Wida dra gsi am:26.11.2012 16:41:51
Zruck zue d Alemannische Bibel (Markgräflerland Eschbach)

D PREDIGA

1. Kapitel

Alles Irdische isch eitel

1,1 Des sin de Rede vum Prediga, vum Bue(Suhn) David, vum Kenig zue Jerusalem.

1,2 S isch alles ganz eitel, het dr Prediga gsait, s isch alles ganz eitel. 1,3 Was het dr Mensch fir Gwinn vu all sinere Meh, de na(er) het unda dr Sunne? 1,4 (a) Ä Gschlecht vugoht, des andere kummt; d Erde aba bliebt imma bschtoh. 1,5 D Sunne goht uf un goht unda un lauft a ihr Platz, daß sie dert wieda ufgoht. 1,6 Dr Wind goht nohch Süde un drillt sich nohch Norde un wieda rum a d Platz, wo na(er) afangt. 1,7 Alli Wassa laufe ins Meer, doch wird des Meer nit volla; a däm Platz, dohi sie fleße, fleße sie imma wieda. 1,8 Alles Schwätze isch so voll (a) Meh, daß nemads dmit z End kummt. (b) Des Aug sieht sich nemols satt, un des Ohr härt sich nemols satt. 1,9 Was bassiere isch, ebe des wird dnohch si. Was ma doe het, ebe des deot ma dnohch wieda, un s bassiert nigs Näjes(Naies) unda dr Sunne. 1,10 Gschieht ebis, wo ma sage kennt: «Lueg, des isch nai»? S isch längscht dvor au bassiert in d Ziite, de vor uns(us) gsi sin. 1,11 Ma denkt dera nit, de freher gsi sin, un dera, de dnoh kumme; ma wird au ihra nit denke bi däne, de nohch schpeta si wäre. 1,12 I(Ich), dr Prediga, war Kenig iba Israel zue Jerusalem 1,13 un ha mi Herz druf grichtet, d Gschidheit z sueche un z erforsche bi allem, was ma unda däm Himmel doet. Solch unseligi Meh het Gott d Menschekinda ge, daß sie sich dmit quäle soll. 1,14 I(Ich) ha alles Doe gsäh, des unda dr Sunne bassiert, un lueg, s war alles eitel un Hasche nohch Wind. 1,15 (a) Krumm ka nit gerad wäre, noh, was fehlt, zehlt wäre. 1,16 I(Ich) ha in minem Herz gsait: Lueg, i(ich) bi herrlich wore un ha me Gschidheit als alli, de vor mir gsi sin zue Jerusalem, un mi Herz het viel glernt un erfahre. 1,17 Un i(ich) ha mi Herz druf grichtet, (a) (b) daß i(ich) glernt ha Gschidheit un erkenn Tollheit un Dümmi. I(Ich) ward aba gwahr, daß au des ä Hasche nohch Wind isch. 1,18 Denn wo viel Gschidheit isch, do isch viel Gräme, un wer viel lernt, der mueß viel liede.


S`2. Kapitel

Dümmi un Gschidheit sin beidi eitel

2,1 I(Ich) ha in minem Herz gsait: Wohlan, i(ich) will Wohlläbä un gueti Däg ha! Aba lueg, des war au eitel. 2,2 I(Ich) ha zum Lache gsait: Dü bisch toll! un zue d Fräid(Freud): Was schaffsch dü? 2,3 Do ha i(ich) denkt in minem Herz, mi Leib (Ranze) mit (a) Wi labe, doch so, daß mi Herz mi mit Gschidheit leitet, un mich bi Dümmi z hebed, bis i(ich) sieh, was d Mensche zue doe guet wär, solang sie unda däm Himmel läbä. 2,4 I(Ich) ha großi Sach doe: i(ich) ha ma(mir) Hiisa bäut, i(ich) ha ma(mir) Wiberge aglegt, 2,5 i(ich) ha ma(mir) Gärte un Luschtgärte gmacht un ha allaläi fruchtbari Baim ine aglegt; 2,6 i(ich) ha ma(mir) Teiche gmacht, drus z bewässere d Wald vu d grenende Baim. 2,7 I(Ich) ha ma(mir) Knecht un Mägd gkauft un ha au Gsinde ka, im Huus uf d Welt kummeni ; i(ich) ha ä greßeri Habe vu Rinda un Schof als alli ka, de vor ma(mir) zue Jerusalem ware. 2,8 I(Ich) ha ma(mir) au Silba un Gold agsammt un was Kenig un Lända bsitze; i(ich) ha ma(mir) Sänga un Sängrinne bschafft un de Wunne dr Mensche, Wieba massig, 2,9 un (a) war greßa als alli, de vor ma(mir) zue Jerusalem ware. Au do bliebt mi Gschidheit bi ma(mir). 2,10 Un alles, was mi Aug wunschte het, des ha i(ich) nem ge un ha minem Herz kei Fräid(Freud) vuwehrt, so daß ses frehlich war vu alla minere Meh; un des war mi Deil vu alla minere Meh. 2,11 Wo i(ich) aba alli mi Werke alueg, de mi Hand doe het, un de Meh, de i(ich) ka ha, lueg, do war`s alles eitel un Hasche nohch Wind un kei Gwinn unda dr Sunne.

