ihr ebis Schändliches zue d Lascht un hole ä beses Gschwätz iba sie uf un sait: Des Maidle hab i(ich) ghirotet, un als i(ich) zue ihr goht, findet i(ich) sie nit als Jungfrau, 22,15 so soll Vada (Babbe) un Muetter vum Mädchens de Zeiche ihra Jungfräulichkeit nähmä un vor de Älteschte dr Schtadt im Dor bringe. 22,16 Un dr Vada (Babbe) vum Mädchens soll zue d Älteschte sag: I(Ich) ha däm Ma mi Dochta zue d Wieb ge; etze isch scha(er) ihra überdrüssig wore 22,17 un legt ihr Schändliches zue d Lascht un sait: I(Ich) ha di Dochta nit als Jungfrau gfunde. Do aba sin de Zeiche dr Jungfräulichkeit wägä ma(mir) Dochta. Un sie soll de Decke vor d Älteschte dr Schtadt üsbreite. 22,18 Un de Älteschte dr Schtadt soll d Ma nähmä un ziichtige 22,19 un nem (a) ä Buße vu hundat Silberstücken uflege un sie däm Vada (Babbe) vum Mädchens ge, wel la(er) iba ä Jungfrau in Israel ä beses Gschwätz ufbrocht het. Un na(er) soll sie als Wieb bhalte un darf sie si Läbä lang nit gschickt. 22,20 Isch's aba de Wohret, daß des Maidle nimi Jungfrau war, 22,21 so soll ma sie üsä vor de Dire vum Huus ihrem Vada (Babbe) fihre, un de Lit dr Schtadt soll sie zue Dod schteinige, wel sie ä (a) Schandtat in Israel gmacht het un in ihrem Vada (Babbe) Huus Hurarai triebe het; so sollsch dü des Bese üs dinere Midde wegtun.

22,22 Wenn öbber däbi packt wird, daß sa(er) eina (a) (b) Wieb beiwohnt, de ä Ehemann het, so soll sie beidi schterbe, dr Ma un de Wieb, dr er beigewohnt het; so sollsch dü des Bese üs Israel wegtun.

22,23 Wenn ä Jungfrau vusproche(vulobt) isch un ä Ma trifft sie innerhalb dr Schtadt un wohnt ihr bi, 22,24 so sollt ihr sie alli beidi zum Stadttor nüsfihre un sollt sie beidi schteinige, daß sie schterbe, de Jungfrau, wel sie nit geschrien het, obwohl sie doch in dr Schtadt war, d Ma, wel la(er) vu sinem Nächschte Braut gschändet het; so sollsch dü des Bese üs dinere Midde wegtun.

22,25 Wenn aba öbber ä verlobtes Maidle uf freiem Feld trifft un packt sie un wohnt ihr bi, so soll dr Ma ällei schterbe, dr ihr beigewohnt het, 22,26 aba däm Maidle sollsch dü nigs doe, denn sie het keini Sinde doe, de vum Dod wert isch; sundern des isch so, we wenn öbber sich gege sinene Nächschte erhöbe un nen totschlüge. 22,27 Denn na(er) findet sie uf freiem Feld, un des verlobte Maidle brellt, un nemads war do, dr ihr half.

22,28 a Wenn öbber ä Jungfrau trifft, de nit vusproche(vulobt) isch, un packt sie un wohnt ihr bi un wird däbi betroffen, 22,29 so soll, dr ihr beigewohnt het, ihrem Vada (Babbe) fuchzig Silbaschtickle ge un soll sie zue d Wieb hän, wel la(er) ihr Gwalt azogä het; er darf sie nit gschickt si Läbä lang.


23. Kapitel

23,1 *Nemad soll vu sinem Vada (Babbe) Wieb nähmä un aufdecken vu sinem Vada (Babbe) Decke. Wer in de Gmeinde vum HERRN nit ufgnumme wäre darf

Wer in de Gmeinde vum HERRN

23,2 Kei Entmannter odr Verschnittener soll in de Gmeinde vum HERRN kumme. (a) (b)

23,3 S soll au kei Mischling in de Gmeinde vum HERRN kumme; au sini Nohchkumme bis ins zehnte Glied soll nit in de Gmeinde vum HERRN kumme. (a)

23,4 Di Ammoniter un Moabita soll nit in de Gmeinde vum HERRN kumme, au nit ihri Nohchkumme bis ins zehnte Glied; sie soll ne inekumme, (a) 23,5 wel sie äich nit entgegenkamen mit Brot un Wassa uf däm Wäg, als ihr üs Ägypte zogt, vielme gege äich d (a) Bileam dingten, d Bue(Suhn) Beors üs Petor in Mesopotamien, daß sa(er) di vufluechen soll. 23,6 Aba dr HERR, di Gott, wott Bileam nit härä un wandelte dir d Fluech in Segen um, wel di dr HERR, di Gott, liebhatte. 23,7 Dü sollsch ne ihrem Friede noh ihr Bestes sueche di Läbä lang. (a)

23,8 Den Edomiter sollsch dü nit verabscheuen; er isch di Brueda. Den Ägypta sollsch dü au nit verabscheuen; denn dü bisch ä Fremdling in sinem Land gsi. 23,9 Di Kinda, de sie im dritte Glied zeugen, derfe in de Gmeinde vum HERRN kumme.

Reinhaltung vum Kriegslagers

23,10 Wenn dü ausziehst gege di Gegna(Feinde) un ä Laga aufschlägst, so hüetet di vor ällei Bese. 23,11 Wenn öbber unda dir isch, dr (a) nit sufa isch, wel nem vum Nacht ebis widafahre isch, dr soll üsä vor des Laga go un nit wida inekumme, 23,12 bis sa(er) vor rem Obend sich mit Wassa gwäsche het; un wenn de Sunne undagange isch, soll la(er) wida ins Laga go.

23,13 Un dü sollsch druße vor rem Laga ä Platz hän, wohi dü zue d Notdurft hinausgehst. 23,14 Un dü sollsch ä Schaufel hän, un wenn dü di druße anesitzä willsch, sollsch dü dmit grabe; un wenn dü gsässä hesch, sollsch dü zuscharren, was vu dir gange isch. 23,15 Denn dr HERR, di Gott, (a) zeht mit dir inmidde vu dinem Lagas, um di zue erretten un di Gegna(Feinde) vor dir dahinzugeben. Drum soll di Laga heilig si, daß nigs Schändliches unda dir gsähne wäre un na(er) sich vu dir wende. 23,16 Dü sollsch d Knecht nit sinem Herrn ausliefern, dr vu nem zue dir geflüchtet isch. 23,17 Na(Er) soll bi dir bliebe a däm Platz, d er üsgwählt, in eina dinere Schtädt, wo s nem gfallt. Dü sollsch nen nit undadrucke. (a)

23,18 S soll keini (a) Tempeldirne si unda d Techtare Israels un kei (b) (c) Tempelhurer unda d Sehn Israel. 23,19 Dü sollsch kei Hurenlohn noh (a) Hundegeld in des Huus vum HERRN, vu dinem Gottes, bringe üs irgendeinem Gelübde; denn des isch däm HERRN, dinem Gott, beides ä Greuel.

23,20 Dü sollsch vu dinem Brueda (a) (b) nit Zinse nähmä, nit fir Geld noh fir Ässä noh fir ällei, wofir ma Zinse nähmä ka. 23,21 Vu däm Fremde(Üslända) darfsch dü Zinse nähmä, aba nit vu dinem Brueda, uf daß di dr HERR, di Gott, segne in ällei, was dü undanimmsch in däm Land, dohi dü kummsch, s izneh.

23,22 Wenn dü däm HERRN, dinem Gott, ä (a) Gelübde doesch, so sollsch dü nit zögern, s zue erfille; denn dr HERR, di Gott, wird's vu dir fordare, un s wird Schuld uf di flege. 23,23 Wenn dü des Geloben unterläßt, so wird keini Schuld uf di flege. 23,24 Aba was iba di Lippen gange isch, sollsch dü hebed un dnohch doe, we dü däm HERRN, dinem Gott, fräiwillig globt un mit dinem Muul (Gosch) gsait hesch.

23,25 Wenn dü in vu dinem Nächschte Wiberg gohsch, so darfsch dü Triebel ässä noh dinem Wunsch, bis dü satt bisch, aba dü sollsch nigs in di Gfäß doe. 23,26 Wenn dü in des Kornfeld vu dinem Nächschte gohsch, so (a) darfsch dü mit dr Hand Ähre abrupfen, aba mit dr Sichle sollsch dü nit dreinfahren.


24. Kapitel

Widari Ehegesetze

24,1 Wenn öbber ä Wieb zue d Ehe nimmt un sie nit Gnade findet vor sinene Aug, wel la(er) ebis Schändliches a ihr gfunde het, un na(er) ä (a) Scheidebref schribt un ihr in de Hand git un sie üs sinem Huus entläßt 24,2 un wenn sie dann(dnoh) üs sinem Huus gange isch un higehn un wird vumä anderem Wieb 24,3 un der andere Ma ihra au überdrüssig wird un ä Scheidebref schribt un ihr in de Hand git un sie üs sinem Huus entläßt odr wenn der andere Ma schtirbt, dr sie sich zue d Wieb gnumme het, 24,4 so ka sie ihr erschta Ma, dr sie entließ, nit wida zue d Wieb nähmä, nohchdäm sie dreckig wore isch - denn des isch ä Greuel vor däm HERRN -, dmit dü nit Sinde iba des Land bringsch, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe ge het.