2,12 Do ha i(ich) mich gwunde, zbetrachte d Gschidheit un d Tollheit un Dümmi. Denn was wird dr Mensch doe, der nohch rem Kenig kumme wird? Was ma scho längscht doe het. 2,13 Do sieh i(ich), daß d Gschidheit de Dümmi ibatrifft we des Lecht d Finschternis; 2,14 daß dr Weise sini Auge im Schädel het, aba de Tore (Dummköpf) im Dunkle gehn; un i(ich) ha doch gmerkt, daß ses däm eine goht we däm andere. 2,15 Do ha i(ich) denkt in minem Herz: Wenn`s denn mir goht we däm Tor (Dummkopf), wurum ha i(ich) dann nohch Gschidheit trachtet? Do ha i(ich) in minem Herz gsait: Au des isch eitel. 2,16 Denn ma denkt a d Weise nit fir imma, ebesowenig we a d Tor (Dummkopf), un in kinftige Däg isch alles vugässä. We (a) schtirbt doch dr Weise samt däm Tor (Dummkopf)! 2,17 Drum ärgert`s mich z läbä, denn s war ma zwida, was unda dr Sunne bassiert, daß alles eitel isch un Hasche nohch Wind. 2,18 Un mich ärgat(vudroß) alles, um des i(ich) mich abgmeht ha unda dr Sunne, (a) (b) wel i`s(ich`s) nem Mensche losse mueß, der nohch mir si wird. 2,19 Denn wer weiß, ob ba(er) weise odr dumm si wird un soll doch herrsche iba alles, was i(ich) mit Meh un Gschidheit gschafft ha unda dr Sunne. Des isch au eitel.

2,20 Do ha i(ich) mich dohi gwunde, daß i(ich) mi Herz vuzwiefle lo ha a allem, um des i(ich) mich meht ha unda dr Sunne. 2,21 Denn s mueß ä Mensch, der sini Arbet mit Gschidheit, Vuschtand un Gschicklichkeit mehsam doe het, s nem anderem zum Erbdeil ibalosse, der sich nit drum gmeht het. Des isch au eitel un ä großes Ungliick. 2,22 Denn was kregt dr Mensch vu all sinere Meh un däm Schtrebe vu sinem Herz, womit da(er) sich abmeht unda dr Sunne? 2,23 Alli sini Däg sin volla Schmerz, un volla Kumma isch si Mehe, daß au si Herz bi Nacht nit Rueh findet. Des isch au eitel.

2,24 Isch's etze (a) (b) (c) (d) nit bessa fir d Mensch, daß sa(er) isst un trinkt un sini Seele gueter Dinge isch bi sinem Mehe? Doch des ha i(ich) au gsäh, daß ses vu Gottes Hand kummt. 2,25 Denn wer ka frehlich ässä un gnieße ohni nen(ihn)? 2,26 Denn däm Mensch, der nem gfallt, git da(er) Gschidheit, Vuschtand un Fräid(Freud); (a) (b) aba däm Sinda git da(er) Meh, daß sa(er) sammlet un ahüft un`s doch däm ge wird, der Gott gfallt. Au des isch eitel un Hasche nohch Wind.


S`3. Kapitel

Alles het sini Ziit

3,1 Alles (a) (b) het sini Ziit, un alles Vorha unda däm Himmel het sini Schtund: 3,2 uf d Welt kumme het sini Ziit, schterbe het sini Ziit; pflanzen het sini Ziit, üsrieße, was abäut isch, het sini Ziit; 3,3 umbringe het sini Ziit, heile het sini Ziit; abbreche het sini Ziit, bäue het sini Ziit; 3,4 hiile het sini Ziit, lache het sini Ziit; klage het sini Ziit, tanze het sini Ziit; 3,5 Schtei (Wackes) wägwerfe het sini Ziit, Schtei (Wackes) sammle het sini Ziit; herze het sini Ziit, ufhäre zue herze het sini Ziit; 3,6 sueche het sini Ziit, vuliere het sini Ziit; bhalte het sini Ziit, wägwerfe het sini Ziit; 3,7 vurieße het sini Ziit, zuenaihe het sini Ziit; schwiege het sini Ziit, schwätze het sini Ziit; 3,8 liebe het sini Ziit, hass het sini Ziit; Händel het sini Ziit, Friede het sini Ziit. 3,9 Ma meh sich ab, we ma will, so het ma kei Gwinn dvu.

3,10 I(Ich) ha de Arbet gsäh, de Gott d Mensche ge het, daß sie sich dmit ploge. 3,11 Na(Er) het alles schen gmacht zue sinere Ziit, au het da(er) d Ewigkeit in ihr Herz glegt; nur daß (a) dr Mensch nit ergrinde ka des Werk, des Gott doet, nit Afang noh End. 3,12 Do ha het i(ich) gmerkt, daß ses (a) nigs Besseres däbi git als frehlich zsi un sich gütlich doe in sinem Läbä. 3,13 Denn ä Mensch, der do ißt un trinkt un het guete Muet bi all sinare Meh, des isch ä Gabe Gottes.