24,5 Wenn öbber sich kurz dvor ä Wieb gnumme het, (a) soll la(er) nit mit däm Heer üszehe, un ma soll nem nigs uflege. Na(Er) soll fräi in sinem Huus si ä Johr lang, daß sa(er) frehlich isch mit vu sinere Wieb, de na(er) gnumme het.

Das Recht dr Schwachen un Ärm

24,6 Dü sollsch nit zum Pfande nähmä d unteren un oberen Mihlischtei; denn dmit hättesch dü des Läbä zum Pfand gnumme.

24,7 Wenn öbber packt wird, dr vu sinene Breda, d Israelite, (a) ä Mensch schtielt(raubt) un nen gewalttätig behandelt odr nen vukauft: solch ä Deb soll schterbe, daß dü des Bese üs dinere Midde wegdoesch.

24,8 Heet di bim Auftreten vu aAussatz, daß dü ällei gnau hebsch un doesch, was di de levitischen Prieschta lehre; we i(ich) nene bifohle ha, so sollt ihr's hebed un dnohch doe. 24,9 Bedenke, was dr HERR, di Gott, (a) mit Mirjam doet uf däm Wäg, als ihr üs Ägypte zogt.

24,10 Wenn dü dinem Nächschte irgend ebis borgst, so sollsch dü nit in si Huus go un nem ä Pfand nähmä, 24,11 sundern dü sollsch druße schtoh, un na(er), däm dü borgst, soll si Pfand zue dir herausbringen. 24,12 Isch scha(er) aba bedürftig, so sollsch dü di nit schlofe lege mit sinem Pfand, 24,13 sundern sollsch nem si (a) (b) (c) Pfand widage, wenn de Sunne undagoht, daß sa(er) in sinem Mandel schlafe un di segne. So wird des (d) di Grechtigkeit si vor rem HERRN, dinem Gott.

24,14 Dem Dagelehna, dr bedürftig un arm isch, sollsch dü (a) (b) sinene Lohn nit nit ge, er isch vu di Breda odr d Fremdlingen, de in dinem Land un in di Schtädt sin, 24,15 sundern dü sollsch nem sinene Lohn am selben Däg ge, daß de Sunne nit driba untergehe - denn na(er) isch bedürftig un vulangt dnohch -, dmit da(er) nit gege di d HERRN anrufe un s dir zue d Sinde wäre.

24,16 Di Vädare soll nit fir de Kinda noh de Kinda fir de Vädare schterbe, sundern ä jeda soll fir sini Sinde schterbe. (a)

24,17 Dü sollsch des Recht vum (a) (b) Fremdlings un dr Waise nit bucke un sollsch dr (c) Witwe nit des Häß(Kleid) zum Pfand nähmä. 24,18 Denn dü sollsch dra denken, daß dü (a) Knecht in Ägypte gsi bisch un dr HERR, di Gott, di vu dert erlest het. Drum bifihlt i(ich) dir, daß dü des doesch.

24,19 Wenn dü uf dinem Acka geerntet un ä Garbe vugässä hesch uf däm Acka, so sollsch dü nit umkähre, sie zue holen, sundern sie soll däm Fremdling, dr Waise un dr Witwe zuefalle (ge), uf daß di dr HERR, di Gott, segne in ällei Werke dinere Händ(Pfode). (a) 24,20 Wenn dü di Elbaium geschüttelt hesch, so sollsch dü nit nachschütteln; s soll däm Fremdling, dr Waise un dr Witwe zuefalle (ge). 24,21 Wenn dü di Wiberg abgelesen hesch, so sollsch dü nit nachlesen; s soll däm Fremdling, dr Waise un dr Witwe zuefalle (ge). 24,22 Denn dü sollsch dra denken, daß dü Knecht in Ägypteland gsi bisch. Drum bifihlt i(ich) dir, daß dü des doesch.


25. Kapitel

Widari Schutzbestimmungen

25,1 Wenn ä Streitsache zwische Manne(Männa) isch un sie vor Gricht kumme un ma sie richte, so soll ma (a) d, dr im Recht isch, Grecht schwätze un d Schuldigen schuldig schwätze. 25,2 Un wenn dr Schuldige Schläg vudent het, soll nen dr Richta hinlegen losse, un ma soll nem vor rem Richta ä Anzahl Schläg ge noh rem Maß vu sinere Schuld. 25,3 Wenn ma nem (a) vierzig Schläg ge het, soll ma nit wida schlat, dmit, wenn ma me Schläg git, er nit zuviel gschla wäre un di Brueda entehrt wäre in di Aug.

25,4 Dü sollsch däm Ochse, dr do drischt, nit des Mul vubinde. (a) (b) 25,5 Wenn Breda binanda huuse un eina schtirbt ohni Buebä(Sühn), so soll sini Witwe nit de Wieb vumä Ma üs eina anderem Sippe wäre, sundern ihr Schwager soll zue ihr go un sie zue d Wieb nähmä un mit ihr de Schwagaehe schleße. (a) (b) (c) 25,6 Un dr erschte Bue(Suhn), d sie gebiert, soll gelte als dr Bue(Suhn) vu sinem verstorbenen Brueda, dmit däm si Name nit ausgetilgt wäre üs Israel. 25,7 Gefällt s aba däm Ma nit, sini Schwägerin z neh, so soll sie, sini Schwägerin, higo ins Dor vor de Älteschte un sag: Mi Schwager weigert sich, sinem Brueda sinene Name zue gregä in Israel, un will mi nit ehelichen. 25,8 Dann(Dnoh) soll nen de Älteschte dr Schtadt zue sich ruefä un mit nem schwätze. Wenn na(er) aba druf bschtoht un sait: S gfallt ma(mir) nit, sie zue nähmä -, 25,9 so soll sini Schwägerin zue nem träte vor d Älteschte un nem d Schueh vum Fueß zeh un nem ins Gsicht (Visasch) speien un soll sage un schwätze: So soll ma doe nem jede Ma, dr vu sinem Brueda Huus nit bäue will! 25,10 Un si Name soll in Israel heiße «des Barfüßers Haus».

25,11 Wenn zwei Manne(Männa) gegeänanda handgrieflich wäre un vum ä Wieb läuft dzue, um ihrem Ma zue erretten vu dr Hand däm si, dr nen schlat, un sie streckt ihri Hand üs un packt nen bi vu sinere Scham, 25,12 so sollsch dü ihr de Hand abhauen, un di Aug soll sie nit schonen.

25,13 Dü sollsch nit zweierlei Gwicht, groß un klei, in dinem Baitel hän, (a) (b) (c) (d) 25,14 un in dinem Huus soll nit zweierlei Maß, groß un klei, si. 25,15 Dü sollsch ä volles un rechtes Gwicht un ä volles un rechtes Maß hän, uf daß di Läbä lang währe in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird. 25,16 Denn wer des den, dr isch däm HERRN, dinem Gott, ä Greuel, ä jeda, dr übeltut.

Amaleks Schuld darf nit vugässä wäre

25,17 Denke dra, was dir de Amalekiter gmacht hän uf däm Wäg, als ihr üs Ägypte zogt: (a) 25,18 we sie di undawägs angriffen un di Nachzügler erschlugen, alli de Schwachen, de hinda dir zurückgeblieben ware, als dü med un matt warsch, un we sie Gott nit firchte. 25,19 Wenn etze dr HERR, di Gott, di vor ällei di Gegna(Feinde) ringsumher zue d Rueh hole im Land, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe git, s izneh, so (a) sollsch dü de Erinnerung a de Amalekiter uslesche unda däm Himmel. Das vergiß nit!

26. Kapitel

26,1 Wenn dü in des Land kummsch, des dir dr HERR, di Gott, zum Erbe ge wird, un s einnimmst un drin wohnsch, 26,2 so sollsch dü nähmä de (a) (b) Erschtling alli Feldfrüchte, de dü vu dinem Land einbringst, des dr HERR, di Gott, dir git, un sollsch sie in ä Kratte(Zeine) lege un higo a de Platz, de dr HERR, di Gott, erwählen wird, daß si Name dert wohne, 26,3 un sollsch zum Prieschta kumme, dr zue der Ziit si wird, un zue nem sag: I(Ich) bekenne hiit däm HERRN, dinem Gott, daß i(ich) kumme bi in des Land, des dr HERR, we na(er) unsari Vädere gschwore het, uns(us) ge wott. 26,4 Un dr Prieschta soll d Kratte(Zeine) üs dinere Hand nähmä un nen vor rem Altar vum HERRN, vu dinem Gottes, niedersetzen. 26,5 (a) (b) (c) (d) Dann(Dnoh) sollsch dü anheben un sag vor rem HERRN, dinem Gott: Mi Vada (Babbe) war ä Aramäer, däm Umkommen nooch, un zeht nab noh Ägypte un war dert ä Fremdling mit weng Lit un wird dert ä großes, schtarkes un zahlreiches Volk. 26,6 Aba de Ägypta behandelten uns(us) schlecht un bedrückten uns(us) un lege uns(us) ä harten Denscht uf. 26,7 Do brellä ma(mir) zum HERRN, däm Gott unsera Vädare. Un dr HERR erhörte unsa Brellä un luegt unsa Elend, unsari Angscht un Not 26,8 un fihrt uns(us) üs Ägypte mit mächtiga Hand un üsgrecktem Arm un mit großem Angscht, durch Zeiche un Wunda, 26,9 un hole uns(us) a de Platz un git uns(us) des Land, drin Milch un Honig fleßt. 26,10 Etze bringe i(ich) de Erschtling dr Fricht vum Land, des dü, HERR, ma(mir) ge hesch. - Un dü sollsch sie niederlegen vor rem HERRN, dinem Gott, un abäte (ahimmle) vor rem HERRN, dinem Gott, 26,11 un (a) sollsch frehlich si iba ällei Guet, des dr HERR, di Gott, dir un dinem Huus ge het, dü un dr Levit un dr Fremdling, dr bi dir läbt.

26,12 Wenn dü d Zehnte vu dinem ganze Ertrages zämmebrocht hesch (a) im dritte Johr, des isch des Zehnten-Jahr, so sollsch dü nen däm Leviten, däm Fremdling, dr Waise un dr Witwe ge, daß sie in dinere Schtadt ässä un satt wäre. 26,13 Un dü sollsch schwätze vor rem HERRN, dinem Gott: I(Ich) hab üs minem Huus brocht, was gheiligt isch, un hab's ge d Leviten, d Fremdlingen, d Waise un d Witwe ganz noh dinem Gebot, des dü ma(mir) bifohle hesch. I(Ich) ha di Gebote nit ibaträte noh vugässä. 26,14 I(Ich) ha nigs dvu gässä, als i(ich) in Träuer war; i(ich) ha nigs dvu weggebracht, als i(ich) dreckig war; i(ich) ha nigs dvu ge als Gabe fir de Dode. I(Ich) bi dr Schtimm vum HERRN, vu minem Gottes, hörig gsi un ha ällei doe, we dü s ma(mir) bifohle hesch. (a) (b) (c) 26,15 Sieh etze rab vu dinere heilige Wohnig, vum Himmel, un segne di Volk Israel un des Land, des dü uns(us) ge hesch, we dü unsari Vädere gschwore hesch, ä Land, drin Milch un Honig fleßt.

Di Bundeszusagen

26,16 Hiit bifihlt dir dr HERR, di Gott, daß dü doesch noh ällei däne Gebote un Rechte, daß dü sie hebsch un dnohch doesch vu ganzem Herz un vu ganza Seele. 26,17 Dü hesch dir hiit vum HERRN sag losse, daß sa(er) di Gott si wott un daß dü sollest in ällei sinene Wäg wandle un hebed sini Gsetze, Gebote un Rechte un vu sinere Schtimm folg. 26,18 Un dr HERR het di hiit sag losse, daß dü si eignes Volk si wollest, we na(er) dir zuegsait het, un alli sini Gebote hebed wollest 26,19 un daß sa(er) (a) di zum hechschte iba alli Velka mache wäre, de na(er) gschaffe het, un dü grehmt, globt un geehrt wirsch, dmit dü däm HERRN, dinem Gott, ä heiliges Volk bisch, we na(er) zuegsait het.

27. Kapitel

27,1 Un Moses samt d Älteschte Israels bifehlt däm Volk un sait: Haltet alli Gebote, de i(ich) äich hiit bifihlt. 27,2 Un zue der Ziit, wenn ihr iba d Jordan goht in des Land, des dir dr HERR, di Gott, ge wird, sollsch dü großi Schtei (Wackes) ufrichte un sie mit Kalk tünchen 27,3 un druf schribe alli Wort des Gsetz. Das sollsch dü doe, wenn dü hinübergehst, uf daß dü kommest in des Land, des dr HERR, di Gott, dir ge wird, ä Land, drin Milch un Honig fleßt, we dr HERR, dr Gott dinere Vädare, dir zuegsait het. 27,4 Wenn ihr etze iba d Jordan goht, so sollt ihr, we i(ich) äich hiit bifihlt, de Schtei (Wackes) uf däm Berg Ebal ufrichte un mit Kalk tünchen. 27,5 Un dert sollsch dü däm HERRN, dinem Gott, ä aAltar bäue üs Schtei (Wackes), de kei Ise brihrt het. 27,6 Vu unbehauenen Schtei (Wackes) sollsch dü däne Altar däm HERRN, dinem Gott, bäue un Brandopfa druf opfare däm HERRN, dinem Gott, 27,7 un Dankopfa darbringen un dert ässä un (a) frehlich si vor rem HERRN, dinem Gott. 27,8 Un dü sollsch uf de Schtei (Wackes) alli Wort des Gsetz schribe, klar un diitlich.

27,9 Un Moses un de levitischen Prieschta schwätze mit ganz Israel un sag: Merke uf un her, Israel! aAm hiitige Däg bisch dü ä Volk vum HERRN, vu dinem Gottes, wore, 27,10 daß dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, hörig bisch un doesch noh sinene Gebote un Rechte, de i(ich) dir hiit bifihlt.

Di zwöelf Fluchworte

27,11 Un Moses bifehlt däm Volk a däm Däg un sait: 27,12 De soll schtoh (a) uf däm Berg Garizim, um des Volk zue segnen, wenn ihr iba d Jordan gange sin: Simeon, Levi, Juda, Issachar, Josef un Benjamin. 27,13 Un de soll schtoh uf däm Berg Ebal, um zue vufluechen: Ruben, Gad, Asser, Sebulon, Dan un Naftali.

27,14 Un de Leviten soll anheben un zue ällei Manne(Männa) Israels mit luta Schtimm sag: 27,15 Vufluecht isch, wer ä (a) Götze odr ä gegossenes Bild macht, ä Greuel fir d HERRN, ä Gschafftes vu d Händ(Pfode) dr Werkmeister, un s heimlich aufstellt! Un ällei Volk soll sage un sag: Amen. - 27,16 Vufluecht isch, (a) wer sinene Vada (Babbe) odr sini Muetter verunehrt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,17 Vufluecht isch, (a) wer vu sinem Nächschte Grenze verrückt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,18 Vufluecht isch, (a) wer ä Blindä irreführt uf däm Wäg! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,19 Vufluecht isch, (a) wer des Recht vum Fremdlings, dr Waise un dr Witwe beugt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,20 Vufluecht isch, (a) wer bi dr Wieb vu sinem Vada (Babbe) lit, denn na(er) het de Decke vu sinem Vada (Babbe) ufdeckt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,21 Vufluecht isch, (a) wer bi irgendeinem Tierli lit! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,22 Vufluecht isch, (a) wer bi vu sinere Schweschta lit, de vu sinem Vada (Babbe) odr vu sinere Muetter Dochta isch! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,23 Vufluecht isch, (a) wer bi vu sinere Schwiegamuetter lit! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,24 Vufluecht isch, (a) (b) wer sinene Nächschte heimlich erschlägt! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,25 Vufluecht isch, (a) wer Gschenkli nimmt, daß sa(er) unschuldiges Bluet vergieße! Un ällei Volk soll sag: Amen. - 27,26 Vufluecht isch, (a) wer nit alli Wort des Gsetz erfillt, daß sa(er) dnohch doets! Un ällei Volk soll sag: Amen.


28. Kapitel

Ankündigung vu Segen un Fluech

28,1 Wenn dü etze dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, folg wirsch, daß dü hebsch un doesch alli sini Gebote, de i(ich) dir hiit bifihlt, so wird di dr HERR, di Gott, (a) zum hechschte iba alli Velka uf Erde mache, 28,2 un wel dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, hörig gsi bisch, wäre iba di kumme un dir zdeil wäre alli de Segnungen:

28,3 a Gesegnet wirsch dü si in dr Schtadt, gsegnet wirsch dü si uf däm Acka. 28,4 Gesegnet wird si de Frucht vu dinem Lyb (Ranze), dr Ertrag vu dinem Acka un de Jungtiere vu dinem Viehs, dinere Rinda un dinere Schof. 28,5 Gesegnet wird si di Kratte(Zeine) un di Backtrog. 28,6 Gesegnet wirsch dü si bi dinem Igang un gsegnet bi dinem End(Üsgang). (a)

28,7 Un dr HERR wird di Gegna(Feinde), de sich gege di ufhebe, vor dir schlat. Uf nem Wäg soll sie üszehe gege di un uf siebä Wäg vor dir fliehen. 28,8 Der HERR wird (a) gebieten däm Segen, daß sa(er) mit dir isch in däm, was dü besitzt, un in ällei, was dü undanimmsch, un wird di segnen in däm Land, des dir dr HERR, di Gott, ge het. 28,9 Der HERR wird di (a) zum heilige Volk fir sich ufhebe, we na(er) dir gschwore het, wel dü de Gebote vum HERRN, vu dinem Gottes, hebsch un in sinene Wäg wandelst. 28,10 Un alli Velka uf Erde wäre aluege, daß iba dir dr Name vum HERRN gnennt isch, un wäre sich vor dir firchte. 28,11 Un dr HERR wird mache, daß dü Ibafluß a Gutem hän wirsch, a Frucht vu dinem Lyb (Ranze), a Jungtieren vu dinem Viehs, a Ertrag vu dinem Acka, in däm Land, des dr HERR di Vädere gschwore het, dir z ge. 28,12 Un dr HERR wird dir si guete Schatz ufdoe, d Himmel, daß sa(er) dinem Land Rägä gib zue d rechte Ziit un daß sa(er) segne alli Werke dinere Händ(Pfode). Un (a) dü wirsch vieli Mensch leihe, aba vu nemads vertlehnet. 28,13 Un dr HERR wird di zum Schädel mache un nit zum Wedel, un dü wirsch imma aufwärts schtiege un nit heruntersinken, wel dü hörig bisch d Gebote vum HERRN, vu dinem Gottes, de i(ich) dir hiit bifihlt zue hebed un zue doe, 28,14 un nit abwiechsch vu all d Wort, de i(ich) äich hiit bifihlt, nit zue d Rechte noh zue d Linke, un nit anderem Götta nachwandelst, um nene zue dene. (a)

28,15 Wenn dü aba nit folg wirsch dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, un wirsch nit hebed un doe alli sini Gebote un Rechte, de i(ich) dir hiit bifihlt, so wäre alli de Flüche iba di kumme un di treffen: (a)

28,16 Vufluecht wirsch dü si in dr Schtadt, vufluecht wirsch dü si uf däm Acka. 28,17 Vufluecht wird si di Kratte(Zeine) un di Backtrog. 28,18 Vufluecht wird si de Frucht vu dinem Lyb (Ranze), dr Ertrag vu dinem Acka, des Jungvieh dinere Rinda un Schof. 28,19 Vufluecht wirsch dü si bi dinem Igang un vufluecht bi dinem End(Üsgang).