3,14 I(Ich) ha gmerkt, daß alles, was Gott doet, des bschtoht fir ewig; ma ka nigs dzuedoe noh wegdoe. Des alles doet Gott, daß ma sich vor nem firchte soll. 3,15 Was bassiert, des isch scho längscht gsi, un was si wird, isch au scho längscht gsi; un Gott holt wieda viiri, was vugange isch.

D Mensch

3,16 Wieda sieh i(ich) unda dr Sunne: A däm Platz vum Recht war Gottlosigkeit, un a däm Platz dr Grechtigkeit war Schand (Frevel). 3,17 Do ha i(ich) in minem Herz gsait: (a) Gott wird richte d Grechte un d Gottlose; denn alles Vorha un alles Doe het sini Ziit. 3,18 I(Ich) ha in minem Herz gsait: S bassiert wägä dr Menschekinda, dmit Gott sie preft un sie sähn, daß sie selba sin we`s Vieh. 3,19 Denn (a) s goht däm Mensch we däm Vieh: we des schtirbt, so schtirbt au er, un sie hän alli ä Odem, un dr Mensch het nigs vorus vor rem Vieh; denn s isch alles eitel. 3,20 S fahrt alles a ei Platz. (a) (b) S isch alles üs Schtaub wore un wird wieda zue Schtaub. 3,21 Wer weiß, ob dr Odem dr Mensch ufwärts fahrt un dr Odem vum Vieh nab unda d Bode fahrt? 3,22 So sieh i(ich) denn, daß nigs Besser isch, als daß ä Mensch frehlich isch in sinere Arbet; denn des isch si Deil. Denn wer will nen dohi bringe, daß sa(er) sieht, was nohch rem bassiere wird?

S`4. Kapitel

Druck, Schaffig, Ällei si

4,1 Ebeso ha i(ich) alles Urecht agluegt, des unda dr Sunne bassiert, un lueg, do ware Träne dera, de Urecht glitte hän un kei Treschta hän. Un de nene Gwalt adoe hän, ware z mächtig, so daß sie kei Treschta hän. 4,2 Do (a) lob i(ich) di Dote, de scho gschtorbe ware, me als di Lebändige, de noh des Läbä hän. 4,3 Un (a) bessa dra als beidi isch, wer noh nit uf d Welt kumme isch un vum Bese nit gwar wird, des unda dr Sunne bassiert.

4,4 I(Ich) ha alles Mehe agluegt un alles gschickte Doe: do isch nur Eifasucht vu einem uf d andere. Des isch au eitel un Hasche nohch Wind. 4,5 Ä Tor(Dummkopf) (a) legt d Händ(Pfode) inänanda un frisst(vuzehrt) si eignes Fleisch. 4,6 Bessa ä Hand voll mit Rueh als beidi Fäuscht voll mit Meh un Hasche nohch Wind. (a)

4,7 Ebeso ha i(ich) Eitles unda dr Sunne agluegt: 4,8 Do isch eina, der schtoht ällei un het nit Kind noh Brueda, doch isch bi sinere Meh kei End, un sini Auge kenne nit gnoe Richtum säh. Fir wen meh i(ich) mi denn un gönn ma(mir) selba nigs Guetes? Des isch au eitel un ä besi Meh. 4,9 (a) So isch's jo bessa zue zweit als ällei; denn sie hän guete Lohn fir ihri Meh. 4,10 Flegt eina vu nene, so hilft nem si Gesell uf. Mai däm, der ällei isch, wenn na(er) flegt! Dann(Dnoh) isch kei andere do, der nem ufhilft. 4,11 Au, wenn zwei binanda liege, wärme sie sich; we ka einem einzelne warm wäre? 4,12 Eina ka ibawältigt wäre, aba zwei kenne widaschtoh, un ä driefachi Schnur rißt nit licht entzwei.

Volksgunscht isch eitel

4,13 Ä Bebli, der arm, aba schlau isch, isch bessa als ä Kenig, der alt, aba dumm isch un nit vuschtoht, sich rote z losse. 4,14 Denn üs däm Gfängnis (Loch) isch scha(er) uf d Thron kumme un war doch arm uf d Welt kumme , als sella noh Kenig war. 4,15 Un i(ich) ha alli Lebändige gsäh, de unda dr Sunne wandle, bi däm zweite Bebli, der a jenis Schtell kumme soll. 4,16 Un s war kei End vum Volk, vor däm ma(er) herzog. Un doch wäre si nit froh, de schpeta kumme. Des isch au eitel un Hasche nohch Wind.

Warnig bim Gottesdenscht

4,17 (a) (b) (c) Bwahr di Fueß, wenn dü zum Huus Gottes gohsch, un kumm, daß dü hersch. Des isch bessa, als wenn de Tore (Dummköpf) (d) Opfa bringe; denn sie wisse nigs als Beses z doe.