28,20 Der HERR wird unda di schicke Unfrieden, Unroeh un Ungliick in ällei, was dü undanimmsch, bis dü vutilgt bisch un bald undagange bisch um vu dinem bese Treibens wille, wel dü mi vulo hesch. 28,21 Der HERR wird dir de Pescht anhängen, bis sa(er) di vutilgt het in däm Land, in des dü kummsch, s izneh. 28,22 Der HERR wird di schlat mit Auszehrung, Entzündung un hitzigem Feba, Getreidebrand un Dürre; de wäre di jage, bis dü umkummsch. 28,23 Der Himmel, dr iba dinem Schädel isch, wird ehern wäre un d Bode unda dir eisern. (a) 28,24 Schtatt vum Regens fir di Land wird dr HERR Schtaub un Asche vum Himmel uf di ge, bis dü vutilgt bisch. 28,25 Der HERR wird di vor di Gegna(Feinde) schlat. Uf nem Wäg wirsch dü gege sie üszehe, un uf siebä Wäg wirsch dü vor nene fliehen un wirsch zum Entsetzen wäre fir alli Lända vu uf Erde. 28,26 Dini Leichnam wäre zum Fraß wäre ällei Vegel vum Himmel un ällei Tierli vum Land, un nemads wird sie verscheuchen. 28,27 Der HERR wird di schlat (a) mit ägyptischem Gschwir, mit Pocken, mit Grind un Krätze, daß dü nit gheilt wäre kasch. 28,28 Der HERR wird di schlat mit Wahnsinn, Blindheit un Vuwirrig vum Geischt. 28,29 Un dü wirsch (a) tappen am Mittag, we ä Blindä dappt im Dunkeln, un wirsch uf dinem Wäg kei Gliick hän un wirsch Gwalt un Unrecht lied meße di Läbä lang, un nemads wird dir helfe. 28,30 Mit nem Maidle wirsch dü di verloben; aba ä anderer wird s sich nähmä. (a) Ä Huus wirsch dü bäue; aba dü wirsch nit drin huuse. Einen Wiberg wirsch dü pflanzen; aba dü wirsch sini Fricht nit genießen. 28,31 Di Rind wird vor di Aug gschlachtet wäre; aba dü wirsch nit dvu ässä. Di Esel wird vor dinem Gsicht(Visasch) mit Gwalt gnumme un dir nit wiedergegeben wäre. Di Schof wird di Gegna(Feinde) ge wäre, un nemads wird dir helfe. 28,32 Dini Buebä(Sühn) un di Techta wäre nem anderem Volk ge wäre, daß di Aug zueluegä meße un jede Dag vor Vulange noh nene vugoh, un in di Händ(Pfode) wird keini Kraft si. 28,33 Den (a) Ertrag vu dinem Acka un alli di Arbet wird ä Volk vuzehre(frässä), des dü nit kennsch, un dü wirsch plagt un geschunden wäre di Läbä lang 28,34 un wirsch wahnsinnig wäre bi däm, was di Aug aluege meße. 28,35 Der HERR wird di schlat mit bese Gschwire a d Knüün un Waden, daß dü nit gheilt wäre kasch, vu d Fußsohlen bis zum Scheitel. 28,36 Der HERR wird di un di Kenig, d dü iba di bschtimmt hesch, unda ä Volk tribä, des dü nit kennsch noh di Vädare, un (a) dü wirsch dert anderem Götta dene: Holz un Schtei (Wackes). 28,37 Un dü wirsch zum Entsetzen, (a) (b) zum Schprichli un zum Schpott wäre unda ällei Mensch, zue däne dr HERR di tribt. 28,38 Dü wirsch viel Some uf des Feld saje, aba weng isammle; denn de Heigumba wäre's abfressen. (a) 28,39 Wiberge wirsch dü pflanzen un bäue, aba nit Wi trinke noh Triebel läse; denn de Wirma wäre's vuzehre(frässä). Ö28,40 lbäume wirsch dü hän in dinem ganze Biet(Gäu, Gau), aba dü wirsch di nit salbe mit El; denn di Elbaum wird sini Frucht abwerfen. 28,41 Buebä(Sühn) un Techta wirsch zue zeugen un doch nit bhalte; denn sie wäre gfange wäggfihrt wäre. 28,42 Alli Baim un Fricht vu dinem Land wird des Ungeziefer frässä. 28,43 Der Fremdling, dr bi dir isch, wird imma hecha iba di emporschtiege; dü aba wirsch imma defä heruntersinken. 28,44 Na(Er) wird dir leihe, dü aba wirsch nem nit leihe kenne; (a) er wird dr Schädel si, un dü wirsch dr Wedel si.

28,45 Alli de Flüche wäre iba di kumme un di jage un treffen, bis dü vutilgt bisch, wel dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, nit ghärt un sini Gebote un Rechte nit ghalte hesch, de na(er) dir bifohle het. 28,46 Un de Flüche wäre Zeiche un Wunda si a dir un a di Nohchkumme imma, 28,47 wel dü däm HERRN, dinem Gott, nit dene hesch mit Fräid(Freud) un Luscht vu dinem Herz, obwohl dü Ibafluß hesch a ällei. 28,48 Un dü wirsch dinem Gegna(Feinde), d dr HERR gege di schicken wird, dene in Hunga un Durscht, in Nackedei (Blöße) un allaläi Mangel, un na(er) wird ä (a) eisernes Joch uf di Hals lege, bis sa(er) di vutilgt het. 28,49 Der HERR wird ä Volk iba di schicken vu wietem, vum End dr Erde, we ä aAdler fliegt, ä Volk, (a) (b) däm si Schproch dü nit vustohsch, 28,50 ä freches Volk, des nit Rücksicht nimmt uf de Alten un de Jungen nit schont. (a) 28,51 S wird vuzehre(frässä) de Jungtiere vu dinem Viehs un d Ertrag vu dinem Acka, bis dü vutilgt bisch, un wird dir nigs ibriglo vum Korn, Wi un El un vum Jungvieh dinere Rinda un Schof, bis s di umbrocht het. 28,52 S wird di ängstigen in ällei di Schtädt, bis s nabgworfe het di hohen un feschte Muurene, uf de dü di vulosst, in dinem ganze Land; un dü wirsch geängstigt wäre in ällei di Schtädt, in dinem ganze Land, des dir dr HERR, di Gott, ge het. 28,53 Dü wirsch de (a) (b) (c) (d) (e) (f) Frucht vu dinem Lyb (Ranze), des Fleisch dinere Buebä(Sühn) un dinere Techta, de dir dr HERR, di Gott, ge het, ässä in dr Angscht un Not, mit dr di di Feind agriffä wird. 28,54 Ä Ma unda äich, dr zvor verwöhnt un in Ibafluss gläbt het, wird sinem Brueda un dr Wieb in sinene Ärm un däm Bue(Suhn), dr noh ibrig isch vu sinene Sehn, nigs gönnen 28,55 vum Fleisch vu sinere Buebä(Sühn), des sa(er) ißt, wel nem nigs ibrig bliebe isch vu ällei Guet in dr Angscht un Not, mit dr di di Feind agriffä wird in ällei di Schtädt. 28,56 Eine Wieb unda äich, de zvor so verwöhnt un in Ibafluss gläbt het, daß sie nit eimol vusuecht het, ihri Fußsohle uf d Bode zue anesitzä, vor Verwöhnung un Wohlläbe, de wird däm Ma in ihrem Ärm un ihrem Bue(Suhn) un ihra Dochta nit gönnen 28,57 de Nachgeburt, de vu ihr üsgange isch, un ihr Kind, des sie gibore het; denn sie wird beides vor Mangel a ällei heimlich ässä in dr Angscht un Not, mit dr di di Feind agriffä wird in di Schtädt.

28,58 Wenn dü nit druf hebsch, daß dü alli Wort des Gsetz doesch, de in däm Buech gschribe sin, un nit firchtesch däne herrliche un heilige Name, d HERRN, di Gott, 28,59 so wird dr HERR schrecklig mit dir umgehen un di un di Nohchkumme schlat mit große un anhaltenden Ploog, mit bese un anhaltenden Krankkete. 28,60 Un na(er) wird au alli (a) Seuche Ägyptens iba di bringe, vor däne dü di firchtesch, un sie wäre di nit loslo; 28,61 dzue wird dr HERR alli Krankkete un alli Ploog, de nit gschribe sin in däm Buech des Gsetz, iba di kumme losse, bis dü vutilgt bisch. 28,62 Un nur wenig wäre ibrigbliebe vu äich, de ihr zvor gnue gsi sin we de Schterne am Himmel, wel dü nit ghärt hesch dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes. 28,63 Un we sich dr HERR zvor freut, äich Guetes zue doe un äich zue mehren, (a) so wird da(er) sich etze fräie, äich umzubringen un zue vutilge, un ihr d herausgerissen wäre üs däm Land, in des dü etzed zehsch, s izneh. 28,64 Denn dr HERR wird di vustraije unda alli Velka vu nem End dr Erde bis ans andere, un dü wirsch dert anderem Götta dene, de dü nit kennsch noh di Vädare: Holz un Schtei (Wackes). 28,65 Dozue wirsch dü unda däne Mensch keini Rueh hän, un di Feß wäre keini Ruehplätzli find. Denn dr HERR wird dir dert ä bebendes Herz ge un erlöschende Aug un ä verzagende Seele, 28,66 un di Läbä wird imma in Gfahr schweben; Nacht un Dag wirsch dü di firchte un vu dinem Läbä nit sicha si. 28,67 Morge wirsch dü sag: Ach daß s Obend wär! un abends wirsch dü sag: Ach daß s Morge wär! vor Angscht vu dinem Herz, de di schrecken wird, un vor rem, was dü mit di Aug aluege wirsch. 28,68 Un dr HERR wird di mit Schiffen (a) (b) wida noh Ägypte fihre, uf däm Wäg, vum i(ich) dir gsait ha: Dü sollsch nen nimi aluege. Un ihr d dert äire Gegna(Feinde) als Knecht un Mägde vukauft wäre, aba s wird kei Käufa dosi. 28,69 *Des sin de Wort vum Packt(Abkumme), d dr HERR däm Moses bifohle het, mit Israel zue schleße im Land Moab, näbe däm Packt(Abkumme), d er mit nene gschlosse het am (a) Horeb.


29. Kapitel

29,1 Un Moses rueft ganz Israel un sait zue nene: (a) Ihr hän ällei gsähne, was dr HERR vor äire Aug in Ägypte däm Pharao un ällei sinene Greschte un sinem ganze Land doe het, 29,2 de (a) (b) gewaltigen Proben vu sinere Macht, de di Aug gsähne hän, de große Zeiche un Wunda. 29,3 Un dr HERR het äich bis uf däne hiitige Dag noh nit ä Herz ge, des schlau(vuschtändig) wär, Aug, de do sähän, un Ohre, de do ghärt hän . (a) 29,4 Na(Er) het äich vierzig Johr in dr Wüschte wanderä losse. (a) Äiri Kleida sin äich nit vurisse, au di Schoeh nit a di Feß; 29,5 ihr hän kei Brot gässä un kei Wi trunke un kei schtarkes Getränk, uf daß ihr erkenne solltet, daß i(ich) dr HERR, äich Gott, bi. 29,6 Un als ihr kamt a däne Platz, zehn üs dr Kenig Sihon vu Heschbon un dr Kenig Og vu Baschan uns(us) entgegä, mit uns(us) zue kämpfen. Un ma(mir) hän sie geschlagena 29,7 un ihr Land ignumme un zum Erbdeil ge d Rubenitern un Gaditern un däm halbe Schtamm Manasse. (a) 29,8 So hebet (haltet) etze de Wort des Packt(Abkumme) un den dnohch, uf daß ihr gliicklich üsrichte kennt all äich Den.

29,9 Ihr schtoht hiit alli vor rem HERRN, äirem Gott, de Kepf äira Schtämm, äiri Älteschte, äiri Amtlit, jeda Ma in Israel, 29,10 äiri Kinda, äiri Wieba, di Fremdling, dr in dinem Laga isch, di (a) Holzhauer un di Wasserschöpfer, 29,11 dmit dü trätesch in d Packt(Abkumme) vum HERRN, vu dinem Gottes, un unda d Eid, d dr HERR, di Gott, dir hiit auflegt, 29,12 daß sa(er) di hiit zum Volk fir sich erhebe un na(er) di Gott isch, we na(er) dir zuegsait het un we na(er) di Vädere Abraham, Isaak un Jakob gschwore het. 29,13 Denn i(ich) schließe däne Packt(Abkumme) un däne Eid (a) (b) nit mit äich ällei, 29,14 sundern mit äich, de ihr hiit do sin un mit uns(us) schtoht vor rem HERRN, unsam Gott, we au mit däne, de hiit nit mit uns(us) sin.

29,15 Denn ihr wißt, we ma(mir) in Ägypteland ghuust hän un midde durch de Velka zoge sin, durch dere Land ihr zogt. 29,16 Ihr saht ihri Greuel un ihri Götze, de bi nene ware, Holz un Schtei (Wackes), Silba un Gold. 29,17 Len jo nit ä Ma odr ä Wieb, ä Gschlecht odr ä Schtamm unda äich si, däm si Herz sich hiit abwendet vum HERRN, unsam Gott, daß öbber higang un dene d Götta der Velka. Len unda äich nit (a) (b) (c) (d) ä Wurzle aufwachsen, de do Gift un Wermut hervorbringt. 29,18 Len nemads, dr de Wort des Fluches härt, sich trozdem in sinem Herz segnen un schwätze: Mir wird s wohlgehen, au wenn i(ich) wandle noh minem vuschtocktem Herz -, dmit nit fortgerafft wäre des wasserreiche mit däm dürrin Land! 29,19 Einem däne Ma wird dr HERR nit gnädig si, sundern si Zorn (Wuet) un Eifa wird losbrenne gege nen, un s wäre sich uf nen lege (a) alli Flüche, de in däm Buech gschribe sin, un sinene Name wird dr HERR uslesche unda däm Himmel 29,20 un wird nen zum Unheil absundere üs ällei Schtämm Israels noh ällei Flüchen vum Packt(Abkumme), dr in däm Buech des Gsetz gschribe isch. 29,21 Dann(Dnoh) wäre sag künftige Gschlechta, äiri Kinda, de noh äich aufkommen, un de Fremde, de üs fernen Landen kumme, wenn sie de Ploog des Land aluege un de Krankkete, mit däne dr HERR s beladen het 29,22 - all ihr Land het da(er) mit Schwefel un Salz vubrennt, daß s nit besät wäre ka noh ebis wagst noh Kraut drin ufgoht, gliechwe (a) Sodom un Gomorra, Adma un Zebojim zerschtert sin, de dr HERR in sinem Zorn (Wuet) un Wuet zerschtert het -, 29,23 jo, alli Velka wäre sag: Wurum het dr HERR a däm Land so gfeilscht? Was isch des fir ä große, grimmiger Zorn (Wuet)? 29,24 Dann(Dnoh) wird ma sag: Drum, wel sie d Packt(Abkumme) vum HERRN, vum Gottes ihra Vädare, vulo hän, d er mit nene schloß, als sa(er) sie üs Ägypteland fihrt, 29,25 un sin higange un hän anderem Götta dene un sie abäte , Götta, de sie nit kennen un de na(er) nene nit zugewiesen het, 29,26 drum isch vum HERRN Zorn (Wuet) entbrennt(entflammt) gege des Land, daß sa(er) iba sie het kumme losse alli Flüche, de in däm Buech gschribe schtoh. 29,27 Un dr HERR het sie üs ihrem Land gschtoße in großem Zorn (Wuet), Wuet un ohni Erbarmen un het sie in ä anderes Land gworfe, so we s hiit isch.

29,28 Was (a) vuborge isch, isch vum HERRN, unsares Gottes; was aba zeige (offenbart) isch, des gilt uns(us) un unsari Kinda ewiglich, daß ma(mir) doe soll alli Wort des Gsetz.


30. Kapitel

Di Wahl zwische Läbä un Dod

30,1 Wenn etze des ällei iba di kummt, s isch dr (a) Segen odr dr Fluech, de i(ich) dir vorgelegt ha, un dü s zue Herz nimmsch, wenn dü unda d Heide bisch, unda de di dr HERR, di Gott, vuschtoße het, 30,2 un dü di (a) (b) bekehrsch (umkert bisch) zum HERRN, dinem Gott, daß dü vu sinere Schtimm ghorchsch, dü un di Kinda, vu ganzem Herz un vu ganza Seele in ällei, was i(ich) dir hiit bifihlt, 30,3 so wird dr HERR, di Gott, di (a) (b) (c) Gfangeschaft wende un sich dinere erbarmen un wird di (d) wida sammle üs ällei Mensch, unda de di dr HERR, di Gott, vuschtrait het. 30,4 Wenn dü bis ans End vum Himmel vuschtoße wärsch, so wird di doch dr HERR, di Gott, vu dert sammle un di vu dert holena 30,5 un wird di in des Land bringe, des di Vädare bsesse hän, un dü wirsch s inähme, un na(er) wird dir Guetes doe un di zahlreicher mache, als di Vädare ware. 30,6 Un dr HERR, di Gott, wird di (a) (b) (c) (d) Herz bschnide un des Herz dinere Nohchkumme, dmit dü d HERRN, di Gott, leb hesch (liebsch) vu ganzem Herz un vu ganza Seele, uf daß dü am Läbä bliebsch. 30,7 Aba alli de Flüche wird dr HERR, di Gott, uf di Gegna(Feinde) lege un uf de, de di hass un jage. 30,8 Dü aba wirsch umkähre un dr Schtimm vum HERRN folg, daß dü doesch alli sini Gebote, de i(ich) dir hiit bifihlt. 30,9 Un dr HERR, di Gott, wird dir Gliick ge zue ällei Werke dinere Händ(Pfode), zue dr Frucht vu dinem Lyb (Ranze), zue d Jungtieren vu dinem Viehs, zum Ertrag vu dinem Acka, daß dir's zugute kummt. Denn dr HERR wird sich wida iba di fräie, dir zguet, we na(er) sich iba di Vädare gfräit het, 30,10 wel dü dr Schtimm vum HERRN, vu dinem Gottes, ghorchsch un hebsch sini Gebote un Rechte, de gschribe schtoh im Buech des Gsetz, wenn dü di bekehrsch (umkert bisch) zum HERRN, dinem Gott, vu ganzem Herz un vu ganza Seele.