S`5. Kapitel

5,1 Si (a) nit schnell mit dinem Mul (dinere Gosch) un loß di Herz nit pressiere, ebis z schwätze vor Gott; denn Gott isch im Himmel un dü uf d Erde; drum (b) loß dini Wort wengi si. 5,2 Denn wo viel Meh isch, do kumme Traim, un (a) (b) wo viel Wort sin, do härt ma d Tor (Dummkopf).

5,3 Wenn dü Gott ä (a) (b) (c) Vuschpreche(Glübde) doesch, so zegere nit, s z hebed; denn na(er) het kei Gfalle a d Tore (Dummköpf); was dü globsch, des halt. 5,4 S isch bessa, dü globsch nigs, als daß dü nit hebsch, was dü globsch. 5,5 Loß nit zue, daß di Mul (Gosch) di in Schuld bringt, un sag vor rem (a) Laufbursch(Bote) Gottes nit: S war ä Vusähe. Gott kennt zirne iba di Wort un vuderbe des Werk dinere Händ(Pfode). 5,6 Wo viel (a) Traim sin, do isch Eitelkeit un viel Gschwätz; drum fircht Gott!

Warnig bi offenem Unrecht

5,7 Siehsch dü, we im Land dr Arme Unrecht liedet un Recht un Grechtigkeit zum Raub wore sin, dann(dnoh) wundre di nit driba; denn ä Hohe schitzt d andere, un nohch Hehrari sin iba beide. 5,8 Aba imma isch ä Kenig, der dfir sorgt, daß des Feld abäut wird, ä Gwinn fir des Land.

Vum Richtum

5,9 Wer Geld liebt (leb het), wird vum Geld nemols satt, un (a) (b) wer Richtum liebt (leb het), wird kei Nutze dvu ha. Des isch au eitel. 5,10 Denn wo vieli Sache sin, do sin vieli, de sie ufrässä; un was het ihr Bsitza me dvu als des Nohchsäh? 5,11 Wer schafft, däm isch dr Schlof seß, er het wenig odr viel gässä; aba viel ha losst d Riche nit schlofe.

5,12 S isch ä beses Übel, des i(ich) gsäh ha unda dr Sunne: (a) Richtum, wohl vuwahrt, wird zum Schadä däm, der nen het. 5,13 Denn dr Riche kummt um durch ä beses Gschick, un wenn na(er) ä Bue(Suhn) ziigt (zeugt) het, däm bliebe nigs in dr Hand. 5,14 We eina (a) nackt vu sinere Muetter kumme isch, so fahrt da(er) wieda dhi, we na(er) kumme isch, un trotz sinere Meh (b) (c) nimmt da(er) nigs mit sich in sinere Hand, wenn na(er) dhifahrt. 5,15 Des isch ä beses Übel, daß sa(er) dhifahrt, we na(er) kumme isch. Was hilft's nem denn, daß sa(er) in d Wind gschafft het? 5,16 Si Läbä lang het da(er) im Finschtere un in Träua gsässä, in großem Grämeh un Kranket un Vudruß.

5,17 So ha i(ich) etze des gsähne, daß ses guet un fain isch, wenn ma ißt un trinkt un gueta Dinge isch bi alla Meh, des eina sich macht unda dr Sunne in der kurze Ziit vu sinem Läbä, de nem Gott git; denn des isch si Deil. 5,18 Denn wenn Gott nem Mensch Richtum un Sache git un losst nen dvu ässä un trinke un si Deil nähmä un frehlich si bi sinem Mehe, so isch des ä Gottesgab. 5,19 Denn na(er) denkt nit viel a de Kiirzi vu sinem Läbä, wel (a) Gott frait in`s Herz git.


S`6. Kapitel

6,1 S isch ä Ungliick, des i(ich) gsäh ha unda dr Sunne, un s lit schwer uf d Mensche: 6,2 Do isch eina, däm Gott Richtum, Sache un Ehri ge het, un s fehlt nem nigs, was si Herz wott; aba Gott git nem doch nit Macht, s zue gneße, sundern ä Fremde frisst`s. Des isch au eitel un ä schlimmes Liede. 6,3 Wenn eina au hundat Kinda ziigt (zeugt) un het ä so langes Läbä, daß sa(er) arg alt wird, aba na(er) gießt des Guete nit un bliebt ohni Grab, vum däm sag i(ich): (a) Ä Fehlgeburt het`s bessa als sa(er). 6,4 Denn sie kummt ohni Läbä, un in Finschtanis fahrt sie dhi, un ihr Name bliebt vu Finschtanis zuedeckt, 6,5 au het sie d Sunne nit gsähne noh kennt; so het sie me Rueh als sella. 6,6 Un ob ba(er) au zweidusend Johr läbt un het nigs Guetes gnosse: fahrt nit alles dhi a ei Platz?

6,7 Alles Mehe vum Mensch isch fir si Mul (Gosch), aba (a) si Vulange bliebt leer. 6,8 Denn was het ä Weise däm Tor (Dummkopf) vorus? Was hilft's däm Ärme, daß sa(er) vuschtoht, unda d Lebändige z wandle? 6,9 S isch bessa, z ha, was vor Auge isch, als nohch anderem z vulange. Des isch au eitel un Hasche nohch Wind.