30,11 Denn des Gebot, des i(ich) dir hiit bifihlt, isch dir nit zue hoch un nit zue wiet. 30,12 S isch nit im Himmel, daß dü sag müßtest: (a) Wer will fir uns(us) in d Himmel fahre un s uns(us) holen, daß ma(mir)'s härä un doe? 30,13 S isch au nit gegeiba vum Meeres, daß dü sag müßtest: Wer will fir uns(us) iba des Meer fahre un s uns(us) holen, daß ma(mir)'s härä un doe? 30,14 Denn s isch des Wort ganz nooch bi dir, in dinem Muul (Gosch) un in dinem Herz, daß dü s doesch.

30,15 Lueg, i(ich) ha dir hiit (a) vorgelegt des Läbä un des Guete, d Dod un des Bese. 30,16 Wenn dü ghorchsch d Gebote vum HERRN, vu dinem Gottes, de i(ich) dir hiit bifihlt, daß dü d HERRN, di Gott, leb hesch (liebsch) un wandelst in sinene Wäg un sini Gebote, Gsetze un Rechte hebsch, so wirsch dü läbä un di mehren, un dr HERR, di Gott, wird di segnen in däm Land, in des dü zehsch, s izneh. 30,17 Wendet sich aba di Herz un dü ghorchsch nit, sundern losst di vufihre, daß dü andere Götta abätesch un nene densch, 30,18 so vuzehl(vukünd) i(ich) äich hiit, daß ihr (a) umkumme un nit lang in däm Land bliebe d, in des dü iba d Jordan zehsch, s izneh. 30,19 I(Ich) nihmt (a) Himmel un Erde hiit iba äich zue Ziige: I(Ich) ha äich Läbä un Dod, Segen un Fluech vorgelegt, dmit dü des Läbä erwählst un am Läbä bliebsch, dü un di Nohchkumme, 30,20 indäm ihr d HERRN, äire Gott, liebt (leb hän) un vu sinere Schtimm ghärt un nem anhanget. Denn des beditet fir di, daß dü läbsch un alt wirsch un huuse bliebsch in däm Land, des dr HERR di Vädere Abraham, Isaak un Jakob gschwore het, nene z ge.


31. Kapitel

Moses hockt Josua zue sinem Nohchfolga ä

31,1 Un Moses goht hi un schwätzt de Wort mit ganz Israel 31,2 un sait zue nene:

.I(Ich) bi hiit (a) hundatzwanzig Johr alt, i(ich) ka nimi üs- un igo. Dozue het dr HERR zue ma(mir) gsait: Den (b) Jordan do sollsch dü nit überschreiten! 31,3 Der HERR, di Gott, wird selba vor dir hergoh. (a) Na(Er) selba wird de Velka vor dir her vutilge, dmit dü ihr Land inähme kasch. Josua, dr soll vor dir durego, we dr HERR zuegsait het. 31,4 Un dr HERR wird mit nene doe, we na(er) doe het (a) mit Sihon un Og, d Kenige dr Amorita, un ihrem Land, de na(er) vutilgt het. 31,5 Wenn sie etze dr HERR vor äire Aug dahingeben wird, so sollt ihr mit nene doe ganz noh rem Gebot, des i(ich) äich ge ha. (a) 31,6 Sin getroscht un unvuzagt, firchtet äich nit un len äich nit vor nene grauen; denn dr HERR, di Gott, (a) wird selba mit dir zeh un wird de Hand nit abtun un di nit vulo.

31,7 Un Moses reft Josua un sait zue nem vor d Aug vu ganz Israel: Kasch froh si un unvuzagt; denn dü wirsch des Volk in des Land bringe, des dr HERR ihrem Vädere gschwore het, nene z ge, un dü wirsch s unda sie üsdeile. (a) (b) 31,8 Der HERR aba, dr selba vor äich hergoht, dr wird mit dir si un wird de Hand nit abtun un di nit vulo. Fircht di nit un erschrick nit!

Alli siebä Johr soll des Gsetz uf d Schtroß verlesen wäre

31,9 Un Moses schribt des Gsetz un git's d Prieschta (Pfarra), d Sehn Levi, de de Lade vum Packt(Abkumme) vum HERRN trage, un ällei Älteschte Israels 31,10 un bifehlt nene un sait: Jeweils noh siebä Johr, zue d Ziit vum (a) Erlaßjahrs, am (b) Laubhittefescht, 31,11 wenn ganz Israel kummt, zue erschiene vor rem Gsicht(Visasch) vum HERRN, vu dinem Gottes, a dr Platz, de na(er) erwählen wird, sollsch dü des Gsetz vor ganz Israel üsruefe losse vor ihrem Ohre. 31,12 Vusammle des Volk, de Manne(Männa), Wieba un Kinda un d Fremdling, dr in di Schtädt läbt, dmit sie s härä un lerne un d HERRN, äire Gott, firchte un alli Wort des Gsetz hebed un doe 31,13 un daß ihri Kinda, de s nit kennen, s au härä un lerne, d HERRN, äire Gott, zue firchte alli Däg, de ihr in däm Land läbt, in des ihr zeht iba d Jordan, um s izneh.

Gottes Bifehl, des Led vum Moses ufzschribe

31,14 Un dr HERR sait zue Moses: Lueg, di Ziit isch herkumme, daß dü schterbe mueß. Rufe Josua, un träte hi zue d Schtiftshitte, daß i(ich) nem Bifehl gib. Moses goht hi mit Josua, un sie kumme hi zue d Schtiftshitte. 31,15 Der HERR aba erschient in dr Hitte in eina Wolkesiile, un (a) de Wolkesiile schtoht in dr Dire dr Hitte. 31,16 Un dr HERR sait zue Moses: Lueg, dü wirsch schlofe bi di Vädere, un des Volk wird sich ufhebe un nohchlaufe d fremdi Götta vum Land, in des sie kumme, un wird mi vulo un d Packt(Abkumme) brechen, d i(ich) mit nem gschlosse ha. 31,17 Do wird mi Zorn (Wuet) losbrenne iba sie zue d selben Ziit, un i(ich) wäre sie vulo un mi Üsgsäh vor nene vuschtecke, so daß sie völlig gässä(vuzehrt) wäre. Un wenn sie dann(dnoh) viel Ungliick un Angscht treffen wird, wäre sie sag: Het mi nit des Schlechte(Übel) ällei getroffen, wel mi Gott nit mit ma(mir) isch? 31,18 I(Ich) aba wäre mi Üsgsäh vuborge hebed zue der Ziit um all vum Bese wille, des sie doe hän, wel sie sich zue anderem Götta drille.

31,19 So schribt äich etze des (a) Led uf un lehrt s de Israelite un legt s in ihrem Muul (Gosch), daß ma(mir) des Led ä Ziige isch unda d Israelite. 31,20 Denn i(ich) will sie in des Land bringe, des i(ich) ihrem Vädere z ge gschwore ha, drin Milch un Honig fleßt. Un wenn sie ässä un satt un fett wäre, so wäre sie sich zue anderem Götta wende un nene dene, mi aba läschtere un minem Packt(Abkumme) brechen. 31,21 Un wenn sie dann(dnoh) viel Ungliick un Angscht treffen wird, so soll des Led vor nene als Ziige schwätze; denn s soll nit vugässä wäre im Muul (Gosch) ihra Nohchkumme. Denn i(ich) (a) wiß ihri s denke, mit däne sie scho etzed umgehen, bvor i(ich) sie in des Land bringe, we i(ich) gschwore ha. 31,22 Eso schribt Moses des Led zue d selben Ziit uf un lehrt s de Israelite.

31,23 Un dr Herr bifihlt Josua, däm Bue(Suhn) Nuns, un sait: Kasch froh si un unvuzagt, denn dü sollsch de Israelite in des Land fihre, we i(ich) nene gschwore ha, un i(ich) will mit dir si.

Di Aufbewahrung vum Gesetzbuches

31,24 Als etze Moses dmit parat war, de Wort des Gsetz vollschtändig in ä Buech zue schribe, 31,25 bifehlt er d Leviten, de de Lade vum Packt(Abkumme) vum HERRN trage, un sait: 31,26 Nähme des Buech des Gsetz un legt s näbe de Lade vum Packt(Abkumme) vum HERRN, äires Gottes, daß s dert (a) ä Ziige isch gege di. 31,27 Denn i(ich) kenne di Bes si un di Halsstarrigkeit. Lueg, etzed scho, während i(ich) noh bi äich läbt, sin ihr unghorsam gsi gege d HERRN; weviel me noh minem Dod!

Aufforderung a Israel, des Led vum Moses zue härä

31,28 Vusammle vor ma(mir) alli Älteschte äira Schtämm un äiri Amtlit, daß i(ich) de Wort vor ihrem Ohre sait un (a) Himmel un Erde gege sie zue Ziige nihmt. 31,29 Denn i(ich) wiß, daß ihr äich noh minem Dod arg versündigen d un vum Wäg abweichen, d i(ich) äich bifohle ha. So wird äich am End dr Däg des Unheil treffen, wel ihr den, was bese isch in d Aug vum HERRN, un nen erzürnt durch äira Händ(Pfode) Gschafftes.

31,30 Un Moses trait vor d Ohre dr ganze Gmeinde Israel des Led bis zum letschte Wort vor:


32. Kapitel

Das Led vum Moses

32,1 (a) Merkt uf, ihr Himmel, i(ich) will schwätze, un d Bode her de Gsaite vu minem Muul (Gosch). 32,2 Mini Lehr rinne we dr Rägä, un mi Gsaite riesele we Tau, we dr Rägä uf des Gras un we de Tropfen uf des Kraut. (a) 32,3 Denn i(ich) will d Name vum HERRN priese. Gen unsam Gott ällei de Ehri!

32,4 Na(Er) isch ä Fels. Sini Werke sin ganz guet; denn ällei, was sa(er) den, des isch recht. Treu isch Gott un kei Beses a nem, Grecht un wohr isch scha(er). 32,5 (a) (b) Das vukehrti un bese Gschlecht het gsindigt gege nen; sie sin Schandflecke un nit sini Kinda. 32,6 Dankst dü so däm HERRN, dinem Gott, dü tolles un törichtes Volk? Isch er nit di (a) (b) (c) (d) (e) (f) Vada (Babbe) un di Herr? Isch's nit er ällei, dr di gmacht un gmacht het?

32,7 Bedenk dr vorigen Ziit un hab acht uf de Johr vu Gschlecht zue Gschlecht. Frog di Vada (Babbe), dr wird dir's vuzehle, di Älteschte, de wäre dir's sag. 32,8 Als dr Höchste (a) d Mensch Land zudeilte un dr Mensch Kinda vuänanda goht, do (b) het sich anekockt er de Grenzen dr Velka noh dr Zahl dr Buebä(Sühn) Israels. 32,9 Denn vum HERRN Deil isch si Volk, Jakob isch si (a) Erbe.

32,10 Na(Er) findet nen in dr Wüschte, in dr dürrin Einöde luegt er nen. Na(Er) umfing nen un het acht uf nen. Na(Er) (a) (b) (c) behütete nen we sinene Augepfel. 32,11 We ä aAdler ausführt sini Jungen un iba nene schwebt, so breitet er sini Fittiche üs un nimmt nen un trait nen uf sinene Fligel. 32,12 Der HERR ällei leitete nen, un kei fremder Gott war mit nem. 32,13 Na(Er) glo hän nen einherfahren iba de Höhän dr Erde un nährte nen mit d Fricht vum Feldes un glo hän nen (a) Honig saugen üs däm Felse un El üs hartem Gestein, 32,14 Butter vu d Kühän un Milch vu d Schof samt däm Fett vu d Lämmern, feiste Widder un Böcke un des Beschte vum Weize un tränkte nen mit edlem Trübäbluet.

32,15 Als aba aJeschurun fett ward, wird da(er) übermütig. Na(Er) isch (a) (b) fett un dick un feist wore un het d Gott rüssgworfe, dr nen gmacht het. Na(Er) het d Fels vu sinem Heil gring gachtet 32,16 un het nen zue d Eifersucht gereizt durch fremde Götta; durch Greuel het da(er) nen erzürnt. 32,17 Sie hän d bese Geischta gopfart un nit ihrem Gott, d Götta, de sie nit kennt hän, d näji(naii), de vor kurzem erscht aufgekommen sin, de äiri Vädare nit geehrt hän. 32,18 Dinene (a) (b) (c) Fels, dr di ziigt (zeugt) het, hesch dü üßa acht wäre un hesch vugässä d Gott, dr di gmacht het.

32,19 Un als s dr HERR luegt, ward er zornig iba sini Buebä(Sühn) un Techta, 32,20 un na(er) sait: I(Ich) will mi Üsgsäh vor nene vuschtecke, will aluege, was nene zletscht widafahre wird; denn s isch ä vukehrtes Gschlecht, s sin untreue Kinda. 32,21 Sie hän mi gereizt durch ä Nicht-Gott, durch ihri aAbgötterei hän sie mi erzürnt. I(Ich) aba will sie wida locke durch ä (a) Nicht-Volk, durch ä gottloses Volk will i(ich) sie erzürnen. 32,22 Denn ä Fiir isch entbrennt(entflammt) durch minem Zorn (Wuet) un wird brenne bis in de unterste Defi un wird vuzehre(frässä) des Land mit sinem Krut un wird aziinde de Grundfesten dr Berg. 32,23 I(Ich) will ällei Ungliick iba sie häufen, i(ich) will alli mi Pfiel uf sie schießen. 32,24 Vor Hunga soll sie vuschmachte un gässä(vuzehrt) wäre vum Feba un vu jähem Dod. I(Ich) will dr Dier(Tierli) Zähne unda sie schicken un dr Schlange Gift. 32,25 Draußen wird des (a) (b) Schwert ihri Kinda rauben un drinne dr Angscht d jungen Ma we des Maidle, d Säugling we d Greis.

32,26 I(Ich) het gsait: S soll üs si mit nene, i(ich) will ihrem Name tilgen unda d Mensch -, 32,27 wenn i(ich) nit d Schpott dr Gegna(Feinde) gescheut het; ihri Find het s nit wißet da un gsait: Unsere Macht isch groß, un nit dr HERR het des ällei doe. - 32,28 Denn Israel isch ä Volk, däm ma nimi rote ka, un (a) (b) kei Vuschtand wohnt in nene. 32,29 O daß sie wies wäre un des verstünden, daß sie gmerkt het, was nene dnoh träffä wird! 32,30 We goht's zue, (a) (b) daß eina däusend verjagt un zwei sogar zehndusig uf d flucht mache? Kummt's nit doher, daß ihr Fels sie vukauft het un dr HERR sie hige het? 32,31 Denn unsera Gegna(Feinde) (a) Fels isch nit we unsa Fels; so meße sie selba urteilen. 32,32 Denn ihr Wischtock schtammt vu Sodoms Wischtock un vum Wiberg Gomorras; ihri Triebel sin Gift, sie hän bittare Bäre, 32,33 ihr Wi isch Drachengift un verderbliches Gift dr Ottern.

32,34 Isch des nit bi ma(mir) vuwahrt un vusieglet in minem Schatzkammern?a 32,35 (a) (b) (c) Di Rache isch mi, i(ich) will zruck ge zue d Ziit, do ihr Fueß gleitet; denn de Ziit ihrem Unglücks isch nooch, un was iba sie kumme soll, eilt dzue. 32,36 Denn dr HERR wird sinem Volk Recht schaffe, un iba sini Knecht wird da(er) sich erbarmen. Denn na(er) wird aluege, daß ihri Macht dohi isch un s üs isch mit nene ganz un gar. 32,37 Un na(er) wird sag: Wo sin ihri Götta, ihr (a) Fels, uf d sie trauten, 32,38 de des Fett ihra Schlachtopfa ässä solle un trinke d Wi ihra Trinkopfa? (a) (b) Len sie ufschtoh un äich helfe un äich schützen! 32,39 Luege etze, daß (a) (b) ich's ällei bi un isch kei Gott näbe ma(mir)! I(Ich) ka (c) umbringe un lebändig mache, i(ich) ka schlat un ka (d) (e) (f) heile, un nemads isch do, dr üs wägä ma(mir) Hand errettet.

32,40 Denn i(ich) will mi Hand zum Himmel heben un will sag: So wohr i(ich) ewig läbt: 32,41 (a) wenn i(ich) mi blitzendes Schwert schärfe un mi Hand zue d Schtrof grieft, so will i(ich) mi rächen a minem Gegna(Feinde) un däne, de mi hass, zruck ge. 32,42 I(Ich) will mi Pfiel mit Bluet bsoffe mache, un mi Schwert soll Fleisch frässä, mit Bluet vu Erschlagenen un Gfangene, vu d Kepf (Schädel) streitbarer Gegna(Feinde)!

32,43 a Preiset, ihr Heide, si Volk; denn na(er) wird des Bluet vu sinere Knecht rächen un wird a sinene Gegna(Feinde) Rache nähmä un (a) (b) entsühnen des Land vu sinem Volks!

Moses letschte Mahnig a des Volk

32,44 Un Moses kummt un schwätzt alli Wort des Liedes vor d Ohre vum Volks, er un Josua, dr Bue(Suhn) Nuns. 32,45 Als etze Moses des ällei zue End gsait het vor ganz Israel, 32,46 sait da(er) zue nene: Nähme zue Herz alli Wort, de i(ich) äich hiit beziig, daß ihr (a) äire Kinda befehlt, alli Wort des Gsetz zue hebed un zue doe. 32,47 Denn s isch nit ä leeres Wort a äich, sundern (a) s isch äich Läbä, un durch des Wort d ihr lang läbä in däm Land, in des ihr zeht iba d Jordan, um s izneh.