Dr Mensch het kei Macht iba si Läbä

6,10 Was do isch, isch längscht mit Name gnennt, un bschtimmt isch, was ä Mensch si wird. (a) Drum ka na(er) nit motze mit däm, der nem z mächtig isch. 6,11 Denn je me Wort, desto me Eitelkeit; was het dr Mensch dvu? 6,12 *Denn wer weiß, was däm Mensch nitzlig isch im Läbä, in sinene kurze, eitle Däg, de na(er) vubringt (a) (b) we ä Schatte? Odr wer will däm Mensch sage, was nohch nem kumme wird unda dr Sunne?

S`7. Kapitel

Wahri Gschidheit

7,1 Ä (a) guete Ruef isch bessa als gueti ä Salbi un dr Dag vum Dod bessa als dr Dag wo ma uf d Welt kummt. 7,2 S isch bessa, in ä Huus z go, wo ma träuert, als in ä Huus, wo ma firt; denn do zeigt sich des End alla Mensche, un dr Läbige nihmt`s z Herze! 7,3 Träuere isch bessa als Lache; denn durch Träuere wird des Herz vubessat. 7,4 Des Herz vu Weise isch dert, wo ma träuert, aba des Herz dr Tore (Dummköpf) isch dert, wo ma sich frait. 7,5 S isch bessa, des Schelte vum Weise z härä als d Gsang dr Tore (Dummköpf). 7,6 Denn we des Krache vu d Dorne unda d Tepf, so isch des Lache vu d Tore (Dummköpf); au des isch eitel.

7,7 Unrechte Gwinn macht d Weise zum Tor (Dummkopf), un Bschtechig vudirbt des Herz. 7,8 Des End( D Üsgang) eina Sach isch bessa als ihr Afang. Ä Geduldige isch bessa als ä Hochmetige. 7,9 (a) Sig nit schnell, dich z ärgare; denn Ärga rueht im Herz vum Tor (Dummkopf). 7,10 Sag nit: We kummt's, daß de frehere Däg bessa ware als de? Denn dü frogsch des nit in Gschidheit. 7,11 Gschidheit isch guet mit nem Erbguet un hilft däne, de d Sunne sähn. 7,12 Denn we Geld bschirmt, so bschirmt au Gschidheit; aba (a) d Gschidheit erhaltet des Läbä däm, der sie het.

7,13 Lueg a de Werke Gottes; denn (a) wer ka des grad mache, was sa(er) krümmt? 7,14 Am guete Däg sig frelig(gueta Dinge), un am bese Dag bidenk: däne het Gott gschaffe we jene, dmit dr Mensch nit wisse soll, was kinftig isch.

7,15 Des alles ha i(ich) gsähne in d Däg vu minem eitle Läbä: (a) (b) Do isch ä Grechte, der goht zgrund in sinere Grechtigkeit, un do isch ä Gottlose, der läbt lang in sinere Bosheit. 7,16 Sig nit allzue Grecht un nit allzue weise, dmit dü di nit zgrund richtesch. (a) 7,17 Sig nit allzue gottlos un sig kei Tor(Dummkopf), dmit dü nit schtirbsch vor dinere Ziit. 7,18 S isch guet, wenn dü di a des eine hebsch un au jenes nit üs dr Hand losch; denn wer Gott firchtet, der entgoht däm allem.

7,19 D Gschidheit macht d Weise schtärka als zehn Gwaltigi, de in dr Schtadt sin. 7,20 Denn s isch kei Mensch so Grecht uf Erde, daß sa(er) (a) nur Guetes doet un nit sindigt. 7,21 Nimm au nit alles so z Herz, was ma sait, daß dü nit härä messescht, we di Knecht dir fluecht; 7,22 denn di Herz weiß, daß dü anderi au oftmols gfluecht hesch. 7,23 Des alles ha i(ich) vusuecht mit dr Gschidheit. I(Ich) ha denkt, i(ich) will schlau(weise) wäre, sie bliebt aba wiet wäg vu mir. 7,24 Alles, was do isch, des isch wiet un isch arg def; wer will's finde?

7,25 I(Ich) ha mi Sinne (Gmehte) druf grichtet, z härä un zue erforsche un z sueche Gschidheit un Isicht, zue erkenne, daß (a) Gottlosigkeit Dümmi isch un Narrheit Tollheit. 7,26 Un i(ich) ha gfunde, bittara als dr Dod isch ä Wieb, des ä Fangnetz isch un Schtricke ihr Herz un Fessle ihri Händ(Pfode). Wer Gott gfallt, der wird tare vutwitsche; aba dr Sinda wird durch sie gfange. (a) 7,27 Lueg, des ha i(ich) gfunde, sait dr Prediga, eis nohch rem andere, daß i(ich) s Wisse fänd. 7,28 Un i(ich) suecht allwil un ha's nit gfunde: unda däusend ha i(ich) ä Ma gfunde, aba ä Wieb ha i(ich) unda alle nit gfunde. 7,29 Lueg, alles des hab i(ich) gfunde: (a) Gott het d Mensch ufrichtig gmacht; aba sie sueche vieli Künscht.


S`8. Kapitel

8,1 Wer isch we dr Gschide, un wer vuschtoht ebis z dite? D Gschidheit dr Mensche erlaichtet si Gsicht(Visasch); aba ä freches Gsicht(Visasch) wird ghaßt.

Des Unrecht in dr Welt un des vuschteckte Walte Gottes

8,2 Acht uf des Wort vum Kenig; aba wenn dü ä Eid bi Gott ge(leischte) sollsch, 8,3 so presier nit! Gang vu sinem Agsicht wäg un halte di nit zue nare bese Sach; denn na(er) doet alles, was sa(er) will. 8,4 Im Wort vum Kenig isch Gwalt, un wer darf zue nem sage: Was machsch dü? 8,5 Wer des Gebot hebet (haltet), dr will nigs vu nare bese Sach wisse; denn vum Gschide s Herz weiß um Ziit un Gricht. 8,6 Denn (a) jedes Vorha het sini Ziit un si Gricht, un vum Mensch d Bosheit lit schwer uf nem. 8,7 Denn na(er) weiß nit, was bassiere wird, un (a) wer will nem sage, we`s wäre wird? 8,8 Dr Mensch het kei Macht, d Wind ufzhalte, un het kei Macht iba d Dag vum Dod, un keina bliebt vuschont im Kreg, un des gottlose Triebe rettet d Gottlose nit. 8,9 Des alles ha i(ich) gsähne un ha mi Herz grichtet uf alles Doe, des unda dr Sunne bassiert zue d Ziit, do ä Mensch herrscht iba d andere zue sinem Ungliick.

8,10 Un wida ha i(ich) Gottlosi gsäh, de beerdige wäre un z Rueh kumme; aba de recht doe hän, muehn wäg vum heilige Platz un wäre vugässä in dr Schtadt. Des isch au eitel.

8,11 Wel (a) (b) des Urdeil iba beses Doe nit gli druf ergoht, wird des Herz dr Mensche voll Gier, Beses z doe. 8,12 (a) (b) Wenn ä Sinda au hundertmol Beses doet un lang läbt, so weiß i(ich) doch, daß ses guetgo wird däne, de Gott firchte, de si Agsicht schüüche. 8,13 Aba däm Gottlose wird`s nit guetgo, un we ä Schatte wäre nit lang läbä, de sich vor Gott nit firchte.

8,14 S isch eitel, was uf Erde bassiert: (a) s git Grechti, däne goht`s, als hän sie Werke vu d Gottlose doe, un s git Gottlosi, däne goht`s, als hän sie Werke vu d Grechte doe. I(Ich) ha gsait: Des isch au eitel. 8,15 Drum pries i(ich) d Fräid(Freud), daß dr Mensch (a) nigs Besseres het unda dr Sunne, als z ässä un z trinke un frehlich z si. Des bliebt nem bi sinem Mehe si Läbä lang, des Gott nem git unda dr Sunne.

8,16 I(Ich) ha mi Herz druf grichtet, z erkenne d Gschidheit un azluege d Meh, de uf Erde bassiert, daß eina nit Dag noh Nacht Schlof gregt in sine Auge. 8,17 Un i(ich) ha alles Doe Gottes gsäh, daß (a) (b) ä Mensch des Doe nit ergrinde ka, des unda dr Sunne bassiert. Un je me dr Mensch sich meht, z sueche, desto weniga findet da(er). Un au wenn dr Gschide meint: «Ich weiß ses», so ka er's doch nit finde.


S`9. Kapitel

Ufruef zuer Fräid(Freud) trotz d Eitelkeit vum Läbä

9,1 Denn i(ich) ha des alles z Herz gnumme, um des z erforsche: Grechti un Gschidi un ihr Doe sin in Gottes Hand. Au iba Lebi (Liebe) un Haß bschtimmt dr Mensch nit; alles isch vor nem feschtglegt. 9,2 (a) (b) S trifft desselbe däm eine we däm andere: däm Grechte we däm Gottlose, däm Guete un Reine we däm Unreine; däm, der opfart, we däm, der nit opfart. We`s däm Guete goht, so goht's au däm Sinda. We`s däm goht, der schwert, so goht's au däm, der d Eid schüücht. 9,3 Des isch des Ungliick bi allem, was unda dr Sunne bassiert, daß ses däm eine goht we däm andere. Un (a) dzue isch des Herz dr Mensche volla Bosheit, un Dümmi isch in ihrem Herz, solang sie läbä; dnohch meße sie schterbe. 9,4 Denn wer noh bi d Lebändige wielt, der het Hoffnig; denn ä lebändige Hund isch bessa als ä dode Löwe. 9,5 Denn di Lebändige wisse, daß sie schterbe wäre, di Dote aba wisse nigs; sie hän au kei Lohn me, denn ihr Adenke isch vugässä. 9,6 Ihr Liebe un ihr Hasse un ihr Eifere isch längscht dhi; sie hän kei Deil me uf dr Welt a allem, was unda dr Sunne bassiert.