Gott gmacht Moses uf sinene Dod vor

32,48 Un dr HERR schwätzt mit Moses am selben Däg un sait: 32,49 Gang uf des Berg aAbarim, uf d Berg Nebo, dr do lit im Land Moab gegeiba Jericho, un lueg des Land Kanaan, des i(ich) d Israelite zum Eigentum ge wäre. 32,50 Dann(Dnoh) stirb uf däm Berg, uf d dü hinaufgestiegen bisch, un loß di zue dinem Volk vusammle, (a) we di Brueda Aaron schtirbt uf däm Berg Hor un zue sinem Volk vusammelt wird; 32,51 denn ihr hän äich a ma(mir) vusindigt unda d Israelite bi däm Hadawassa zue Kadesch in dr Wüschte Zin, (a) wel ihr mi nit heiligtet inmidde dr Israelite. 32,52 Denn dü sollsch des Land vor dir aluege, des i(ich) d Israelite gib, aba dü sollsch nit inekumme.

33. Kapitel

Moses segnet de Schtämm Israels

(vgl. 1. Moses 49)

33,1 Des isch dr Segen, mit däm Moses, dr Ma Gottes, de Israelite vor sinem Dod segnet. 33,2 Na(Er) sait: Der HERR isch vum Sinai kumme un isch nene aufgeleuchtet vu (a) Seïr her. Na(Er) isch erschiene vum Berg Paran her un isch zoge noh Meribat- Kadesch; in vu sinere Rechte isch ä feuriges Gsetz fir sie. 33,3 We het da(er) si Volk so leb(lieb)! Alli Heilige sin in dinere Hand. Sie wäre sich anesitzä zue di Feß un wäre lerne vu di Wort. 33,4 Moses het uns(us) des Gsetz bifohle, des Erbe dr Gmeinde Jakobs. 33,5 Un dr Herr ward (a) Kenig iba (b) Jeschurun, (c) als sich vusammle de Kepf vum Volks samt d Schtämm Israels.

33,6 Ruben läbt un schtirb nit; sini Mannschaft gewinne a Zahl!

33,7 Des isch dr Segen iba Juda. Un na(er) sait: HERR, erhöre de Schtimm Judas un bringe nen zue sinem Volk; loß sini Macht groß wäre un isch nem Hilfe gege sini Gegna(Feinde)!

33,8 Un iba Levi sait da(er): Dini Lose (a) (b) «Lecht un Recht» soll bliebe bi dinem Getreuen, d dü (c) (d) vusuecht hesch zue Massa, fir d dü gestritten hesch am Hadawassa, 33,9 dr (a) (b) vu sinem Vada (Babbe) un vu vu sinere Muetter sait: «Ich sieht nen nicht», un vu sinem Brueda: «Ich kenne nen nicht», un vu sinem Bue(Suhn): «Ich wiß nigs vu ihm». Di heete di Wort un bwahre di Packt(Abkumme); 33,10 sie lehre Jakob di Rechte un Israel di Gsetz; sie bringe Räuchawerk vor di Gsicht(Visasch) un Ganzopfa uf di Altar. 33,11 HERR, segne sini Macht, un loß dir gfalle de Werke vu sinere Händ(Pfode)! Zerschlage d Rucke dera, de sich gege nen auflehnen, un dera, de nen hass, daß sie nit aufkommen!

33,12 Un iba Benjamin sait da(er): Der Gliebte vum HERRN wird sicha huuse; alliziit wird Na(Er) de Hand iba nem hebed un wird zwische sinene Höhän huuse.

33,13 Un iba Josef sait da(er): (a) Gesegnet vum HERRN isch si Land mit däm Köstlichsten vum Himmel droben, däm Tau, un mit dr Flut, de drunten lit, 33,14 mit däm Köstlichsten, was de Sunne hervorbringt, un mit däm Köstlichsten, was de Monde erzeugen, 33,15 mit däm Beschte uralter Berg un mit däm Köstlichsten dr ewige Higel, 33,16 mit däm Köstlichsten dr Erde un ihra Massig(Fülle). Di Gnade däm si, dr in däm (a) Dornbusch gwohnt het, kummt uf des (b) Schädel Josef, uf d Scheitel vum Gweihte unda sinene Breda. 33,17 Si erschtgeborena Schtier isch voll Herrlichkeit, un sini Herna sin we de Herna wilde Schtier; mit nene wird da(er) de Velka schtoße bis a de Enden dr Erde. Das sin de Zehntausende (a) Ephraims un de däusende Manasses.

33,18 Un iba Sebulon sait da(er): Sebulon, fräie di dinere Fahrten; un Issachar, fräie di dinere Zelte. 33,19 Sie wäre de Schtämm uf d Berg ruefä un dert opfare rechti Opfa. Denn sie wäre d Richtum vum Meeres gwinne un de vuschteckte Schätz im Sande.

33,20 Un iba Gad sait da(er): Globt isch, dr Gad Platz schafft! Gad lit do we ä Löwe un vurißt Schenkel un Scheitel. 33,21 Un (a) er ersah sich ä Erstlingserbe; denn dert war fir nen vumä Anführers Deil. Un s vusammle sich de Kepf vum Volks, un na(er) vollstreckte de Grechtigkeit vum HERRN un sini Gricht zsämme mit Israel.

33,22 Un iba Dan sait da(er): Dan isch ä junger Löwe, dr hervorspringt üs Baschan.

33,23 Un iba Naftali sait da(er): Naftali het viel Gnade un isch voll Segens vum HERRN; gege Weschte un Süde het da(er) Hab un Guet.

33,24 Un iba Asser sait da(er): Asser isch gsegnet unda d Sehn. Na(Er) isch dr Liebling vu sinere Breda un dunk sinene Fueß in El. 33,25 Vu Ise un Erz isch dr Riegel dinere Tore; di Altr isch we di klei!

33,26 S isch kei Gott we dr (a) Gott Jeschuruns, dr am Himmel daherfährt dir zue d Hilfe un in vu sinere Hoheit uf d Wolke. 33,27 Zueflucht isch bi däm alte Gott un unda d ewige Ärm. Na(Er) het vor dir her di Feind vutriebe un bifohle: Vertilge! 33,28 Israel (a) (b) wohnt sicha, dr (c) (d) Brunnquell Jakobs unbehelligt in däm Land, do (e) Korn un Wi isch, däm si Himmel vu Tau trieft. 33,29 (a) (b) (c) Wohl dir, Israel! Wer isch dir gli? Dü Volk, des si Heil gregt durch d HERRN, dr dinere Hilfe Schild un des Schwert vu dinem Sieges isch! Dini Gegna(Feinde) wäre dir huldigen, un dü wirsch uf ihrem Höhän einherschreiten.


34. Kapitel

34,1 Un Moses schtiegt üs däm Jordandal dr Moabita uf d Berg Nebo, d Gipfel vum Gebirges Pisga, gegeiba Jericho. Un dr HERR (a) zeige nem des ganzi Land: Gilead bis noh Dan 34,2 un des ganzi Naftali un des ganzi Land Ephraim un Manasse un des ganzi Land Juda bis a des Meer im Weschte 34,3 un des Südland un de Gegend am Jordan, de Ebene vu Jericho, dr (a) Palmenstadt, bis noh Zoar. 34,4 Un dr HERR sait zue nem: Des isch des Land, vum i(ich) Abraham, Isaak un Jakob gschwore ha: (a) I(Ich) will s di Nohchkumme ge. - Dü hesch s mit di Aug gsähne, aba dü sollsch nit durego. 34,5 So schtirbt Moses, dr Knecht vum HERRN, dert im Land Moab noh rem Wort vum HERRN. (a) 34,6 Un na(er) begrub nen im Dal, im Land Moab gegeiba Bet-Peor. Un nemads het si Grab härä bis uf d hiitige Dag. 34,7 Un (a) Moses war hundatzwanzig Johr alt, als sa(er) schtirbt. Sini Aug ware nit schwach wore, un sini Kraft war nit vufalle. 34,8 Un de Israelite wehklage Moses im Jordandal dr Moabita (a) driißig Däg, bis de Ziit vum Weinens un Klagens iba Moses gmacht war.

34,9 Josua aba, dr Bue(Suhn) Nuns, (a) wird erfillt mit däm Geischt dr Gschidheit; denn Moses het (b) (c) sini Händ(Pfode) uf nen glegt. Un de Israelite ghorche nem un gmacht hän, we dr HERR s Moses bifohle het.

34,10 Un s schtoht etze kei Prophet in Israel uf we Moses, d (a) (b) (c) dr HERR wißet da het vu Gsicht(Visasch) zue Gsicht(Visasch), 34,11 mit all d Zeiche un Wundern, mit däne dr HERR nen gschickt het, daß sa(er) sie dät in Ägypteland am Pharao un a ällei sinene Greschte un a sinem ganze Land, 34,12 un mit all dr mächtigen Kraft un d große Schreckenstaten, de Moses vollbrachte vor d Aug vu ganz Israel.


Letschte Änderungen 04.11.2018 12:18:31 by Dietmar Wiesler (Copyright)
Des isch ä Bäitrag vum Dietmar Wiesler fir me Evagelium im Netz (Copyright) Dez. 1999