9,7 So gang hi un (a) iß di Brot mit Fräid(Freud), trink di Wi mit guetem Muet; denn des di Doe het Gott scho längscht gfalle. 9,8 Loß dini Kleida imma wiß si un loßes dinem Kopf a Salbi nit fehle. 9,9 (a) Gnieß des Läbä mit dinem Wieb, des dü liebhesch, solang dü des eitle Läbä hesch, des dir Gott unda dr Sunne ge het; denn des isch di Deil am Läbä un bi dinere Meh, mit der dü dich mehsch unda dr Sunne. 9,10 Alles, was dir vor d Händ(Pfode) kummt, s z doe mit dinere Kraft, des mach(doe); denn bi d Dote, zue däne dü fahrsch, git`s nigs z Doe noh z Denke, nigs z Wisse noh Gschidheit.

Gschidheit(Wisheit)

9,11 Ebeso ha i(ich) gsäh, we`s unda dr Sunne zuegoht: zum Laufe hilft nit schnell si, zum Kampf hilft nit schtark si, zum Ässä hilft nit gschickt si, zum Richtum hilft nit schlau si; daß eina agnehm isch, dzue hilft nit, daß sa(er) ebis guet ka, sundern (a) alles lit a d Ziit un nem Gliick. 9,12 Au weiß dr Mensch sini Ziit nit, sundern we de Fisch gfange wäre mit däm vuderbliche Netz un we de Vegel mit däm Garn gfange wäre, so wäre au d Mensche vuschtrickt (gfange) zue d bese Ziit, wenn sie pletzlig iba sie kummt.

9,13 I(Ich) ha unda dr Sunne au d Gschidheit gsähne, de mi groß dünkt: 9,14 Do war ä kleini Schtadt un wenig Manne(Männa) drin, un s kummt ä große Kenig, der blagert sie un bäut großi Bollwerk gege sie. 9,15 Un s findet sich drin ä arme, gschide Ma, der het de Schtadt rette kenne durch sini Gschidheit; aba kei Mensch het a däne arme Ma denkt. 9,16 Do ha i(ich) gsait: Gschidheit isch zwar bessa als Schtärki, doch vum Arme d Gschidheit wird vuachtet un uf sini Wort härt ma nit. 9,17 Dr Gschide Wort, in Rueh vunumme, sin bessa als vum Herrscha s Brellä unda d Dummköpf(Törichte). 9,18 Gschidheit isch bessa als Kregswaffe; aba ä einzige Besewicht vudirbt viel Guetes.


S`10. Kapitel

Iba Gschidheit un Dümmi

10,1 Doti Flege vuderbe gueti Salbi. Ä weng Dümmi wiegt schwera als Gschidheit un Ehri. 10,2 Vum Gschide s Herz isch zue sinere Rechte, aba vum Tor (Dummkopf) s Herz isch zue sinere Linke. 10,3 Au wenn dr Tor uf dr Schtroß goht, fehlt`s nem a Vuschtand, doch na(er) haltet jede andere fir ä Tor (Dummkopf).

10,4 Wenn vum Herrscha Zorn (Wuet) gege di goht, so vuloß di Platz nit; denn Glasseheit wendet großes Unheil ab. 10,5 Des isch ä Ungliick, des i(ich) gsäh ha unda dr Sunne, glich nem Vusähe, des vum Gwaltige üsgoht: 10,6 Ä Tor(Dummkopf) hockt in großa Ehri, un Richi meße unde hocke. 10,7 I(Ich) ha Knecht gsäh uf Rosse un Firschte z Fueß go we ä Knecht.

10,8 Wer ä Gruebe grabt, der ka selba niflege, un wer ä Mure irießt, den ka ä Schlange biße. 10,9 Wer Schtei (Wackes) bricht, der ka sich däbi wehe doe, un wer Holz schpaltet, der ka däbi vuletzt wäre. 10,10 Wenn ä Ise schtumpf wird un a dr Schneide ungschliffe bliebt, dnoh mueß ma mit ganza Kraft schaffe. Aba Gschidheit bringt Vordeil un Gwinn. 10,11 Wenn d Schlange bißt vor dr Bschwörig, so het dr Bschwöra kei Vordeil. (a)

10,12 De Wort üs däm Mul (Gosch) vum Gschide bringe nem Gunscht; aba vum Tor (Dummkopf) d Lippe vuschlinge nen selba. 10,13 D Afang vu sine Wort isch Narrheit un des End schlechti Dümmi. 10,14 Dr Tor(Dummkopf) macht (a) vieli Wort; aba (b) dr Mensch weiß nit, was si wird, un wer will nem sage, was nohch nem wäre wird? 10,15 D Arbet macht d Tor (Dummkopf) meed, der nit mol weiß, in d Schtadt z go.

10,16 Mai dir, Land, däm si (a) Kenig ä Kind isch un däm sini Firschte scho (b) in dr Frehi tafle! 10,17 Wohl dir, Land, däm si Kenig ä Edle isch un däm sini Firschte zue d rechte Ziit tafle als ehrbari Manne(Männa) un nit als Zecha. 10,18 Durch Fuulheit sinke d Balkä, un durch lässigi Händ(Pfode) tropft`s im Huus.

10,19 Ma haltet Mahlziite, um z lache, un (a) dr Wi erfrait s Läbä, un s Geld mueß alles zwäg bringe.

10,20 Fluech däm Kenig au nit in gedanke un fluech däm Riche au nit in dinere Schlofkammere; denn d Vegel vum Himmel trage di Schtimm furt, un de Fittich hän, sage's wida.


S`11. Kapitel

Brächne nit d Zuekunft, sundern nutz d Dag!

11,1 Loß di Brot iba des Wassa fahre; denn dü wirsch s find nohch langa Ziit. 11,2 Vudeil`s unda siebä odr unda acht; denn dü weisch nit, was fir Ungliick uf Erde kumme wird.

11,3 Wenn d Wolke voll sin, so gän sie Rägä uf d Erde, un wenn dr Baum flegt - na(er) flegt nohch Süde odr Norde zue -, wohi na(er) flegt, do bliebt da(er) liege. 11,4 Wer uf d Wind achtet, der sajt nit, un wer uf d Wolke luegt, der erntet nit. 11,5 Gliechwe dü nit weisch, (a) was fir ä Wäg dr Wind nimmt un we d (b) Knochä(Bei) im Muetterleib gmacht wäre, so kasch dü au (c) Gottes Doe nit wisse, der alles macht. 11,6 Am Morge saj di Some, un loß di Hand bis zum Obend nit ruehe; denn dü weisch nit, was grote wird, ob des odr des, odr ob beides mitänanda guet grotet. 11,7 S isch des Lecht seß, un d Auge lieblich, d Sunne zue säh. 11,8 Denn wenn ä Mensch vieli Johr läbt, so isch scha(er) frehlich in allene Johr un denkt a de finschtere Däg, daß ses vieli si wäre; denn alles, was kummt, isch eitel.

Fräi(Freu) di dinere juged, bvor Altr un Dod kumme!

11,9 So (a) fräie di, Bebli, in dinere juged un loß di Herz frelig si(gueta Dinge) in dine junge Däg. Doe, was di Herz glüschtet un dine Auge gfallt; aba wisse, daß dich Gott um des alles vor Gricht zeh wird. 11,10 Loß d Unmut wiet si vu dinem Herz un halt wiet des Schlechte(Übel) vu dinem Leib (Ranze); denn Kindheit un Juged sin eitel.

S`12. Kapitel

12,1 Denk a di Schepfa in dinere Juged, bvor di bese Däg kumme un de Johr nohch sin, do dü wirsch sage: «Sie gfalle ma(mir) nit»; 12,2 bvor d Sunne un des Lecht, Mond un Schterne finschta wäre un Wolke wiedakumme noh rem Rägä, - 12,3 *zue d Ziit, wenn de Heta vum Huus zittere un di Schtarke sich krumm mache un müßig schtehn d Miillerinne, wel`s so wenig wore isch, un wenn finschta wäre, de durch`s Fenschta luege, *Bilda fir des Altere dr Mensche. 12,4 un wenn de Direne a d Gasse sich schleße, daß de Schtimm dr Miihli liesa wird, un wenn sie sich hebt, we wenn ä Vogel singt, un alli Techtare vum Gsang sich bucke; 12,5 wenn ma vor d Hechi sich firchtet un angscht het uf däm Wäg, wenn dr Mandelbaum bleeht un d Heigumper sich ufladet un d Kaper ufbricht; denn dr Mensch fahrt dhi, wo na(er) ewig bliebt, un de Klagelit gehn um uf dr Gasse; - 12,6 bvor dr silberne Schtrick vurißt un de goldeni Schale vubricht un dr Eima zerschellt a dr Quelle un des Rad vubroche in d Brunne flegt. 12,7 Denn (a) (b) dr Schtaub mueß wieda zue d Erde kumme, we na(er) gsi isch, un dr Geischt wieda zue Gott, der nen ge het. 12,8 S isch alles ganz eitel, sait dr Prediga, ganz eitel.

D Prediga

12,9 S bliebt noh ibrig z sage: Dr Prediga war ä Gschide un lährt au des Volk gueti Lähr, un na(er) erwog un forschte un dichtete vieli Schprüch. 12,10 Na(Er) suecht, daß sa(er) fänd agnehmi Wort un schrieb recht de Wort vu d Wohret. 12,11 De Wort dr Gschide sin we Schtachle, un (a) we igschlageni Nägel sin de einzelnen Schprüch; sie sin vu nem Schäfa (Hirte) ge.

12,12 Un iba däm allem, mi Bue(Suhn), loß di warne; denn mit vielem Bechamache isch kei End, un viel Schtudiere macht d Leib (Ranze) med. 12,13 Len uns(us) de Hauptzahl alla Lähr härä: (a) Fircht Gott un halt sini Gebote; denn des gilt fir alli Mensche. 12,14 Denn Gott wird alli Werke vor Gricht bringe, alles, was vuborge isch, s isch guet odr bes. (a) (b)


Letschte Änderungen 26.11.2012 16:41:51 by Dietmar Wiesler (Copyright)
Des isch ä Bäitrag vum Dietmar Wiesler fir me Evagelium im Netz (Copyright) Dez. 1999